DERDE BEDRYF.

EERSTE TOONEEL.

SANCHE, alleen.
Ik heb daer dat ik swiet geloopen, om die draeken,
En nog niet op ‘edaen. Hoe zel ik ‘er ‘an raeken ?
De boeren vraegen me, waratjes, of ik ‘t mien;
Ze hebben nooit gien draek in ‘t hiele dorp ‘ezien.
Maer ‘t is dat malle volk ook nog al toe te geeven,
Ze zyn niet wyzer. Ik wil langer zo niet leeven,
Zo’n honger lyên ! en waer dat men gaet, of staet,
1190
't Is zo vol Tovenaers, en Reuzen, puur as zaed,
Dat ik myn gat niet voor ‘er slagen weet te bergen.
Daar ‘s de Indiaanse Prins ! die Tov’naer komt my tergen !

TWEDE TOONEEL.

VETLASOEPE, SANCHE.

VETLASOEPE.
Ha ! Monsieur, praatje wat ? Je suis vôt Serviteur.
SANCHE.
,,’k Loof vast die keerel speult nou voor Ambassadeur
,,Van al die Tovenaers !
VETLASOEPE.
Pardonne moy, mon ‘eere.
Zou je wel inklineer, pour moy, de spit te keere !
SANCHE.
,,Och ! och ! die Tov’naer wil me steeken ‘an een spit !
VETLASOEPE.
Ze zel de kelt ‘eb, en daar by kemaklyk zit.
SANCHE.
Ja, ‘t is heel makk’lyk, aen een braedspit gaer te braeden.
1200
VETLASOEPE.
Nou, wil ze ‘t doen, of niet ?
SANCHE.
Ik vind ‘et niet geraeden.
VETLASOEPE.
Ze wil niet bid, en keef jou nok de kelte toe.
Ze ken wel and’re kryk.
SANCHE.
Voor geld te braeden, hoe,
Wie pikken zou dat doen !
VETLASOEPE.
Ha, monsieur Vetlasoepe,
Die kryk de boere jong, met kompagnie en troepe,
Zo veul um’ maar wil heb.
SANCHE.
Hoe, om aen ‘t spit te braên ?
VETLASOEPE, hem by de mouw vattende.
Ouï Monsieur, allons.
SANCHE.
Neen, neen, dat zel niet gaen.
VETLASOEPE.
Ze zel je buik nok fol met hoendre stop, en snippen.
SANCHE.
,, Wat raed, och laecie ! om dien Tovenaer te ontslippen ?
,, Hy wilme aen ‘t spit braên, en myn buik mit hoendervleis
1210
,, En snippen stoppen, en dan vreet hy me ook wel reis !
VETLASOEPE.
Ze zel een kuld verdien, aan ‘t spit, mon kammerade:
Ho! daar koom jou mon Heer.

DERDE TOONEEL.

DON QUICHOT, SANCHE, VETLASOEPE.

SANCHE.
‘t Is goed, dat jou genade
Hier juist op ‘t mat komt.
DON QUICHOT.
Is hier dan al weer verschil ?
SANCHE.
Niet anders, als dat hy me aen ‘t braedspit steeken wil,
En vreeten me dan op. Een kompeny van Boeren,
Daar kookt hy huspot van ( hy weetze raer te loeren )
En boere jongens ‘an het spit gebraên, heel gaer;
Is klokspys voor ‘em.
DON QUICHOT.
Ho ! dan is ‘t een Tovenaar.
Spreek op ! wie zyt gy, hé ?
VETLASOEPE.
Ze is Monsieur Vetlasoepe,
1220
Un kokke fan Frankryk, ze kommandeer de troepe
Fan koks, en kraaule. Ha ! ze kan zo skoon lardeer,
Ze ‘eb selver pour le Roy, de fleis kefrikasseer.
Ze ‘eb overal ‘kereis, ‘keweest in Allemagne;
En Flandre, en Hollandois, en Angleterre, en Spagne.
SANCHE.
Ken jy die parlevink wel half verstaen ? ik niet.
DON QUICHOT.
Het is een fransse Kok.
VETLASOEPE.
‘Um heb ze wel kehiet.
DON QUICHOT.
Maar vrind, waarom wilt gy myn Knecht aan ‘t braadspit steeken ?
VETLASOEPE.
‘Um aan de spitte steek ? ha ! ha . . . ze kan niet spreeken,
Zo moetze lak, ha ! ha ! pardonne moy, monsieur,
1230
Jy niete kan verstaan, ze skier de reus’le skeur,
Zoo moetze lak, ha ! ha !
SANCHE.
Wel keerel, hoe zel ‘t weezen ?
Dat lachen, zel myn Heer jou gaauw eens van geneezen.
VETLASOEPE.
Die mallen duv’le.
SANCHE.
Dat ‘s je moers zeun.
VETLASOEPE.
Is ‘t jou knekt ?
Monsieur, exkuze moy.
SANCHE.
Die Tovenaer die gekt
Met ons, myn Heer.
DON QUICHOT.
Wel aan, verrader, gy zult sterven !
Don Quichot trekt aan zyn degen, maar kan hem niet los krygen. Vetlasoepe stelt zig in postuur, met een schuimspaan, terwyl Sanche van verbaastheid op eenen boom klimt.
VETLASOEPE.
Allons, que diantre, ik zel ‘um maalen tot koncerve,
En là moutarde.
SANCHE, roept uit den boom.
‘t Za kerazie nou, men Heer !
DON QUICHOT.
Ach ! myn Dulcinea, myn schoone ! voor uwe eer
Braveer ik ‘t grootst gevaar; wil mynen arm bestieren.
1240
SANCHE.
Kerazie, nou ! men Heer.
DON QUICHOT.
Wat letje zo te tieren ?
Wel aan, gy Tovenaar, verwagt uw leevens end.
VETLASOEPE.
Monsieur, pourquoy ben jy op ‘um zo malkontent ?
DON QUICHOT.
Maar Sanche, hoor eens hier, daar schiet my iets te binnen.
SANCHE.
Wat ‘s dat myn Heer ?
DON QUICHOT.
Ik durf dien stryd niet wel beginnen,
Klim af, gy moet het doen.
SANCHE.
‘k Wed ik ‘t wel laeten zel.
DON QUICHOT.
Het is geen Ridder. ‘k Mag . . .
SANCHE.
Die keerel ziet te fel !
DON QUICHOT.
Kouragie, Sanche.
SANCHE.
Och ! och ! ik voel men beenen trillen !
DON QUICHOT.
K1im af maar, Sanche.
SANCHE.
Neen, hy zou me leevend villen !
1250
VETLASOEPE.
,,Hum ken die gekken wel, ‘um ‘ebze meer kezien.
Kom aan, ensemble vous, al waarje met jou tien,
Ze zel jou kap, ma foi, en piece, en marmulade.
DON QUICHOT.
‘t Za, Sanche, vecht.
SANCHE.
Neen, neen, ‘k laet dat ‘an jou Genade.
Jy zeld dat varken vry wat beter wasschen; neen,
Jy bint een Ridder, ‘t past me niet, vecht maer alleen.
VETLASOEPE.
Allons, ze kryk nou lust om wat met jou te fekte.
Ze is ook un Riddre . . . .

