PIETER CORNELISZOON HOOFT (1581-1647)

GRANIDA

HERDERSSPEL


EERSTE DEEL

Dorilea.

Het vinnich stralen van de Son
Ontschuil jck in ’t bosschage;
Indien dit bosje clappen con,
Wat melde ’t al vryage!

Vryage? neen. vryagie? jae,
Vryagie sonder menen;
Van hondert harders (ist niet schae?)
Vindtm’er getrouw niet eenen.

Een wullepsch knaepien altijt stuirt
Nae nieuwe lust sijn sinnen,
Niet langer als het weygeren duirt,
Niet langer duirt het minnen.

Mijn hartje treckt mij wel soo seer,
Soo seer, dorst jck het wagen,
Maer neen, jck waeg’ het nemmermeer,
Haer minnen sijn maer vlaegen.

Maer vlaegen, die t’hans overgaen,
En op een ander vallen;
Nochtans jck sie mijn vryer aen
Voor trouste van haer allen.

Maer of ’t u miste domme maeght,
Ghij siet hem niet van binnen.
Dan ’t schijnt wel die geen rust en waeght,
Can qualijck lust gewinnen.

Oft ick hem oock lichtvaerdich von,
En ’t bleef in dit bosschage,
Indien dit bosje clappen con,
Wat melde’t al boelage!

Dorilea, Darfilo.

Dorilea.

Daer is hij, och hoe ben ick inde saeck beladen!
Best dat jck mij versteeck onder de bruine bladen,
In ’t diepste van het bosch, al eer dat hij mij siet.
Best is het, best ist. Jae, maer vondt hij mij dan niet?
Weet jck wel wat ick wil? jck ben vervaert voor ’t minnen,
Ontschuil mijn lief, en vrees dat hij mij niet sla vinnen.
Neen, beter blijfdij hier dan of ghij verder gingt,
Hier comt hij doch voorbij; maer luister wat hhij singt.

Darfilo.

Die geboden dienst versmaet,
Wenscht’er wel om als ’t is te laet.
Windeken daer het bosch af drilt,
Weest mijn brack, doet op het wilt
Dat jck jage,
Spreyt de hagen,
En de telgen van elckar,
Mogelijck schuilt mijn Nymphe daer.

Nymphe soo ras als ghij vermoedt,
Dat mijn gang tot uwaerts spoedt,
Loopt ghij schuilen,
Inde cuilen,
En het diepste van het woudt,
Daer ghij met ren vervaert sijn soudt.

Vreesdij niet dat de Satyrs daer
U eens mochten nemen waer,
En beknellen,
’T sijn gesellen,
Die wel nemen t’uwer spijt
’T geen daer een harder lang om vrijt.

Sonder te dencken, dat in ’t cruidt
Dickwijls slangen gladt van huidt
Sijn verholen
Loopt ghij dolen,
Maer nochtans toe seer ghij vliedt,
Dat ghij mijn haet, en dunckt mij niet.

Want doe wij laest van ’s avonts laet
Songen tot den dageraedt,
Met elckander,
En wt d’ander,
Tot den dans jck u verkoos,
Bloosden u wangen als een roos.

Mompelen hoord’ jck op dat pas,
Dat dat geen quaet teken was,
En wanneer,, jck
Heelbegeerlijck
Kussen quam u mondtjen teer,
Repten u lipges, docht me, wer.

’T weigeren, en d’afkeericheit
Voecht soo wel niet, als men seyt
Voor de vrouwen,
’T can haer rouwen,
Die geboden dienst versmaedt,
Wenschter wel om als ’t is te laet.

Sus, sus, wat of ick daer mach hooren
Ritselen in de hagedooren?

Dorilea.

Daifilo, seg ick, ghij sult het te grf,, maken
Daifilo, laet mij staen.
Daifilo, laet mij gaen.

Daifilo.

Maer Dorilea, moochdij soo afkerich,, sijn
Van ’t geen daer alle menschen nae begerich, sijn?
En vlieden stuirs van sin?

Dorilea.

Wat doch?

Daifilo.

                    De soete min.

Dorilea.


