TWEDE BEDRYF.

EERSTE TOONEEL.

KAMACHO, tegen iemant van binnen.
Slae jy die weg maer in, en doe gelyk ik zeg;
Ik zel eens zien of ik ‘er vind, op deuze weg.
KAMACHO, alleen.
Ja wel, ik zeg nog iens, daer moet wat gaende weezen.
O ! al dat wandelen met Laura doet me vreezen.
‘t Is koddig van de Bruid ! zy is geduurig t’zoek.
‘k Loof dat Bazilius (want hy is gaeuw en kloek)
Men bruid verleien wil, hy zel me parten speulen !
Ik vrees warentig dat ‘er iets is in de meulen !
De boeren zeggen dat hy hier staag met heur praet,
630
Alleenig om een hoek, wie weet hoe dat het gaet !
Ik zel hier wachten, en me zelven wat versteeken.
Zacht daar komt Jochem de Poejeet, die lykt te preeken.
De loeris ziet me niet, zo leutert hem ‘t verstand.

TWEDE TOONEEL.

Meester JOCHEM, KAMACHO.

Meester JOCHEM.
,, Puf nou Poëetjes, ‘k ben de baas van ‘t gantsche land !
,, Puf Salamanka, met uw alma akkademi.
,, Ik Miester Jochem, hoofdpoëet van sante Remi,
,, In ‘t landschap Mancha, maak myn rymen aanstonds weg.
,, Sonnetten in een uur. Zeg Rederykers, zeg,
,, Wie zou ‘t my nadoen ? En myn beste referynen,
640
,, Wel hondert regels lang, ( het zal wat wonders schynen )
,, Doe ‘k in een halven dag: maar ‘k heb natuur te baat.
,, Daar Lope Vegaas, en Quevédos geest voor staat,
,, Help ik ‘er deur, ja ‘k weet ‘er fouten aan te wyzen;
,, Dat ik prys, zullen al de boeren met my pryzen.
,, Die my te vrind houd, maak ik een volmaakt Poëet.
,, Ik rym terwyl ik slaap, ik rym terwyl ik eet;
,, En op de brillekiek bedenk ik myn rondeelen.
,, ‘t Is alles geest, een aâr moet uit de boeken steelen;
,, Ik niet, schyt boeken, ‘k heb de kunst hier in myn kop,
650
,, Ik ben geheel doorwiekt van zuiver hengste sop;
,, Ja ‘k ben poëet zelfs in myn moeders lyf gebooren.
Sinjoor de Bruidegom, koomt gy my hier te vooren !
KAMACHO.
Wel Miester Jochem heb jy ook myn Bruid gezien ?
JOCHEM.
Ze is by de Muzen op Parnassus berg misschien.
KAMACHO.
Wat is dat voor een Berg ? wat of je al uit zelt stooten.
JOCHEM.
Die Muzen en dien Berg zyn in myn brein beslooten.
KAMACHO.
‘k Verstae dat niet; ik vraag of jy myn Bruid niet weet.
JOCHEM.
Gy vraagt my als een gek; ik antwoord als Poëet.
KAMACHO.
Wat schort je Jochem ? benje dol ? of ben je dronken ?
660
JOCHEM.
Met uw verlof, jy hebt my niet een zier geschonken.
KAMACHO.
Ho ho ! nou merk ik ‘t al; je zelt licht moeij’lyk zyn ?
JOCHEM.
Wel ja, jou Kok, die Waal, zei dat men hier den Wyn
Als water schenken zou, en nou ik ben gekomen,
Heb ik noch Wyn noch Waal, noch niet een brui vernomen.
Ik zal dien rotzak weer betaalen voor dien trek.
KAMACHO.
Hy heit zyn bootschop dan niet wel gedaan, die gek.
‘t Is nog te vroeg.
JOCHEM.
Ik denk je zelt me mee trakteeren ?
KAMACHO.
Wel zou ik niet ? je zelt je keel ook helder smeeren.
Maar zeg, is jou myn Bruid met Laura niet ontmoet ?
670
JOCHEM.
670 Ja tog, ik heb de Bruid daar even nog gegroet.
KAMACHO.
Wie was ‘er by ?
JOCHEM.
Zy had haar Speelnood Laura by ‘er.
KAMACHO.
Zag jy Bazilius dan niet, haar ouwe vryer ?
JOCHEM.
o Neen geen mensch. Ik had in d’ zin haar dit gedicht
Eens veur te leezen, maar ‘k vergat toen juist myn plicht,
Door zeker Vaers het geen me schielyk in de zinnen
Quam vallen, ‘t slaat heel raar op u, en op uw minnen.
Ik zal ‘t eens lezen . . .
KAMACHO.
Maar ik heb niet langer tyd.
JOCHEM.
Wel hoe, so haastig; ‘k denk je hebt nu uitgevryd ?
KAMACHO.
Maer zeker Jochem, ‘k heb gien tyd om nou te praeten.
680
haalt papieren uit zyn zak.
Ik heb een Bruiloftsdicht.
KAMACHO.
Voor my ? goet.
JOCHEM.
Boven maaten:
