SAMUEL COSTERS (1579-1665)

BOERE-KLVCHT


DE EERSTE UYTCOMST VANT VIJFDE DEEL, IS

Teeuwis den Boer alleen

Die verbribbelde Jonghe, waer heb ic die Lecker nou verlooren?
'k Heb hem over al loopen soecken, en nergens can ic wat van hem hooren
'k Heb hem om laten roepen door de hiele stadt, en niemant en weter off,
En ick weet niet beter of hy was flus noch mit me op het Hoff.
Of zou hy daer wel nae de Vaendels denck ick staen blyven gapen?
Of sou hy wel indie Kerck op een banck legghen slapen?
Ghelijck een goet Heer lestent, die doo sijn Vaer en moer gisten,
Inde Kerck gegaen was, asse trouwen niet beter wisten.
Dan hy quam snachts niet t'huys, soo datse dochten,
Dat hy daer in slaep ghevallen was, dan doe s'em smorghens sochten,
Vongense niemant minder, as haer lieve suentgen.
Maer haddense saerrendaeghs noch ghegaen tot swarte Teuntgien,
Ginder op het Spuy, se hadden daer wel ghevonden haer lieve kindt.
Dats trouwen me een kerc, dan daermen de heyligen met hoepen bindt,
En dat Koster houter duyven op Solder, wat ken hy mackerlijcker doen?
En wat de Koster doet, weet al 'tvolck wel van mijn fatson,
Selden marcktdach coom ic inden Haegh, of ick bin daer vrolijck.
Maer de Schelmse Jonghe, segh ick, die besuchte Molijck,
Die selme nu hier oock comen maken swaricheyt.
Dan met me waghen en paerden heb ic meer mewaricheyt,
Wangt se kosten me oock al vry wat meer as hy,
"kMistender noch gaeren een half dozijn met de moer daer by.
'kLas iens in ien Almanach, Weeldigh man songder wijff,
Dat stong me soo wel an, me vyndt toch wel sijn gherijf
Soo hier soo daer, een mensch vint over al noch degelijcke luy na sijn sin.
Tis een costelijcke tijd, self winckel op te setten het al vry wat in,
Dat vernemen de jonghe Snyers wel, die 'tmaeyen eerst opsetten,
En datser wat beter nae vernamen met een goet opletten.
Eenighe zouwender, trouwen nae mijn plomp vermoen,
Soo rueckeloos niet me duer gaen asse nou wel doen.
'kZou aere wel berispen, en daer bescheydelijc af praten,
Wist ic waer ick me selve soo lang zou laten.
Maer me Keesje lijckewel is hy nerghens? waer of ick hem dan soeck?
Hoe louter heb ick van daegh geweest hier op me pancoeck,
'tSelme wel heughen, al leefde ic hongdert Jaer nae den dach.

   M. Bartelt comt uyt, den boer hem siende seyt voort:

Gans bloet me docht ick M. Bartelt weer sach.
Zou hy me wel burgher connen maken?

   M. Bartelt seyt teghen twee ghetuygen, die wat houdende aen d'een sy:

Houdje soo langh aen d'een sy.
Teeuw. Hy isser alleen niet, daer isser noch twee drie by.
Zouwent wel dienaers wesen, denc ic, vande Procureur,
Dieme hier grabbelen zouwen, voor me Jonckers deur?
M. Bartelt. Ten is niet noodigh, dan ic selje de leus wel gheven,
Houdje hier slechts ontrent, daer is niet aen bedreven,
'k Selt moghelijc met ghemac wel claren, toch soo ic soo niet en can,
Soo weet icje altijdt te roepen, soo tastje hem dan an.
We sellen hem een vrees an jaghen, ic zweer hem dat,
En cloppen hem een deel ghelts uyt sijn gat,
En wat wyder van cryghen dat sellewe verslempen.
We sellen hem met een Rechts geleerde soo wat leeren schempen.
Maer de Camer most dicht wesen, we hebben immers allegaer een sin?
Teeuw. Tis best datje Kaes coopt, daer is gien bien in.
M. Bartel. 'kTree met een authoriteyt na'em toe, houdtje byder hant.
Teeuw Een, twee, drie treetgens in een saciertgen, 'tvierde op de cant.

