Van ghilden

Willem van Hildegaersberch.

Wie dat dichten wil hantieren,
Die moet menich dinc visieren,
Des ander luden ledich staen;
Want sijn natuer is soe ghedaen,
5 Dat hijs qualiken can vertyen.
Des heb ic Spieghel horen lyen,
Die menighe wijsheit binnen heeft,
Ende elken dichter leringhe gheeft
Wat hem mit rechte toebehoert.
10 Can hi der scrifturen woort
Nader waerheit wel versinnen,
Soe mach hi aert van dichten kinnen;
Mar wye die scriften niet en can,
Ende ymmer dichten wil nochtan,
15 Als ic dickent hebbe ghedaen,
Die is mit anxten zeer bevaen;
Want hi ducht voer die scrifture,
Maect hijs niet goet ende pure,
Dattie scrifture begripen sel:
20 Dat is sijn anxt, dat wetic wel,
Want ic hebs een deel ghesmaect,
Wye sonder scrift een dichte maect,
Dat hi moet mit anxte zwaer
Dickent peynsen hier entaer;
25 Want die cleergie is soe subtijl:
Daer ic om peynse langhe wijl,
Dat vinden sy varinc inder scrift:
Dit doet dat ic mit anxten dicht.
Anxte die heeft my veel becoort,
30 Als ic dichte off brenghe voort
Enigherhande hoghe sake,
Ende wantter nyemant buten lake
Nu ter werlt wort ghevonden.
Soe wil ic u in corter stonden
35 Een materi noch ontbinden
Ende mit reden dat bevinden,
Waer om ghilden sijn visiert
Ende inder werlt gheordineert.
Dair is ons meest beteykent mede
40 Minne ende eendrachtichede;
Want doe God selve gheboren wert,
Die wel bekende smenschen hert
Ende al sijn wesen te gronde,
Tot diere wijl ende stonde
45 Doe verblyden hem die ghoene,
Die loofden an die Goods zone
Ende Maria, die Goeds moeder.
Sy deden suster ende broeder
Ende al hoer vrienden tot hem comen,
50 Als sy die mare hadde vernomen,
Dat hi gheboren was, die meest,
Ende dreven blyscap ende feest
In een convent mit horen vrienden,
Die sonder twifel Gode mienden;
Want si kenden dat voerwaer,
55 Dat hi was comen openbaer,
Die maken wilde eendracht
Die vader entes menschen slacht,
Daer contraer tusschen was
60 Langhe tijt, sijt zeker das;
Want men seitet ons voer waer,
Dat LIIC jaer
Voer ter hellen jonc ende out
Overmits Adams schout,
65 Dat hi betaelde mildelike,
Die Goods zoen van hemelrijcke,
Als ghi dickent hebt ghehoert.
Hier om soudwy alle voert
Eendrachtich bliven ende doen
70 Dat hi ons leerde, die kempe coen,
Die voer ons allen zeghe vacht.
Ende wye hem opter selver nacht
Verblyden, doe hi wert gheboren,
Als ic u seyde hier te voren,
75 Die bleven altoes na dien
Eendrachtich ende wel op yen,
Ende versaemden tsulken tyden,
Dat sy malcander wilden verbliden,
Ende horen off daer yemant waer
80 Die twifelde off hadde vaer,
Dat sy hem dat ontgheven wouden
Ende in gherechte love houden.
Aldus heb ic den sin vernomen,
Dat hier uut sijn die ghilden ghecomen,
85 Datmen der feesten dencken sal,
Die sy dreven over al
In die werlt, voert ende weder,
Doe die Goods soon was comen neder.
Nu moechdi wel vraghen voert,
90 Hoe sy niet al by Christus boort
En sijn gheset off daer omtrent?
Die hem op reden yet bekent,
Die willic dies wel maken vroet.
God, die anden cruce stoet,
95 Die heefter veel mit hem vercoren,
Die om tghelove hier te voren
Vromelyken mit hem streden,
Die sijn noch tot menighen steden
In die heilighe kercke verheven.
100 Die gheen die doe ghelovich bleven
Die stichten kercken ende outaer,
Ende maecten ghilden, die daer naer
Dese outaren hilden staen
Ende in eren voerwaert gaen,
105 Alsmen huden sdaechs mach scouwen:
Sulc om die eer van onser Vrouwen,
Die den Gods soon ter werlt droech,
Die voer ons allen dede ghenoech
