Hoe deerste partyen in Hollant quamen.

Willem van Hildegaersberch.

Groot wonder mochten si nu vertellen,
Die hier te voren jonghe ghesellen
Waren by des graven tyden,
Daer God die ziel of moet verbliden,
5 Die in Henegouwen starff;
Want hi mit wijsheit zere verwarff,
Dat alle sijn volc was wel in vreden,
Beyde opt lant ende in die steden:
Twas eendrachtich waermen quam.
10 Doe hem God sijn leven nam,
Den edelen grave van Hollant,
Die verre ende nae was wel becant,
Beyde in doechde ende in eren,
Doe ghinct haestelic verkeren,
15 Als hi wel selve screeff;
Want sijn soen, die nae hem bleeff,
Die leefde zeer in overmoede;
Dat dede, hi was van hoghen bloede
Van beyden syden uut gheboren,
20 Die helt sijn volck al hier te voren
Utermaten zeer in dwanghe.
Na deser tijt en wast niet lange
Hi en bleeff optie Vreesen doot,
Daer an gheschiede yammer groot,
25 Want alle sijn volc liet hi in rouwen.
Doe quam dit lant an eenre vrouwen,
Dat was des keysers wijff van Romen.
Waer mochtmen enich hogher noemen
In kerstenhede dan skeysers wijff?
30 Nu quam in Hollant menich kijff,
Sint dese vrouwe was ontfaen.
Dat machmen menich sins verstaen,
Doch weetmen wel die rechtichede,
Buten slants ende binnen mede,
35 Wildment mercken by ghelyke.
Die keyser vanden Roomschen rijcke
Daer hadde dese vrouwe kinder by,
Die machtich waren ende vry.
Hertoghe Willem maectse heer
40 In Hollant, ende dede hem eer,
Want sy en mochtet nerghen bet bestaden.
Daer nae wortet hoer gheraden,
Dat sijt selve wilde behouden;
Nu moechdi mercken by wat schouden
45 Dattet volck begonste te scheiden:
Dat dede die strijt twisken hem beyden,
Als ghi hier nae wel moecht verzinnen.
Int eerste huldemen der keyserinnen,
Daer nae den hertoghe horen zoen,
50 Die veel eeren was ghewoen,
Die wile sijn daghen waren goet:
God stercke noch dat edel bloet!
Dat bid ic hem mit ynnicheden.
Der vrouwen ziel moet God bevreden,
55 Die is sint van aertrijcke ghevaren!
Nu willic u allen openbaren
Waer off dat quamen dese partyen.
Die een wilde mitter vrouwen lyen,
Ende dander byden hertoghe bliven:
60 Dus quam in Hollant dat eerste kiven,
Des ghelijc in Zeelant mede.
Nu en macher helpen zoen noch vrede,
Die een slaet den anderen doot,
Ende sulc die wort van haven bloot
65 Om deser partyen diemen draecht.
Die een misdoet, die ander claecht,
Dus rusten si cleyn tot allen tyden.
Van deser plaghe an beyden zyden
Is loghen teerste fondament.
70 Waren wy alle alsoe bekent,
Dat elck die waerheit brochte voert,
Tsoude opt lant ende in die poort
Menighen mensche vromen zeer:
Want loghen die coemt voirden heer,
75 Daer sy malcanderen mede bederven.
Elck soud gaern te hove verwerven
Tsheren huld ende sinen dienst;
Nochtan waert hem talre sienst,
Dat sy leefden int ghemaet;
80 Want sulck die comt tot hogher staet,
Dat hi namaels moet besuren.
Dat doetet rat van avonturen
Draeyet om in corter tyden;
Dan sietmen varinc nederglyden
85 Die daer boven was gheseten:
Dat mach elck mensche weten,
Wouden sijt mercken ende verstaen.
Ende alset rat is ommeghegaen,
So comt die laechste in groter stat,
90 Entie gheen die boven sat,
