| | Van den testament. |
| | Willem van Hildegaersberch. |
| | Goed ghedacht ende wel versinnen |
| | Doet dat middel ende dat beginnen |
| | Metten einde concorderen. |
| | Dese eertsche hoecheit voel te begeren |
| 5 | | Dat is ter werelt gemein plage. |
| | Die sijn einde wel voersage |
| | Hi soude hem hoeden nacht ende dach |
| | Voele te slaen op sijn gelaech, |
| | Hi en wist een slot van rekeninge. |
| 10 | | Dese idel glori, dese aertsche dingen |
| | Is al een wanckel toeverlaet; |
| | Wanttet niet te coep en staet |
| | Hoe lange dit eigedom sal dueren. |
| | In geleenden hoven is quaet mueren, |
| 15 | | Diemen wederseggen mach. |
| | Corter dan een oge opslach |
| | Wort dit eigedom van deertsche goet |
| | Geset in ander lude behoet. |
| | Diet bruken waende op sijn behagen, |
| 20 | | Die wort daer haestelijc uut gedragen |
| | In een linen cleet beslegen. |
| | Die dan meten ende wegen |
| | Ander maet dan si begeren, |
| | Die slaen hem selven seer te sceren; |
| 25 | | Want hoe si rijckeit meer verwerven, |
| | Hoemen liever neemt hoer sterven. |
| | Doch en wil ic nyemont raden, |
| | Datmen rijcheit sal versmaden, |
| | Diemen bruken mach mit recht: |
| 30 | | Men vynt menich arm knecht, |
| | Die aenden riken hem geneert. |
| | Waer die rijcheit al verteert, |
| | Soe en docht die werelt min no meer. |
| | Caritaet, doecht ende eer |
| 35 | | Die mach die rijcheit staende houden. |
| | Al wort die rike vrec gescouden, |
| | Dat en is God niet bequaem |
| | Noch der rechter eren naem; |
| | Want God die mint salich leven |
| 40 | | Ende heeft selver oerlof gegeven |
| | Rijc te wesen alden sinen, |
| | Die daer gerechtelijc om pinen; |
| | Mer die daer andersins toe gaen |
| | Ende willen plucken ende vaen, |
| 45 | | Sulc mit list, sulc mit macht, |
| | Sulc mit wil, sulc mit cracht, |
| | Ende elkerlijc doet sijn best, |
| | Recht als die vogel draecht ten nest, |
| | Om voele te plucken, om voel te rapen, |
| 50 | | Die mogen wel onsachte slapen, |
| | Wisten si tloen dat hem sal boeren, |
| | Als die doot tot allen doren |
| | Comen is om dlijf te panden. |
| | Die viant gaept mit wreden tanden |
| 55 | | Na der sielen wat hi can. |
| | Hoet mit hem is gescepen dan |
| | Dat weet die Here, diet al is cont! |
| | Hadden si dan soe lange stont |
| | Vorst, dat si hem wael bereiden, |
| 60 | | Eer si van der werelt sceiden, |
| | Si en namen daer voer niet al dat goet, |
| | Dat die van Romen ye bestoet. |
| | Mer selden soe eest vernomen, |
| | Diet al opt leste lieten comen, |
| 65 | | Dat si maecten goet verstant, |
| | Of wederkeerden mitter hant |
| | Datter qualic was gewonnen: |
| | Tis dan alte spade begonnen. |
| | Die lude sijn herwaert ende gins ghedwaelt, |
| 70 | | Diet gelaech dicke hebben betaelt: |
| | Men cander niet gevynden al. |
| | Oec hoertmen node groet gescal |
| | Daer die rike liggen cranc: |
| | Tis buten armer lude ganc, |
| 75 | | Men laet daer nyemont comen bi |
| | Dan die daer vrient of maech toe si, |
| | Of wise priesters, die hem vragen |
| | Of si hoer sunden willen clagen. |
| | Al souden si hem geerne wael bereiden, |
| 80 | | Die tijt is cort, het naect ten sceiden; |
| | Si sijn belegen van hem drien, |