   Teeuwis cruypt in een boeck, M. Bartelt dat siende seyt:

Hic sibi conscius
cruypt in een hoeck,
Troc hy sijn schouwers noch wat op, hy raeckte wel heel in sijn broeck,
Die 'm nou tot onger sijn armen al comt, 'tvalt hem wel suer.
Sie een reys hoe hy crimpt, daer comt altemet een drollighe postuer.
Hy siet wel dat het hem ghelt, dan hy en weet niet waer heen.
Onbeschoften Reeckel, adsis, voor den dach, hier voor den dach, ghy Deen
Voor den dach Teeuwis, nou as ien man, comt daer uyt de stoep!
Het de Karel 'tPopelcy dat hy niet hoort hoe ick roep?
Teeuwis, Teeuwis segh ick, wat ick roep tis al verlooren.
Laet sien iens, ksel hem van daer halen by de ooren.
Wat mach den Rekel voor hebben? nou as een man: Voor den dach hier.
Hoe wel ick verstuert ben, evenwel dunctme ick lach schier.
Nam obstupuit: siet hy schier doodt van vrees.
In een langen tabbaert, vrienden, ghelijck as dees,
Is ontsigh met reden: want de gheleertheyt, ho de geleertheit!
Ongeleerde daden sijn maer enckle verkeertheyt.
Maer door de gheleerden werden Landen en steden geregiert.
Teeuw. Jae as dan de gheleerde luy wijs bennen, wort het wel bestiert.
Tot redgeren is een half geleerden, dat een hiele wyse Baes is,
Bequamer, as een hiel gheleerde, dat een half backen dwaes is.
M.Bartelt. Wel Teeuwis, ick docht datje betovert waert, en datje niet hoorden.
Kenje spreken? Teeuw. Jae'ck God danc, door de cracht van u woorden.
Nou lieve M. Bartelt leestme toch wat inje boeckie,
Wangt de gheleertheyt isme rechtevoort een eeckigh doeckje.
Och ick krijgh elken oogenblieck schier een hardt vang.
Lieve M. Bartelt, wat is mijn dit een duere martgang.
'kHad al t'huys gheweest, maer mijn lieve jongh Keesje,
Dat soete Jongetgien was alsulcken Geesje.
Dat is ghenochtent hier mitme ghecommen in stee,
En ick ben de Jonghen quijt, nou ick hem eens breng me.
M. Bartelt. Dit sijn parten om me jou schelmery te slaen uyt het hooft.
Teeuw. Neen seeker M. Bartelt, ick bid je dat je me gelooft.
Daerom stae'ck hier en neem hem waer gelijck een vaer behoordt,
'kHeb laten omroepen dat die 'm vindt sou brenghen aan de Jonckers poordt.
M. Bartelt. Hoe 't si of niet, 'tis alleens, ick heb inde sin
Me Joncker te gaen openbaeren jou en de juffers min,
En dat hy dan jou om te straffen dese bloedt schandt
By de kop doe vatten, en soo hijt dan goet vandt,
Sou ick jou doen setten 'tAmsterdam in tuchthuys.
Teeuw. Je mocht de nicker, loopt alje best met dat gerucht thuys.
Me Joncker gans bloet, me Joncker! ick bidt je houdt je mongt,
Pestilency, weesje maer een goet gesel, 'kselje terstongt
Een paer ouwe Nobels passen, datje swijcht.
M. Bartelt. Knap haest je dan, eer me Joncker siet dat jese krijcht.

   Den Joncker comt vande jacht, Teeuwis hemsiende seydt:

Ackermenten hy is ons te dicht op't lijf,
M. Bartelt, M. Bartelt! neemt me hiele tas, maer rept niet van 'twijf,
Neemt me tas seg ic met gelt met al, over acht dagen koom ic je weer by
En hael de rest weerom, maer spreeckt een woortgien in vly,
Maer laet my mit men Heer begaen, 'ksel hem een knoey gheven.