Ghij noemt het soet min, en segt dat gene lieden
Behalven jck alleen, de soete minne vlieden,
Voor hoor jck van de min soo veel quaets, dat jck gruw,
Van yder een, en die geloof jck bet als u.
Dus Daifilo, van nu,
Laet mij voortaen te vreden.

Daifilo.

Ach suldij dan dus schuw
U groene jeucht besteden?
Dees teder schoone leden
En sijn u niet gegunt,
Dat ghijse sonder vrundt
Afgunstich soudt verslijten,
En een te laet becrijten,
Dat ghij, om niemandt jonst, of wellust te doen aen,
Versuimelijcken hebt u selfs te cort gedaen.
Wilt rekeninge maken
Dat dese rose-laken,
En dese lippen varsch,
Die gloeyen als een kars,
Die nu een yder wenscht te kussen en te stroocken,
Sullen van ouderdoom verwelcken, en verschrooken.
Dit effen voorhoofd net
De diepe rimpels met
ter tijt sullen ontslechten;
En dees welige vlechten,
Die met veel strickjens gail, soo dartel sijn vertuit,
Sullen haer gouden rock allensgens trecken wt;
En ’t geen ghij voor fijn goudt mogelijck hielt voor desen,
Suldij bevinden maer silver vergult te wesen.
Dees wacker oogen blij,
Verleeren sullen sij
Haer lodderlijcke treken,
Die soo veel brandts ontsteken.
Dees vlugge gauwichheit,
Daer grijse’ aelwaricheit
Gaet sonder ren op gnorten,
Dien zal den ouderdoom
Die ’t al maeckt suf, en loom,
Sijn vleugels dapper corten.
Dan compt onnut berouw, als betrens tijt ontbreeckt.

Dorilea

Daifilo’ jck weet niet van wiens schoonheit dat ghij spreeckt.
Nae dat jck van bevijnen
En ist niet vanden mijnen
Want onlangs heb jck dien
Inde fontein gesien;
En t beelt in ’t water stil mij op dat pas verschenen,
Quam met u seggen niet al te wel overeenen.
Maer siedij ’t groene woudt, hoe lustich dat het staet,
Hoordij de vogeltjens die voor den dageraet
Danckbaerder sijnd’ als d’onvernoechelijcke menschen,
De wellecome Son met sang goemorgen wenschen.
Siedij dees heuvels blondt, en het begraesde dal
Met bloempjes veelerley gemarmort overal.
’T wellustige banket van de ruischende bijen?
Hoe vrolijck lacht het al in dese somer-tijen?
Maer als de guiren herfst comt met sijn buyen aen
Sal desen dingen al haer vrolijckheit vergaen,
En dees bloeyende jeucht des werelts, sal verkeeren
In dorren ouderdoom, en haer cieraet ontbeeren.
Nochtans indien dat al
De bouwlin spanden ’t’samen,
En met een groot geschal,
De goden bidden quamen
Dat donder, blixem, windt, en hagels groot geweldt
Mocht comen metter ijl vrijbuiten over ’t veldt,
Beroven d’ Aerde van haer gespickelde rocken
De bergen van haer cruin, de boomen van haer locken,
Om dieswil, dat doch eens d’aenstaende winter wreedt
Het Aertrijck plagen zou met diergelijcken leedt;
Soudij niet seggen, ’t was haer nutter dat sij baden
Om redelijck verstandt?

Daifilo

                                   Jae, trouwen.

Dorilea.

                                                          Soudij raden
Dat jck door Min een buy met sonneschijn vermomt,
Die lichtelijck vernielt wie dat sij overcomt,
Dan crencken sou mijn jecht, om dieswil dat de jaeren
Dese schoonheden mijn (genomen datse waren
Gelijck als ghijse maeckt) mij souden maken quijt?
Soud’ jck de schae des tijts gaen soecken voor den tijdt?

Daifilo.

