was i delfin des ghelike
dat die liede adden vp gheouden
het liet hem tasten alsi wouden
der percen istorie heuet in
dat .i. delfin sinen sin
bi babilonien als men vint
hadde gheset an .i. kint
ende plagher dicken spelens ieghen
eens ne wilts dat kint niet pleghen
ende telfin uolgedem upt lant
ende bleef doot also thant
oec was dar .i. kint alsment weet
dat dat delfin dicken reet
so dat af stac .i. storem groot
ende dat kint bleef aldus doot
dat delfin brochte tkint vpt lant
ende bleef doot al daer thant
van delfine ene maniere
es vp nilus die riuiere
die ebben scarpe vinnen bouen
dar si mede scoren ende cloeuen
hare buke de cocodrillen
jnt water alsi swemmen willen
hier gaen hute namen in .d.
hort de namen uort in .E.
Equus maris dans min no me
jn dietsch dant part vander ze
dit wonder es starc ende groot
ende bitet meneghen visch doot
aristotiles doet ghewach
dat buten watre niet ne mach
teerst dattet comet vpt lant
bliuet doot te hant.
een deel iliket den parde voren.
mar achter wart als wijt horen
esset naden uisch ghestart
ende gheene uoete hachterwart
vissche uerteren dats sijn recht
vreeselic esset int gheuecht
jeghen den man striti gherne niet
want hettene alre meest ontsiet
Equinolus scriuet michael
es .i. wonder starc ende fel
ghebeent gehouet geclauwet mede
so vreselic ets wonderlichede
hen ghert niet voer des menschen bloet
comet hem .i. scip int ghemoet
het scoret met sinen voeten
so dat si alle verdrinken moeten
ofte het werptse omme te sinen spele
van desen wondre vintmen vele
menne caent geuaen no gheletten
sonder met iserinen netten
met starken ketenen geweuen
te damas makemense es bescreuen
menne caent el niet alst es geuaen
dan met hameren verslaen
ene alue elne seggemen wel
datmen dicke vindet sijn vel
Equus fluuius es ene maniere
van water parden huter riuiere
het seghet aristotiles
dat in endi een wonder es
euen wel es hem bewant
beede int water ende vpt lant
spletuoetech eist ende als .i. part
so eist min no meer gehart
het nihet lude ende openbare
ghelijc offet .i. part ware
ghestart esset alse .i. swijn
ende also groot alse esele sijn
Exposita dats .i. wonder.
sonderlanghe seere besonder.
hier af vintmen somege partie.
jn dat mere van surie
jeghen iafat de vaste port
plinius scrijft dese word
dat scurrus die vele wonders besochte
dit wonder wilen te rome brochte
ende was .v. ellen dicke yspect
sine tande waren alsi sprect
langher ende mere mede
dan draghet ghelouelichede
dit saghen te wondre an
die rike urecke romsce man
Oleus alsic besach
es dat men zeecalf eten mach
ru es sijn start sijn uel es ard
ende ghespekelt wit ende suart
men segt wonder van desen diere
sijn vel yuleghen es sine maniere
als die storm de ze vernuet
dat sijn vel upward ruet
ende weltijd so die ze es slecht
leghet sijn aer neder echt
hare dracht werpet no min no mee
als vp tlant doet ander vee
ende ofte tue darto
ende soghese als die coe
sij moeten sijn van xij daghen
eer sise in de zee draghen
sij sijn te doet slane quaet
en sj dat mense up thouet slaet
sij brieschen als i calf dats waer
hare slaep es uast ende suaer
hier om ebben die rechter vinnen
macht doen te slapene als wijd kinnen
men legse onder sijn ouet dan
die niet wel slapen can
.f. die uolghet na die .e.
dar of nes war namen twe
Foca dats die stier van der zee
experimentator segt mee
dat starc es ende bliuet garne
jn ieghenoden dart plie te varne
.j. stout dier eist ende onsachte
ende al dat mach up sijn gheslachte
want aristotiles die seghet
dat ewelike vechtens pleghet
vp sine soe vp sijn ghenoet
tote dien dattet bliuet doet
ene andre neemti dar ter stede
ende doet hare dat selue mede
dit doet hi van dat hi beghint
tote dattene die soe uerwint
dit dier hem int water ghenerd
ende proiet al dat het verterd
Fastaleon es i dier
jnt water en es vreselic no fier
want het bi garse leuens pleghet
also als die meester seghet
en proiet altoes nemmermere
nochtan est groet ende starc sere
het leuet vp tlant ende up die zee
ende es goedertiere emmermee
f gaet vte nu hord mee
van wondre die sijn in de .g.
Galasca segt aristotiles
dat .i. see wonder es
van sonderlangher wonderlicheden
want het es van sulker seden
alst sine dracht euet beseuen
binnen in sinen buke leuen
trectese vt ende en nonbijd
altoes niet der wlre tijd
ende dits wonderlijc dinc van diere
dat het euet dese maniere
sietetse starc het laetse buten
ende sijnsj cranc et canse sluten
jn sinen buc na sijn gheuouch
ontier ende si sijn starc ynouch
van desen diere men oec seghet
dat sine dracht te minne pleghet
Gananes es .i. water dier
aristotiles seghet hier
dat ment in varschen watre vint
die soe ghenaket niet entuint
haren jonghen mar die vader
draghet die sorghe algader
soe vard spelen ende hie wacht
tote dat sj ebben hare cracht
ende eer ne begheuet hijs niet
recht eist dats elc vader pliet
den kindren hare bedurste te winne
ontier ende sj hem bekinnen
Gladius maris dats ze sward
.j. wonder dat meneghen veruard
als ysidorus seghet
ende plinius diet te segghene pleghet
.j. visch est ende hem es die bec voren
nar tsuert yscepen als wijd oren
so scarp dat die scepe dorbord
ende also die liede versmort
hier gaet vte van der g.