Maar twyffel je ?
KAMACHO.
‘k Vraag niet of ‘t goed is, ‘k weet ‘et wel:
Maar ‘k heb nou juist gien tyd.
JOCHEM.
‘t Is maar van vyfthalf vel,
Ik bid je hoor.
KAMACHO.
Ei Broer.
JOCHEM.
‘k Zal ‘t gaauw eens voor je leezen.
KAMACHO.
Dat hiele Dicht ? gans bloed ! wel dat ken nou niet weezen.
Ik moet de bruid eens . . .
JOCHEM.
Hoor een regel acht of tien;
‘t Begin is wonderlyk.
KAMACHO.
Lees op, als ‘t moet geschiên.
JOCHEM.
‘t Moet eerst gekorrigeerd: want ziet zen leeven is
Een Dicht terstond niet goed, dat eerst geschreeven is.
KAMACHO.
Wel wat bruit my dat, ei, ‘k bid datje gaauw begint.
690
JOCHEM.
Ik weet wel dat uw Bruid de Poëzy bemint.
KAMACHO.
De duvel moet de vent met zyn gedichten haelen.
JOCHEM.
De duvel zou myn daar niet heel veel voor betaelen.
Hy is de Bruigom niet.
KAMACHO.
‘k Wil hier niet langer staen,
Myn bruid die is niet in . . .
JOCHEM.
Wagt, wagt, zo vang ik aan.
JOCHEM leest.
Een zeker Bruiloftsdicht, ter eeren van d’eerzaamen,
En zeer diskreeten, en tot veele ding’ bequaamen
Kamacho, zeer geleerd gelyk een Kikero.
De zoon van Pedro Lope, en Guurtje Knuppelstro,
Die nu de Bruigom is, met ‘t siersel aller maagden,
700
De pronk van Remi, die aan iedereen behaagden,
Quiteria genaamd, getreeden in de trouw,
In ‘t jaar van emme, de, ce, ikze....
KAMACHO.
‘k Bidje, vouw
‘t Gedicht maer aanstonds op, ‘t is wongder wel verzonnen,
‘t Is mooy 'erymd, hadie.
JOCHEM.
Wel ‘k heb nog niet begonnen,
Dat was het hoofd nog maar.
KAMACHO.
Och waar je al ‘an de staart !
JOCHEM.
Het Dicht dat is gemaakt puur of ge een Keuning waart.
Je hebt ‘er in van al de Goden, en Goddinnen,
Van Keizers, Keuningen, van Harders, Harderinnen,
Gut kereltje, gy zult staan kyken als Piet snot.
710
KAMACHO.
Heb jy nou al ‘edaan ? Is dit nou ‘t end en ‘t slot ?
JOCHEM.
Wel neen, ‘t begin zal ik u datelyk doen hooren.
KAMACHO.
Ik word schier aêrs, van al dat talmen ‘an myn ooren.
JOCHEM.
Indien je kennis had van de ed’le Poëzy . . .
KAMACHO.
Zwyg, zwyg, ‘t is dubbeld gek, mal en Poejeet daar by
Te zyn, hadie.
JOCHEM.
Neen blyf; nu zal ik aanstonds leezen.
KAMACHO.
Wel talmt dan niet te lang.
JOCHEM.
‘t En hoeft niet veel gepreezen;
Het pryst zig zelfs genoeg.
KAMACHO.
De duvel hael de vent.
JOCHEM.
Patientie is goet kruid.
KAMACHO.
Dat’s wel, maek maar een end.
JOCHEM leest.
Hier kom ik by zyn ekselentie,
720
Die trouwen zal het mooijste Mensie,
Vol wonderlyke kunst, en scientie,
Bevalligheid, en eloquentie.
‘k Doe u by dezen advertentie,
Maar geef een weinigje silentie,
Dan sult gy hooren een inventie,
Van elken regel een sententie . . .
KAMACHO.
,, Waer haelt de gek dien brui quae woorden tog van daen ?
JOCHEM.
Dat draaft eerst, hee !
KAMACHO.
Ja hongt noch kat sou ‘t niet verstaen.
JOCHEM leest.
Apollo, Venus, Mars, Vulkanus,
730
Leo, Silvester, Adrianus,
Jupyn, Merkurius, Sileên
,
Haal water voor me uit Hipokreen:
Dan zal ik drie voet hooger stappen,
En uit een ander vaatje tappen,
Als eer Homerus heeft gedaan,
En Nazo, Maro of Lukaan:
Dan zal ik van de negen Muizen,
Myn vaerzen fyntjes laaten pluizen . . .
KAMACHO.
Ik ken dat volk niet, ‘k heb er niet één van ‘enood.
740
JOCHEM.
740 Wel dat ‘s geen wonder; want zy zyn nu al lang dood.
KAMACHO.
Hoe dood ? je zegt nochtans ze moeten water haelen.
JOCHEM.
Dat ‘s op zyn groot Poëets, o, kond gy vreemde taelen,
Dan zoudt gy . . .
KAMACHO.
Hou maer op, ik heb ‘et wel ‘evat.
JOCHEM.
Hoor dan aandagtig: want dit is nog beter blad.
JOCHEM leest.
In de alleroudste Landkronyken,
Staat van geen paar dit paars gelyken;
Want Hector, en Andromache,
