PIETER CORNELISZOON HOOFT (1581-1647)

GRANIDA

HERDERSSPEL


DARDE DEEL

Tisiphernes. Daifilo.

Tisiphernes.

Ghij lieft Granida’ en hebt ten hove dienst genomen
Om haer te dienen?

Daifilo.

                                  Jae, mijn heer, en ben gecomen
In uwen dienst, op hoop, dat sij u echte vrouw,
En door dat middel ick haer dienaer worden souw,
Om te bestreden, in alsulcken dienst, mijn jaeren,
Daer alle menschen toe docht mij geschapen waeren;
Dat mij de reden wijst, can jck niet laten nae,
Versuimen dat jck voor haer strij, jae sterve dats mijn leven.

Tisiphernes.

Voorwaer van eedel Godt is u gemoedt gedreven:
Dan dat ghij voor mij vecht, mijn eere niet en lijdt.

Daifilo.

Maer wie sal weten, heer, dat ghij het niet en sijdt?
Wt een besloten helm, sal ’t niemandt kunnen ramen.

Tisiphernes.

Ick selfs soudt weten, en mij in mijn harte schamen.

Daifilo.
Men vecht hier om u Lief, en ’t rijck, en niet om eer.

Tisiphernes.

Dats waer.

Daifilo.

                    Kiest, wijslijck, dan het sekerste, mijn heer.

Tisiphernes.

Maer of hij u versloech?

Daifilo.

                                           Dat hij dan u verbeyde,
Soo ’t u belieft.

Tisiphernes.

                            Jae: Want gans Persen hij ontseyde.
Maer proev’ ick het soo goedt dan niet ten eersten?

Daifilo.

                                                                                       Neen:
Want hij lijdt meer gevaers van tweeliên, als van een.
En of de wreede Parth niet en was te vernielen,
Als met den onderganck van bey den vechters sielen?
Wat cond ’t u baten dat ghij hem ter hellen sondt,
Indien ghij (God behoedts) bleeft dootelijck gewondt?
Maer soo dat mij gebeurt, wat isser aen gelegen?
De vruchten van de winst door mijne doodt vercregen
En sullen niet met mij verrotten in het graf,
Maer erven ghij, mijn heer, sult het genot daer af,
En de Princesse, dien ’t veel saliger sal wesen
Te leven met een Prins der Persen wtgelesen,
Als met een walscher raeu, en overdwaels tyran.

Tisiphernes.

Daifilo’ u reên sijn groot, doet dese wapens an.
De Goden willen u en mijn het best verleenen.

Daifilo.

’T is hooge tijt, mijn heer, vaert wel, jck spoey mijn heenen.
Op dat mij niemandt ken van die ons vechten sien,
Soo sal jck sonder spraeck ’t gesel;schap eere biên.

Ostrobas. Daifilo. Coning.

Ostrobas.

Waer blijft mijn vijandt? leyt hem ’t hart in ijle reden?
Heeft hij berouw? of is het harnas noch te smeden,
Om datter geen gemaeckt in ’t hele Persen sij
Daer hij sich in gerust vertrouwe tegens mij?
Maer al beswoer ’t Vulcaen met dubbel hardlichede,
Soo sal het wederstaen mijn punte, noch mijn snede.
Die sorch verlet hem niet, dacht hij soo ver, jck acht
Veel eer dat hij sich bet sint gister heeft bedacht.
Dan soud’ hij daer wel sijn? soo wilt tot bloedich teecken
Van den aengaenden strijdt flux de trompette steecken.

Daifilo.

Eeuwighe Goden grootm verstreckt mij nu de cracht,
Waermede, doen jck noch was harder, ommebracht
De vreesselijckste van de wrede wilde dieren;
Voor al Granida ghij, die mij gaet herwaerts stieren,
Verdubbelt mij den moedt, en crachten onder t slaen:
Mijn vijand wacht op mij daer gaet het teecken aen.

Coning.

Persen, u Prinsse wint, verheucht mijn ondersaten,
Den Hemel vecht voor u. Ontslaeghen sijn mijn staten
Van d’ijsselijcke vrees, daer grootmoedich helt,
Den groten scepter ghij sult voeren nae mijn leven,
En u gewenschte lief jck u ten echt sal geven.
Ontwapent u terstont en nae de ruste tracht,
Op dat u wonden, of vermoeitheit sij versacht.
Laet ons de Goden gaen met danckbaerheit vereeren,
Die op des vijants hooft sijn dreygementen keeren.

Daifilo.