van .i. uolghet ene ende nemmee
Ipostamus oric visiren
erande wonder van riuieren
jn egipten in endj
segmen datter uele sj
vp tlant werpensi hare dracht
mar euen grot es hare macht
bede up twater ende up tlant
also groot sijnsi als dolifant
ende hem gaet die snauel vpward
crum ywonden es hem die start
spletuoetech ende die tande mede
raghende na des euers sede
gherigghet esset na dat pard
ende mede also gheard
nachts doet int coren scade
ende also sulc est van rade
dattet achterwart caen gaen
dat men te wers sal verstaen
welcsijns dat mach wesen
alst es te uet caent hem ynesen
het gaet dar riet es ysneden
ofte dorene ende dar ter stede
wentelet so dicke achter een
dat gheraket .i. adre ant been
dar hem bloet bj onsinket neder
ende aldus werdet magher weder
nerenst sere eist in desen
hoe dat de wonde mach ynesen
men caent vp den rig sonder waen
no dor steken no dor slaen
mar alst es nat so moetment wachten
dat ment dan dorsteket met scachten
plinius seit dat ic hier scriue
dat dit ende cocodrillen viue
scurrus bj wilen te rome brochten
om dat ment dar bescouwen mochte
nv suldi oren vort hier na
wondre die men vint in .k
Koli sprect aristotiles
dat .i. wonder in die zee es
ende up tlant est menech warf
ende dar slaeptet als hem bedarf
oec werpensi hare ionghe dar
.j. of .ii. of .iii. dats waer
ten xii daghe ende nemmee
volghensj der moeder in de zee
ende dats dicke in den dach
om dat men se aldus wennen mach
si soghen als die coe pleghet
menne canse ghedoden als men seghet
niet lichte menne slase doet
met ameren swaer ende groot
recht ghebarsj als die stier
vir uoete ebben dese dier
Kilion segt aristotiles
dat .i. vremde zeewonder es
want nature dinct in desen
.j. groot deel in dole wesen
ende dat ne doet hare niet wesen echt
want nature gheuet elken sine recht
mar doch est gheleuert mede
jeghen alle creaturen sede
ter luchter side es hem gheleghen
de leuere an dander side der ieghen
die milte ende dit weetmen wel
dat es uerkert naturen spel
Karabo als aristotiles seghet
es .i. wonder dat men sien pleghet
dicke in die grote zee
elc doet andren met vechtene wee
ende gadren ere an beden siden
als die onderlanghe striden
[dit siet men te meneghen tiden
viere saken doen creaturen striden]
derste es fiereit die hare vereft
jn al dat leuet ende beseft
dander es der lijfneren ghewijn
dar wat dat leuen staet sijn sin
terde dar of comt die scade
dat es elc om sijn ghegade
de vierde om hare vrucht berechten
dus siet men hennen om kiekine uechten
karabo neemt an modre sinen ard
ende euet .i. breeden start
Kuligo spreect adelijn
mach wel .i. zee wonder sijn
jn desen dinct wel ter cure
dat soe can spelen die nature
want soe hem te deelne pleghet
dat soe allen visschen onseghet
die euet scelpen ende vinnen
ende dorgaet zee gront binnen
ende alsem vernoit de pine
jnt zeewater te sine
so comet bouen ende heuet vlogle
ende vliegt onder andre vogle
mar waitet moede so moet weder
vallen in dat water neder
k nemt orlof .m. comt an
ort wat icker of segghen can
Monocheros na onsen orne
es .i. visch met .i. horne
also alsons liber rerum seghet
die de scepe te scorne pleghet
metten orne scarp ende lanc
dies so ebbe onse here danc
dit wonder es te scuwene goet
dar ment siet in die zee vloet
die horen staet hem uoren int houet
dar hi die scepe mede clouet
Monachos maris es in die zee
j. monc dits wonder me
jn die barschsce zee vindmen dese
ort wat wondre icker of lese
bouen es hi sonder waen
vele na den mensce ydaen
.j. brede crune des ghelouet
.j. rinc van hare vp sijn houet
also als die monc pliet
dupperste leppe men hem roeren siet
tande ende nese es hem al een
beneden eueti ghene been
dar es hi als .i. visch ghemaect
als dien diere .i. man ynaect
het dan springhet ende speelt
ontier ende et dien raet gheteelt
dat hetten mach int water slepen
ende alsettene also euet ygrepen
etet den man om dat minnet
menschen vleesch vor al dat kinnet
.m. gaet vte ende nu vort
suldi in .N. oren die wort
Nereides sijn wel bekint
ouer wonder die men in die ze vint
die die eidine bekinnen
ouer hare zee godinnen
plinius seit al ouer waer
dat si sijn al ru ghehar
ende int anschijn sonder waen
een deel na den mensce ydaen
weltijt datter .j. steruen sal
so ormenre droeue ghescal
van alden andren clene ende groet
want si bewenen hare doot
die swar es ende niet ne mach
ontgaen die leuen onder den dach
Nauthilus als plinius seghet
Es .i. wonder dat in de ze leghet
.ij. langhe armen heuet voren
tusschen dien ij. als wijd oren
es i uel dinne ende breet
so effet hi oghe up yreet
sine arme voren metten velle
so seilti enen als die snelle
metten uoeten roertet onder
metten starte stiertet dats wonder
comt hem vaer in sinen sin
so sueptet vele waters in
so dattet te gronde sinct
metten watre dattet drinct
.n. gaet vte ende hier comt .o.
darre ij. of sijn also
Onos etet die esel van der zee
viij. voete lanc ofte mee
als kamidarium bouc seghet
wanemen dat hi te sine pleghet
pulcus eti in somech lant
sijn visch te puluere ghebrant
ende gheminct met sinen bloede
maket frenesie in soeten moede
bademense ende bestrijct der mede
die van den stene dragt siechede
drijnctijt hi sal sonder pine
den steen pissen met orine
Orca segt plinius
es .i. wonder dat aldus
nature makede dat sine ghedane
niemen mach doen te verstane
niet dant fel es ende groet
dese jaghen ende slaen doet
die waluissche in die grote zee
sine moghen ontgaen nemmermee
van o segghic v nemmee
nv ort vort namen in .p
Perna seit ons adelijn
es .i. van den wondren die sijn
si ligghen in scelpen als woestren plien
si sijn wonderlic int upsien
jn scelpen ligghensj in .i. ulies
te wondre eist sijd seker dies
dar men of maket cledre diere
na vrouwen ende na mans maniere
[ende houetcledre ende kueuerkieue
die men vercoept vrouwen up lieue]
Pister es .i. wonder onder hem allen
ghesien indie zee van gallen
alse plinius hier te verstane doet
dat hem eft vp die zee uloet
als oft ware .i. roetse vast
ogher dan seil ofte mast
ende werpt water in sinen monde
als oft .i louie maken conden
so dat al die scepe veruart
diet versien in haren vard
Plantauista seit plinius hier
es in endi .i. water dier
jn ganges lesemen dat si sijn
ghesnauelt als dat delfijn
hare start es xxx voete lanc
dese sijn so dore stranc
dat si verbiten delpendiere
alsi gaen drinken ter riuiere
Polipus als plinius seghet
es .i. visch die te sine pleghet
bi ueneien in dat mere
sijn houet dat es groot ter were
ende sijn start in .ij. ghesplete
.ij. arme heuet als wijd weten
daret met met sire cracht
.j. man die hem niet ne wacht
mede alet vter bord
ende etene ende versmord
want hi uleesch uercoren euet
so vaste hi an die roetsen cleuet
men caenter of ytrecken niet
het gaet vp tlant als tghebied
diet van den rotsen wil bringhen
noept met eneghen stinkenden dinghen
so vallet of want het aet stanc
ende alset noet so es sijn ganc
so dat manlic andren ymoet
sittende hi sine eier broet
bouen jare leefter gheen
segghen die meesters ouer een
hier gaen vte namen van der .p.