En Minos, met Pasiphaë,
Noch Echo, met haar lief Narcissus,
750
Penelope, en Vorst Ulissus . . . .
KAMACHO.
Hou op ! hou op ! myn kop wordt van dit talmen zeer.
Nog meerder naemen ?
JOCHEM.
Ja, he, broer lief, tienmaal meer,
‘k Begin nou eerst.
KAMACHO.
Maer zeg waer toe die quaeje naemen ?
JOCHEM.
Dat is de sjeu van ‘t Dicht.
KAMACHO.
Ja wel sie daer, ‘k verstaeme
Op die quae woorden niet, die moesten ‘er maer uit.
JOCHEM.
Uit ? uit ? uit ? Wel dan was myn heel Gedicht verbruid.
KAMACHO.
Wel Miester Jochem brui je altyt de goeje menschen
Met Bruiloftdichten ?
JOCHEM.
Ho! zo schoon als je ooit zou wenschen.
JOCHEM leest.
Merkurius, Venus, Luna, Sol.
760
Mars, Jupiter, Saturn . . .
KAMACHO.
Hou op ! men kop word dol,
Ik ken dat volk tog niet.
JOCHEM.
‘t Zyn zeven dwaalplaneeten.
KAMACHO.
Jou harsens lyken ook te dwaelen.
JOCHEM.
Wel te weeten.
JOCHEM leest.
Solon, Chilo, Pittacus,
Thales, en Cleobulus,
Bias, en Periander
,
Maaken net de zevenster.
KAMACHO.
Wel Miester Jochem, ‘t schortje zeker in ‘t verstand
JOCHEM.
De Zeven wyzen van ‘t vermaarde Griekenland.
Kamacho vatje ‘t, zeg ?
KAMACHO.
Wel neen ik, by men zoolen.
770
JOCHEM.
770 Wel dan van veurne of ‘an.
KAMACHO.
Ik stae op hiete koolen,
‘k Moet na men Bruid, ik wil hier nou niet langer staen.
JOCHEM.
Hoor eerst dit Liedje, dan zal ik je laaten gaan.
JOCHEM zingt.
Hoor toe Jongmans ik zal verklaaren
Tot lof van die hier t’zaam vergaaren,
Hoe datter nu trouwt een Jongman fyn,
Al met een zoetelyk Maagdelyn.
Je meugt de Bruid ter deeg bekyken,
Men vindt geen schoonheid haars gelyken,
Ja soekter vry heel de waereld deur,
780
Daar isser geen een zo blank van kleur.
Ze is wit van hals, ze is wit van tanden,
Ze is wit van troni, wit van handen,
Ja soekter vry over ‘t heele lyf,
Het isser het allerblankste wyf,
KAMACHO.
Wel keerel, zou een aêr heur lichaem visenteeren ?
JOCHEM.
‘t Komt zo in ‘t rym te pas
KAMACHO.
Ik zou dat niet begeeren.
JOCHEM zingt.
De Bruigom is een kittig haantje,
Och, och, hy liet zo menig traantje,
Om datter het Meisje zo lang sweeg,
790
Eer hy ‘er het lieve Jawoord kreeg !
Hy riep myn uil, myn lief, myn schaapje,
Daer is de pap, nou zeg eens, gaapje ?
Zy riep ‘er, loop heen, jou mallen bloed,
Jy weet ‘er niet wat de kei jou doet.
KAMACHO.
Heb ik de kei ? de kei ? de kei ? wel seldrement.
JOCHEM.
‘t Komt zo in ‘t rym te pas.
KAMACHO.
‘k Loof dat je simpel bent.
JOCHEM zingt.
Toen heeft hy haar een ring gegeven,
En sprak myn ziel, myn troost, myn leeven,
Ik bender verliefd, myn smoddermuil.
800
Daar isser myn trouw, myn aapje, myn uil.
KAMACHO.
Myn aapje ? en myn uil ? dat zei ik nooit in ‘t vryën.
JOCHEM.
‘t Komt zo in ‘t rym te pas.
KAMACHO.
De droes, ‘t is niet te lyên.
JOCHEM zingt.
Toen kon de Meid niet langer swygen,
Haar hembje sleepte in het nygen,
Zy zeider nou zelje zyn myn man,
Om datjer zo aardig vryen kan.
KAMACHO.
Heur hembd dat sleepte niet; ze heit niet iens ‘eneegen.
JOCHEM.
‘t Komt zo in ‘t rym te pas.
KAMACHO.
Dat rym is niet ter deegen.
JOCHEM zingt.
Hy zey ik dankje lieve mensje,
810
Nu had ik nog wel een klein wensje,
Je weeter wel wat ik zeggen wil, moer,
Myn trekkebekje, myn duifje, myn hoer.
KAMACHO.
Hoer ? Hoer ? ‘t Is een pasquil, hoe durfje ‘t doen ? zeg op !
JOCHEM.
‘t Komt zo in ‘t rym te pas.
KAMACHO.
Stokslaegen op je kop.
JOCHEM.
‘t Komt zo in ‘t rym te pas.
KAMACHO, geeft Jochem slaegen.
Daer beest, dat’s veur je rymen.
‘t Komt ook in ‘t rym te pas.
JOCHEM nedervallend roept.
Help ! help ! Ik zal beswymen !
Och ! ‘k zie daar volk. Help ! help !