DE TVVEDE UYTCOMST VANT VIJFDE DEEL, IS

Joncker Barent, Krijn, Teeuwis, Meester Bartel, ende de Jonckers vrou

   der Joncker seyt:

Een exercitioen des Jechtens vallit mi te swoor, ic verfoey 'tleven
Vondem gestodigen joger on recommandier dat de jonge venten.
Krijn toe, du sie eyn mool, wa sundt do voor zwie venten?
Mijn grouwelt, sijndt moonders? on wen ick dat wust,
So sol ich spancieren goon, ond vernemen mir lust.
Wat zijnt voor ghesellen, Crijn? hie her, du loer!
Krijn. D'een is Meester Bartel je Neef, en d'aer is Theewis de Boer.
Joncker. O keyn mangel, 'kwert toe en goon, 'tseyn hupsche bosen.
Ponsoer, mon Coin, we sten ij wie tswey dwosen?
Wet mangelt dijn Teeuwis? voor wom gen ij niet in hous?
Teeuw. In huys gaen Heerschap? jae ick mocht de Droes.
Ic coom hier flus met ien Waeghen Houts,
En om wat Krom hout, dat daer in is ghedwouts,
Is Juffer soo verstuert, datse me Ros noch Waghen wil gheven.
Duncktje dat wel reen? of we de saeck nou aen men Heer bleven,
En dat het die nou selver maeckt soo ast hoort?
Hadmen Heer niet ghecomen, soo sou Miester Bartelt 'twoort
By me Vrou voor mijn hebben ghedaen.
Joncker. Keyn manghel Theewis, keyn mangel. Teeuw. Sel jese dan ontslaen?
Joncker. Jo warlich inder ijl, Krijn, saghet dijn Vrou datse in stunt
Hie by me cueme. men ij datse dijn Rosse wil holden?
Teeuw. Jae soo hadset ghemundt.
Joncker. Neyn meynder zielen, do toe isse jo tho vroom.
M. Bartelt. Dat segh ick oock al, se doetet om hem een schroom
En een angst an te jaghen, en om wat met hem te druylen.
Joncker. Jae wisselijck, wat sint de Boeren hie voor uylen!

   Juffrou komt uyt, en seyt:

Wat seghje van die schelm? wellecom mijn harts lieve Joncker,
Bonjour mijn Cousijn! wel Teeuwis 'twort immers al doncker,
Benje noch niet na huys, wat comje hier noch vraghen?
Teeuwis. Ey, ey Juffer, gheeft me me Ros en me Waghen,
'k Selje in de are weec voor 'tKrom hout recht hout brenghen.
Juffrou. Dese reys mach ick het doen, dan ick selt niet meer ghehenghen
Jou Kromhout t'ontfanghen, dat heb ick voorghenomen.
Teeuwis. 't Kromhout brant soo wel alst recht, alst by de vyer kan komen,
Laetje aers niet wijs maecken, mijn waer is goet,
Je sellet je noch beclaghen, dat jyer niet meer van op doet,
Voorseecker gaje op ien aer Jaer al weer an.
Joncker. Jo warlich Teeuwis dijn Holt is goet, wy wollen do me van,
Du bist den olden Knecht, i wette hoet huert.
Teeuw. Ja me Juffer wet het ooc wel, maer 'tis nu huer buert
Datse me wat neemt te quellen, maer comtet iens slaegs,
'k Sel me niet staen of ic mal was, 'kleer nou wel Haeghs.
By gat me Joncker, jy bint noch ien eelden Baes,
Daer vuer sel ickje iens gaen bestellen ien exellente Haes,
Je sout iens uytcomen, se houwen bij onsent mit hoopen.
Maer toch, 'twort tijdt dat ic na huys toe ga loopen,
Eerme de nacht bevalt, dus allegaer ghenevent.
En ick wenschie allegaer een vrolijcke vastelevont.
Meester Bartelt, ien woortjen, Calie la bocca seyt Jan.
M. Bartelt Hebt daer gien sorgh voor, wat binje veur een Man?
Teeuw. Hoort, hebje niet ien halve gulden, of ien dingh voor met te lien?
Je hebt me Tas, en ick heb niet ien pennigh aen ghelt.
M.B. Ick sal sien. Teeuw. As ick wegh ga, sel ick je comen geven de hangt,
Dutether dan met ien abelheyt in, je hebt toch me Tas te pangt.