nu ort van .s. vort me
Serra als ysidorus segt
es .i. wonder dat in de zee legt
groot ende euet als wijd kinnen
grote vlogle ende starke vinnen
dit dier alst i scip seilen siet
sijn vlogle et vp teffene pliet
ende wille seilen na sceps maniere
dit doet .v. milen ofte .iiij.
ende alsem niet ne died sijn poghen
sone caent die pine niet ghedoghen
ende uallen sine ulogle neder
dan moetet keren weder
ende sinken ten gronde wart
dar sine nature es sijn aerd
Serra dit wonder bediet wel
meneghen ries die feeste ende spel
ende swaren cost wille antieren
ende uolghen ogher liede maniere
bede in coste ende in cleden
ende eer hijd mach alf wlleden
so wertj der feesten moede
want het failgiert em anden goede
so moeti uallen in den pat
dar sijn ouder uader sat
jn ander wonder men oec weet
dat oec mede sarra heet
als plinius ende ysidorus ghewaghen
sijn rig es scarp ghelijc der saghe
dit dier plegt int water slupen
ende onder die scepe crupen
ende snijt ontue ende verdrinct dan
jn die scepe al die man
dat doetet allene omdat
dat mans uleesch wille wesen sat
Sirena es die merminne
fisiogolus euet inne
dat si draghen wijfs ghelike
toter nauelen sekerlike
groet sijnsi ende wiuelic ydaen
met langhen hare sonder waen
ende dat groot ende grof mede
met haren kindren es hare sede
dat sise in aren arme draghen
euemen ysien in someghen daghen
want si soeghen als vrouwen plien
scipliede alsise sien
werpensi hem .i. idel vat
die wile dat sj andelen dat
vliensi danne van der merminnen
adelinus doet ons bekinnen
dat sj gheclawet als arne sijn mede
ende oec na andre uissche sede
sijnsi ghescellet ende ystart
dar si hem stieren ter vart
den luud ebbensj so soete
alse scipliede met goeder moete
ghent oren so nes gheen man
die des slaeps ontuechten can
dan uerdrincsjse ende scueren
men vintse te menegher huere
jn zewen ende somwile in riuiere
some die kinnen are maniere
alsj vorbi sullen liden
stoppensj hare oren tien tiden
so dat si den sanc niet oren
ende ne consise niet verdoren
vlixus waent die meneghe mede
dat eerst vant bendichede
Silla es .i. wonder mede
dat men vint tere stede
segt warlike ons adelijn
dar .ij. lande versceden sijn
tlant van yle ende van cecile
dar vint men dese sonder ghile
vp al uolc sijnsj uerwoed
want si vleesch minnen ende bloed
burst ghescepen ende houet
na maniere des ylouet
maer den mont groot ende wijd
ende tande ureselic talre tijd
ghelijc dat andre diere sijn
ghestart eist na dat delfin
starc int water cranc up tlant
oec singhen sj soete alsict vant
Sinocus spreect ysidorus
es in die riuiere nilus
dats in egypten sonder waen
ende es na cocodrilluse ghedaen
mar minder uele ende niet so lanc
sijn vleesch gheminct in .i. dranc
doet uergaen al venijn
men segt dat si uroet sijn
ende dat si storme uorsien
ende si in hare ole vlien
ende stoppent tgat ten winden ward
ende maken anders vt hare vard
van .s. nebic nemme
nu comen hier namen in .t.
Testudo dats slecke in latijn
die in india so groot sijn
dat plinius ende andre tellen
dat liede wonen in hare scellen
ende si van eilande te eilande varen
jn die grote zee dar mede tewaren
wonderlike vaet men dese
somwile also alsict lese
die slecken uloten vp die vloet
ende als die lucht es scone ende goet
ende warem dat sonne schijn
dinct hem dat so seker sijn
so dat sj uten scellen crupen
ende eer si moghen weder in ghecrupen
werdsj bedroghen vander sonnen
so dat si niet weder in conen commen
aldus werdensi up ynomen
aldus conensi niet onder twater comen
oec vancmens anders wildijt verstaen
nachts alsi ter weiden gaen
ende si sat ter zeward comen
wert sulke slapende van hem somen
so werpmen omme dat up dat neder
so nes gheen vp comen weder
so scieten sj vte ende connen yleren
ende hem seluen omme keren
so dat mense met linen strect
ende mense dan te lande ward trect
met vele lieden diese slepen
dus so werden sj begrepen
ghene tande eft soe in den mont
doch es hi besloten ende ront
als ende no min no mee
den steen breketi ontuee
si riden ende noten inder maniere
als coie doen ende stiere
si legghen eier als ganse te waren
C. te samen tere scare
vp tlant leghensise dart es sachte
ende broedense danne bj nachte
si uoeden hare ionc .i. iaer
sulke segghen ouer war
dat sj met siene hare eier broeden
mar die gone die wel ghevroeden
ende die dit wonder dicke saghen
sine willens ouer war niet ywaghen
Tignus als solinus segt
es .i. wonder dat in die zee legt
sijn start es breet wel .v. uoet
vp tlant gaet eten dor songhers boete
jn nordwinden et meest plegt
plinius van desen segt
dat den scepen volghens plien
om dat em lust zeilens sien
so nerenst sijsi in desen doene
dat mense sciet met arpioene
so uet werdensj weet vor waer
dat si ne leuen maer .iij. jaer
Timius es .i. visch mede
van arde groter wonderlichede
met sire longren met sinen oghen
so machmen groot wonder toghen
men smeltet in i glasin vat
met zewatre ende al dat
dat mer scriuet mede ouer waer
scijnt nachts als vier claer
Tortuta es der tortuen name
die vintmen groot ende onbequame
jn die zee xvi. uoete lanc
die groet sijn starc ende stranc
langhen been clawen so groet
dat men ne vint niet hars ynoet
stout es soe sonder waen
so dar wel iij man bestaen
werpmense omme metter macht
sone euetsoe ghene cracht
want hare schilt es so breet
so ne mach niet vp ghereet
dar so in besloten leghet
die drie oucte es als men seghet
van t. latewi bliuen nu
hier compt allene ene .in .v.