VIERDE TOONEEL.

Eenige Koks , met pollepels.
BAZILIUS, VALASKO, DON QUICHOT, SANCHE
VETLASOEPE.

VETLASOEPE.
Ha, je komt van pas mon Knekte.
Allons ! tourne messieurs, tué ! ‘t za avancé !
DON QUICHOT, wordt van de Koks te zamen bevochten met pollepels.
BAZILIUS.
Hou op ! hou op !
VETLASOEPE.
Messieurs, maak battaillion quarré !
Reks om !
BAZILIUS.
Hou op !
VETLASOEPE.
Val’an ! val’an ! korps de battaille.
1260
Victorie ! Ha victorie !
DON QUICHOT, neêrvallende.
ô Tov’naars, o kanaille !

VYFDE TOONEEL.

BAZILIUS, VALASKO, DON QUICHOT, SANCHE.

SANCHE.
Dat was een veldslag. Och, wat raed ! wat raed ! myn lyf !
BAZILIUS.
Hoe Sanche, hebje een wond ?
SANCHE.
Eén wond ? ja, meer als vyf,
Ik bin wel ruim half dood ! hael al de sarezynen,
Van ‘t hiele dorp, ik ly een pyn van alle pynen !
BAZILIUS.
Waar zyt ge dan gequetst !
SANCHE.
Och ! och ! ik weet ‘t niet,
‘k Loof ‘an men linkerbil, och ! was het nooit ‘eschied,
Och ! droevig ongeval !
DON QUICHOT.
Hoe kan dat mooglyk weezen,
Gy zat daar in den boom te trillen, en te vreezen,
Gy waart niet in ‘t gevecht.
SANCHE.
Dat weet ik wel, maer ik
1270
Bin tot der dood gequetst, alleenig van de schrik.
DON QUICHOT.
Swyg Sanche; ‘k heb de walg van al uw zottigheden.
BAZILIUS.
Hoe droevig dat ik ben ‘k vermaak me in zyne reden.
DON QUICHOT.
Een weinig zotteklap vermaakt zomtyds den geest;
Maar veel is walglyk.
SANCHE.
‘k Heb hier lang ‘enoeg ‘eweest;
In dit betoverd bosch.
BAZILIUS.
Kom, laat ons dan vertrekken,
Wy zullen ‘t huis terstond de tafel laaten dekken.
SANCHE.
Wel Keuning harsepan, dat ‘s een gezegend woord.
De schaftklok luidt al in men darmen, gaen we voort.
BAZILIUS.
Heer ridder Don Quichot, ‘k denk dat gy ligt zult merken,
1280
Hoe dat de Tovenaars nu zoeken uit te werken,
Met all’ hun konsten, dat ik nooit myn twede ziel,
Myn lief Quiteria verkryg: zo ‘t u beviel,
Zoude ik verzoeken, dat uw’ dapp’ren arm mogt styven
Een zek’re minnelist, die ik hier zal bedrvven.
DON QUICHOT.
Zyn Majesteit gebiede, ik volg uw hoog bevel,
Al moest ik stormen op het voorburg van de hel.
SANCHE.
Wel holla ! hé, men Heer, dat zou gevaerlyk weezen;
Kreeg jy een koegel in je gat, wie zou ‘t geneezen ?
Daer had Dulcinea dan eerst wat kostlyks aen.
1290
DON QUICHOT.
Swyg Sanche.
BAZILIUS.
Ridder, gy behoeft niet ver te gaan:
Ik heb uw dapperheid op deze plaats van noode.
DON QUICHOT.
O Sire, hadden flus die Tov’naars, door een’ snoode
En schelmse tovery, myn swaerd niet vast gemaakt,
Zo had ‘er zekerlyk niet één van weggeraakt,
Ik had hen met myn swaerd . . .
BAZILIUS.
Vernieuw niet ‘t geen we weeten.
SANCHE.
Je blyft hier praeten, denk je lui wel iens om eeten ?

ZESDE TOONEEL.

KAMACHO, BAZILIUS, DON QUICHOT, VALASKO, SANCHE.