   Krijn comt uit en seyt:

Heerschap, 'kheb Teeuwis sen wagen en Paerden, die hier waren gestalt,
Al weer gereet geset, gelijck je terstont bevalt.
Joncker. Dats goor wol, du bist mir eyn rechtschaffen ghesel,
Go hen Teeuwis, en doe dus als jy plege, T. Dat beloof icje dat ic sel.
Je bent byget ien openborstich mensch, 'kmeen jou men Heer,
Jy Juffer, so as je dat Kromhout bevalt, soo coopt me Cromhout weer.
Juffrou. 'tIs wel Teeuwis, je maeckt ons hier al vry wat spoocks.
Maeckje om de Wagen en Paerden seecker soo veel roocks,
Datje Bartel Neef daerom al herwaert jaecht?
'kHadjese wel ghegeven, hadjer maer iens om ghevraecht.
Wat maeckt ons dese Reeckel hier gheraes, dese soete vaer?
Een Boer maeckt meer spuls as tien steeluy op me kaer,
Dat blijckt hier wel, want van dees iene Boer woelt het spel.
Teeuw. Niet waer Juffer, en die wat crijght die voeltet wel,
Je bent noch al blijt toe, as de rasende Boeren wat comen brenghen.
Juffrou. Nou maecktje van hier, we mogen hou geraes hier niet gehengen,
Je bent ien potboef, en ien doortrapte loose Boer.
Teeuw. Weetje wat je bint Juffer? ien vuyle loose Hoer.
Hadieu allegaer.

   De Boer gaet in, Joncker seyt:

Adieu Teeuwis, adieu Compeer.
M. Bartelt. Ist Compeer, Cousijn, of geefje me dat toe op den hoop?
Joncker. Neen tis Compeer, Cousijn, ic hiel sijn leste kint te doop.
M. Bartelt. Tous les gentils hommes sont Cosins, toute moines freres,
Tous les Vilains & Cokins sont Comperes.
Dat hebben de Francoysen ghemeenlijck in den mont.
Adieu mijn Cosijn. Jonck. Wo toe so balt? M.B. Maer ic moet terstont
Op ien comparicij wesen, by eenighe luyden van staet.
Salvete ergo. Juffr. Tot weerziens toe, Godt geef dat het u wel gaet.
Wy willen u niet verletten, terwijlt nu u uer is,
Joncker. Plus valet slemp sluris quam tota sciencia Juris.
Desse Keerel seijnt eylinghs heym, doet was mit fressen is to slichten
Wen ich eyn Soon had, er sol mijnder zielen studieren im richten

   Sy gaen ghelijckelijck binnen, Keesjen comt uyt, en seyt:

Hier coom ick recht voor me Jonckers deur, sie ick aers wel,
Jaeck seecker; nu hoop ick ommers dat ick sel
By me Vaertgien comen, dieme in alle hoecken
En Winckels van de Stadt het loopen soecken.
Lieven Heer hoe bangh ben ick gheweest, en in watten ghetreur!
Ke daer sie ick wel te pas me Juffer veur de deur,
Die sel ick gaen vraghen, ofter me Vaertgien noch is.
Juffer, is me Vaer hier? Juff. Neen hy Keesgien, maer ick gis
Dat jem an onse achter poort moghelijck noch selt sien.
Keesjen. Genacht dan Juffer. Juff. Hoort Keesjen hoort, segje vaertjen met ien,
Dat Juffer seyt datje altemet iens om huer sout dencken,
En dat jer dat brengen sout, dat jer belooft hebt te schencken.
Keesjen. Wel, maer ic heb me moer wel hooren seggen, dat me Vaer sijn leven
Hondert mael meer belooft het, as hy macht het te gheven.
Juffrou. Soo, soo, heb ic dan anje Vaer, hoor ic wel, gien huel?
Keesjen. Neen je, hy gheeft niet, dats in beyde handen even vuel.
Juffrou. 'tIs wel dan snappertjen, segtje vaertje genacht, doet je bootschap te degen.
Keesjen. 'kSelt wel doen Juffer, genacht van sijnent wegen.
Juffrou. Ick bin daer wel dapper duergestreken van ien Boer,
Maer misselijck wat bloet dat icker weer iens me loer,
Die'ck dese streeck in de rechte breng; nou 'tselme wel heughen;
'kMach dencken: daer is gien ongeluck, of daer is ien geluck teughen.