DARDE TOONEEL.

DON QUICHOT, SANCHE, JOCHEM.

DON QUICHOT.
Wie roept daar om myn hulp ?
SANCHE.
‘Et zyn weer Tovenaers, ‘k kruip liever in myn schulp:
‘Et heugme nog van flus, dat dikhout zaegtme planken.
820
‘k Mag Keuning Harsepan wel veur men leeven danken,
Hy heit ongs braef ‘ered.
JOCHEM.
Ei my ! dit is myn loon !
SANCHE.
Daer is een keerel.
DON QUICHOT, tegen Jochem.
Riept gy strak om hulp, myn zoon ?
Verhaal me uw’ avontuur, myn arm zal u beschermen.
JOCHEM.
Och ja, ik riep om hulp.
DON QUICHOT.
‘k Moet me over u erbermen !
Wie is uw’ vyand ? is ‘t dien schelmse Tovenaar,
In schyn van Splandor ?
JOCHEM.
Neen.
DON QUICHOT.
In ‘t uiterste gevaar,
Zal ik met dezen arm den Reus zyn kop afhouwen,
Die u geweld deed.
JOCHEM.
Dat je ‘em maar wat af kon touwen,
Dat ging nog zo wat heen: de kop af is te veel.
830
DON QUICHOT.
Zeg, is ‘t een Reus of niet ?
JOCHEM.
Wel neen het, by myn keel,
‘k Heb nooit geen Reus gezien, want hier in deze landen
Zyn nu geen Reuzen meer.
DON QUICHOT.
Wie dorst u dan aanranden ?
Was ‘t dan een Ridder, of een Schildknaap ?
JOCHEM.
Neen, myn Heer.
Het was een Boer.
SANCHE.
Een Boer ! Ja wel, ik zeg niet meer.
Wel Maetje, laet je jou van Boeren overbluffen ?
Van Boeren ? foei, ‘t is schand, daer moestje niet voor suffen.
JOCHEM.
‘k Hou niet van vechten: ‘k ga graag heel huids na myn bed.
SANCHE.
Konfrater, daer ‘s myn hangt, ik ook, jy lyktme net.
DON QUICHOT.
Hoe heet de Boer, die u zoo even heeft geslaagen ?
840
JOCHEM.
840 De Boer ? Kamacho.
SANCHE.
Ho ! je hoeft niet meer te vraegen,
Dat is die Tovenaer, die ons op knuppelsop
Te bruiloft hyt ‘enoot; wel langs, ‘k voel nog men kop,
Men gat, men rug, men hals, men armen, en myn beenen;
Die Tovenaer is jou voorzeeker ook verscheenen.
JOCHEM.
Neen, ‘t is geen Tovenaar; ik ken hem al te wel.
SANCHE.
Ja wel een Tovenaer; bezie maer iens men vel,
Dat hy me flusjes, schoon ‘t me in ‘t allerminst niet jeukte,
Maer puur uit kortswil, al zo murf als stokvis beukte.
JOCHEM.
Neen, ‘t is geen Tovenaer; Kamacho hiet de schelm,
850
SANCHE.
Kamacho met zyn muts of alias een helm ?
JOCHEM.
Ja ‘t is de zelfde.
SANCHE.
Dat ‘s een Tovenaer, dat ‘s zeker.
JOCHEM
Is hy een Tovenaer !
SANCHE.
Ik bidje vrindje, spreek ‘er
Toch nou niet meer van, ‘t is een Tov’naer in zyn hart.
JOCHEM.
Dan is ‘t geen wonder dat ik strak zo was verward:
Die Tovenaer geleek den Bruigom op een haartje.
SANCHE.
Dat doen die boeven, ho, dat kunnen ze . . . .
JOCHEM.
Zeg Vaartje,
Wat hebben ze daar aan ?
SANCHE.
Ze hebben ‘t miest ‘emunt
Op ons; gien Tovenaer, die ons gien quaed en gunt.
DON QUICHOT, tegen JOCHEM.
Heer Ridder, zeg my eens hoe dat we ‘t zullen maaken.
860
Zyn hier omtrent ook drie van de allerbeste Draaken,
Om met een snelligheid te vliegen door de lucht ?
SANCHE.
Op Draeken ryën ? neen, ik hou niet van zo’n klucht;
Ik quam myn wyf wel t’uis in hondert duizend stukken;
Elk op een Ezel, dat is veilig, dat zou lukken.
DON QUICHOT.
Ik wil op Draaken, en serpenten ryden, zwyg,
Ik zal my wreeken op dien Tov’naer.
SANCHE.
Ja waer kryg,
En zoek ik nou zoo gaeuw die Draeken, en Sarpenten ?
DON QUICHOT.
Wel waar kreegse Amadis van Gaulen; Rui van Trenten,
De Ridder van het Schaap, de Ridder Palmeryn,
870
Reinoud van het Montelbaan, Oerson en Valentyn,
En duizend Ridders; zeg ?
SANCHE.
Wel dat kan ik niet raeden.
DON QUICHOT.
Dan moet gy boeken van de ridderschap doorblaaden:
Daar vindt men ‘t zonneklaar. De Ridder van het Lam
Reed eens in een gewest, daar hy in ‘t kort vernam
Een’ ouden Gryzaard, in de groente, by de zoomen
Der vlietende rivier, wiens zilv’re waterstroomen
Besproeiden met haar vogt het omgelegen veld;
De gryzaard was verblydt, en sprak: zyt welkom held,
Ik heb u hier verwagt met smart veel honderd jaaren,
880
Om dezen avontuur voor uwen arm te spaaren.
Zy traden in een boot, doch zonder riem of roer.
De boot die sneller als een schim, van d’oever voer,
Was in een uur met hen al digt by Tartaryen,
Daar barsten ze op een’ klip, onmog’lyk te vermyën,
En zonken in de zee tot onder op den grond,
Alwaar een schoon kasteel van diamanten stond.
De Grysaard sprak, wel aan, rep nu uw’ dapp’re handen,
Bestorm dit hoog kasteel, en wil den Reus aanranden,
Die door de tovery een Jonkvrouw heeft geroofd.
890
In ‘t kort, hy heeft den Reus terstond den kop gekloofd;
De Jonkvrouw weêr verlost, gebragt in haare wooning
In ‘t ryk van Kalikoet; daar was haar’ vader Koning;
Dewelke uit dankbaarbeid, om zulk een grooten trouw,
De Maagd den Ridder schonk tot Bruid, en echte Vrouw.
SANCHE.
Een schoonder aventuur, ‘t moet nou een slegte tyd zyn,
Dat ons dat niet gebeurt, zou men ‘t hagje quyt zyn ?
JOCHEM.
Myn Heer heeft groot verstand na ‘k merk van Poëzy ?
SANCHE.
Men Heer ? ja op een prik zyn metten en gety.
DON QUICHOT.
Ja de eed’le Poëzy is waardig te beminnen,
900
Ze leidt den geest om hoog, brengt speelend wysheid binnen,
Ze is ‘t vuur der Reên, een bron die heilzaam water geeft,
Die uit natuur alleen haar’ zuiv’ren oorspronk heeft,
Die opgepronkt door kunst, den zinnen weet te streelen,
En kan den vorsten raad, al speelend’, mede deelen.
SANCHE.
Is dan ‘t Pouweetschap meer as ‘t Gouverneurschap ? maek
Me dan Pouweet, wie weet hoe hoog ik dan wel raek !
JOCHEM, tegen Don Quichot.
Gy schynt een Mars in moed, een Cicero in ‘t spreeken,
Een Kato in verstand.
SANCHE, tegen Jochem.
Ik bidje, laet dat steeken:
Hy ‘s gien ciroop, noch ook gien kat-oor, Beste maet;
910
Neen, neen, byloo, men Heer, hy staet daer, daer hy staet,
Hy zou zen kaes en brood, van niemand laeten vreeten.
Praet wat je wilt, hy zel ‘er altyd meê van weeten.
‘k Wed as je, ‘k zeg niet meer . . . Nou dat ‘s tot daer en toe,
De kalven balken al zo makk’lyk as de koe;
Ik moet je lui hier iens een sprookje van vertellen.
DON QUICHOT.
Is ‘t hier nu tyd om van je sprookjes te staan lellen ?
Gaa, zoek de Draaken op.
SANCHE.
Ik ben hier niet bekend:
Zeg ons iens Langsje, ‘k loof dat jy hier Burger bent ?
Weunt hier een Man in ‘t Dorp die Draaken wil verhuuren ?
920
Wat geeft men in een dag !
JOCHEM.
Wel dat zyn wong’re kuuren,
Dat is een raare vraag, ‘t lykt zeker wel van ‘t mal.
SANCHE.
Neen ‘k mien ‘et, houd men hier gien draekjes op ‘et stal ?
Men Heer zou as een schim mit ons de lucht deur vliegen;
Ei hael een Draek drie vier, ei zeker, zonder liegen.
DON QUICHOT, tegen Jochem.
Heer Ridder, in der daad ik was u zeer verplicht,
Als ‘t u beliefde dat . . . .
Jochem, Kamacho ziende loopt weg.