Dit doedij vast, want jck, O Drilea, reken
De lelijckheit soo goedt als schoonheit onbekeken;
En al bekeken, onbelonckt; en al belonckt
Noch ongenoten van den minnaer dien sij’ ontfonckt.
Wat’s jeuchde sonder min vol onbeweechde coutheit
Doch beter als versuft’ en stijf bevrosen outheit?
En dat de soete min van u beschuldicht wort
Als die de schoonheit crenckt, daer doedij hem te cort:
Want noyt en sachmen hem het suivere besmetten,
Maer wel recht anders, ’t geen dat saluw was, blanketten,
En leggen blosend root op tedre wangen bleeck,
En ’t hayr vergulden, dat te vooren vael geleeck:
En geene sachmen oyt, het geen dat sij beminden
Lelijker dan het was, maer wel veel schoonder vinden.
Maer segdij yder een
Beclaecht hem met geween,
Over de min vol swaerheit?
Sij spreken buiten waerheit;
Al wort de min bescheldt,
’T is onmin die haer quelt,
Onmin van lief vercoren
Want quam haer min te vooren
Van haer bemindes sij,
Sij wierden ’t eens met mij,
En souden ras bekennen
Dat minne niet can schennen,
Maer dat gebreck van min alleen den minnaer crenckt,
Die minnes honich soet met bittre galle mengt.
Dus Dorilea, denckt
Dat min van beyde sijen,
Niet anders voort en brengt
Als wellust en verblijen.
Daerom in dese tijen,
Schint dat de werelt dus blijgeestich opgepronckt
In ’t harte min gevoelt, en t’eenmael verjongt.
Den Hemel schijnt verlieft; de visschen in de stroomen,
De dieren in het cruidt, ’tgevogelt inde bomen,
De Nymphen in het bosch natuiren van de min.
Dat vogeltjen, dat nu vliecht wt den dennen, in
Den boeckeboom, en schijnt onmoglijck om vermacken,
Dan wt den boeckeboom weer inde myrte-tacken,
En hippelt quelende soo licht soo wilt soo wuft,
Waer ’t van Natuir begaeft met menschelijck vernuft,
Het soud seggen jck brand van min - jck brand van minnen,
Tjilpende door het woudt; maer wel brandt het van binnen,
En singht in sijne tael op lieffelijcke maet
Dat het sijn soete lief, sijn lieve lust verstaet.
En luister, juist of sij ’t om u te leeren dede,
Antwoort sijn lieve lust; van minnen brand ick mede.
De min het al verwint,
Hemel en aerde mindt,
Sal Dorileas siel min crachten groot van waerden
Alleene wederstaen, in hemel, en op aerden?
Neen; van een yder mensch wort van de min geraeckt,
En diese jong ontgaet bejaert sijn crachten smaeckt:
De minne wil doch eens doen blijcken in ons harten
Hoe veel dat hij vermach: dus vreest hem vrij te tarten,
En weet dat grooter smart noyt yemand overquam,
Als jeuckering van min in ouden leden stam.
Het jonck hart, dat hy quest, geneest de minne weder,
En hoop hellept het op als ’t leyt van pijne neder
Maer d’oude minnaer is geplaecht met dobble rouw,
Die willend niet en mach, en mogend niet en wouw.
Drooch hout ontsteken, brandt feller als groene spruiten.

Dorilea.

Ghij ander vryers kent dees praetjens al van buiten,
En brengt’er veel in’t net;
Maer jck heb wel gelet
Op ’t geene dat ghij seyde
Dat als de Min van beyde
De sijden is geplanct,
Soo valt het soete brandt.
Oft jck dat schoon toestonde,
Verclaert mij met wat vonde
Soud’ jck doch kennen mij
Versekeren, dat dij
De vlammen ’t harte blaecken,
Die ghij mij diets wilt maecken.
Of als dat al soo was,
Dat ghij niet soudt, soo ras,
Ghij weermins jonst mocht voelen,
Verkeeren, of verkoelen?
Gelijck wij vrouwen slecht
Vaeck worden wtgerecht,
Dewijl geveinsde Min, en lichte wispeltuiricheit
Ons troonen met het soet, en loonen met de suiricheit.

Daifilo. Granida. Dorilea.

Daifilo.

Nymphe, maer.

Granida.

                          Schoone nymph’ en hebdij niet gesien
Met breydeloose ren, hier eenige edellin
Vervolgen een wildt swij? Weet ghij niet of sij ’t wingen?
Of werwaerts ren sij op?