DE DERDE UYTCOMST VANT VIJFDE DEEL, IS

Jan Soetelaer, Meester Bartel, een Rederijcker, en twee Sangers

   Jan Soetelaer alleen zijnde, seyt:

Daer sel ien koopgien an wesen, want gelt ist dat haer schort.
'kHeb altijt hondert gulden me nomen, en coom ic noch wat te cort.
Dat sel icker wel sennen, want ick en gheheng niet
Datse men yemant ontsnapt, ick gaje van de kreng niet.
Want 'tis reen dat elck sijn neersticheyt doet
Om wat te winnen, en op dit half ghestoolen goet
Ist beste profijt, daerom loopender soo veel na ruycken,
Dieder by get soo graeg op binnen, as ien Wou op ien Kuycken.
En op dese coop is voorseecker een sentjen winst,
Altijt ien derdendeel, dat is het alderminst,
Paerde Tuysschers wetent, in de Werelt gien groover boeven.
Dan ick moest wel letten op bossen, gallen, spatten en overhoeven.
Al zijnser niet, 'kmoet het evenwel segghen, want wy zijn gewent alle gaer te lieghen,
Want de Roskam is soo eel, hy sou sijn eyghen Vaer bedrieghen.
We sellender genoech te seggen, en comter dan ien bloet en mient al waers dat,
Die wort dan so louter bedroelt, songer aers gadt,
En coopt door anprysen ien Peert, dat al te duer te geef is.
Maer ick hoor dat deuse Juffer al ien arghe teef is,
En datse alsoo wel een boef ken, as ien boef huer.

   Meester Bartelt comt met eenige andere uyt,
      Jan Soetelaer haer siende, seyt voort:

