PIETER CORNELISZOON HOOFT (1581-1647)

GRANIDA

HERDERSSPEL


VIJFDE DEEL

Ostrobas. Artabanus.

Ostrobas.

Artabanus, siet hier uw Prins soo braef vernaemt,
Maer, hey, geweest! met wien ghij hier in Persen quaemt,
Wien, doen hij leefde, ghij getrouw pleecht aen te cleven,
En nu versuimt sijn wraeck te nemen nae sijn leven.
Artabanus siet hier uw Prins soo braef wel eer
Vernaemt, wiens hoge roem nu leyt gevelt ter neer,
Gevelt, niet van een Prins, (ay spijt!) (en cundij slapen?)
Maer van een harder slecht vervalscht in Prinssen waepen.
Hey laster! hey! flux rijst Artabanus, en boet
Mijn wraeckrasenden dorst, ten minsten, met sijn bloedt.

Artabanus.

Wapen! Ick volch mijn Prins, ’t gebodt dat gij verclaerde,
Ick volgh, mijn Prins, Ick volgh, al waer ’t tot inder aerde.
Ghij sijt vertrocken, maer inwendich jck aenschouw
Uw beeldt, en vast geprent in mijn gedachten houw
U hayr t-samengegroeyt met bloedt, u bleeckgeschonden
Trony, u cranck gesicht, en u gapende wonden.
Hey wapen! wapen hey! mijn Prinsse roept om wraeck.
Flux op Artabus verhaelt terstondt de saeck
Aen u geselschap, en ontsteeckt haer met uw woorden,
Om op gelegen plaets den moorder te vermoorden.

Daifilo.

Lang over middernacht jck ’t al te wesen gis,
Het licht dwerrelt gemengt onder de duisternis,
Den blonden dageraet met haer blosende kaeken,
En d’yr dat mijn Godin mijn coomst verwacht, genaecken.
Want, doen icks’ op het landt gebracht had, liet jck haer
In het geselschap van mijn trouwe suster daer,
En soo de corte tijt ons haestich dwong te scheyden,
Besloten wij, dat sij mijn weercoomst souw verbeyden,
Eer dat de tweede Son soud’ aen den hemel staen.
Siet heir den naesten wech dit dient mij inteslaen.

Granida.

Vaert wel scepters, Vaert wel, vaert wel verheven thrnen,
Verheven soo, dat mij van uwe steylheit ijst,
Vaertwel dwingend gewaedt, en al te swaere crnen,
Afgoden die met windt uw ijdle dienaers spijst.

Uw ijdle dienaers ghij duisenderleye noot,, breyt,
Door uw beloften loos die ghij soo qualijck houdt,
Want sij, besietmen ’t wel, verkleenen inde grootheit,
Slaven in d’heerschappij, verarmen in het goudt.

Een laeghe’ en diepe rust mij beter mach verquicken
Die mij te saemen smelt met een lief ander-Ick:
Ick laet u warrich hof, en kies voor soo veel stricken,
Een als veel strenger, maer Och hoe veel soeter strick!

Bedauwde bloemkens versch, en ghij bloosende rsen
Die uwen mantel groen nu effen open doet,
Welcoom, en danck dat ghij verquickt mijn amelsen,
En afgepijnden geest met uwen aesem soet.

Nu biggelt op het gras, en cruidtjens onbetreden,
Mijn laeuwe traentjens die den dauw soo wel gelijckt:
Traentjens niet meer van smart, niet meer van bitterheden,
Maer van een ter gemoedt, dat schier van vreucht beswijckt.

O boomen schaduw-mildt, ootmoedelijck laet daelen
Uw nijgend hooft als ghij ’t eerwaerdich aenschijn siet,
Leydstar en Morgenstar met weerlichtende straelen,
Indien mijn blijschap slaept, waerom weckt ghij hem niet?

Vrolijcke vogeltjens, die nu ’t begint te daeghen,
Met wtgelaeten sang het stille woudt ontrust,
Ghij nachtegael voor heen, vlied wt de bootschap draeghen,
Dat hij sich haest, jck wacht alhier mijn lieve lust.

Daifilo - Granida.

Daifilo.

Ach, op mijn vliegend hart snelijcker te doen spoeyen,
Hoeftmen geen vogeltjens noch nieuwe bon te moeyen,
De liefde port dat staech, en drijft tot sijn Godin
Mijn eerwaerdige vrouw.