Daifilo.

                                          Jagers, noch hovelingen
En hebben wij gesien, maer wel gehoort gerucht:
Dan ’t scheen soo ver van hier te wesen dat jck ducht,
Edele maecht ghij sult haer swaerlijk rijden inne;
Sijdij een aersche maecht, en anders geen Godinne,
U aenschijn noch u stem geensins de menschen slacht.

Granida

Soo grooten eer voorwaer jck mij niet waerdich acht.
Ick ben Granida’, indient u lyn bekent is, hoemen -
Ten hove hoort de Princes, de Coninx dochter noemen.
Dewijl ’s geselschaps spoor u niet en is bekent,
Soo bid jck, wist mij doch waer datjck hier optrent
Om ’s heten middachs brandt een weynich te verfresschen,
Wt coele beeck, of bron, mijn drooge dorst mach lesschen,
Dat Ceres u gewas, en Pan u vee behoe.

Daifilo.

Het bidden laet voor ons, t’ gebieden comt u toe,
Alderheuste Princes, siet hier om u t’ ontladen:
Diana moegejaecht en soude niet versmaden
Dees suivere fonteyns cristallinige vloedt.
Al sijn wij harders slecht, eenvoudich opgevoedt,
Noch onse sorgen laech, door hoger vluct te kiesen,
Ons aengeboren bosch wt haer gesicht verliesen:
Wij weten lijckewel dat wij dees groene laen,
Dat wij de schaduw coel van dees dienstige blan,
Dees vrolycke heuvels, dit heldere waters vlieten,
En al ons levens lust van ’s Coninx handt genieten.
’T en waer die ’t wijsselijck al te versorgen wist,
’T verwoeste metter haest, door verquistende twist.
’T is hij, die de begeerten van sijn ondersaten
Maticht bescheydelijck in soo verscheijden maten,
Dat niemandts minders list sijn meerder yet ontruck, -
Dat niemandts meerders macht sijn minder en verdruck.
’T is hij die sorge draecht alleene voor ons allen
Dat vreemdelingen wreedt ons niet en overvallen
Met vernielende crijch en schennen in een wr
De dracht van menich jaer door ’t yser en het vuyr.
Danckbaer behoortmen voor een aertschen Godt te eeren
Dien ’t lust om anders lust sijn eygen lust t’ontbeeren:
Maer ons eerbieden is te laech nae sijn waerdij.

Granida

Beleefden harder, noyt eenige wijnen mij
Boven den frisschen dauw van dees fonteyn gevielen.
Ach geluckige rust van licht-vernoechde sielen,
Die nijt noch spijt des hoofs versteurt haer soete vree!
Wiens sorgen wijder niet en weyden dan haer vee.
De lusten daer sich ’t hof met moeyten om beslommert,
Werpt u nature toe en is voor u becommert.
Ghij treckt door honger, en door dorst wt dranck, en spijs,
De lust van ’t hof gelockt door soo veel leckernijs;
Het hof door drincken dorst, en honger soeckt door ’t eeten
En jaecht de lusten voor, u sijnse toegesmeten;
’T lustsoeckend hof ontvlin de lusten daer ’t om slft;
Ghij vollicht de natuir, wij sien haer over ’t hft.
Eer sal dit lichaem in een duister graf vernachten
Beleefden harder, als mij gaen wt de gedachten
U weltepasse dienst, en of ’t gebeurden, dat -
Mijn hulp u nut mocht sijn in ’t hof, of inde stadt,
Vertrout dat mij geen saeck soo wichtich sal verletten,
Of ick en salse’ om u wel aen een sijde setten.
Nu voecht mij wederom te keren daer ick acht
Dat mij ’t geselschap van mijn staetdochters verwacht,
Welck ick gebood, van haer vermoeyde tellen, neder
Te sitten in het gras, tot dat ick keerden weder;
Dewijl mij niemandt van haer allen volgen mocht,
En mij de lust des jachts niet te versuimen docht.
Den hemel die bedauw u jaren menich-vuldich
Met geduirige rust.

Dairfilo.