Hola, wat braetvogels comen ginger alree voor de deur?
'tIs Monsuer Roemer, en d'aer Geen lant, die Voghel is soo dartel,
Kijck hier, de derde is ien Advocaet Meester Bartelt,
Dese luy bennen alle gaer harich, hier komt de Roskam by me kaer.
Bonne vie, Messieurs, bonne vie, wel van waer kom jy allegaer?
M. Bartelt. Wij comen van ien avontuertjen. J. Soet En ic souder garen om uyt,
Tot me Joncker van Grevelinckhuysen is rechtevoort buyt,
Een groot profijt voor my te halen, so ick verstae door de meyt,
Want de Juffer hetse tot onsent ghesonden, en me gheseyt,
Dat ick daer iens sou komen, want se had twee goe Paerden op stal,
Diese garen vercoopen sou, en dats ien dingh daer an ick vermal
Al wat ick in de wereld heb, maer hier meen ick is profijt.
M. Bartelt. Je comt al te laet. Jan Soetelaer. Al te laet?
M. Bartelt. Jae te laet. Jan Soetelaer. Dat waer spijt.
Of geckje met me? 'kweet datser terstont noch waren.
M. Bartelt. Dats waer, maer se is soo nu met dese Paerden ghevaren,
'k Stae't hier vast teghen dese Priesters en vertel:
Huye nochtent komter ien Boer, soo ien fijn ghesel,
Met ien Wagen houts, en de Juffer is soo wat goet soens,
En den Huysman, soo 'tscheen, lusten oock wel wat groens.
Wat wil ickje veel segghen? J. Soet. Houtet niet verhoolen.
M. Bartelt. Vn bon entendeur ne faut qu'un demi parole.
J. Soetel. Hoe na kregense in me kaer soo wat behaghen?
M. Bartelt. Soo ist, en quijt was den Boer daer mee sijn Ros en Waghen.
Jan Soet. Dat is de rechte slach, dat hiet loeren,
Soo moet mense schueren die besuckte Boeren,
Dats me lief seecker dat de Juffer soo veul verstant het
Datse de Boer sijn Ros en Waghen daer voor te pant het.
Die sel icker nou gaen koopen of, om ien Appel, om ien luer
M. Bartelt. Vrient den Boer isser al mee duer.
Den Reeckel had rou coop, hy deed hem releveren,
Trouwen by 'tHof niet, maer met self te practiseren,
Een loose vont, en dien soo wel als ick noch oyt heb ghehoort.
Jan Soet. Wat deed hy toch? M. Bart. Hy bleef sitten voor de Juffers poort,
En verwachte me Joncker, die uyt was ter Jacht,
En tegen die, doe hy t'huys quam, deed hy sijn klacht,
En bedacht ien loghen, en seyde de Juffer sijn Ros en Wagen hiel,
Om dat het hout soo wat krom, slim, en niet hiel recht en viel.
De Joncker, dat soo ien groot slodder is, dee dat heel vreemt,
En seyd teghen de Juffer: ten is geen reen datje daerom sijn Waghen neemt.
Hyy macht verbeteren, en op ien aer tijt wat meer houts op de Wagen leggen.
Daer stont de Juffer, en keeck by haer neus, en dorst niet segghen:
De Boer liechtet, ick hebber voor by hem gheslapen.
Jan Soet. Wel, dat is seker noch een quartier aen me Jonckers Wapen.
Wat schelm is dat! 'ken hoorde sulcx noyt mijn leven.
M. Bart. Soo ister ghegaen, se most den Boer sen Ros en Waghen gheven
Jan Soet. Pestilency Meester Bartelt, dat is voor mijn ien warrighe saeck.
M. Bartelt. Ja vrient, den Boer isser al me deur, hy hiel geen marrige spraeck.
Dan ick, alsoo hy mijn sijn ongeluck eerst had komen klaghen,
Heb voor de borsten allegaer noch sorgh gedragen.
Want ick volgde den boer dicht tot voor de Jonckers deur,
En ick dreyghde hem met de saeck te openbaren aende Procureur,
Waer over hy wacker te beurs teegh, alsoo't sijn vermoen was,
Dat het my aers nerghens dan om ghelt te doen was:
En terwijl hy vast doende was en sijn schat over sach,
Siet, soo comt me Joncker van Grevelinkhousen op het slach,
En o, dat die niet arghs en zou vermoen,
Wat wy twee daer met malcander hadden te doen,
En om dat het doen om ghelt te tellen qualijck quam te pas
Dude hy me van ter syden in men hangt sijn riem en sijn Tas,
Die'ck hier onder mijn tabbert dus lang hebt bewaert.
J. Soetel. Dat hebje warachtich noch excelent gheclaert,
Dats weer ien ding, dat hiel nae me sin is.
Lustich ant tellen, en sien we wat daer in is.
M. Bartelt. Se weeght al moey. J. Soet. Asse doet, ist goud, 'twil verbrangt hoopen.
M. Bartelt. Tis wat het is, we sellen o, 'tghelt gheen langt koopen.
Jan Soet. Voor al niet, maer by gants vijf-menten,
We mostent van avont met mekaer gaen leggen op lijfrenten.
M. Bartelt. Nou lustich aen tellen, maer mekaer te verclicken niet.

   Jan Soetelaer siet watter iin is, en seyt:

De duyvel haelt hem in een leeren sack, so ontvallen hem de sticken niet.
Jae sietme vry an, 'tbinne maer stientgies.
O bloedt, wat binnewe oock een diel lieven Heers vrientgies,
Datwe ons dus allegaer van een boer laten bedrieghen!
Hoe fix hadje dat M. Bartelt, as een handtvol vlieghen!
Jan Soet. Wel wat duncktje? dats een haer in je nues,
Is dat ghelt? M. Bart. Tis dat ic niet seggen en wil, ic bin soo bues.
Jae wel, hier stae we vast en kijcken me kaer aen,
En vernement de boeven, soo zijnwer noch veel quaer aen.
Se willen ons ribsacken; dit is te grof.
M. Bartelt. 'k Sette me voeten me leven niet meer op het Hof,
Soo 'tgherucht onder de man quam, maer ick trock uyt den Haegh.