BAZILIUS.
Daar ginder komt een man die vol gedachten is,
Het is de Bruidegom Kamacho, naar ik gis.
SANCHE.
Daar komt de Tovenaer, ja zeker, zonder liegen,
1300
Die Kaerel heit verstand om deur de lucht te vliegen.
DON QUICHOT.
Dat kan door zulk een volk in korten tyd geschiên.
SANCHE.
Je Dulcinea zent een minnebrief misschien.
Ik kent wel zien, myn Heer, de Kaerel heit ‘evloogen
Want hy lykt moe te zyn, hy heit je niet bedroogen.
KAMACHO.
Daer is de Ridder, mit Bazilius . . .
DON QUICHOT.
Staa vast.
KAMACHO.
Och ! och !
BAZILIUS.
Hou Ridder ! wagt, tot ik het u belast,
Dit is geen vyand, maar een van myn beste vrinden.
KAMACHO.
,,Die ridder ziet, of hy me leevend wou verslinden.
DON QUICHOT, tegen KAMACHO.
Zyt gy de Tov’naar niet, die voor my vliegen zou’
1310
Naar myn Dulcinea ? ja, zekerlyk, ‘k vertrouw
Dat gy....
BAZILIUS.
Hy is het niet, myn heer, gy zyt bedrogen.
KAMACHO.
Och ! neen, ik ben het niet.
SANCHE.
Dan heb ik drek in de oogen.
Hy is ‘et ummers zelfs ?
BAZILIUS.
Heer ridder, ik beken
Dat ik verwonderd van die toveryën ben.
‘k Zou haast gelooven dat die guits om ons te plaagen
Zich zo verand’ren, om de bruiloft te vertraagen,
En dat ‘er iemand van hun volk ook op de Bruid
Verliefd is.
SANCHE.
Ja dat’s vast, dat’s deuze, of ‘k bin een guit.
BAZILIUS.
Neen dit ‘s Kamacho; ‘t is een huisman van de vroomen,
1320
(Zo ver men tellen kan) met eere voortgekoomen.
KAMACHO.
Wel ja, men vaertjes peets, peets, koes, broers susters zeun
Was burgemiester van ongs dorp, toen Vegters Teun,
En Lou, voor ruiter, met Dikdalf naer Neerland gingen.
SANCHE.
Bin jy zo’n hans ? wel man, ‘t zin wongerlyke dingen.
Dan weetje ‘t wel, dat jy die Tovenaer niet bent.
Je hebt hem wel gezien, zou ‘k denken, hier omtrent ?
DON QUICHOT.
Myn vrind het is me leet. Dan zyt gy de verkeerde ?
KAMACHO.
Ja Jonkers. Wou je ‘t doen dat jy je zo verneêrde,
En quam te Brulleft, bloed ‘k heb zulke lekk’re wyn,
1330
Ze zellen daetlyk mit den hielen brui hier zyn.
BAZILIUS.
Wy zullen in het kort uw’ wyn eens komen proeven.
KAMACHO.
Ik geef vry lapis.
SANCHE.
Langst, hoe wil ik kommen snoeven
An jou boeteljes, en jou vaetjes, ‘an ‘t gebraed,
‘k Mag wel een koes buik vol, al bin ik juist gien vraet.
KAMACHO, tegen DON QUICHOT, en SANCHE.
Dan zyn we vrinden ?
DON QUICHOT.
‘k Zal my tegens u niet kanten:
Gy zyt des Konings vrind.
SANCHE, met KAMACHO gaan willende.
Ja, broers als olifanten.
‘k Gae mit je opdrossen.
DON QUICHOT.
Hou, hou, Sanche, wat is dit ?
KAMACHO tegen SANCHE.
Ik blyf hier man.
SANCHE.
’k Wou zien waer ‘t patersvaetje zit.
Of alias den wyn. Had Sanche die gedachten,
1340
Van daeg te brulleft !
KAMACHO.
‘k Zal u t’zaemen hier verwachten.

ZEVENDE TOONEEL.

KAMACHO, drie Boeren.
Gut mannen, dat zel ierst een klet zyn: zo terstongd
Zyn al de gasten hier, we zellen in het rongd
Hier Brulleft houwen in ‘et bosch, in hier ook trouwen.
Ja wel, ke daer, ik ken me langer niet onthouwen,
Ik nood jou allemael die wys zyn, mee te gast.
Vret zo veul kost maer as je laen ken in je bast,
‘k Hou open tafel, ‘k bin nou van die kordeaalen,
Die veur een dankje graeg een lachje wil betaelen,
En waarom zou ik niet ? Ik word van daeg een man,
1350
(Eet vry je brootje droog) kom hier maer asje kan !
‘t Is hier vol op van al wat datje ken bedenken.
Al wat maer gaepen ken zel ik nou wyn doen schenken.
Kom hier maer.

ACHTSTE TOONEEL.

KAMACHO, VETLASOEPE, bruiloftsvolk, met een kroon;
dansers muzikanten, SANCHE.

VETLASOEPE.
Monsieur Kamacho, ha ! hier is ‘um met de kroon,
‘Um is merveille, ha ! pardi, ‘um is zo skoon;
Ze zel ‘um maer hang op ?
KAMACHO.
Ja, hier aen deuze boomen.
Ik weet men vreugd nou schier niet langer in te toomen.
Onder ‘t ophangen van de Kroon word gedanst.
VETLASOEPE.
Wat dunkt Monsieur hier van ?
KAMACHO.
Die dangs is naer de swier.
VETLASOEPE.
Ouï, de speul, en dans, is al un grand plaizier.
1360
KAMACHO.
Ik zel myn Bruidje mit heur Vaertje iens aanstongs haelen.
VETLASOEPE.
Bon, bon, en ik terwyl de roemers en bokaalen,
Mit al die andre koet. Kom knollevreetre Jaap,
En Pedro Propdarm, Jan ! hoe staaje daar te gaap ?
Help my een beetje, om de Taafle hier te kryken ?
Ze zel de dans daar na wel met kemak bekyken.

NEGENDE TOONEEL.

SANCHE alleen.
Dat is daer eerst wat schoons, de kost is nog niet gaer.
En ‘k heb zo’n honger, of ik een half talf jaer
Gien snars geproefd had; neen, ik blyf niet by die hansen.
Ik lach om al den bras, hier ‘s beter wat te schransen.
1370
Die Keuning Harsepan, met al zyn Edellui,
Is maer een hongrig volk, en kael, meest al den brui.
‘k Lach om den adel, zo ‘k van honger niet ken slaapen.
Word ik eens gouverneur, ‘k zel voeren in myn wapen
Drie hammen, met een worst, en een boetelje wyn,
Tot spyt van d’ adel, dat een hoop smalhanzen zyn.
Maer zagt, wat ruik ik ? ô myn buik ! nou moet je vast staen.
‘t Is hier al brulleft, ‘t is hier meer als maer te gast gaen.
Dat’s eerst een frisse lucht ! ‘k marcheer daer regt op toe.

TIENDE TOONEEL.

SANCHE, VETLASOEPE, en Bruiloftsvolk met de Tafel.