VIERDE TOONEEL.

DON QUICHOT, SANCHE, KAMACHO.

DON QUICHOT, tegen Sanche.
Hoe, schemert my ‘t gezicht ?
SANCHE.
Wel neen, dag hofsteê, zie je ‘em ginder dan niet loopen ?
‘k Loof dat hy Draeken zel gaen huuren, of gaen koopen.
Maer al gezien, waerom ‘t Poeetje liep, men Heer,
930
Pas op de veter, ‘k zel terwyl zo wat van veer
Kourasie roepen.
SANCHE, klimt op een' boom.
KAMACHO.
,, Wel, wie heit zen leeve daegen,
,, De Bruid is op een hongt, terwyl ik me liet plaegen,
,, Van die verbruide gek, dien Raezenden Poejeet;
,, Mit dat verzoord gedicht: daer ‘s niemand niet die weet
,, Waer dat de Bruid . . . .
DON QUICHOT, trekt zyn sabel.
Staa vast ! ô hoofd der Tovenaaren.
SANCHE, uyt een boom.
Koerasie, nou, myn Heer !
KAMACHO.
Och, wilje wat bedaeren !
SANCHE.
Nou is hy in de knip, wat zingt de schelm nou fyn !
DON QUICHOT.
Staa Schelm !
KAMACHO, knielende.
Och, Riddertje, wild my genadig zyn !
DON QUICHOT.
Verrader !
KAMACHO.
Och! och ! och !
SANCHE.
Slae dood maar.
KAMACHO.
Laet me leeven !
940
SANCHE.
‘t Is maer een Tovenaer, daer is niet aen bedreeven.
DON QUICHOT.
Staa vast !
KAMACHO.
Och ! och !
SANCHE.
Men Heer, slae eiëren in de pan,
Daer kommen metter tyd maer quaeje kuikens van.
KAMACHO.
Genae ! genae !
DON QUICHOT.
Wel aan, zo ik u liet passeeren,
Zoudt gy me wel voldoen in ‘t geen ik zou begeeren ?
KAMACHO.
Ja graeg, men Heer.
DON QUICHOT.
Dan zult ge u na Tobozo spoên:
Gy hebt met vliegen maar een uur of twee van doen.
KAMACHO.
Heel nae Tobozo, sjeur, dat is wel veertien uuren;
Je miend twie daegen.
DON QUICHOT.
Neen, dat kan zo lang niet duuren
Met vliegen; Tovenaars doen gaauw zo’n kleine weg.
950
KAMACHO.
Ik bin gien Tovenaer, gelooftme dat ‘k ‘et zeg !
Ik ken niet vliegen !
SANCHE.
Kyk, hoe kan die fiel hem houwen.
Slae dood ! men Heer, slae dood, hy mogt ons weer wat brouwen.
DON QUICHOT.
Vlieg, vlieg, en kom weêrom; of ‘k sweer u by de goôn,
Dat gy zult sterven; ja al waart ge by den troon
Van Pluto, ‘k zal u daar opzoeken en vernielen:
Deez arm verbreekt de magt van Tovenaars, en fielen.
Vlieg, zeg ik.
KAMACHO.
In één uur ken dat onmooglyk zyn,
‘t Is veertien uuren veer.
SANCHE.
Ik voel nog van de pyn.
Slae dood, myn Heer, slae dood !
DON QUICHOT, met een verwoedheid.
Wel aan !
KAMACHO.
Ik zel dan vliegen !
960
Ik zel dan vliegen !
DON QUICHOT.
Schelm, gy moest ons niet bedriegen.
Ik zou u . . .
KAMACHO.
‘k Vlieg terstond, hadie.
DON QUICHOT.
Hem ! kaerel, hem !
Waar loopt ge heene ?
KAMACHO.
,, Och ! och ! wat bin ik in de klem.
DON QUICHOT.
Waar wilt ge heene ?
KAMACHO.
Nae Tobozo.
DON QUICHOT.
Wat voor parten !
Wat zoudt ge ‘er doen ?
SANCHE.
Wel, om een witte mit een swarten;
Niet anders als zyn gat te veegen ‘an de poort.
KAMACHO.
‘k Zel al doen wat je wilt, Sinjeur, wees niet verstoort.
DON QUICHOT.
Gy zult Dulcinea eerbiediglyk begroeten,
En kussen, als een slaaf, demoedig haare voeten,
En zeggen: schoonste vrouw, ik ben in ‘t open veld
970
Verwonnen, door den arm van uw’ bedroefden held,
Die ‘t naare woud vervult, met zyn verliefde klagten:
Om dat gy hem gestaag verbant uit uw’ gedachten.
Zeg dat haar Ridder van de Droevige figuur,
Met groote smart verlangt na dat gelukkig uur,
Wanneer hy in ‘t Paleis haar schoonheid zal aanschouwen.
SANCHE.
En vraeg ‘er wanneer dat ze t’ zaemen zullen trouwen.
DON QUICHOT.
Zwyg rekel.
SANCHE.
Mondje toe, je hebt al weer verbeurd.
DON QUICHOT.
Verhaal haar, hoe gy ziet dat haaren Ridder treurt;
Bid dat het haar believe een lettertje te zenden,
980
Tot balsem voor myn quaal, en troost in myne elenden.
Wel aan, vlieg nu maar op; ‘k verwagt van u terstond
Een heilzaame artseny voor myne minnewond.
SANCHE.
Zeg Tovenaertje, heb je zulken mallemori.
Om dat te onthouwen ? ‘t is begut een hiele stori.
Ei, zeg je les eens op.
DON QUICHOT.
Zeg hebt ge my verstaan ?
KAMACHO.
Ja, ‘k moet in één uur tyds heel nae Tobozo gaen,
Om ‘an de voeten van . . . van . . . van een’ slaaf te leggen;
En daer moet ik dan van een zek’ren balsem zeggen,
En van een droevige figuur of zulken brui;
990
En dan hoe dat ik bin verwonnen van je lui.
SANCHE.
Dat is een kaerel van mall’mori; wie zou ‘t denken ?
Maer apprepo; de helft van al wat ze ‘an jou schenken,
Behalven slaegen ?
KAMACHO.
Ja.