   Jan Soetelaer haelt een Tafelboeck voort, ende seyt:

Laet sien, ick moet dit teeckenen, 'tis van daegh
Den vierden Februarij, by Lichtmis, sel ick het onthouwen.
M. Bartelt. We mostent niet luyt roepen, maer slaent inde beste vouwen.
Nou Messieurs, al het den Boer ons ghespeelt dese part,
Daerom niet te treuren, gaen we drincken de swaericheyt vant hart.
Kom, com Roskam, gaewe daerse ons eens schencken.
Jan Soet. Ten mach mijn niet bueren. M. Bart. Dat ken ick wel dencken.
Hadt het maer wijncoop gheweest op den Boer sijn Tas.
Jan Soet. Alst vry lach is, comtet mijn altijdt wel te pas.
Daerom, alsje een dofjen weet, ontbietme, 'kselt me laten bueren.

   M. Bartelt gaet binnen, Jan Soetelaer blijft alleen buyten ende seyt:

O bloedt, dit is te schoon, zou ick dit swyghen? neen, neen, lueren.
Soo haer te laten mompen van een boer, van een Dijcker!
Siet daer gae ickje tyen terstont nae een Rederijcker,
Diemeder een Lietgen of maeckt voor een paer blancken.
Hier woonter een, as ic die een dubbeltgen gheef, sal hy me bedancken,
Tis sulcken Gheest, hy seltme aerdich dichten,
Tis een van de principaelste, die de Haagsche Camer stichten.
'kSelder aenkloppen, en vertrecken hem dit stick.

   Jan Soetelaer clopt, de Rederijcker segt, binnen zijnde, aldus:

Wie clopt daer? J. Soet. Doet op, al vrient, maer ick.
Knap as een man doet op, hier is ghelt voor je te winnen.

   Rederijcker comt en syt:

Soo eelen Baes, benje daer? wel Roskam com binnen.
Comt: wat hebje te segghen? dit buyten duer staen verdrietge.
Jan Soet. Niet, niet, je moet me terstont gaen maken een Lietge
Van een pots, die daer ghebuert is van een Joffer en een Boer.
Rederijc. Mit een veegh, segh maer hoe de Joffer met hem voer,
Terstondt sal ickje gaen setten de saeck int dicht.
Maer laet ons in huys gaen uyt het volcx ghesicht,
Op datse niet vermoen uyt wiens koker dat het comt.

   Twee jonghens comen uyt vermomt, met een Rommelpot,
       eenen blaes aen een stock: den Rederijcker haer siende,
           seyt voort:

Wel te pas comen hier een deel Vasterlavonts Sanghers vermomt,
Die mochtjet laten singhen voor wat nieuws op de straet.
Doet toe de deur, en seghtme hoe 'tspraeckje gaet.

   Dese twee jonghen comen spelen op de Rommelpot
      en Snaer en singhen voor eenige dueren:

Geeft my een pancoeck uyt de pan, ho man ho:

   en soo voort: Jan Soetelaer comt daer naer uyt
      met het lietgen inde handt, ende seyt, daer
         in siende, aldus:

Aerdigh byget, terstont most dit door de heele stadt wesen.
Jonghe, Jonghe, hoort wat, kenje wel wat leesen?
'k Heb hier een nieu lietge, dat zou ickje gheven.
Jonghen. Jae'ck mannetgen, ist aers wat perfect geschreven.
Jan Soet. Keijck een reys, tis hiel moy, maer kenje wel singhen?
Jonghen. Souwe niet singhen connen, dat benne me dinghen,
Me maet dierf singhen tehens yemant om prijs.
Jan Soet. Jae maer Jonghen dit is al een nieuw drollighe wijs.
'kSelse wel iens nueryen, sing jeise dan naer.