VETLASOEPE.
Trek ‘ier de tafle, en ‘t koet, pardie, wat is hum moe
1380
Van ‘t sleepen met die koet. Was nou de Bruigom iere,
Dan zou ze maar bagyn mit al de grand plaisiere.
Zo, zo, messieurs, ‘t is koet, zy ‘elp ‘um nok zo wat.
SANCHE, haalt een Boetelje Wyn en een Hoentje van de Tafel.
o Sanche Pance ! dat’s een vetje, dat je ‘t vat.
o Sellementen, dat’s een schuimpje ! nou aan ‘t vretten;
Kezyn boetelje, ‘k moet jou eens ‘an ‘t mondstuk zetten:
‘t Is om de wyn niet, maer om ‘t klukken van de fles,
Zei dronken Jurjen, en hy kraekteder wel ses
Zo groot as deuze, in een uur tyds; nou dat’s om ‘t even,
Ik mien men keel nou iens de volle laeg te geeven.
Hy gaat in een hoek met zyn hoentje en boetelje, enz.
1390
VETLASOEPE, tegen Sanche.
Monsieur zit um daar zo ? wat benje veur een snaak ?
Jou skelme, ben jou dat ? nou sel ze jou iens kraak,
Ze sel jou nou zo fin als Kollesencie maalen,
En nou de duvle ‘aal, pour jou pekelzond betaalen.
SANCHE.
Wat segje kokkie, ik een schelm ? neen dat is mis,
Je bent verkeert men vrind.
VETLASOEPE.
Wel zek dan wie datze is ?
SANCHE.
Ik bin de Governeur van ‘t ailand frikkedillen.
VETLASOEPE.
Kom aan, dan zelze jou de heele huid of villen.
Je bent mon Ennemie.
SANCHE.
Ik hiet gien Anne Mie,
‘k Hiet Sanche Pance.
VETLASOEPE.
Ja, ze ken jou wel pardie.
1400
Je bint mon fyande. Keef ‘ier, keef ‘ier, de skott’le,
Keef ‘ier men ‘oendre: of ‘k brui jou kop met deze bott’le
Aan ‘ondre duize stuk.
SANCHE, hem de schottel en boetelje geevende.
Hou daer dan, laetme gaen.
VETLASOEPE.
Non, non, ze raek ‘ier nok zoo maklyk niet van daan.
Hum moet, pour pas la tems, jou in de deek wat rollen.
SANCHE.
Och ! och ! myn lieve broer ! ik hou niet van dat sollen,
‘k Kan ‘t niet verdraegen.
VETLASOEPE.
o Jou skelme, ‘k eb jou vast.
Haal nou de deek eens hier.
SANCHE.
,,Ik miende hier te gast
,,Te gaen, och arm ! wie het van al zyn leeve daegen
,,Ze zelle my . . . .
SANCHE, tegen Vetlasoepe terwyl een boer met de déken komt.
Och vriend ! en wil me tog niet plaegen:
1410
Wy zyn al weer goed vrind, de zaak is by ‘eleit,
Kamacho hebben we gesprooken.
VETLASOEPE.
Wat ze zeit !
Ze heb ‘et wel kedok dat hum hier ook wou smullen:
Maar hum zel vlieken, en met wind zyn darmen vullen.
Ze ‘eb lang op jou keloer, om jou hier te attrapeer,
Die deek is hier kebrokt om jou te brui wat meer.
SANCHE.
‘k Ben nou al weer goed vrind, ga weg maer mit de Deken.
Och ! vrindje, helpter dan gien bidden noch gien smeeken ?
VETLASOEPE.
Neen keerle.
SANCHE.
Och ! och, gena !
VETLASOEPE.
Neen keerle, keen kartier,
Voort in de déken, zek.
SANCHE.
Och ! was men Heer maer hier,
1420
Hy zou je lui wel gaeuw ‘an duizend piesjes kappen.
VETLASOEPE.
Voort in de deek zek, of ik zelje om de ooren lappen.
Sanche word in de déken gesold.
SANCHE.
Help ! help ! ik word vermoord ! help ! help ! och ! och ! och ! och !
VETLASOEPE.
‘t Za Muzekanten speul: de skelm ze leef nou noch,
Hum moet plaizierig sterf.
Hier wordt gespeeld en VETLASOEPE zingt.
Zo moet men het Gouverneurtje leeren,
Zo, zo, zo,
Die op een andermans teer wil smeeren,
Zo, zo, zo,
Voor ‘oendre, en duiven,
1430
Zo laatze ‘um wat kluiven,
Van, zo, zo,
Hoe smaaken ‘um deze frikkedillen,
Zo, zo, zo,
Wy Tovenaars denken ‘um levend te villen,
Zo, zo, zo,
Dan zel ‘um ons eeten,
Niet op koomen vreeten,
Van zo, zo, zo.

ELFDE TOONEEL.

VETLASOEPE, KAMACHO, LEONTIUS, QUITERIA, SANCHE,
bruiloftsvolk, en dansers, zangers.

KAMACHO.
Hou op ! wat wil dit zeggen ?
VETLASOEPE.
ô Maar un bagatel. Zie jy ‘um daar niet leggen ?
1440
‘t Is monsieur Gouverneur, ze kom hier net van pas,
Om wat plaizier te heb.
KAMACHO.
Laet los de deken, ras.
Spring uit de deken, broer.
VETLASOEPE.
Wou jy ‘um nok laat loopen ?
Ze wil ‘um (om de klukt) nok eerst de huid af stroopen.
SANCHE.
Och ! goe Kamacho, of Plankoortje, wie je bent,
Spreek veur me: want ik ben ‘et villen niet ‘ewent.
KAMACHO.
Nou Vetlasoepe, laet den Gormandeur mit vreede:
De peis is al ‘emaekt, we weeten nou de reede
Waerom zen miester me zo plaegde. ‘k Bin goet vriend
Mit hum ‘eworren, laet ‘em los, zo zeper ‘k mient ‘t
1450
VETLASOEPE.
ô Monsieur Gouverneur, ze en ‘eb dat niet keweeten:
‘Ad jou dat maar kezeit, ze ‘ad jou wel laaten freeten.
Ekskuze moy, mon frinte, en wees niet meer verstoord.
SANCHE.
Ik heb het wel gezeit.
VETLASOEPE.
‘Um ‘ebze niet kehoord:
LEONTIUS.
Kom drink de questie af, loopt t’zamen maar na binnen.
SANCHE.
Ik bin der meê te vreên.
VETLASOEPE.
‘Um ‘oud feul van de ninnen.