                                  Wij sijn ’t u alle schuldich
Alwaerdige Princes. Helas! hoe leedt is mij
Dat ons vermogen min als ons begeerte sij!
Den hemel wil u staet in eeuwicheit behouwen.

Granida.

Vaert eeuwelijcken wel.

Daifilo.

                                         Is onder d’aertsche vrouwen
Dan een, die waerdich is dat om haer dienst alleen
Al d’ander men versweer?

Dorilea.

                                            Hoe coel gaet hij daer heen
Sonder dat hij van mij sijn afscheidt heeft genomen!
Best volge jck hem, en sie wat hem mach overcomen.

Granida.

Hoe vrolijck is de geen die danckbaerlijcken leeft
Bij d’ondackbare mensch die geen venoeging heeft!
Dees harder toont meer dancks voor not van bosch, en boomen,
Dan menich eelman voor geschoncken vorstendoomen,
Die vaeck sijn Prince danckt met oproer oft verraet,
En acht maer elcke staet, een trap of hoger staet.
Met welckeen ijver comt mij dees sijn dienste bieden?
Al de dienstwillicheit geveinst der edellieden
Is mij soo veel niet waert; want dese die betoont
Sijn heusheit, niet wt hoop van die te sien beloont:
Ten hoof op hoop van loon is ’t aenschijn vol genegenheit,
Maer het onheus gemoet vol onwillige tegenheit.
Ghij grootsche Proncen, die door u wtheemsche pracht
Verwondring soeckt bij ’t volck, om van het hooch geslacht
Der Goden afgedaelt te schijnen, u cieraden,
U scepters, croonen, en u purpere gewaden
En maken u niet soo grootachbaer aengesien,
Als de natuire maeckt een laech-geboren, dien -
’T haer lust, om lieffelijck de werelt te verbasen,
Een eedel geest int hart en in’t gesicht te blasen:
En cieren het aenschijn vol vrolijckheden soet
Met defticheit gemengt, van hoofde tot de voet
Besprengend’ overal de welgemaeckte leden
Met goddelijcker glans als princelijcke cleden.
Gelijk d’eerwaarde Son is bij ons aertsche vuyr,
Sulx is bij d’arm kunst, de kunst-rycke natuyr.
Wat handt heeft oyt haer soo vernuftich mercken, laten
Dat sij, bootseerende de conincklijcke vaten,
Vormde ’t gewrochte goudt in aerdiger manier,
Als de natuir den sculp, daer ick wt dronck alhier?
Dan ’t hof en siet niet schoons in dingen licht-vercregen,
Natuirs geboden dienst is het onwaert en tegen;
Maer ghij eenvoudich volck ontfangt haer gaven rijck
Met open armen, en gebruicktse danckbaerlijck.

Rey van Jofferen.

Ghij lodderlijcke Nymphen soet,
Die nauwelijx een rosen-hoedt
Om gouwen croon soudt geven,
Hoe wel lust u, uw leven!

Uw lusten is u als een wet,
Uw loncken is een tij-geset,
Uw couten is vryage,
Uw minnen is boelage.

De schaduw die de cuilen heelt,
Waerin ghij u genoechjens steelt,
En soudt ghij niet verwinssen,
Om schadu-throons van Prinssen.

Wanneer ghij aen de reye gaet,
En dat het schalcke lietjen raedt
Het diepst van u gepeinsen,
Hoe qualijck cundt ghij veynsen?

Maer soo ’t lief niet beter can,
En toont u dat sijn harte, van -
Uw hartjen is gedreven,
Wat isser om te geven?

Soo ruilden ghij dat deuntjen niet
Om avondt-spel, of morge-liedt,
Dat, voor princessen deuren,
Haer dunne slaep comt steuren.

Een appel, die met jonste groot
U boeltje werrept in u schoot,
Daer om soudt ghij versmaden
’S hofs tafel-overdaden.

Als van u lief gemeldet wert.
Sijn t’uwaerts overgeven hart,
Soo sijt ghij bet te vreden,
Als prinssen aengebeden.

’T eenvoudich leven haylich,, leidt
Ghijlin in vreed’ en vaylicheit,
Uw vrijheit gaet te boven
De schijn-wellust der hoven.

Rey. Granida.

Rey.