Opperste Goden, en ghij opperste Godin
Granida, die u throon in ’t diepst hebt van mijn sin,
U comt de zege toe, oock sult gh’er ’t nót af erven,
En mij ist nóts genoech on u nót, nót te derven.
Wat naeckt u blijde maer, O Tisiphernes, sal
U siele cunnen wel de blijschap draeghen al?
Het sal schier sijn van nood dat jck u die verberge,
Op dat haer hefticheit niet al te veel en verge
U ingenomen hart met overige feest,
En haer omhelsen streng verdelgh’ u swacke geest.

Rey van Jofferen.

Lof goedetieren
Goden, waert te vieren,
Die, doen wij weenden,
Cracht, en moed verleenden
Over ons sije,
In het bitter strijen
Om d’heerschapie

Doen ’s werelts jaeren
Jong, en onervaren
In boosheits listen,
Van geen eigen wisten,
Kenden de lieden
Dienen, noch gebieden,
Wat het bedieden.

Yder behoefden
Luttel, d’Aerde proefden
Ploegen noch delven
Willich, wt haer selven,
Droechse de goeden,
Die de menschen voeden
In overvloeden.

Maer ’t overtreden
Van nootrufticheden,
Dat dompt’ een ijder
Inde sorghen wijder,
Doende, met pijnen,
’T veele luttel schijnen,
Hen quam het mijnen.

Want, doen het vechten
Daer s’haer eerst nae rechten,
Haerlie beswaerde,
Sij verdeelden d’Aerde:
Graften en staecken
Sachmen doen eerst maeken
Muiren en daeken.

Voorts met elckandren,
Om met crijch den andren
Niet meer te stooren,
Sij een coning kooren,
Die haere twisten
Met sijn oordeel sliste
Dats’ oprecht gisten:

Die haer oock tegen
Volcken bij gelegen,
Die’r overvielen
Om haer te vernielen,
Leyde ten strijde,
Daer hij ’t’geenen tijde,
Sich selven mijde.

Dese rechtvaerdich
Waeren ’t rijcke waerdich,
Maer haer naesaten
Hebbende verlaten
D’oprechte wegen,
Lust in ’t heerschen cregen,
En ’t ontucht plegen.

Soo dat (daer d’ouden
Liever dienen souden)
Een coning heden
Nau en is te vreden
Met die ’t haer bieden,
Dwingen oock de lieden
Die voor haer vlieden.

Wat ongelucken
Comen ’t landt verdrucken
’T welleck moet lijen
Vreemde tyrannyen!
Nevens het plagen
Des tyrans, ’t moet dragen
Sijns vollix knagen.

Lof goedertieren
Goden waert te vieren,
Die, doen wij weenden,
Cracht en moet verleenden
Over ons sije,
In het bitter strijen
Om d’heerschappie.

Daifilo.

Al peinsend’ op sijn bed jck leggen vandt mijn Heer
Gemat van hoop, en vrees, door ’t trecken heen en weer.
Mits hij mij wiert gewaer, vlooch op met heftich vraeghen,
Wats d’wtgang van den strijdt? uw vijandt is verslaeghen
Seyd’ jck; waerop hij mij omhelsend’ heeft geseydt,
Geen eeuw sou wisschen wt sijn heete danckbaerheit;
Noch mijn getrouwe dienst wt sijn gedachten vlieden,
Soo lang als in sijn siel Granida sou gebieden;
Dewelcke morgen hij te gaen besoecken dacht
Indien sijn blijschap hem liet leven desen nacht.
Morgen dat waer te lang, indien sijn ingeboren
Geneichtheit ’t’haerwaerts hem met aenhoudende spooren
Prickeld’ als doet de mijn. De naere nacht verspreydt
Haer schaduw over ’t cruidt, en d’eedel Sonne weydt
Sijn afgeronnen jaght achter de steyle bergen;
De sorgen, die des daechs het woelich vollick tergen,
Die slapen met den mensch; t gevogelt en het vee
Sijn stom, de maene slaept, en licht Granida mee:
Maer altijt leeft mijn liefd. Een treck om te vereenen
Drijft mij nae mijn Godin, sij drijft mij herwaerts heenen
Soo naer als ’t lichaem can. Dit sijn de vensters dees,
Daer, als de Son opging, de tegen-Son verrees,
En joech hem schaemten aen. Wt dese vensters plach
Te togen mijn Godin haer aenschijn op den dach:
Als op t’onwaerde volck haer jonste sij laet reghenen,
En ’t haer belieft daermeed’ Hemel en Aerd te seghenen.
Ach salich jck die ’t sie! soo salich niet misschien
Is die ’t genieten sal, en niet soo wel sal sien.
Aymij! jck vocht, jck wan, een ander sal braveeren!
Dats niet; maer die ’t sal sijn can u niet vol waarderen!