Sinen vader vander schout,
110 Die hi ons maende menichfout;
Sulc om die eer van sinte Stephaen,
Die deerste pine wort ghedaen
Om tghelove na Christus tyden.
Daer nae mosten die ander striden,
115 Sinte Pieter, sinte Johan,
Entaer nae menich heilich man,
Die ic niet al en weet te noemen
Nader scriften wel volcomen:
Sinte Nicolaes, sinte Loy,
120 Die alle gader mit vernoy
Vander werlt worden ghebrocht.
Had ic hoir alre naem bedocht,
Alsmen inder scriften mach sien,
So mocht ic u der waerheit ghien,
125 Wye tghelove setten voort
Ende openbaerden Christus woort
Menichwerven mit sermoen,
Stouteliken als die coen;
Want God die hadse selff verlicht,
130 Ende nae hem inder werlt ghesticht
Ghilden, daermen by sel dencken,
Hoe sy hem mit pinen lieten schencken,
Dese daer ic off hebbe gheseit,
Niet om enighe ghiericheit,
135 Diemen daer in hebben sel;
Mer broederscap ende gheen dinc el
Soe sellen sy malc mit anderen houden,
Ende alle contrari neder vouden,
Die in ghilden sijn te gader,
140 Recht off sy van enen vader,
Van eenre moeder ghecomen waren.
Men sal daer gheen dinc openbaren,
Daer off comen mocht contraer:
Hier om houtmense alle jaer
145 In Goods eeren teenre tijt,
Off daer yemant hat off nijt
Inden ghilde op anderen droeghe,
Datmen tsette in goeder voeghe
Mitten vroetsten vanden ghilde,
150 Die hem des bewinden wilde,
Dat hijt holpe liggen neder
Ende nemmer op te halen weder,
Mar eendrachticheit vernuwen
Ende anders arghe zaken schuwen,
155 Daer off comen mocht onminne,
Die hoerter toe, als icket kinne,
Daermen broederscap sel pleghen;
Want tis inder scrift gheleghen.
Om datmen wil dat dit gheschie,
160 Soe neemtmen vanden vroetsten drie,
Die dat ghilde een jaer regieren
Ende alle doecht daer in hantieren,
Op dat sy eendrachtich moghen bliven
Ende in rusten sonder kiven,
165 Bet dan off sy al te samen
Souden raden elc by namen;
Want waer vergadert menich sin,
Daer is veel contrari in;
Want elcman denctet sine goet,
170 Al waer hi weder wijs noch vroet.
Hier om isser drie gheset,
Dat sijt sullen raden bet
Ende regieren mit bescheiden,
Dan offer elc tsijn toe seyde;
175 Ende alser drie dus is ghecoren,
Ende sy enen eet hebben ghesworen
Elkerlijc by onsen Heren,
Dat sijt tghilde sullen eren,
Soe souder die ander hoefden an:
180 Hier om hietmense ouderman,
Entes ghilden goet sel an hem staen.
Als sy den dienst hebben ontfaen
Byden eede, die sy daer toe doen,
Sullen sy regieren dat sysoen,
185 Soe dattet Gode sy bequame,
Oeck mede des ghilden vrame.
Nyemant en sal daer op mecken
Des ghilden goet an hem te trecken
Vorder dan hem toebehoert,
190 Hy en wilt in eren setten voert,
Soe dat den oudermans ghenoecht,
Die uten ghilde sijn ghevoecht,
Dat sire vroet ghenoech toe sijn.
Nu weet ghi al die wille mijn
195 Van deser saeck, als ic voersinne;
Mar Willem begheert op rechte minne,
Die van Hildegaersberch is boren,
Op al die gheen diet sullen horen,
Dat sy altoes nae hoerre macht
200 Houden minne ende eendracht;
Want daer uut comt alle doecht,
Als ghi an dit bispel horen moecht,
Dat ic nu hebbe overlesen:
Hiermede laet ic mine tale wesen.

Status tekst: klasse B (kritisch)
Handschrift/druk: KB Den Haag 128 E 6 (hs. H), waar nodig aangevuld met KB Brussel 15.659-61 (hs. B).
Folia: zie de editie Bisschop & Verwijs.
Editie: Willem van Hildegaersberch: Gedichten. Editie W.Bisschop en E.Verwijs. 's-Gravenhage 1870.
Oorspronkelijk bestand gemaakt door: T. Meder
HTML voor L. Jz. Coster: Marc van Oostendorp
Copyright: T. Meder