TWAALFDE TOONEEL.

KAMACHO, LEONTIUS, QUITERIA, bruiloftsvolk en dansers.
De koks brengen alles ondertussen aan.

KAMACHO.
Zaeg op, en dangs eraais, ter eere van men Bruid.
Hier moet gedanst worden.
LEONTIUS, tegen Kamacho.
Wat dunkt u ?
KAMACHO.
Wonger wel, die dangsers haelen uit,
‘k Ken ook een beetje, datje ‘t zag je zou ‘et pryzen.
LEONTIUS.
Gy Bruigom !
KAMACHO.
Zaeg eens op; één van de nieuwste wyzen.
Hy danst.
1460
Wat zegje Bruidje lief, eé ? ‘t maaisje is wat beschaamd.
Nou dans iens mitme.
QUITERIA.
Neen.
KAMACHO.
Waerom niet ?
QUITERIA.
Het betaamt
My niet.
KAMACHO.
Als wy ‘etrouwd zyn, dan zelje ummers willen ?
Dat zin nog bientjes, heé ! kyk, kyk iens hoe ze drillen,
Daer zittenze nog in, wat bliefje . . . Treza Jans,
Zing nou iens op: hiel mooij, gien ydeljaens of frans.
De boerin zingt.
KAMACHO.
Wat zegje Bruidje lief, wat dunkje van het zingen ?
Kom, gimme nou een zoen; ik kan me niet bedwingen . . . .
Wat zo myn slokkertje ! Kom Droogers, in ‘et rongd
De Maaisjes iens ‘ezoend. Wat zo dat is ‘ezongd.
1470
LEONTIUS.
Waar blyft de heer Pastoor ?
KAMACHO.
Dat ken ik niet bedenken.
LEONTIUS.
Daar is hy.
KAMACHO.
Ha, dat ‘s goed ! ik moet hem eens beschenken.

DERTIENDE TOONEEL.

KAMACHO, QUITERIA, LEONTIUS, PASTOOR,VETLASOEPE,
bruiloftsvolk, SANCHE, BOER en BOERIN.
KAMACHO en LEONTIUS neemen elk een roemer wyn.

KAMACHO.
Welkom men Heer Pastoor, à vous.
PASTOOR.
‘k Bedankje zeer.
LEONTIUS.
Het zal uw welkomst zyn.
PASTOOR, ook een roemer krygende.
En uw gezonheid Heer.
VETLASOEPE, met een boetelje die hy Sanche geeft.
Daar monsieur Gouverneur, daar ‘s voor ‘um ook wat drinken.
SANCHE, gedronken hebbende.
Om te bedanken voor jou hoenders en jou vinken.
VETLASOEPE.
Ze danke jou monsieur,
SANCHE, wederom gedronken hebbende.
‘k Bedankje Bruigom, voor . . . .
KAMACHO.
Heb jy je buik al vol ?
SANCHE.
Ja, ‘k brui nou heen.
KAMACHO.
Hoor, hoor !
Blyf hier nog wat, je zelt ons datelyk zien trouwen.
Drink nog terwyl wat.
SANCHE.
Ho, daer kenje me meê houwen.
1480
KAMACHO.
Kom ‘an speulnootjes, ‘an de tafel, met de Bruid.
‘k Weet niet wat hier al dat gekomplemengt beduidt.
Kom schoonvaer, kom, zit ‘an.
Terwyl zy eeten wordt door een BOER en BOERIN en VETLASOEPE gezongen:
Stemme: Hoor Kees myn vryër.
BOER.
Kom lief Tereze
Hoe staeje daer en kykt,
Dat mag niet weezen.
Me dunkt ‘et niet en lykt.
Ik heb myn moer en vaer,
Gevraegd al ruim een jaer,
1490
Of ik mogt gaen uit vryen:
Nou is ons hylik klaer,
Wil jy ‘t maer lyen.
BOERIN.
Neen olyk langsje,
Ik hou niet van de min,
Waeg hier gien kangsje,
Ik heb in jou gien zin;
Ik zegje zeper knecht,
Je bint hier niet te recht;
Ik mag zo jong niet trouwen:
Men peetje heit ‘ezegt
1500
‘Et zou me rouwen.
BOER
Weg, weg, je peetje,
Dat ‘s maer een ouwe vrouw,
Myn lief, dat weetje,
Die houdt niet van de trouw:
Maer dat ik heur iens sprak,
Ik wist er mit gemak,
Wel aerdig te bepraeten,
Ik wed ze jou wel strak,
‘An my zou laeten.
1510
VETLASOEPE geeft hen elk een roemer wyn en zingt.
Ha monsieur poere,
Dat hebje wel begyn
‘Um zelze loeren.
Daar ‘s elk un roemre wyn.
Keef nou de meid ‘un zoen,
Ze zel ‘t ‘um laaten doen;
Ze kan zo snoeprik kyken:
De meid is vry meer groen,
Als ‘um wel lyken.
De BOERIN gedronken hebbende zingt.
Wel eele baesje,
1520
De wyn is goet van smaek,
Daer is je glaesje,
Je bind een raere snaek.
Maer puntelikke Gaais,
Heb jy ‘et hart ‘eraais,
Dat jy begint te zoenen,
Dan zel ik jou je vlaais
Gien kleintje boenen
.
Terwyl de BOER haar zoent, zingt VETLASOEPE.
Courage een reisje.
Zo vatze by de kop,
1530
De soete meisje,
Ze zel zo hart niet klop:
Hoe datjer meer kan zoen,
Hoe datze ‘t meer wil doen,
Maar maak ze niet kapotte:
Dan kanze jou niet boen,
Dat zou niet hotten.
BOER.
Wel zo, dat raektme,
Zo’n lekk’re bolle zoen,
Zo zeper smaektme !
1540
Gut Treza wouje ‘t doen ?
Ik zou je een mooye ring,
En nog een angder ding,
Uit puure liefde schenken:
Zie hoe ik jou beming,
Ken jy nou denken.
BOERIN.
Wel Vriend hoe praetje,
Ben jy dan zo verliefd,
Myn zoete maetje ?
‘t Is zeper wel ondieft.
1550
Daer langs, daer is myn hangt,
Zo jy ‘et van de kangt,
Van Peetje zo kent brouwen,
Dat zy men ‘an jou langt,
We zellen trouwen.
BOER.
Wel heuning diefje,
Myn troost, myn aaigen hart,
Myn zoete liefje !
Je helpt me uit men smart;
Nou is myn vryen uit,
1560
'k Bin Breugem, jy de Bruid !
Nou lach ik iens mit Krelis,
Zen vryen is gestuit,
‘k Hebje in men meelis.
KAMACHO.
Nou maaisjes mit je langsen
Iens braef ‘edangst, dan zel je lui strak binnen schrangsen.
VETLASOEPE, tegen Sanche.
Ha monsieur gouverneur, die vry was ras kedaan.
SANCHE.
Se hebben groot gelyk; zo most ‘et altyd gaen;
Maer dat was om de klucht maer, denk ik ?
VETLASOEPE.
Ze ‘eb kelyke,
Ze deed maar om de zang, de mode fan frankryke
1570
Is honorable, dat ‘s lang vry.
SANCHE.
Neen, zo ik ‘t vat . . .
Ze zellen dangsen, loop, alree man, berg je gat.
Het bruiloftsvolk danst een boere balet.
KAMACHO.
Hoe heit ‘et je gesmaekt, zeg Bruidje ?
QUITERIA.
Heel bezonder.
KAMACHO.
’t Is van de Vetlasoepe ‘ebraen, ‘t is ook gien wonder.
LEONTIUS.
Hoe, smaakt het niet, Pastoor ?
PASTOOR.
Ja: maar ik heb zo wel.
KAMACHO.
Pastoor, wat dunkje ? dat je ongs nou maer trouwen zel ?
We hebben allemael, zou ‘k denken, ons genoegen.
PASTOOR.
Kom speelnoots wilt u by de Bruid en Bruigom voegen;
Wy zullen ‘t lieve Paar vereenigen door d’echt.
KAMACHO.
Pastoor, dat hebje wel, dat ‘s goed dat jy ‘et zegt.
1580
Kom Bruidje lief, kom ‘an.
QUITERIA.
,, ô Hemel, kan het weezen !
,, Waar blyft Bazilius ?
KAMACHO.
Je hoeft nou niet te vreezen.
Wat zegje binnens mongs ?
QUITERIA.
Niets.
KAMACHO.
Gimme nou een kus,
Myn pruime snuitje lief !
QUITERIA.
,,Ach ! lief Bazilius !
LEONTIUS.
Myn Dochter, scheelt u iets ?
QUITERIA.
,,Ach, al myn léden beeven,
,,Ik ben ontsteld, ach ! Lief !
LEONTIUS.
Wil uwe hand maar geeven
Aan uwen Bruidegom.
QUITERIA.
ô Hemel ! zal myn hand . . . .
Ik vrees ! ik vrees !
LEONTIUS.
Waar voor?
QUITERIA.
Het gaatme aan myn verstand.
SANCHE.
Ik zie daer ginter volk.
VETLASOEPE.
Ouï, daar tus die boomen,
Ze lyk wel Edelman
KAMACHO.
Ik loof dat zy hier komen
1590
Om 't trouwen eens te zien.
SANCHE.
De voorste is in den rouw,
En dat al diep; ‘t zel om zyn beurs zyn, of zen vrouw.