VYFDE TOONEEL.

KAMACHO, alleen.
Die Ridder lykt wel mal;
De Knecht niet minder; ‘t is een wongerlyk geval;
Ik was een Tovenaer ! ik zogt heur te bedriegen,
En moest in één uur tyds heel naer Tobozo vliegen !
‘t Is volk uit ‘t dolhuis die misschien zyn los ‘eraekt.
‘t Is wonger dat ‘t Geregt hier van gien werk en maekt.
Toen zy me de eerste rais ontmoetten, leek ‘t wel scheeren.
1000
Daar komt Bazilius. Wel wat of hem mag deeren ?
Hy ziet gestadig om.

ZESDE TOONEEL.

BAZILIUS, KAMACHO.

BAZILIUS.
Kamacho zyt gy daar ?
KAMACHO.
‘t Is goed dat wy in ‘t end eens raeken by malkaêr,
Heb jy myn Bruid hier flus niet in het Bosch gesprooken ?
BAZILIUS.
Hoe zo, Kamacho ?
KAMACHO.
Zeg waer heb jy ze gestooken ?
BAZILIUS.
Ik heb uw Bruid van daag op deeze plaats gezien,
En de eer gehad van haar geluk en heil te biên;
Verblyd om dat zy zich met een van myne Vrinden,
Daar ik u onder tel, door ‘t Huwlyk zal verbinden.
KAMACHO.
O ! Jonker ‘k vrees jy bent maer op een ergjen uit.
1010
Ik heb gien zin in al dat wand’len van de Bruid.
‘t Is gien fatsoen.
BAZILIUS.
Dat moet gy aan haar zelf verklaaren,
En vinden middel om haar beter te bewaaren.
Gy hebt geen reden om van my jaloers te zyn;
Gy trouwt van daag met haar: dies heeft die zaak geen schyn.
KAMACHO.
Wat zei ze teugen jou ? ei wil het me vertellen.
BAZILIUS.
Ik zal ‘t daar na wel doen, wil my niet langer quellen.
KAMACHO.
Gy komt te Bruiloft ?
BAZILIUS.
Wis.
KAMACHO.
Hadie, ‘k ben dan te vreên.

ZEVENDE TOONEEL.

BAZILIUS, alleen.
O Hemel wat geluk, hy laat my hier alleen !
Nu zie ik haast een end van zorgen en verlangen;
1020
‘k Zal nu Quiteria, myn twede ziel, ontfangen !
Kamachoos Rykdom geeft myn hart nu geen meer pyn,
Hy zal geen hinderpaal van myne Liefde zyn.
En gy vermaaklyk Bosch en groente nooit volprezen,
Indien gy kennis droegt, gy zoudt getuigen weezen,
Van al de vreugde daar myn hart mede is vervuld,
Gy zoudt getuigen hoe de Liefde door geduld
Kan zegepraalen, en de fierste Maagd verwinnen,
En doen, de dwing’landy ten spyt, de Deugd beminnen.
En . . . . maar, daar komt myn Lief zo vol bekoorlykheid.

ACHTSTE TOONEEL.

BAZILIUS, QUITERIA.