Granida.

                                             Uw dienstmaecht, uw slavin,
Die ’t nemeermeer aen u te slaven sal verdrieten,
Die om uw minste dienst haer leven souw vergieten,
Handelt en leeft met mij naer uw sin, hoe ghij doet,
Vercoopt mij, doodt me’, ick wil’t.

Daifilo.

                                                            Mijn vrouw, en al mijn goedt.
Hoe onlangs noch soud’ ick niet hebben darven dencken
De vreuchd die ’t u belieft genadelijck te schencken
Aen die ’s onwaerdich was, die niet en had verdient
Uw dienst, jck swijge’ uw jonst.

Granida.

                                                      Ayme, mijn groote vriendt,
D’onwaerdeerlijcke prijs, en wtgenomen crachten
Van uwe deuchden den, dat noyt wt mijn gedachten
O Daifilo u gedaent van siel en lichaem ging,
Tsint jck door ’s hemels jonst daer kennis af ontfing.
Het sal voor uw waerdij altijt te luttel vallen,
Wat jck u geven can.

Daifilo.

                                      En jck u niet met allen,
Al ’t mijn van recht, en ren u toegeeygent wert.
Ach mijn Godinne’ hoe vol is van u al mijn hart!

Granida.

Mijns hartsen bloedt.

Daifilo.

                                    Mijn Son die boven d’ander claer,, is,
Ick houdt’ u in mijn arm, en twijfel oft het waer,, is.
Mijn sie is soo beroert, (ayme!) dat jck daer van
De grondelose vreuchd niet vol genieten can.
Ick en gelove nauw mijn staet dus hooch geresen,
En denck vast of jck wel Daifilo niet sou wesen.

Artabanus. Granida. Daifilo.

Artabanus.

Nu toe gesellen, maer dat ghij niet dootlijck crenckt
Den valschen moordenaer, die noch op boelen denckt;
Val aen gelijck, en crijcht hem levendich in handen.
Ghij sijt gevangen. Stae. knoopt hem in vaste banden.

Granida.

Ach, ach!

Daifilo.

                Hoe nu toe? wat wort’er vereyscht op mij?

Artabanus.

Het leven.

Granida.

                 ’T leven? och! dat het geen onrecht zij.
Draecht beter kennis van uw vyandt, eer gh’u verder
Vergrijpt.

Artabanus.

                 Kennis genoech, het is de valschen harder,
De moorder van den Prins der Parthen wijt-vermaerdt.

Daifilo.

Verwinner.

Granida.

                    De tyran was sulken straffe waerdt.

Daifilo.

Wie eischt mijn leven? dat hij coom alleen en maeck,, strijdt.

Artabanus.

Dat’s Ostrobas, wiens bloedt, en bleecke schim om wraeck,, krijt.
Wij sullen, hem voldoende’ u offren aen sijn graf.

Granida.

Laet hem, hij heeft geen schult, en keert op mij de straf.
Siet hiet Granid’, om wien den Prinsse leyt verslaghen,
Dees Godt heeft mij geschaeckt, en willich wech gedraeghen.
Verschoont hem, woedt op mij den oorspronck van het quaet.

Artabanus.

Granida? jae Granida’. O wonderlijck verraet!
Wij sullen, (wilt haer oock met banden vast belaeden,)
De Princelijcke siel met beyder bloedt versaeden.

Daifilo.

Daifilo wat ghij siet, Granida lijdt, sij lijdt,
En staet het aen een coordt dat ghij haer niet bevrijdt?
Dat’s stucken. Goden nu, nu crachten, nu cloeckmoedicheit,
Nu arbey al wat mach.

Granida.

                                      Och ’t is vergeefsche woedicheit!

Artabanus.

Gef hem maer, gef hem maer, doot beter als ontvlon.

Granida.

Och laet mij voorgaen!

Tisiphernes. Artabanus. Daifilo. Granida.

Tisiphernes.
                                       Houdt, houdt op wert u gebon
Houdt op, houdt op ’t gecrijs, vechters, en scheydt u drangen.

Artabanus.

Vlienwe sij sijn ontset, vlienwe.