Vacca marina es die zee coe
aristotiles segt hier toe
dat starc es ende groot
ende wreet alst hem comt ter nood
dit dier draghet nu .i. nu .ij.
als die coe min no mee
.x. maende draghen si hare dracht
sere nouwe sijn si ywacht
ende minnense sere dits waer
si leuen wel c. ende xxx. jaer
ende dit es gheproeuet gnouch
als men hem den start af slouch
van v. vandic nemme tesamen
van .z. comen hier iiij namen
Zedrosus seit plinius
sijn grote vissche ende eeten dus
hare been sijn so grot alsmen ywaghet
dat mere planken aue saghet
dat men af maket weghe ende dueren
ende so lanc na der scrifturen
dat mense te balken in salen legt
xxx uoete lanc als plinius segt
dese diere lese wi
sijn in de zee van arabj
Zidrac alse liber rerum segt
es .i. dinc die in die see legt
wonderlic ende vreselic mede
mar nachtes est van soeter sede
want en euet ghenen fellen ard
ende houet euet als .i. pard
na den drake els nederward
lanc ende crom es hem die start
menegher tiere es hem dat vel
ende suemmet als .i. ander visch wel
Zifiron dats wonder mee
want ets die ruddre van der zee
liber rerum hier of segt
dat hi uoren te sine plegt
den ruddre ghelijc des ghelouet
ende recht als .i. elm vp thouet
van enen arde ruen velle
oft ware van ledre of van swelle
.j. scilt vp die .j. side
lanc ende ol ende wide
dar hem dit dier mede decken mach
jeghen steke ende slach
met starken senewen es hi best
de scilt in sinen liue geuest
drie hoekede es hi horen wi spreken
so starc menne caent gebreken
tue splettech heuet hi den start
dar hi mede slaet ter vart
so dat cume man mach wesen
die des slages mochte ghenesen
dus es hi te vane quaet
ende uaetmenne ende men up hem slaet
desen vintmen in dingelsce ze
niet lichte ne doet men hem wee
Zjfius dats .i. wonder
bouen alle dandre besonder
basilius de grote in sijn doen
spreket in sinen boeke exameron
dat dit wonder heuet hane
vele bouen des menscen wane
so uele dat elc man segghen soude
datter nature in spelen woude
het ne gheliket bouen no onder
no uisch no dier gheen besonder
no uoghel gheen groot no cleene
maer sonderlanghe alleene
gaet alre dinc die leuet bouen
so datmer wel met rechte in louen
gode mach diet al gheboot
sijn houet te siene es wonder groot
sijn mont te siene als .i. af gront
ghelijc alse der ellen mont
sine hoghen alse dat elsce vier
elc es andren so onghier
dat elc mach segghen dat hine sach
sulc wonder up ne gheenen dach
hier endet de boec inne vints nemmee
van den wondre vander ze
men sal hier in vinden sticken
.Li. dat seggicke
hort vort der visschen maniere
die die ze voedet entie riuiere
mar int ghemeene hort en deel
ende dan uan elken al geheel
Alle uissche ende al dat leuet.
dat dat hersinbeckin sachte heuet
hen heuet altoes den slaep niet groot
het ne kieset nemmermer ghenoot
visch in die ze ofte in riuiere
dat hi hiet in eneger maniere
anderen uisch ridet te ghere vre
hine si van sire nature
scamedi mensche in alre wijs
dat tu argher dan beeste sijs
elc uisch die bi proien leuet
die proiet dar hijs macht heuet
ende alse gherne up sijn gheslachte
alse up andre bi dage ende bi nachte
ende gheen uisch netet sine kinder
no de me mere no minder
vissche die bi ouere wandren
sijn ghesonder dan dandre
dan die de diepe ze in heuet
want wissche die bider proien leuet
wil emmer swemmen alleene
ende andre in sine scare ne gheene
al platuisch alse but ende pladijs
werden uetter in alre wijs
met suden winde als wijt horen
entie ronde metten norden
men seghet datmen onder vissche mach sien
die zoen mere dan die hien
vor sonne vpganc es te verstane
es die uisch best te vane
want dan falgiert hem sijn sien
somege vissche te comene plien
deen van den andren ende van hem somen
sietmen van lime uisscen comen
ende oec so weetmen van hem somen
dat si van pure arden comen
droghe weder uele vissce let
dat si niet ne werden vet
menech vissch es in de ze
dien mensce ne siet nemmermee
sulc visch rieket wel ende verstaet
eist vat of net dar menne in vaet
entien machmen qualike vaen
mar andre sijn bedroghen saen
elc uisch moet sijn out .i. iaer
her hi wint ofte draget dats war
nu es gesproken int ghemeene
nu hort van elken vort alleene
herst van .a. dar na .b.
naet latijn min no mee
Anguilla es de paldinc bekent
een vis ghemaket alst serpent
van visschen lime ende van sade
ende vander arden sonder gegade
wast die paldinc segmen mie
si nebben soe noch hie
ysidorus seghet die meester goet
dieden paldinc in wine doet
die dien wijn drinket dat hem sal
dan die wijn uerleeden sal
riuiere water minnen si claer
ende allen uisschen sijn si swaer
die si vermoghen ende si leuen
menech iar dus es bescreuen
sonder water als de wint es nort
leuen si .viij. daghe als men hort
niet alf so lanc in suden winde
jn wintertijt als ict vinde
moet hi bi grooten watre leuen
dus es van hem dit bescreuen
paldinc smoud es goet in doren
den ghenen die qualike horen
hem bedarf wel langhe sieden
ghebraden es hi ghesonts den lieden
Alforas seit aristotiles
dat .i. wonderlic visch es
dese wast int water metten wedre
jn marassche een deel nedere
somwile droghe sumwile nat
so wast up die modere dat
als .i. worem ende crupet ende leuet
ende alse de marasch water heuet
werdet .i. visch es bescreuen
maer onlanghe maghet leuen
Astaras wast ende die
als ons aristotiles liet.
van rein watre van arden mede.
alst coud es dats sine zede
dat menne niet ne can beslupen
want hi in sijn ol can crupen
jn waremen wedre comet hi vort
jn naten iaren als ment hort
alst danne warem es int gheuoech.
wassen deser worme ghenoech.
Allec es des harinx name
en uisscelkin scone ende bequame
also alse liber rereum seghet
die alre meest te wesene pleghet
de beste dus es becant
tusschen norweghen ende inghelant
jn dien tijt dat mense vaet
segmen dat al visch staet
jn sinen saisoene ten besten
jn herefsten tijt gaet hi ten westen
alse oec dat gheuogelte doet
al es hi cleene hijs wert ende goet
versch es hi goet ter cure
ghesouten mach hi lange gheduren
bi den watre leuet hi alleene
anders so ne nut hi groot no cleene
de milteit gots te goeder stont
sent ons desen al ongegront
met nenechten so dore groot
datter menech om cort de doot
jn wintertijt gaen si hem decken
ende inder ze gront wech trecken
Albures spreket aristotiles
dat inde ze i uisch es.
die so starc heuet dat vel
dat die rudders prisen wel
want sijt onder hare elme draghen
sone machmense met ghenen slaghen
al falgiert hem die helm dure
ne ghequetsen ter ghere hure
Aries dats die zeram.
plinius dar ons dit af quam.
seghet dat es de uogel dief
vogle die de ze ebben lief
jn te swemmene ente generne
die so driuet hi te scerne
hi steket thouet vp ende siet
waer .i. uogel swemmens pliet
dan crupet hi onder dat water bedect
so dat hine der onder trect.