1030
BAZILIUS.
Hoe dus Quiteria ! hoe ziet gy dus beschreid !
‘t Is alles nu gereed; derhalve laat ons vlieden.
QUITERIA.
Neen laat ons blyven.
BAZILIUS.
Wees getroost; wyl ‘t moet geschieden.
QUITERIA.
Ach Lief, die vlucht, die vlucht spelt niet als ongeval,
Ik staa geheel bedeest; ik weet niet wat ik zal
Of moet beginnen, ach !
BAZILIUS.
Geen zuchten, noch geen traanen,
Zyn magtig ons den weg tot onze rust te baanen:
Onnutte zorgen, zyn geen midd’len om te ontv1iên
Dat uiterste gevaar, ‘t geen wy voor oogen zien.
Wy hebben weinig tyd; ik bid wil u verkloeken.
1040
QUITERIA.
Hoe zoud’ myn Vader dees ligtvaerdigheid vervloeken ?
My dunkt hy klaagt alreets, helaas ! myn eenig kind,
Zo eerbaar opgevoed, zo teer van my bemind,
Heeft teffens eer en tucht, en deugd, geheel verlaaten.
Hoe zou de gryze Man, die my zoo mint, my haaten;
En steets aanmerken als een schandvlek van ‘t geslacht.
BAZILIUS.
Uw vader neemt op stam, noch afkomst, zelfs geen acht;
Vermits hy my beloofd, en dierbaar heeft gezwooren,
Dat hy geen Bruigom had voor u, als my, verkooren.
Hy heeft Kamacho nu in myne plaats gesteld,
1050
Niet anders als uit zucht tot dat vervloekte geld;
Op myn gedrag, of stam, weet hy het minst te zeggen;
Bemerk, en oordeel dan, hoe onze zaaken leggen.
Gy zyt onschuldig: hy alleen, hy heeft de schuld;
Is hy in ‘t eerst verstoort, de tyd geev’ hem geduld.
QUITERIA.
Zyn schuld en kan myn schande in ‘t allerminste afwassen.
BAZILIUS.
Kom, vluchten wy, myn Lief, ‘t is tyd, eer ze ons verrassen.
QUITERIA.
De min raadt dat ik vlucht, en de eer raadt dat ik blyf.

NEGENDE TOONEEL.

BAZILIUS, QUITERIA.
LEONTIUS, PASTOOR, beluisteren hen ter zyde.

BAZILIUS.
Beminnelyke Vrouw, helaas ! wat blyft gy styf
In ‘t opzet voor uwe eer, bedenk, bedenk u nader;
1060
Is dan uw’ Minnaar u niet meerder als uw’ Vader,
Zo gy hem waarlyk mint ? ‘t verbond van man en vrouw,
Eischt dat men de ouders moet . . . .
QUITERIA.
Ik voel myn hart vol rouw,
De schaamte heeft reeds myn genegenheid verwonnen.
Neen, myn Bazilius, hier diende iets meer verzonnen:
Het vluchten quetst myn eer, ik kies veel eer den dood.
BAZILIUS.
Die eer ! die eer ! stelt ons voor veel gevaaren bloot.
Vaar wel dan Schoone ! wyl gy de eer stelt boven ‘t minnen.
QUITERIA.
Ach ! myn Bazilius, ach ! wat wilt gy beginnen ?
BAZILIUS.
Myn dagen korten, met myn rampen en verdriet.
1070
QUITERIA.
Neen, neen, myn waarde Vrind, indien gy my verliet,
Moest ik vandaag in dat gehaate Huw’lyk treeden.
‘k Verlaat dan door de nood de kinderpligt, te vreeden,
Om u te volgen, daar de Hemel ons geleidt.
Leontius stuit Bazilius en Quiteria, die weg willen gaan.
LEONTIUS.
Ontaarde Dochter, die de schaamte en eerbaarheid,
Uw’ vader, en geslacht, al teffens wilt ontvluchten.
Zyn dit uw’ deugden ? zeg, zyn dit de schoone vruchten,
Die ik verwagtte, van een Dochter, opgevoed
Door zulk een Moeder, die zoo deugdzaam van gemoed,
Als wys en eerbaar was ? ach ! kan het mog’1yk weezen !
1080
Maar ‘t is uw schuld niet, neen, ‘k had van u niet te vreezen;
Bazilius alleen is de oorzaak van dat stuk.
Verleider van myn Kind, ô oorzaak van myn’ druk;
Zeg, zeg, wat porde u aan, die misdaad te beginnen ?
BAZILIUS.
De zui’vre minnedrift is meester van myn zinnen.
LEONTIUS.
Hoe, uwe min, myn Heer ? uw min komt veel te laat,
Zy is eens anders Bruid. ô Nooit gehoorde daad !
Dees linker wil een Bruid van haaren Bruigom rooven.
Neen, kaalen Edelman, vertrek, gy wordt verschoven.
BAZILIUS.
Hoe sart gy my myn Heer ? neem ‘t my niet qualyk af,
1090
Al loopt myn moed wat hoog: gy handelt my zo straf,
Dat ik gedwongen ben uw valsheid aan te wyzen;
Zo groot een valsheid, dat elkeen u zal mispryzen.
‘k Zeg dan het is myn Bruid, die gy my nu ontrooft:
Gy weet dat gy my zelfs uw Dochter hebt beloofd.
Ik heb gelegenheid door u alleen gekreegen
Om haar te dienen; en gy scheent my zoo genegen,
Dat gy geen ogenblik kond’ rusten zonder my;
Nu neemt gy, ‘t geen ge eerst gaaft; is dit geen schelmery ?
LEONTIUS.
Gy waart uit reizen, ‘k dagt dat gy nooit weer zoudt keeren.
1100
BAZILIUS.
Die uitvlucht is te kaal; dat kon myn zaak niet deeren,
Waart gy een Man van woord; ‘t was voor een korten tyd,
Maar hier in toont gy klaar van welken aard gy zyt.
Het was voor my in ‘t eerst onmog’lyk te bedenken,
Waarom ge uw eenig Kind, dat waardig pand, zoudt schenken
Aan zulk een lompen bloed, Kamacho, die niets weet
Als van zyn boere werk, daar hy zyn tyd meê sleet.
Maar toen ik hoorde van zyn aangeërfde schatten,
Kon ik de reden heel gemakkelyk bevatten:
‘t Is u om ‘t geld te doen, het goud heeft u verblind:
1110
Daarom verraadt gy my, u zelven, en uw Kind.
Waart gy haar Vader niet, en grys, en oud van daagen,
‘k Zou, met het punt van myn rapier, u reden vraagen
Van zulk een grooten hoon.
LEONTIUS.
Myn Heer, het is my leet,
‘k Beken ik had heel graag myn Kind aan u besteed,
Maar ‘k zag ‘t wat dieper in; liet ik haar met u trouwen,
Ik wist geen middel om u beiden te onderhouwen.
BAZILIUS.
Een Man van dapperheid, geleerdheid, en vernuft,
Vindt middelen genoeg, terwyl een bloodaard suft,
En een onweetende geen raad vindt voor zyn plaagen;
1120
Een moedelooze kan geen ongeluk verdraagen,
Het geen een moedige braaf onder de oogen ziet.
LEONTIUS.
De moed ontbloot van geld, agt al de waereld niet.
BAZILIUS.
De moed, en deugd zyn steets geagt by alle wyzen.
LEONTIUS.
Het geld maakt gekken wys, die geld heeft hoort men pryzen.
BAZILIUS.
Een wys en dapper Man zal leeven na zyn’ dood.
LEONTIUS.
Dat geeft zyn Huisgezin wel eer, maar zelden brood.
BAZILIUS.
De wysheid stelt geen roem in geld, maar veel te weeten.
LEONTIUS.
De wetenschap is goed, indien me’ er van kan eeten.
BAZILIUS.
Ik vrees nooit voor gebrek, ik voeg my naar myn’ staat.
1130
LEONTIUS.
Dat ‘s voor u zelven goed, maar voor myn Dochter quaad.
BAZILIUS.
Indien Kamacho eens zyn schatten moest verliezen,
Wat wetenschap zou hy tot onderhoud verkiezen
Voor haar en ‘t Huisgezin ? hy moest weer aan den ploeg.
LEONTIUS.
‘t Kan niet geschieden, hy heeft geld en goed genoeg.
BAZILIUS.
Het oorlog, het bedrog, en duizend ongelukken
Zyn magtig hem zyn geld ( hoe hoog gy ‘t agt ) te ontrukken.
LEONTIUS.
Pleit voor de wetenschap, die gy zo zeer bemint;
Myn kind word u ontzeid, de rykdom overwint.
BAZILIUS.
Zo is hier dan voor my geen gunst van u te hoopen ?
1140
PASTOOR.
Bazilius, de zaak is nu te veer verloopen.
BAZILIUS.
Wat bitter vonnis, hoor ik, laas ! uit uwen mond ?
PASTOOR.
‘t Is alles nu gereed gemaakt, tot ‘t Echtverbond;
Maar stel uw hart gerust, hoop op des Hemels zegen,
Gy zult gelukkig zyn, en kunt door and‘re wegen,
Als door dit huwelyk, eerlang tot eenen staat
Geraaken, die deez trouw in glans te boven gaat.
BAZILIUS.
Leontius, gy zult uwe eeden dan verbreeken ?
Ach ! waar is grooter smaad, en ontrouw, ooit gebleeken !
Vaar wel dan, waarde lief !
QUITERIA.
Ach ! myn Bazillus !
1150
Vaar wel voor eeuwig, met deeze allerlaatste kus.