VEERTIENDE TOONEEL.

BAZILIUS, in ‘t zwart, met een pook onder zyn’ mantel; VALASKO, DON QUICHOT, Meester JOCHEM, gevolg van Edellieden, KAMACHO, en de rest van ‘t voorgaande Tooneel.

BAZILIUS.
Wy komen hier niet om dit Bruiloftsfeest te stooren;
Neen, neen, gelukkig Paar, die moeite waar verlooren:
Maar zie een’ minnaar die zyn lieve voorwerp derft,
En voor uw’ voeten, door de min, van wanhoop sterft.
Leontius, ‘k zal u uw strafheid niet verwyten:
Maar uw gemoed zal zelfs van binnen voor my plyten,
En toonen tot uw’ schrik, om dat gy my verstoot
Een eeuwig naberouw, om de oorzaak van myn’ dood.
1600
Vaar wel Quiteria ! myn schoone ! myn beminde !
Die ik van jongs af liefde, en hertelyk bezinde,
Gy zult bedenken, na myn dood, wien gy verliest:
Maar min hem echter dien gy nu tot Man verkiest;
Denk dat den mensche nooit het noodlot af kan keeren:
Leef, leef vernoegd: dit is myn uiterste begeeren;
Vaar wel Quiteria ! ik sterf om u, vol moed,
Een’ trouwen Minnaar, ach ! vaarwel; ‘k smoor in myn bloed.
Hy doorsteekt zich.
PASTOOR.
o Hemel ! wat is dit ! hy heeft zich zelfs doorsteeken.
QUITERIA, neemt Bazilius in den arm.
Ach ! myn Bazilius ! wil nog voor ‘t laatst eens spreeken !
1610
BAZILIUS.
Quiteria, myn lief, Quiteria, zyt gy ‘t ?
Vertroost gy my voor 't laast ? wat is myn hart verblyd,
Dat ik al stervende in uw’ arm . . . .
PASTOOR.
Gy moet vertrekken:
Of hem noch iets op ‘t hart mogt zyn, me alleen te ontdekken.

VYFTIENDE TOONEEL .

PASTOOR, BAZILIUS.

PASTOOR.
Wel aan Bazilius; hier ‘s niemant meer omtrent,
Ondek nu alles.
BAZILIUS.
Neen, ik swyg tot aan myn end.
PASTOOR.
ô Grouwel ! gy berooft uw zelven van het leeven !
BAZILIUS.
Indien Quiteria haar hand aan my mag geeven
Voor ‘t laatst, als Bruid van my, zo sterf ik wel gerust !
PASTOOR.
Zyn dat de gedachten op het uiterste ? bluscht, bluscht
1620
Die minnetochten.
BAZILIUS.
Neen.
PASTOOR.
o Hemel kan ‘t geschieden !
BAZILIUS.
Voldoe myn bede; ik kan de dood tog niet ontvlieden.
PASTOOR.
‘k Zal dan het voorstel doen.
De PASTOOR haalt al het volk van ‘t voorgaande Tooneel wederom.