Aureum uellus es dat goudijn vlies
sente ambrosis ghewaget des.
dat dese visch inde ze leuet
ende .i. goudijn ulies vp heuet
so edel so fijn so scone
dat niemen leuet onder den trone
dies ghelike in ghere stonde
sine gedane ne conterfaiten conde
men waent dat dus gendaen vlies
was dar wilen tgrote verlies
quam tusschen de greieken entie troine
dat orloghe ghedurde iare .x.
Accipender alse plinius seghet
es .i. uisch die tebbene pleget
sine scelpen tusscen hoft ende start
verkert stande ende achterwart
vander .a. seggic nemmee
hier uolgen namen uort in .b.
Bocte wanic dat sijn butte
al water wanic es hem nutte
weder tes versch so soud
want hi hem in allen hout
mar in verschen riuieren
horixe ouer ghesonts visieren
jn lande dar merre uele uaet
heeten si ongans ende quaet
mar alsemenne vort bet of
so heueti den meesten lof
vpten gront nemet hi sinen art
hi wert vet es de wint suud wart
Borbaca es der lumpen name.
een visch van uormen ombequame.
gehud ende glad alse de paldinc
tetene esset ene soete dinc
mar de leuere es best te voeren
ende bouen andren visscen vercoren
sijn houet groot enten mont wijt
leuet hi van .xii. iaren den tijt
so wert hi groot ende ombequame
ende solaris es dan sine name
dar men hier na af vint mee
riuieren mint hi ende ze
Babilonice pisces sijn besonder
van verscen visscen .i. groot wonder
theofrastus die meester goet
es die te verstane doet
dat te woeste babilonien staen
cirternen groot bouen allen waen
die wilen makeden die gigante
die wonderlike groote seriante
alse die eufrate wassen beginnet
die dor de groote rotsen rinnet
so dat soe in die groote cisternen comt
comer hute vissce al ongenomt
some crupende some gaende
some swemmende some stande
ende geornet so menegertiere
hine leuet diese alle visiere
so groot so vreeselic nader iesten
best scinent duuele danne beesten
b. gaet hute ende .c. comet in
jc ne vants no mee no min
Cete es alre uissce meest
dats de waluisch ebbic verureest
ysidorus die seit al bloot
datmense vint .iiij. buunre groot
sijn mont es wijt sijn geswelch nouwe
al eist dat hi hiet groots gelouwe
henne mach liden niet de kele
want dar sijn nauwe gate te vele
bi cleenen visscen moeten si leuen
van desen vissce es bescreuen
datter die prophete jonas
drie dage entrie nachte in was
bi mirakelen niet bi naturen
anders ne mochti niet geduren
die ionge ebben de tande swart
entie houde wit ende art
si nemen water in haren mont
ende spoient hute te meneger stont
so grof dat sire mede versmoren
die scepe comen si hem te voeren
alse de caluer volgen der moeder
ende si comen dar si sijn onuroeder
entan uerebben vp .i. sant
dan nemet die moeder te hant
waters wl haren widen mont
ende ghietet vp hem tiere stont
so dat soet vanden lande doet vloten
oec vintmen somwile so groote
dat si ligghen openbare
jn de ze oft .i. berch ware
ons scriuet sente isidorus
entie groote basilius
datmense vindet ende vant
vp haren rugghe harde ende sant
ende dat scepe der ane quamen
diet hildent houer .i. eilant te samen
ende worpen ankere ende sloeghen vier
terst dat gheuoelde dat dier
so sonken si te gronde neder
some quamen ten scepe weder
ende some si verdronken
die metten vissce neder sonken
ambrosius spreket in dierlantsce ze
scinent berghe min no mee
alse die toten sterren slaen
tharen drien iaren sonder waen
noten si ende hem breket die scacht
dan ulien si met grooter cracht
ter dieper ze ende wassen so seere
men ne canse ghewinnen nemmermere
her si dat iaer ouer gaen
salmense ebben men moetse vaen
hetne ware often si uerhebbet waren
vpt ondiepe ende also beuaren
Cancer es de keruetse in walsch
jn dietsch de creuetse als ende als
gheclawet sijn si ende scarpe scaren
hebben si uoeren stande te waren
achterwart es hare gaen
liber rerum doet ons uerstaen
ende adelinus des ghelouet
datmen vindet inder ouder houet
twe witte steene met roden ghemanc
met seghet diese nuttet in dranc
dat si den hertuant ghenesen
endit mach wel de wareit wesen
musselen hoesteren ende hare ghelike
can soe bedrieghen scalkelike
want hi hem in werpet enen steen
datter luken mach ne gheen
ende dan gaet hise saen heten
aristotiles doet ons weten
dat erande creuetsen also wel
jn surien sijn also snel
entie binnen niet neuet
ende soe sonder nooten leuet
jn de west ze seghet solijn
dat creuetsen so groot sijn
dat sie die lieden met haren scaren
jnt water verdrinken te waren
jn wintre werdet de kreuetse swaer
jn lentine ende herefste dats waer
werden si best voer alle stont
ende meest alse de mane es ront
si leuen langhe houer een
die hien bekinmen met .ij. been
die hie onder den buke heuet
dar die zoe al sonder leuet
die beenkine sijn alse .ij. dorne
ende draghen eier na ossen horne
ende sijn ieghen serpents beten goet
alsi nooten elc ligghen moet
sonder water si langhe leuen
darmen hem melc wil drinken gheuen
Congrus es .i. visch vander ze.
ghescepen wel na min no mee.
[na den ael ofte na den paldinc
vor waer seggic dese dinc]
doch es hi mere arde vele
plinius seit in sinen spele
dat hi bequamelic es ter spise
ende ghesont in alre wise
nochtan gheuet hi swaren doreganc
die sause ne si starc ende stranc
jn groten storme in groter vloet
werdet hi uet ende goet
Carpeta es .i. uisch van manieren.
beede in marasscen ende in riuieren.
wel ghescellet talre stont
sine ardinghe nemtet vpten gront
alse die soe soeket hare gegade
doet hare douerlast van sade
ende dar an andren wriuet elc
gheuet die hie ter nauelen melc
dat ontfaet soe inden mont
ende dar naer in curter stont
scietet soe hare saet dar af dihen
die andre van hare partien
aldus ende in derre manieren
werden si wortelende in die riuieren
ende deen vanden andren comen
bouen allen visschen die wi nomen
wast carpers hersinen meest ende waent
metter mane in elke maent
het .i. visch niet goet te vane
want lustech es hi tontgane
hi weet treken .iiij. ofte .v.
mede tontgane metten liue
een swaer visch esset uele lieden.
ende hem bedarf wel uele sieden.
ende goet dranc ende sause heet
salmenne verduwen ghereet.