Tisiphernes.
                                                     Ghij sijt gevangen.
Artabanus met wien ist dat ghij twistich sijt?
Sijdt ghij hiet Daifilo? hebdij alleen den strijdt
Tegen soo veel?

Artabanus.

                           Verstaet, Prinsse de valsche treken,
En wilt u ongelijck nevens het onse wreken.

Tisiphernes.

Hoe dat?

Daifilo.

                Ach ramp! wt d’een in d’ander last!

Granida.

Och ’t scheen ontset, maer las!

Daifilo.

                                                      Een meerder vyandt wast.

Granida.

Ach hard Gelux besluit!

Artabanus.

                                        Prinsse ghij sijt bedroghen,
Siet hier Granida’, en al des voesters reden loghen.
Siet heir den valschen Godt van wien sij is geschaeckt,
En trouwheit daer ghij soo veel wercks af hebt gemaeckt.
Sij kiest een boer voor u, tot haer en uw verminderen,
Een boer den adel hoont, en schaeckt der Prinssen kinderen.
Ick quam om Ostrobas te wreecken, wreeckt ghij nu,
Op beyde, beyder leet van onsen Prins en u.

Tisiphernes.

Wat’s dit?

Daifilo.

                   Ach wilt u leet op mijn alleen vergelden!

Granida.

Sijn trouw is onbevleckt, hem canmen niet beschelden;
Maer u op mij verhaelt, en coelt uw grammen moedt,
Met wraecke, niet van t quaet dat u Granida doet,
Maer van het welck, op dat de doodt haer ’t ooch souw luicken,
Den Goden ’t heeft belieft tot oorsaeck te bruicken.

Tisiphernes.

O liefde’! O vreemt beloop! Daifilo segt mij hoe
De dingen wonderlijck dus sijn gecomen toe;
Mijn geest en can ’t beleyt noch het vervolch niet vaeten.

Daifilo.

Mijn heer, den laesten nacht, passeerd’ jck bijder straten
Onder de venster van mijn vrouw, gelijck ghij weet,
Dat ver van haer te sijn mij was het meeste leedt,
En om haer bij sijn, jck ten hove was gecomen,
En om haer dienst, vanu jck hadde dienst genoomen:
Mijn Vrouwe stondt voor ’t glas, en soo sij mij sach gaen,
Sondt sij haer voester af, om mij te roepen aen.
Mijn Vrouw vernederde’ haer, en quam mij selve vraeghen,
Wat oorsaack inder nacht mij daer ontrent mocht jaeghen;
Gevraeght heb jck ontdeckt van mijn gemoedt den grondt,
Waerop, O mijn Godin, ghij blijcken liet terstondt
De jonst die ghij mij droecht, door dien ghij van te veuren
De rck van mijne vlam wel hadt cunne bespeuren.
Te laten, boodse mij, haer coninclijke staet,
Om met mij naer het landt te trecken op ter daet;
Onwaerdich kend’ ick’s mij, en hiel de swaricheden
Van sulck bestaen, haer voor: maer haer gegronde reden
Vertoochden mij haer Liefd’, en dat sij bet met mijn
Soo cleenen staet, als met een Prins vernoecht souw sijn.
Den Hemel zij getuigh van’tgeen dat jck oorkonde,
Dat jck, tot die tijdt toe, Granid’ aen niemandt jonde,
Als u, mijn heer, want mijn gedacht dus hch niet steegh.
Maer, doen jck onderrecht van haer, ’t gevoelen creech
Dat dit haer best sou sijn, bestond jck het ten lesten,
(De Goden weten’t) meer om haer, als mijnen besten.
Maer, ach verblende mensch, hoe luttel kundij sien!
Of uwe wijse raedt tot schaed’ of voordeel dien!

Granida.

Prinsse dus is’t mijn schult, straft mij ’t wert u gebeden.

Daifilo.

Neen eedel Prins, maer sijdt met mijn alleen te vreden.

Tisiphernes.