ZESTIENDE TOONEEL.

PASTOOR.
Zie hier een vreemd geval;
Bazilius steld voor, dat ik verzoeken zal,
Of hy Quiteria mag, voor zyn sterven, trouwen.
KAMACHO.
De droeli, Heer Pastoor, daar zou ik niet van houwen:
Dat kan niet weezen.
PASTOOR.
’k Kan in ‘t allerminst niet zien,
Dat u dit Trouwverbond kan hind’ren.
KAMACHO.
Wel ik mien
Dat ik ‘eplaegd word ?
VALASKO.
Heer Leontius, kan ‘t weezen,
Help ons den Bruigom voor die goedheid tog beleezen:
1630
Erberm u over dien rampzaal’gen Edelman,
Die zonder deze gunst in rust niet sterven kan.
BAZILIUS.
Mag ik Quiteria al stervend’ niet erlangen ?
LEONTIUS.
Nu Bruigom staa het toe; gy kunt haar wel ontfangen
Als Weduw na zyn dood; zy blyft tog die zy is;
Erberm u nevens ons in deze droeffenis.
KAMACHO.
Maer of hy heur al trouwd, dat ken hem tog niet baeten.
Hy sterft tog strakjes.
QUITERIA, tegen Kamacho.
‘k Sweer, ik zal u eeuwig haaten.
Eer ik u Trouwen zal, ben ik veel eer gezind
Te sterven, nevens hem die my zo teer bemint;
1640
Ja ‘k zal my zelfs veel eer op zyne grafsteê slachten.
KAMACHO.
Myn zoete Bruidje lief, dat binne quae gedachten.
Bedenk je wel ter deeg.
BAZILIUS.
Ik sterf ! helaas ! ik sterf !
QUITERIA, tegen Kamacho.
Ha snoô Barbaar, nu ik geen troost van u verwerf,
En mededoogenheid is uit uw hart gebannen,
Voel ik de haat, en wraak, en wanhoop, t’zaam gespannen
In mynen boesem, om uw haatelyke min
Te weeren.
KAMACHO.
‘k Bidje stel die dulheid uit je zin,
En trouwt dan heen en weer.
PASTOOR.
Zyt gy daar me te vreeden
Leontius ?
LEONTIUS.
‘k Stae ‘t toe.
PASTOOR, tegen Quiteria.
Wilt dan nu herwaards treeden,
1650
En geef uw’ Bruidegom de hand, dat ik u trouw.
Quiteria neêrknielende geeft aan Bazilius de hand.
Nu is het mynen plicht dat ik in ‘t breede ontvouw,
Hoe dat gy d’echtenstaat te zaamen moet beleeven:
Maar wyl gy aanstonds weer elkander zult begeeven,
Vereischt den korte tyd dat ik zulks overslaa.
Bazilius begeert gy uw Quiteria
Tot huisvrouw ?
BAZILIUS.
Ja.
PASTOOR.
Wil gy Bazilius aanvaarden
Tot Man, en Hoofd ?
QUITERIA.
Ja.
PASTOOR.
Zo de Hemel ‘t leeven spaarde
Aan u, Bazilius, ik wenste u veel geluk:
Maar nu uw trouwdag is vermengd met zulk een druk;
1660
Wensch ik u t’zaam geduld, en nu gy sterft, genade;
Toon nu een waar berouw: want ‘t is nog niet te spaade.
BAZILIUS.
Zyn wy dan t’zaam getrouwd, door ‘t echtverbond, myn Heer ?
PASTOOR.
Nu zyt gy Man, en Vrouw.
BAZILIUS, opstaande.
‘k Heb dan ‘t geen ik begeer.
ALTEMAAL.
Mirakel ! wat is dit ! mirakel ! ha mirakel !
BAZILIUS.
Neen loosheid ! loosheid !
VALASKO.
Hei! wat maakt dat volk gekakel.
Weest stil.
BAZILIUS, tegen LEONTIUS.
Myn Heer, ‘t is waar dat gy door deze list
Van my bedroogen zyt; maar wyl gy zelfs wel wist,
Dat zy my minde, en ik haar trouwheid had gesworen,
Was ‘t uwen plicht geweest te hand’len naar behooren,
1670
Heb ik niet wel gedaan, gy zyt ‘er d’oorzaak van.
LEONTIUS.
'k Vergeef het u.
KAMACHO.
Ik niet; hoe of dat weezen kan.
Heb ik je met de pook niet in je lyf zien steeken ?
BAZILIUS.
Ik was wel wyzer vrind.
KAMACHO.
Dat binnen slimme streeken,
‘k Bin daer niet mê te vreên.
BAZILIUS.
Wy zyn nu al getrouwd,
Wat wilje doen ?
KAMACHO.
Jou schelm, bedrieger, guit, rabouwt.
Komt jongens trek je mes, we zellender om plukken.
De Boeren trekken hun messen en de Edellieden de degens.
DON QUICHOT.
Hak al de Tovenaars aan hondert duizend stukken.
SANCHE en VETLASOEPE.
Alarm ! alarm ! alarm ! alarm ! alarm ! alarm !
PASTOOR.
Hou op ! hou op ! hou op !
SANCHE.
Hou warm de baen ! hou warm !
1680
DON QUICHOT, op een stoel staande.
Gy Ridders, Tovenaars en dappere Oorlogsknechten !
'k Verzoek dat ik alleen dit groot verschil mag slechten.
Laat vry Kamacho, of zo als hy heeten mag,
Zyn’ eisch betwisten met de lancie: want hy plag
In ‘t open veld nooit voor een man van moed te zwichten.
Wel aan doorluchte held, gy zult my zeer verplichten;
Zet tyd, en perk
, naar uw believen: door myn’ dood,
Werd u de schoone Maagd tot Bruid, en Echtgenoot.
KAMACHO.
Wel raekt ‘et jou wat vent ? heb jy ‘er ‘an te geeven ?
Is ‘t jou Bruid, keerel ?
DON QUICHOT.
Neen: maar ‘k ben gezind te sneeven
1690
Voor zo’n geregte zaak; haal wapens, zyt ge een man.
KAMACHO.
Je ‘ebt goed te vechten, wangt je hebt een harnas ‘an;