Capitatus leghet an rotsen
jn somech lant hetent cabotsen
hare houet dans niet cleene
hare ardinghe leit onder steene
alfs uoets lanc vintmense selden
al machmer uele om lettel ghelden
doch sijn si soete ende ghesont
ende maket goet bloet talre stont
Capitanius als ict can lesen.
mach die selue uisch wel wesen.
dien wi hier ze hase nomen
ende wanen hem mach de name comen
dinket mi bedi des gheloeuet
om dat gheleu es des hasen houet
dat gheulegen es sonder waen
sijn houet ghemaket es ende ghedaen
bequamelic esset in sijn heten
mar onuerduwelic wilmen weten
dies comter af sumwile de rede
zebars hetement in zomeger stede
Coclea dats min no mee.
dan die slecke vander ze.
ghesont visch al onghewaent
ende wast ende mindert in elke maent
alse de mane wast ende breket
ja alle vissche als men spreket
jn scellen ligghede alse musselen doen
die sijn best vele int saison
emmer int wassende vander mane
dan int brekende als ict wane
want si dien ende dwinen
vele nader manen scinen
dus ne seggicker af nemme
nu hort uort vissche in .d.
Dies spreket aristotiles
es .i. uisch die in die ze es.
die met rechte soe mach heeten.
want sijn leuen es mar .i. dach
nochtan gheuet die nature
al hare recht deser creature
vlogle vinnen uoete twee
mar negheen bloet min no mee
ende wat sal desen vissce dit al
dat soe onlanghe leuen sal
met rechte segghen wise clerke
got es wonderlijc in sinen ghewerke
Delfine vintmen seit aldus
die heleghe sente isidorus
die minder sijn dan delfine besonder
die staen hier uoren houer wonder
die in de ze maken feste
alse naken sullen groote tempeeste
so snel vindemense sonder lieghen
dat si houer de scepe ulieghen
want bi hem machmen dicken leeren
alse hem dat weder sal verkeeren
d. gaet hute .e. comet ane
hort hier wonder ten anegane
Echinus spreket iacob van vitri
dat .i. wonderlic visch si
hi nes maer lanc enen aluen uoet
hens scip so snel no so goet
bliuet cleuende der an
so nes wint no storem die can
noch seil diet mach bringen gaende
het ne bliuet alse .i. rotse stande
ghelijc oft .i. berch ware
entie ne porret hare no dare
nochtan dat anders ghenen anker heuet
dan dat visscelkin ant scip cleuet
dits onghelouelike sake
nochtan liet deser sake
aristotiles ende plinius
entie groote basilius
ambrosius ende iacob van uitri
ende isidorus dar bi
nomic iv dese bi namen
om dat de meeste sijn te samen
die citen scriuen van naturen
ende si ylouen wel ter curen
al eist onwijs in onsen sin
wanen die cracht comt in
sulken visscelkinen dat hout
.j. groot schip in sire ywout
wars nu die grote philosophie
wars nu die starke buggherie
die ons der wet willen roouen
want bi bouen nature ghelouen
welc soudem wonderliker dinken dan
so maghet kint ebben sonder man
so .i. uisscelkin eens alues uoets lanc
een scip mach ouden an sinen danc
dattet alleene der ane cleuet
segghen si dat hem therte gheuet
si sullen segghen na minen wane
dat wers redene doet te verstane
hoe die visch dat scip dus bindt
dan die maghet adde kint
merien pertricen ende ghiere
ende andre beesten meneghertiere
sprect ambrosius als wijd vinde
die ontfanghen metten winde
sonder int pleghen van aren ynoet
mar al es dit wonder groet
bouen al desen draghet
priuilegie die suuere maghet
want soene drouch ende wlbrochte
diet al wilde ende vermochte
dits de redene dart bj mach wesen
mar echinus en euet van desen
altoes redene ne ghene
want ets cranc ende clene
recht est na der scrifturen
dat god onder sine creaturen
etet die wonderlike god
want dus bliuen die wise sot
ende die simple die wel ylouen
sullen met hem sijn dar bouen
gheclawet sijnsj alsmen segt
also als die creuetse plegt
gheuarwet ofsi glasijn waren
ghelijc den scorpione te waren
jnden mont die hem ter middelt staet
ebsj dorne sere quaet
vele liede gheuen den enchijn
viande te nuttene ouer venijn
want diene etet hi bliuet doot
alst ynaect .i. tempeest groot
cleuet an enen groten steen
sone verpurtene wint negheen
Esox dies machmen ytrouwen
es .i. visch in der dunouwen
diemen huns nomet in swauen
al wari al slecht ghescauen
es hi slecht gnouch als wijd oren
want hine heuet scarpeit no doren
ende hi nes pijnlic no clene no groot
mar sochte ende sere bloot
hine can hem verweren no ontwisschen
den stekelinghen den clenen visscen
die stuer speelt gherne ieghen desen
alse die wil ghecloiet wesen
ende als die huns yuoelt sijn vel
dat hem te scarp si ende te fel
vlieti te sinen olen dan
die hi in douuere maken can
mar die stuere jaghetene danne
so ulieti voren ende dandre anne
so dats visscers werden yware
ende vaense bede tere scare
als die huse yuaen sijn
men gheuem drinken melc ende wijn
om dat mense verre voeren mach
et euet ysproken sulc diet sach
dat hi .iij. sester wijns wel drinct
so dat hi dronken wesen dinct
so groot vintmense dat se onuerre
iij. parde vertrecken up .i. carre
men vint bet smakender visch gheen
want hine euet maer een
croesel eueti ende lettel beene
sonder an sinen als allene
van e gaen hier ute de namen
van .f. als .i. te samen
Gundubula es .i. clene visscelin
ende wil in riuieren sijn
altoes beneden in den gront
bouen est selden theregher stont
spekelde es hi sijn vel ymanc
ende na sine grote lanc
ets van soeter smake
mar te verduene sware sake
fundubila etet bedi
dat inden gronde gherne si
dit mach wanic die loke wesen
nv ort vort van .g. na desen
Goui dats dat gouioen
jn riuieren es sijn doen
dar sant ende kesele sijn ghemanc
dars sijn voetse ende sin ganc
jn claren watre up den gront
[onreins ne nemet in den mont
scone ghescelpet eist ende claer
ghelijc oft seluerijn waer
niet lanc eist ende ront]
bequamelic tetene talre stont
Granus als plinius segt
es .i. visch die inde zee legt
met .i. oghen des ylouet
bouen staende up sijn houet
dar hi altoes met vpwart siet
ende wacht of hem scade ghesciet
dus es hi altoes in hoeden
dese uisch bediet den vroeden
die altoes therte up gode
ebben ende ouden sine ghebode
ende hem wachten alle daghe
nouwe vor des viants laghe
so dat hise in ghere oede
mach belopen sonder hoede
van g ne canic nemme scriuen
hirs .i. in J. die ne mach niet bliuen
Grundo als plinius segt
es i uisch die in der ze legt
ende es na der swaluen ghenant
want hi vliecht als die swalue up tlant
ende hijs nochtan no min no mee
dese visch ghenert hem in de zee
alst em lust euetj de vlucht
bouen in die oghe lucht
.j. deel na der swaluen maniere
dese visch dar ic of visiere
betekint goede liede wel
die in dese werelt fel
ghelijc na der zeebaren
wandren siet ende varen
want alsijs ghewinnen stede
vallensj somwile in hare ghebede
ende ulieghen upward onsen here
met herten ende begherten sere
hier gaet .j. vte ende hir na
volghen vissce namen in .k.