Dien en doetmen dan gheen ghenaden;
Want si ghedencken ouder daden
Die daer boven sijn gheclommen.
Hier om slachten sy naden dommen,
95 Dese partyen alle beyde,
Dat si dus zere mit onbescheide
Werken alst hem bueren mach.
Wair hoerde yemant ofte sach
Alsulc wonder alser nu gheschiet,
100 Sint dat God hem crucen liet?
Want Adam was ons eerste vader,
Ende wy sijn broeders alle gader,
Hier om isset boven maten,
Dat si dus zere malcanderen haten,
105 Die eendrachtich souden wesen.
Dit waer een wonder off te lesen;
Want dat kint scheyt vander moeder;
Men siet daer stryden twe ghebroeder
Onderlinghe mit partyen.
110 God die selse noch castyen,
Heb ic anxt, in corten daghen;
Want hi en machs niet langher verdragen
Die boesheit die daer nu regiert;
Want elkerlijc die visiert
115 Hoe hi den anderen mach bedrieghen.
Dat sel int lest hem selven lieghen:
Want wye weldoet, dien dar niet varen,
Dat hem yemant sal beswaren,
Als die hoechste nederdaelt,
120 Ende men den laechsten boven haelt
Ander avonturen rat.
Woudmen gaen den rechten pat
Ende peinsen om dat hoghe woort,
Dat totter edelheit behoert,
125 Soe en mocht dit wonder niet gheschien.
Mar neen! men sal veel liever sien
Die te hove wat weet te bringhen
Dit of dat van nuwen dingen,
Daer die heer wat an mach winnen:
130 Dat sal die schalke thans versinnen,
Soe dattet niet en blive verholen.
Mer edelheit die laetmen dolen
Achter straten inden slijck,
Recht min noch meer in dier ghelijc,
135 Ofse nyemant en wilde ontfaen;
Mar die doeren sijn wyde ontdaen
Jeghen den penninc, daer veel off coemt
Die plaghe, die ic nu heb ghenoemt.
Want wye den penninc meest mach gheven,
140 Die wort te hove thants verheven.
Als dan tghelt beghint te smalen,
Soe sietmer sommighe nederdalen
Vanden hoghen in dat laghe:
Dit moechdi mercken alle daghe:
145 Hier om soudi sijn eendrachtich.
Grote heren ende machtich,
Als sy verzoenen, so ist ghedaen,
Hier in soe mochti wijsheit verstaen.
Woudijt selve wel bevroeden,
150 Ghi en soudt malcander niet ontgoeden,
Mar leven in eendrachticheden,
Soe mocht opt lant ende inden steden
Menich mensch hem zeer verbliden,
Ende laten hoverde tallen tyden
155 Nederdalen onder voet.
Want God, die anden cruce stoet,
Die heeft hoveerde zeer verwaten;
Hier omme mochtment gheerne laten,
Woud elck mensch hem te voren bedencken;
160 Die nu malcander zere crencken,
Si souden leven in oetmoede.
Ay, God heer, der heren roede,
Die moet hem onnen noch den sin,
Dat elck moet dienen om ghewin
165 Van hem te crighen diet al vermach!
Soe moghen wy opten lesten dach
Blydelijck van hene varen.
Dit raet u Willem, sonder sparen,
Van Hildegaersberch, wildijt versinnen,
170 Soe moechdi hemelrijc ghewinnen.

Status tekst: klasse B (kritisch)
Handschrift/druk: KB Den Haag 128 E 6 (hs. H), waar nodig aangevuld met KB Brussel 15.659-61 (hs. B).
Folia: zie de editie Bisschop & Verwijs.
Editie: Willem van Hildegaersberch: Gedichten. Editie W.Bisschop en E.Verwijs. 's-Gravenhage 1870.
Oorspronkelijk bestand gemaakt door: T. Meder
HTML voor L. Jz. Coster: Marc van Oostendorp
Copyright: T. Meder