Maar trek dat uit, en heb je lust te bakkelaayen
Mit vuisten; kom dan maer, en wie dan van ongs baayen
Ierst ongerleit die zel ‘t verliezen; en de Meid
Zo ik ierst ongerleg . . .
BAZILIUS.
Wat geeft gy schoon bescheid !
Quiteria is myne, en gy kunt haar niet trouwen;
‘t Is of gy gek wordt.
DON QUICHOT tegen Kamacho.
ô, Gy spot ! maar ‘t zal u rouwen.
Ha schelmse Ridder, zo gy maar gewapend waart;
Ik sou my wreeken, en u helpen van der aard.
1700
PASTOOR.
Myn goe Kamacho, wil u zelfs niet langer quellen,
Met vechten is uw zaak onmog’lyk te herstellen.
Ze zyn tog al getrouwd, en ‘t is misschien zeer goed.
Stel toch u hart gerust, dewyl ‘t zo weezen moet.
Bedenk eens wat een man al tochten voedt van binnen,
Die met een vrouw leeft, die hem nimmer kan beminnen;
Hy word van jaloezy geplaagd, tot aan zyn end.
KAMACHO.
Je hebt al wat gelyk, ‘t is waer Pastoor, ‘k beken ‘t:
Maer ‘t is een groote spyt, ‘k bin laelik deur ‘estreeken.
PASTOOR.
Zyt maar gerust, die trouw is nu niet meer te breeken.
1710
BAZILIUS.
Kamacho, ik beken, ik heb u wat misdaan,
Vergeet uw vyandschap, gy hebt daar tog niet aan.
‘k Zal al de kosten van de Bruiloft u betaalen.
KAMACHO.
De hiele Brulleft man, wel waer zou jy het haelen ?
Je bint een kaelen bloed.
BAZILIUS.
De Koning heeft aan my
Uit inzigt myns geslachts, bequaamheid, of waardy,
Een zeer aanzienlyk ampt vereerd.
LEONTIUS.
Wel hoe, wy weeten
Daar nog niet van ?
BAZILIUS.
‘t Is waar, ik had het u vergeeten
Te zeggen: want ik was van schrik zo zeer ontsteld,
Wanneer my van het geen hier omging wierd gemeld,
1720
Dat ik om ampt, noch staat, noch om my zelv’ kon denken.
KAMACHO.
De Keuning jou een ampt met iens ‘an ‘t Hof gaen schenken ?
SANCHE.
Ja maetje, dat’s niet raers, ‘k wor’ ook haest Governeur.
KAMACHO.
Je zelt je vingers daer niet vet ‘an soppen, Breur;
‘k Heb driemael ‘an ‘et Hof ‘eweest, en niet ‘ekreegen.
SANCHE.
Ze zyn ‘an ‘t Hof ook niet om Tovenaers verlégen.
PASTOOR.
Kamacho, ‘k bid vergeef Bazilius dat stuk.
KAMACHO.
Wel nou ‘t niet angders kan; ik wens je veul geluk.
JOCHEM.
Bloed ! bloed ! wat meen ik daar pasquillen van te maaken,
Dat al de parsen van heel Spanje zullen kraaken;
1730
Ik zal je leeren voor myn vaerzen, my te slaan.
Ik zal by al de acteurs van ‘t heele land omgaan,
Ja plakken ‘t in de stad op hoeken van de straaten,
En kokerboomtjes.
KAMACHO.
‘k Wed jy zelt die pots wel laeten.
JOCHEM.
Jy my te slaan ? jy Vent ! jy, jy, jou malle quast ?
KAMACHO.
Nou miester Jochem wees te vreen, ‘k noô jou te gast.
JOCHEM.
‘k Zel met een steekdicht, jou zo’n klap om de ooren langen,
Dat jy je zelven puur uit spyt zelt gaan verhangen.
PASTOOR.
Het is een wys man, die geleeden’ hoon vergeet.
JOCHEM.
Pasquillen maaken op zo’n stuk, laat geen Poëet.
1740
BAZILIUS.
Nu meester Jochem, laat u tog van ons gezeggen.
LEONTIUS.
Nu laat de zaak.
JOCHEM.
Wel nu terwyl gy ‘t by wilt leggen,
Ik ben te vreên; maar, krygt een ander eens de lucht,
Zo wordt dees pots voorvast een Blyspél, of een Klucht.
PASTOOR.
De Hemel wil dit Paar voor ongeval bewaaren.
DON QUICHOT.
Haar Majesteiten steets in goê gezondheid spaaren.
LEONTIUS.
Ik wensch u veel geluk, myn schoonzoon, met myn kind.
VALASKO.
Het zelfde wensch ik u, mevrouw, en waarde Vrind.
SANCHE.
Ik wensch jou huizen vol gebraad, en lekker eeten.
VETLASOEPE.
De Gouverneurtje hou ‘et altyd met de freeten.
1750
BAZILIUS.
Ik dank u t’zaamen voor u goê genegenheid;
En nu het alles op dees plaats is toebereid,
Nood ik het boere volk te zamen met de vrinden,
‘t Gezelschap blyve als ‘t is, ‘t zal vreugd genoeg hier vinden.
ALTEMAAL.
Lang leef het lieve Paar !
BAZILIUS.
Dat men terstond beginn’
Een nieuw balet, tot eer van haar die ik bemin.
Hier wordt een balet gedanst.
BAZILIUS tegen Don Quichot.
Heer Ridder blyf by ons.
DON QUICHOT.
Ik moet op ‘t steekspel wezen.
SANCHE.
Was ik in zyn plaets, bloed ! je zoudt me gaeuw beleezen.
BAZILIUS.
Zo ziet men dat ‘t verstand het geld te boven gaat;
En die de wysheid om ‘t genot van ‘t goud versmaad,
1760
Kan aan myn. trouwgeval zig spiegelen, en leeren,
Hoe dat men schranderheid voor schatten moet waardeeren.
Einde van ‘t derde en laatste Bedryf.

Don Quichot op de Bruiloft van Kamacho