Granida. Voester. Daifilo.

Granida.

Hoe nu Granida? clock, en vaerdichlijck besluit.
Voester.

Voester.

                Mijn vrouw.

Granida.

                                          Daer gaet Daifilo, treedt eens wt,
Om hem te roepen, ras, want jck wt sijnen monde,
Gaeren, de staet, waerin sijn heer mach sijn verstonde.

Voester.

Dochter jck vlie.

Granida.

                            Nu dan, dat swackheit van gemoe
U niet minst gegrondt in reden kiesen doe,
Siet dapperlijcken toe.

Dat ingesoghen waen, die ’t merch en ’t hart soo naer,, leyt,
Door dien van kintsheit af sij ons wort ingeplant,
Niet met haer nevel deck de claere naeckte waerheit,
Die de Natuire prent in ’t redelijck verstandt.
Voorgangen overleg met reden van gewicht,
En d’ondervinding selfs heeft mij wel onderricht
Dat soeter lust en rust gemeenlijck wort genoten
In hutten, als ten hoof, oft op beveste sloten.
Als dat al niet en waer, maer dat een harders staet
Was vol van arbeyt, moeyt, vol sorchs en commers quaet,
En jck daerinne mocht soo trouwe liefd bejagen,
Wat vreuchde soud ’t mij sijn daeromme smart te dragen!

Voester.

Daifilo. Hij keert.

Granida.

                                Hij keert. Aym’! Ayme! wat beswaer
Cond mij quetsen bij u, ten waer ’t het uwe waer?
Granida dese tijt is jonst van Godt vercregen,
Dient ’er u van. Hij naert. Ick gae beneên hem tegen.
Het swaerste meest moet wegen.

Daifilo.

Mijn vrouwe, siet mijn hier tot uwen dienst bereyt.
Belieft u yet van mijn?

Voester.

                                        Niet anders als bescheit,
Daifilo, van de wel of qualijckvaert uws heeren,
Mijn vrouw comt sellefs of, en seit dat sij begeeren
Heeft, om wt uwen mondt het selve te verstaen.

Granida.

Voester ’t believ’ u aen een sijde wat te gaen.

Daifilo.

Hooghe Prinsses jck bid den hooghen Prins der Goden
Dat hij u wenschen geev’ de cracht van sijn geboden,
En danck hem dat mijn dienst u yet wat comt te stae.

Granida.

Ach Daifilo!

Daifilo.

                      Hoe mijn vrouw? Voester.

Granida.

                                                                     Neen laet dat nae.
Daifilo en hadt ghij mij niet verre boven allen,
Doen jck u eerstmael sach, verheucht en welbevallen,
En u te passe dienst mijn hart geneicht tot dij,
Soo soud’ u heusheit trouw gepleecht ten hoof, bij mij
De jonst hebben verweckt die jck u droech te vooren,
Nu heeftse die vermeert; maer in mij is gebooren
Een lust om weten wat het sijn mach, dat u hier
Dus in de naere nacht ontrent mijn vensters stier;
Ontdeckt het vrijelijck en antwoordt op mijn vraghen.

Daifilo.

Een oprecht hart, mijn Vrouw, darf van sijn grondt gewaeghen.
Princesse’ als mij verscheen dit heilsaem aenschijn schóón,
Dit seltsaem wesen, dat soo rijcklijck stelt ten tóón
De grootheden uws siels, haer hooghe’ en heussche goedicheit,
Haer ernst, oprechticheit, bescheidenheit, cloeckmoedicheit;
Had een vierigen Godt mijn hart doe niet geleert,
Dat u den hemel aen de werelt had vereert
Op voorwaerde, dat al, die kenden u waerdije,
Souden voor ’t hoochste goedt kiesen u slavernije,
Soo moest jck van ’t geslacht der eyckenboomen hardt,
Of wel een rootse sijn die niet beweecht en werdt.
Grootachting uws persoons is voocht van al mijn sinnen.
Die dreef mij van het veldt, en deed mij ’t hof beminnen,
Om de genegenheit mijns siels te wten; want
Die soeckt haer aen het schoonst te geven dat sij vandt,
En met dat een te sijn. Maer waerdste der Godinnen,
Hoe wel jck daer nae wensch, jck hoop het niet te winnen;
Soo waerdt en acht ick niet bij een Godin een mensch:
Om mijn ootmoedige’ hoop, verschoont mijn trotse wensch.
Ick wensch het niet, maar sou daer wenschen aen te raeken,
Mocht jck door wenschen eerst mij self dies waerdich maecken.
Dit doet, mijn vrouw, dat jck op ’t naest u bij sijn soeck,
En ver van u te sijn mij valt de swaerste vloeck.