Palaes sprect aristotiles
es .i. visch die in der ze es
die nature van vissce euet
dat anders heuet negheen die leuet
want die rein es sere goet
allen visscen want hise voet
ende kilox werter of blent
ende alsi hem niet ne bekent
ne mach hi hem gheneren niet
dus moetj bliuen int verdriet
Pilos sprect aristotiles mede
es i visch van sulker sede
dat hi uaste an rotsen cleuet
die scelpe dar hi in leghet
es art ende scarp in sire manieren
dese visch euet voete viere
ende metten achtersten .ij.
cleueti vaste anden steen
metten vorsten alst ande waren
varti dar hi wille varen
moghet iet verwinnen ter stont
ande middeward es sijn mont
van ij manieren alsict lese
groot ende clene vindmen dese
den enen soutmen om te durne lanc
dander es so stranc
spekelde ende bouen wit
van venine es wl dit
bedi so warj tetene fel
k. gaet vte hir uolghet .l.
Polligo segt plinius
es .i. ze visch ende etet dus
selden leueter ouer waer
enich langher dan ii jaer
si ulieghen upwart uter ze
alse schichte min no me
.ij voete ebsj dar si mede
jn haren mont steken dats hare sede
die uoete ard ende .i. deel breet
dar mede uechten si ghereet
hare buuc ende hare houet
es tusscen den voeten des ghelouet
jn dat lant van moriane
jndie ze doet men te verstane
dar lixus vallet in de ze
vindmense ende nieweren me
so vele sieder om vlieghen
dat si de scepe sonder lieghen
doen verdrinken in die zee
kiramidarium bouc segt mee
ets .i. uisch seiti sonder scellen
ende alse .i. storem de ze sal quellen
vlieghet hi huten watre thant
ende uliet den storem ende uart upt lant
ende sine tonghe doeti weten
die es hem in tween ghespleten
Locusta alse plinius seghet
es .i. uisch die in die leghet.
lanc .viij. uoete bedecket in scellen
mar alse wi horen tellen
es hi na sire groter cranc
horne heuet hi uoeren lanc
dar hi mede vechtet ter somegher stont
ende hi crupet vpten gront
sine horne hi te roerne pliet
alsemen an keruetsen siet
jn watre dat te uoeren wallet
moetmenne sieden als men callet
ofti werdet so weec dattene gheen man
anders niet geheten can
dese vissce leuen in steen gronde
ghescepen vindemense talre stonde
naden crekel ende bedi
eist dat locuste geheeten si
Lepus marinus dats min no mee
dan die hase vander ze
een uisch eist alse plinius seget
die in see te wesene pleghet
ende es so seere gheuenijnt
dat cume argher enech scijnt
mar andree seeasen men vint
in europen als men kint.
naden lant hase ghelijc van hare
mar arder es hi openbare
mar dat hier in ulanderlant
die hase heetet alsict vant
dats .i. uisch sonder venijn
nochtan mochti wel ganser sijn
Lucius es die heket
dar liber rerum aue spreket
ende seghet dat hi dus hetet bedi
om dat het die water wlf si
dese es die langhe leuet
dar hi proien gnoech heuet
ende soetes waters gnoech ter noot
dar wert hi utermaten groot
pude visscelkine es sine spise
ende wat dat leuet in eregher wise
dat hi beuaet in sinen bedwanghe
hi swelghet vissce na sire langhe
[harde naer in sine maghe
sijn gheslachte oec gaet in die laghe]
dat doet sire ghierechede
ofte dat hi hem ontsiet dies mede
darsi moghen wassen ende dien
ende roie hem onturien
sijns selues saet sijns selues roch
swelghet hi in in dien dat dooch
alsi wlscepen es ende lange heuet geleuet
enen steen hi in sine hersinen hi euet
claer alse kerstael sonder ghewout
dit es alsi seere es hout
die nordene wint doet dat hi draget
alse ons aristotilus ghewaghet
alse de soe es van sade swaer
ne werpet soe hare saet hare niet naer
om dat hare proie niet si minder
want ongert hare si swelghen hare kinder
dit es ghierecheit alleene
die niet wil ebben ghemeene
die bars die mach ebben urede
voer des snoxs ghierechede
hen si dat hise so bega
dar hise biden houede va
want gheuet die start dauenture
hi scort sine inaderen dore
ghesont uisch eist vindic van hem
nu hort uort namen in .m.
Murena dats die lambreide
dar hier te voeren sulc af seide
dat merre af ne vint af gheene hien
mar alsi ghenotens plien
dan soe in die merschen tijt
ende alse comet hare naturen lijt
ende dus ontfaet soe hare dracht
dies pleget de visscere diese wacht
dat hise met wispelene vaet
want soe huter riuieren gaet
alse die horen waent dat serpent
bi ambrosise eist bekent
alst serpent an hare geuwet
sijn uenijn et danne hut spuwet
hier doet ons nature uerstaen
met wat meningen elc sal gaen
ten rechten huwelike elc man
ende heuet hi eneghe quateit an
wese naturlic ende goet
den vrouwen ende wel gemoet
die lampreide als men waent
werpet hare saet in elke maent
ende dat ne doen andre vissce niet
hare saet wast tant dat soe sciet
aristotiles wederseghet
dat soe der slanghen niet ne pleghet
ende si ebben soen ende hien
dar mach wel wreese af gheschien
lampreiden tetene her si sijn
langhe ghesoden in goeden wijn
met specien ende met pepre wel
want hare humueren die sijn fel
ende met venine gemanc
dies moet hare sieden wesen lanc
lampreinden bete es gheuenijnt
ende wien dat sulke smerte pijnt
berne te pulure hare houet
dats de bate des ghelouet
Mugilus als plinius seghet
es de snelste visch die leuet
jn riuieren ende es so sot
datmen met hem oudet spot
want int water des ghelouet
decken si alleene thouet
ende waent datmenne niet ne siet
aldus men te vane pliet
hi entie snoec onder hem beeden
sijn te wintre in onureden
te somere eist al uergheuen
want si met proien beede leuen
want te wintre de proie nauwet
dar elc gherne omme scouwet.