| | Die op hem scriden al in een: |
| | Dat een dat is die siecte groet, |
| | Dander die vrese voer die doot, |
| 85 | | Dat dorde dese hoecheit hier te laten, |
| | Die si minden boven maten. |
| | Wanneer si weerden dus bescreden, |
| | Soe sijn die sinnen ende die reden |
| | Soe belast, dat si vergeten |
| 90 | | Ander salicheit te weten. |
| | Die siecte maect die lede mat; |
| | Die doot en seet hem dit no dat, |
| | Dat yemont weten mach wanneer: |
| | Daer om ontsietmen voele te meer. |
| 95 | | Mer datmen voel voer sterven vreest, |
| | Dat doen die sunden alre meest. |
| | Weren wi van sunden quijt, |
| | Sterven heeft een corte tijt; |
| | Doch eest haert, dat weet ic wel, |
| 100 | | Datmen ummer sterven sal; |
| | Mer tis een scult, die wijf no man |
| | Met geenre have vergelden can. |
| | Al weer sterven noch soe swaer, |
| | Willen wi liden trechte waer, |
| 105 | | Die bitterste anxt dat sijn die sonden. |
| | Wanneer dat comt die leste stonde, |
| | Ende men ummer sterven waent, |
| | Als die borge sijn ingemaent, |
| | Soe eest lange genouch gebeit: |
| 110 | | Die leerraers hebbent ons geseit |
| | Ende ingemaent overluyt. |
| | Sulc die hoert, sulc die sluit |
| | Sijn oren of hijs niet en hoerde; |
| | Want die godlike woerde |
| 115 | | Die gaen hem totter herten clein: |
| | Si vallen recht als hagelstein, |
| | Die luttel vesten op een cleet. |
| | Wanneer die sculdige niet en weet |
| | Gelt of pant tot sinen dagen, |
| 120 | | Ende dan die borgen op hem clagen, |
| | Soe coemt hi totter meester scade: |
| | Soe doen si die op Gods genade |
| | Menichwerven misdoen, |
| | Ende dencken vast: in dit sisoen |
| 125 | | Soe willen wi beteren ons leven, |
| | Of God die saelt ons wael vergeven. |
| | Die sijn sonderlinghe bedrogen |
| | Ende over thoeft een net getogen, |
| | Daer si hem selven in verwerren. |
| 130 | | Si comen spade die lange merren: |
| | Men sal te tide sijn bedacht |
| | Die wijl dat wijsheit ende cracht |
| | Regeren mach die sinne vive, |
| | Ende men mit gesonden live |
| 135 | | Vrilic mach te dienste staen |
| | Den selven Heer, die sonder waen |
| | Al sijn dienre loent te wensche, |
| | Op dat si leven als mensche; |
| | Mer die beestelike leven |
| 140 | | Dien wort beestelijc loen gegeven: |
| | Hier om sal een yegelijc, |
| | Is hi arm of is hi rijc, |
| | Setten alle sijn dinc op reden: |
| | Onsen tijt hier is thant geleden. |
| 145 | | Al mocht ic leven dusent jaer, |
| | Alst einde comt, wat volcht daer naer? |
| | Heb ic goede werken gedaen, |
| | Die mogen my in staden staen: |
| | Ander have en voer ic niet mede |
| 150 | | Van deser eertscher rijchede, |
| | Daert al af comt dat wi beclagen. |
| | Ghi siet die gierige gewagen |
| | Siel ende lijf om dat eertsche goet, |
| | Ende dencken vast in horen moet: |
| 155 | | Men salt int leste wederkeren; |
| | Dan comt die doot ende doet hem leren |
| | Een ander metten onversien, |
| | Die ummer van node moet gescien, |
| | Want si rijc noch arm en spaert. |
| 160 | | Dan trecken si op die lange vaert, |
| | Ende nyemont en seet ons trechte waer, |
| | Hoet mit hem is gescepen daer; |
| | Mer die weldoen die moghen hopen: |