Granida.

Ach Daifilo! door ’t glas verstond jck de geruchten
Van u verliefde clacht, en ongeveinsde suchten:
Noch ’t is nu d’eerst mael dat jck die heb verstaen,
Noch ’t is nu d’eerst mael dat jck bespeurt heb aen
Uw wterlijcke jonst, uw innerlijcke vlammen.
’K en acht geen beuseling van onderscheidt der stammen,
De deucht maeckt eedel; u en overtreffet dan
Ter werelt, dat jck weet, geen Prins noch edelman.
Daifilo’ ick heb u lief, en sal u liefd betaelen
Het dierste dat jck can. De tijdt verbiedt te draelen
In ’t openbaeren van mijn ongemeten vier.
Daifilo dits mijn raedt, leydt mij terstondt van hier,
Een harderinnen cleedt, in plaets van goudt, en sijde
Ben ick vrolijck getroost; Indien ghij u cundt lijden
Met mijn in sulcken staet, soo vliên we’ eer dat het daecht.

Daifilo.

Ick kus d’aerde, mijn Vrouw, die uwe draecht.
Een hartseer doodt mij, groot, maer lieflijck boven maeten,
Dat jck soo grooten jonst moet onvergolden laeten,
Door dien mij macht gebreeckt. Maer overlegt, mijn vrouw,
(Want liever als uw druck had jck mijn eighen rouw)
Van welcken hoocheit ghij soudt climmen gansch beneden:
Een Coninginne, niet gëeert, maer aengebeden,
Haer geven tot een staet,
Daer niemandt acht op slaet?
Het braef, opsichtich, groots, en hemel-hooch verheven,
Van duisenden gewenscht voor salich-maekend leven,
Soudij verlaten, om een leven soet, en sacht,
Maer ongesien, en laech, slecht, nedrich, ongeacht,
Het welck u mocht bedroeven,
Wanneer ghij ’t quaemt te proeven.
Men raeckt ’er lichtlijck in, maer swaerelijcker wt.

Granida.

Daifilo’ en houdt het mijn voor geen verijlt besluit.
Eer ick dese saeck dus ver ben voortgetoghen,
Heb jck juiste schael de dingen overwoghen.
De Prinsselijcke staet veel nutheits innebrengt.
Maer (Goon!) wat tegenwicht is met dat nut gemengt!
Ach eenvoudige rust, der harders laech-geseten,
Die luttel van ’t geswindt ramps overromplen weten!
Ick sie nau dat ick yet, o Daifilo verloor,
Indien dat jck die staet slechts om haer selven koor;
Nu kies’ jcks niet alleen on t schuwen der verdrieten,
Die mij naekende sijn, maer meer, om te genieten
En te vergelden die uw liefd’ die mij verwan;
De waerdste vreuchde, de den hemel deelen can:
Om welcke’ in midden ’t yver ick sou te leven dóógen.
Maer wat jck doe’t alree, ghij siet de proef voor óógen.
Wat last? wat smarte? wat quellage soud’ op mijn
Hart heften connen als jck een met u mocht sijn?
Daifilo, hoe dus verbaest? heeft u dees maer verslaeghen?

Daifilo.

Verslagen? Jae, mijn Vrouw, noyt droefheit in mijn daeghen
Vermeesterde mijn hart met sulcken overlast,
Gelijck de blijschap nu dat heftich annetast.
Wat eer? wat lof? wat danck can u de werelt geven?
Mijn gedacht is te cleyn. Ach lief, en salich leven
Mijns ootmoedighe siels! Ach mocht mijn siel, van nu
Eeuwelijck metter woon vaeren wt mijn in u!
En, in dees wooning schoon uws siels, altijt nae desen
Onscheidelijck, haar trouw-nechtige dienstboo wesen!

Granida.

Daifilo’, ons corte tijdt moet sijn genoomen waer.
Vindij mijn voorslach goedt?

Daifilo.

                                                Mijn vrouwe dat wij daer
Niet langer op beraên. U voorsicht heeft veel verder,
Prinsses, en bet gesien, als uwen slechten harder.
Wat belief’ geschie.

Granida.

                                   Nu Daifilo, dat wij
Mijn voester dan terstondt gaen winne op ons sij,
En onderrechten haer de saeke te bestellen,
Dat mijn verlies op ’t minst mach mijn heer vader quellen.

Eindt darde deel.


Inhoudsopgave ’Granida

Inhoud van Granida

Tweede deel

Vierde deel


E-Mail: J.R. van Wijk

Laatste wijziging: 14 februari 1997


Coster-pagina