O wonderlijck beloop! o raedt der Goden rijck!
O liefde gansch volmaeckt, en sonder sijns gelijck!
Om haer getrouwe lief een groote Coninginne
Verwisselt haeren staet, en wort een harderinne.
Een harder weigert, om sijn lief te laten niet,
Een prinsselijcke staet diemen hem annebiedt.
’T geen om elckanders wil ghij sijt ’t ontbeeren vaerdich,
Bet met elckander ghij sijt te besitten waerdich.
’T is recht dat ghij geniet, Daifilo, dat ghij wont,
En ghij Granida’ uw Lief dein ghij de waerdste vondt.
Den hemel u vereent, den Hemel deed bereyden
Den wech tot u geluck. Neen ick en sal niet scheyden
Het echtste paer dat oyt ter werelt is gesien.
Gelieven sijt getroost, u sal geen leet geschien.
Prinssesse rijst, en ghij Daifilo van der aerden.

Granida.

Ach eedele gemoedt!

Daifilo.

                                     Ach heuschheit hooch van waerden!

Granida.

Ach onverwachte troost! recht Prinslijck, eedel bloedt,
Wie sal dese deucht loonen, als uw gemoedt?
Dat sal u lof en loon nae Deuchts waerdije geven.

Tisiphernes.

Dits niet genoech dat jck u hier behoude ’t leven,
Maer jck begeere dat de Coning selfs volvoer
Ulieden huwelijck naedien ’t den Hemel swoer.
En op dat hij daer toe sich lichtelijcker leyde,
Soo schenck jck u noch eens den staet die ghij ontseyde.
Ick weet jck sal van hem verwerven ulie vree,
En dat hij u verhef tot swaegher in mijn stee.
Mijn vollick wilt voor heen u gang nae ’t hof versnellen,
En aen den Coning al dit vreemt beloop versnellen,
En mijn begeerte mee; want valt het mij niet swaer,
Ick acht het min voor hem sal sijn een droeve maer;
Dat mijn gemoedt beweecht sal sijn gemoedt beweghen.
Wij volgen sachtelijck.

Granida.

                                       Ach groote troost! vercrechen
Op ’t aldertroosteloost! Lof Prince die ’t dus veucht.

Tisiphernes.

Het lust mij dus te doen.

Daifilo.

                                          Mijn Heer, u lust de deucht.
Maer al verheft ghij mij boven uw eyghen saeken,
Ghij sult mij nemmermeer meer als uw dienaer maken.

Rey van Harderinnen.

Grote Goden, niet om raken
Is de grondt van uw besluit,
’T was uw lust dit huwlijck maken,
Comt en voert de bruiloft wt.

Harder die in lasten druckich
Van ’s Gelux genae bestort,
O geluckich! overluckich!
Hemel-hooch verheven wort!

Niet dat u een staf van gouwe
Soeter voorstaet als een bloem,
Maer dat ghij vereent in trouwe
Met u waerdich hartsen roem.

Liefd koos, doen ghij wiert gebooren,
u voor eygen wtgesocht,
En den Hemel, al te vooren,
Had sijn jonst u toegedocht.

Alsmen bij u wiech quam queelen,
Soo bevallijck loecht gh’er in,
Dat u, vaeck, om mee te speelen,
Staelen watr’ en bosgodin.

Corts daer nae begon te blijcken,
(Want de tijdt haest henen vaert,)
Dat ghij van uw tijts-gelijcken
Meester, geen gelijck en waert.

T’hans als d’eerste wol u kaeken
Vanden baert beschaeuwen dee,
Harderinnen en onstaeken
Niet alleen maer Nymphen mee.

Duisendt wenschten op uw paeren,
Duisendt quinden om uw min,
Maer den hemel wild’ u spaeren
Voor een groote Coningin.

Groote Goden niet om raken
Is de grond van uw besluit,
Luste’t u dit huwlijck maken?
Voerdt met jonst de bruiloft wt.

Rey van Jofferen.

Liefd en Min aen een vertuyt,
Beude siel en lichaem-mengers,
Heilighe’ oppervrientschaps-strengers
Salicht bruidegoom en bruidt.

Boven de gemeene maeten
Wild’ hij sien een lievend paer,
Des den hemel keurich haer
Las wt soo verscheyen staeten.

Dat ghij twee vereenicht blijft
Blijckt de Goden te begeeren,
En de Coning wil niet keeren
’T geen den hemel mercklijck drijft.

Lang, al lang genoech geleden,
Blijx genoech van vaste truw;
Dat uw overleden ruw
Dien tot meerder vrolijckheden.

O Geluck sijdt eenmael sadt
Van ellenden op ellenden,
En ten laesten moe van wenden
Schut den loop hier van uw radt.