Mijn vrouw, God sij gedanckt dat ghij ons hier ontmoet.
’T geselschap is een deel te paerd, een deel te voet,
Verstroyt om soecken naer u op bysondre straeten,
En haer by-eencoomst is daer ghij ons hadt gelaeten,
In ’t naeste dal, en sijn int keeren al misschien.

Granida.

En ’t wilt?

Rey.

                   Gevangen is ’t, mijn vrouw, en sult het sien.

Dorilea. Daifilo.

Dorilea.

Daifilo, beydt wat, hoe?
’T en gaet ten hoof niet toe
Gelijck ghij u laet veurstaen.
En wilt soo licht niet deurgaen
Met dat u wel gevalt;
Hoort hoe Palemon calt,
Die seyt dat hij verdoorde,
Doen hem de lust becoorde
Van ’t hof te volgen; hij
Meende, gelijck als ghij,
Dat heusheit soet van zede,
Vrientschap, en weelde meede
Daer was in overvloedt,
Gelijck de rijckdoom doet.

Daifilo.

En als hij ’t quam te proeven?

Dorilea.

Doe vandt hij met bedroeven,
Dat daer die dingen sijn
Niet anders als in schijn,
Wat sneuvel (seit hij) och wast voor mijn groene jaeren,
Als jck mijn soete buirt, en vrijheit liete vaeren!
En dienen ghing ten hoof; jck meende ’t was al claer -
Goudt datter blonck, maer ’t is een momme-vollick daer;
Het aenschijn vol sachtmoedicheits,
’T gemoedt vol felle woedicheits,
Een minnelijck gelaet,
’T hart vol van nijdt en haet;
Saechdij de visschers oyt om lichst de visch te trecken,
Den scharpen angel-hoeck met lockend aes bedecken?
Recht gaet het soo ten hoof. De dienstbaerheit, die sij
Soo mildt u bieden aen, is lockbedriegerij:
Haer dienst, en hullep streckt maer om u te verrassen
Met onvermoede slach, en door u val te wassen.
Oprechte vrientschap, Godts-vrucht, onbevleckte trouw,
Veilige’ onnoselheit, rechtwtheit sonder vouw,
Waerheit van woorden, goedicheit,
Worden dar voor cleinmoedicheit,
Voor slechtheit ij veracht,
Beguichelt, en belacht.
’T is al geveinst ten hoof watmen ’er siet vertogen,
Geveinst is haer gelaet, geveinst haer mondt, haer oogen,
Geveinst haer Godsvrucht, jonst, haer vrientschap en haer vree,
En g’lijck haer deuchden sijn, soo is haer weelde mee.
Wanneer de hovelingen
Een vrolijck liedtjen singen,
’T en is van vreuchde niet,
Maer ’t is, om het verdriet
Daer ’t hart af wort verbeten,
Een weinich te vergeten.
Haer lachen is van spijt,
Of ’t duirt de corte tijdt
Als ’t hart niet is gerust?
Hierom, Daifilo, staeckt u opset voorgenomen,
Ghij weet waer dat ghij sijt, maer niet waer ghij sult comen.
Die wel is, blijf.

Daifilio.

                              Jae, maer
Of ick niet wel en waer,
Of of jck beter wiste?

Dorilea.

Soo soudij doch ten minste
Het hof niet volgen, dan
Slaet yet wat anders an
Sonder het groene woudt en dees landouw te laten.

Daifilo.

Jae Dorilea, ghij noch al Palemons praten
En sult mij meer sijn raedt doen volgen dan sijn daedt.

Dorilea.

Soo mocht het u wel gaen gelijck het hem nu gaet,
Die nae ’t verdrach van soo veel slaevernij en sntheit,
Als hij verwachte ’t loon van ingebeelde grtheit,
Is wijs geworden dat sijn hoop niet was dan windt;
En claecht, nu ’t ommecomt, dat hij sich selven vindt
In plaets van een jonck hoveling
Geworden een oudt schoveling.

Eindt eerste deel.


Inhoudsopgave ’Granida

Inhoud van Granida

Tweede deel


E-Mail: J.R. van Wijk
Laatste wijziging: 13 februari 1997

Coster-pagina