| | Dus laet ic mi die vrese nopen; |
| 165 | | Want ic was te sceep gegaen, |
| | Had my die wynt gelijc gestaen, |
| | Ic had die reise geavontuert; |
| | Ende nu mijn leven langer duert |
| | Bi concent van onsen Heer, |
| 170 | | Nu wil ic volgen wiser leer |
| | Ende wesen altoes op mijn oert, |
| | Te wachten my van sunden voert |
| | Die wijl ic cracht heb ende sin. |
| | Versumende tijt dats ongewin; |
| 175 | | Versume ic dan van dage te dage, |
| | Dat ic out weerde ende trage, |
| | Den tijt, daer ic in dienen soude |
| | Den genen, die om des menschen houde |
| | Heeft geleden menigen has, |
| 180 | | Soe ben ic dommer dan een Sas |
| | Of een Vriese ruut van aerde. |
| | Ghi die leeft in hogher weerde, |
| | Wacht u voer die wike wake; |
| | Het is een jamerlike sake. |
| 185 | | Borchdijt al ten lesten tiden, |
| | Wie mach dan penitencie liden? |
| | Die siecte heeft die lede teblouwen, |
| | Men vynt te coep geen berouwen; |
| | Rechte biechte sonder mencken |
| 190 | | Die canmen dan qualic gedencken. |
| | Hier om sullen wi ons versnellen |
| | Ende den priester gaen vertellen |
| | Van tide te tide ons sunden al, |
| | Die wijl wi weten recht getal. |
| 195 | | Alst buten rekeninge gaet |
| | Ende men deen over dander slaet, |
| | Soe wordet selden wael vergouden. |
| | Wi sollen rekeninge houden |
| | Van onsen sundeliken daden, |
| 200 | | Ende wie dat gevens is van staden, |
| | Soe eest best bi gesonden leven |
| | Metter wermer hant gegeven |
| | Watmen Gode wil toescriven; |
| | Soe en maecht nyemont wederdriven. |
| 205 | | Ghi hebt gehoert, oec eest geweten, |
| | Dat met recht waert besleten, |
| | Eerment testament betaelde, |
| | Ende voele subtylheit overhaelde; |
| | Want die gene diet goet verbeiden, |
| 210 | | Ende die hem selven te sterven reiden, |
| | Die sijn contrari mitten sinnen. |
| | Die sieke en geren geen gewinne |
| | Dan hoer testament te maken, |
| | Op datse Gode mogen naken; |
| 215 | | Diet goet ontfenct na datmen sterft, |
| | Die weerden node voele onterft, |
| | Ende setten die sieke buten der macht; |
| | Want doe hi wijsheit ende cracht |
| | Had ende hem selven wel verwist, |
| 220 | | Doe raepte hi liever in sijn kist, |
| | Dan hi kercken ofte clusen |
| | Of den armen biden husen |
| | In caritaten had versien. |
| | Mer als hem seer begint te twien, |
| 225 | | Dat hijs niet langer en mach orbaren, |
| | Soe wil hi gaen sijn siel bewaren, |
| | Soe leert hi wat om Gode geven; |
| | Mer wist hi noch een tijt te leven, |
| | Hi naem liever dan hi gave. |
| 230 | | Dus teltmen ander lude have, |
| | Diemen rumen moet van node; |
| | Doch si liden mitten brode |
| | Ende rapen vast bi groten hopen, |
| | Die oec hoer harstkens willen dropen |
| 235 | | Mitten vetten dat hem verschijnt. |
| | Omt vordel wort nu seer gepijnt. |
| | Hier om soe rade ic minen vrient, |
| | Die God ons heer een tijt verleent, |
| | Dat hi leve nacht ende dach, |
| 240 | | Dat hi vrilic sterven mach: |
| | Soe heeft hi wiselijc geleeft. |
| | Oec hoe die rike rijcheit heeft, |
| | Die hi bruict in gerechtichede, |
| | Ende is si wel gewonnen mede, |
| 245 | | Hy mach God soe wel genaken |
| | Als die tuynen ende haken. |