God en Coning willen staeken
Der gelieven tegenspoedt,
Liefd’ en minne lof u gloedt,
Die nu sonder smart sal blaeken.

Liefd en Min aen een veruyt,
Beyd siel, en lichaem-mengers,
Heilighe’ oppervrientschaps-strengers
Salicht bruidegoom en bruidt.

Tisiphernes. Granida. Daifilo. Coning.

Rey van Jofferen. Rey van Harderinnen.

Tisiphernes.

Verheucht, met blij gelaet comt ons het hof te moet.
Siet daer den Coning selfs.

Granida.

                                            Dat jck hem val te voet.
Ach vader!

Coning.

                     Wellecoom, mijn dochter, staeckt u vreesen;
En ghij die mij voortaen een waerde soon sult wesen;
Der Goden wille volch ick.

Tisiphernes.

                                              Heer, houdt dese voor
De schoonste tempels, die de liefde sich vercoor
Om eens voor al ten toon sijn heerlijckheit te stellen.
Gunt, heer, dat eewelijck elckander sij versellen,
En dat den Hemel bindt, mijn Coning, niet en scheydt.
Dit loom eisch ick alleen van uw grootachtbaerheit,
Voor al de diensten die mijn leven haer oyt deede.

Daifilo.

Ach eedel Prinsse.

Coning.

                                Nu stelt u gemoedt in vrede,
Ach twijfelt langer niet, mijn kindren! niet soo blindt
En ben jck of ick sie, dat sonderling bewindt
Der Goden besich is met u te samen hechten.

Granida.

Ach onverdiende troost!

Coning.

                                         Dochter, u op wilt rechten,
En ghij Daifilo rijst.

Daifilo.

                                  Laet, Goden, het geluck,
In tegendeel van dit, met den voorgaenden druck
Vernoeghen, oft, en ist daermee niet te betaelen,
Laet het de rest op mij, niet op mijn Lief verhaelen;
Soo ’t sijn can dat jck smaeck het geen sij niet en smaeckt.
Ach Coning!

Coning.

                       Daifilo, mijn dochter is geschaeckt
Van wijsheit en versocht verstandt, die haer bereyden
Den alderhoochtsten wech, en tot de Liefde leyden.
Sij liet om uwentwil het overladend rijck,
Besit het nu met haer voortaen min commerlijck;
Dits mijne, dits de wil der Goden wijs van rade.

Daifilo.

Cleen souw de danckbaerheit, en lof van u genaede
O Coning bij mij sijn, indien dat jck verstondt
Datse verclaerbaer waer met menschelijcke mondt:
Des ick het minste niet bestaen mach wt te spreken.

Coning.

Een soon van Persen can ’t aen genen staet gebreken.
Des, Tisiphernes, niet u heerschappij verlaet.
Wij dancken u dat ghij u selven, noch uw staet
Verschoont en hebt, om dees gelieven t’saem te veugen:
Ghij hiellept int verdriet, nu hellept int verheugen.
En ghij gelieven comt, verquickt u van u moeyt.

Tisiphernes.

Ick sie mijn wensch. Den Parth gevangen, en geboeyt
Vergeeve’ jck sijn misdaet, wil’t Daifilo vergeven.

Daifilo.

Sijn voorgenomen moordt ons diende tot het leven,
Jae trouwen, jck vergeef ’t; en Prinsse doet u sin.

Granida.

Lof Goden wonderwijs!

Daifilo.

                                          Lof groote Liefd en Min!

Rey van Jofferen.

Godt en Coning willen staecken
Der gelieven tegenspoet,
Liefd en Minne lof u gloedt
Die sij sonder smarte smaecken!

Rey van Harderinnen.

Groote Goden, niet om raeken
Is de grondt van uw besluit,
’T Was uw lust dit huwlijck maken
Voert met jonst de bruiloft wt.

Rey van Jofferen.

Liefd en Min aen een vertuyt,
Beyde siel en lichaem-mengers,
Heilighe’ oppervrientschap-strengers
Salicht Bruidegom, en Bruidt.

                 Eindt.

         Al waelt het.
                   3
               1605
                  1


Inhoudsopgave ’Granida

Inhoud van Granida

Vierde deel


E-Mail: J.R. van Wijk

Laatste wijziging: 15 februari 1997


Coster-pagina