   Jan Soetelaer begint de wijs vant lietge te nuerien, de jonghe seyt:

He, die wijs kem me maet wel over een haer.
Ey mannetgen, geefje ons dat lietgen, we wetent je danck.
J. Soetel. Ikc geef je't lietgen, en hoe daer elck noch een blanck.
Gaet singhen terstont voor de duer vande Joncker.
Ick selje hier blyven staen wachten int doncker,
En hooren je singen, ast uyt is, komt dan wee by me.
Jonghen. We sellent je wel lustich gaen klaren sonder lyme.

   Jan Soetelaer gaet wat aen d'een syde, de jongers gaen voorde
      duer vanden Joncker, en beginnen te singhen:

Een boerman had een domme sin,
Daer op schafte hy syn gewin,
Het voer een boer uyt weye,
Hy brocht sijn Heer een voeder hoy,
Sijn vrou de koele meye.

De boerman op de hove tradt,
De vrou op hooger tinnen lach,
Sy lach op hoogher saele,
Mocht ick een korten wyl by u sijn.
Ick gaf u mijn ros mijn waghen.

De vrou de reden soo haest vernam,
Sy liet den boerman comen an,
Soo heymelijck en stille,
In een kleyn duyster kamerkijn,
Daer deede sy twee haer wille.

Doen hy sijn willetgen hadde gedaen,
De boer most vande kamer gaen,
En hy bestont te klaghen,
Ick segh dat het een als het ander is,
Mijn rout mijn ros, mijn waghen.

De Heer quam van der jacht gereen,
Hy hoorde den boerman klaghen seer,
Hy hoorde den boerman klahgen,
Ghy segt dat het een als het ander is,
De waerheyt wil mijn ghewaghen.

Den boer had haest een loogen bedocht,
Ic had een voederken houts gebrocht,
Daer was een krom hout onder,
Ic seg dat het krom alst rechte brandt,
Als by de vier can koomen.

Hierom was u vrou op mijn soo gram,
Dat sy mijn ros, mijn waeghen nam,
Om sulcke kleyne schulde,
Ick bid u lieve Heere mijn,
Verwerft mijn u vrou haer gulde.

De Heer ginc voor sijn vrouwe staen,
Wat heeft u den schamelen boer gedaen?
Schaemt ghy u niet de sonde?
Geeft hem sijn ros, sijn waghen weer,
Laet hem varen tot sijn kinderen.

Rijt heene, rijt heene goet boerman mijn,
Het eerste sal u vergeven sijn,
Rijdt heene dijnder straten,
En komt soo weder als ghy meucht,
Brengt ons dat krom hout vaecke.

Den boerman over de heyde reedt,
Hy hief op en sanck een liedt,
Hy sank met luyder keele,
Ick heb mijn krom houdt wel verkoft,
En al tot myne wille.

   'tLiedtgen uyt sijnde, comt Jan Soetelaer voor den dach,
      ende seyt als volcht:

Wat segje vande lecker? dat was de rechte slach.
Hoort sulcken pots seecker niet te komen voor den dach?
Al waert me selven ghebeurt, 'ksout niet kennen heelen,
Neen ick seecker, al soudender de Rederijckers een spul of speelen.
Want tis recht een ding om 'tvolck te vertoonen,
Daer in men gewaer werdt hoe die rabauwery sijn selfs kan loonen,
En dat die, die een ander meent te bedrieghen door sijn list,
Van die hy meent te bedrieghen, bedroghen wert, eer hy't gist.

   Teghen de Sanghers seyt Jan Soetelaer, nu voort aldus:

As een man gaeuw ewech, eer dattet de luy mercken,
Maer past datje morghen om dees tijt hier weer bent by de wercken.

   Injuria ulciscenda obliuione fecit.

      S. COSTER


Titelpagina & Inhoud

Vierde deel


E-Mail: rudolpho@lelystad.flnet.nl

Laatste wijziging: 23 februari 1997


Coster-pagina