TIENDE TOONEEL.

LEONTIUS, QUITERIA, PASTOOR.

LEONTIUS.
O Wrev’le Dochter zocht gy ons aldus te ontkomen ?
En waant gy, zo dit van Kamacho werd vernomen,
Dat hy u evenwel zal minnen ? denk dat niet.
PASTOOR.
Myn Heer, ik bid, vergeef haar ‘t geen hier is geschied.
LEONTIUS.
‘k Staa in beraad of ik haar wil in ‘t Klooster zenden.
QUITERIA.
‘t Gevalt my; ‘k zal aldaar ‘t rampzalig leeven enden:
Want nu Bazilius voor altoos van my scheidt,
Bekoort my niemant meer. ‘k Heb u vergeefs misleid,
Vergeefs voor u geveinsd Kamacho te beminnen;
1160
‘k Zeg nu dat ik hem haat. Wel aan, wil maar beginnen
Met uwe strafheid, volg uw al te wrev’len moed.
Gedenk niet meer dat ik uw Kind ben noch uw bloed.
Het Klooster kan my nu het allerbest behaagen,
Alwaar ik tot myn dood vry zuchten mag, en klaagen.
LEONTIUS.
Hou op van schreien: want ik meen het niet myn Kind,
Gy hebt een Vader die u op het teerst bemint,
Ik zie myn misslag wel.
QUITERIA.
Ach ! vader, wil dan maaken
Dat ik uit handen van Kamacho mag geraaken.
LEONTIUS.
Ik bid u, veins myn Kind; hy koomt daar ginder aan.
1170
QUITERIA.
,,O Hemel wil my van dien Bruidegom ontslaan !

ELFDE TOONEEL

KAMACHO, LEONTIUS, PASTOOR, QUITERIA.

KAMACHO.
Wel suikerdoosje, wel myn slokkertje, gans wongden !
Wat heb ik jou ‘ezogt, eer ik jou heb ‘evongden.
Hoe binje zo bedroefd, myn zoete lieve Maaid ?
Och, myn kokkinjebaerd ! ik bidje, zeper, graait
Tog nou niet meer, maar laet ongs liever iensjes dangsen.
Gut schoonvaêr, dat je ‘t wist, ik heb zo veel te schrangsen,
Al hadje nou genooit ‘et leger van Dikdalf
Mit al zyn soljers, ‘k wed ze vraeten ‘t nog niet half,
Dat ik ‘eried heb.
LEONTIUS.
Ja, ik wil u wel gelooven.
1180
KAMACHO.
Gut schoonvaêr, hadje maer iens an de veest ‘esnooven;
‘t Gebraed is ondieft murf, ‘et smelt puur in je mongt.
Kom gaenwe, proef iens van myn starken ouwen hongd.

Einde van ‘t twede Bedryf.

Don Quichot op de Bruiloft van Kamacho