Margarita alse solinus seghet
es .i. uisch die te dragene pleghet
die fine perle die margariten
jn india segghen die viten
vindemen .i. groot deel van desen
alse musselen gemaket als wi lesen
sijn die margariten daer
oec weetmen wel ouer waer
dat onse musselen pleghen draghen
mar wine willens niet ghewaghen
dat si so scone sijn ende so fijn
alse dar ons af seghet solijn.
jn den boec vanden steenen hier naer.
sulwire af spreken meer ende waer
Margaris alse liber rerum seget
es .i. uisch die in de ze leghet
jnden lande dar menne vaet
heti onwart ende quaet
mar men soutene ende uoertene dan
dar hi wel wert wesen can
dar es hi lief ende wart
doch dar menne uaet in sinen art
heri enech sout ghesmaket
es hi van smaken wel gheraket
dit wanen wi bi gheliken een deel
dat wesen mach de makereel
wel es bi desen uissche bedieden.
de ghene die lettel of niet
gehacht onder sine maghe
ghesciet hem dar na in eneghen daghe
dat hi in uremden lande comet
dar menne here ende meester nomet
dar wert hi lief ende wart
diet men lettel achte in sinen art
Multipes seghet plinius
es .i. ze uisch ende heetet al dus
om dat heuet uele voete
enen nest maket met goeder moete
van roeden dart .i. ei in leghet
alse basilius de groote seghet
ende dat ei heuet cume de groote
alsi seit van ere note
entie zoe broedet ende wacht
vaste dat ei wel .xl. nacht
dan comter vt een groot gheslachte
een swar uisch eist ende niet van machte
nochtan ontsiene de vissce mede
dats om sine behendechede
Murices seit plinius mede
es .i. uisch na musselen sede
ligghende alse in scellen twee
diemen vint indie hoest ze
dese ebben erande blood
dat uarewe es diere ende goet.
darmen mede varewet siden.
so moetmen hem ene adre sniden
dar dat diere dinc hute rinnet
als mense leuende ghewinnet
want alsi steruen spuwen si mede
steruende vp hem die dierede
Mulus als plinius seghet
es .i. uisch die te comene pleghet
dicken ter riker lieden disch
dies heetemenne den edelen visch
van desen vindemen manieren twe
deen in riuieren dander in de ze
die van riuieren es ghebardt
dies heetemene barbele ten walscen wart
dander die huter ze comet
dats diemen den ardre nomet
beede sijn si van reine spise
want si leuen na hare wise
biden douwe ende bi den gronde
dan bi proien van monde
ghesont visch eist wilmen weten.
eist dattene de ghesonde eten.
Milagor seit isidorus
es .i. ze uisch heetet dus
dats spierinc ende iegen scone weder
alse de storem sal vallen neder
erande visch es spirinc al
jeghen dat storem risen sal
milagor ne doet niet also
hier comet na .m. ene in .o.
Ostra es der ostren name
ets .i. goet uisch ende bequame
ende een deel heet van naturen
hoec oudemense ouer goet ter curen
ter burst hute ghesoden ro
plinius de scriuet also
dat keruertsen met groten sinne
den uisch dien si ebben inne
hem af winnen ende verteren
want sise arde seere begheren
jnde clare lucht van orient
dats vander ostren bekent
draghet soe varewe alsmen weet
die in latijn ostrum heet
darmen in pellele wel geraket
water varewe proper maket
van .o. ne vandix nemmee.
nu hort uort namen in .p.
Purpuree horen wi tellen
sijn vissche liggende in scellen
die luxurie doen uergheten
den ghenen diese dicken heten
purpere varewe vindemen in desen
dat si spuwen als wi lesen
hier si nooten hiet te samen
anders nesser omme gheen ramen
dese uarewe es sere diere
ende gaet na diere maniere.
salmen sprekent int commuun.
alse ene roode rose bruun
jn orienten dat es waer
dar die lucht es arde claer
vindemen dese mar nemmee
ne vindemense in gheene ze
Pjna oren wi plinius tellen
es .i. uisch die leit in scellen
ende alse de mane scinet claer
ondoeti sine scellen daer
alse offet doot dochte wesen
dan comen cleine vissce in desen
crupende sine scellen wl
dan so nes pina niet so dul
sone luket hare scellen dan
ende wat dat soere in gripen can
dat bliuet doot al geheel.
ende deelet sinen ghenoote .i. deel.
dat altoes es bi hare in hoeden.
dus proeuemen dat uissce vroeden.
Pungicius es arde naer
dalre mintste visch diemen vint dats war
couione iofte stekelinghe
heetemen dusdane dinghe
scarp ebben si die vinnen
hien ende soen machmen kinnen
die hie es om die kele root
dies neuet de soe ghene noot
van desen seget der liede raet
dat si wassen sonder saet
ende andre vissche alsict hore.
die wassen van haren gore
ende proeuent bi dusdare cracht
men make ene nuwe gracht
ten ersten somre vindemense daer
enten andren dar naer
vindemerre andre vissce tanden
sulc alse dart es vanden lande
Pecten dats die pladijs
plinius die gheuet hem prijs
ende seghet dat ghetempert visch si
ende proeuet dat merre bi
want alse hitte es ofte cout
ende dan es in hare ghewout
so uliethi ter dieper ze
om dat si hem beede doen so wee
mar alse de lucht es int gheuoech
dans hi uet ende gans gnoech
Porcus marinus dats meerswijn.
gherebbet ghespecket dinket sijn.
na .i. swijn datmen siet gaen
plinius doet ons uerstaen
dat someghen merswinen sonder waen
dorne vpten rugge staen
die seere sijn gheuenijnt
ende darmen seere es mede gepijnt
de galle edar af dus seghet hi
dat triakele si der bi
bi lime leuen si vpten gronde
ende sine sijn niet van goeder gesonde
alsemen ons doet te verstane
.p. gaet hute .r. comet ane
Rana maris dats de ze puud
plinius heetene houer luud
piscator want hi uissche vaet
also alsmen an hem uerstaet
hi es gheornet dar hi mede
den gront verroot datmen ter stede
ghesien ne can war dat hi es
de vissce die niet weten des
ende niet ne pensen omme dien
comen dar si de roeringe sien
so proiet hi dat hem es naest
dar hi hem seluen mede haest
o wi hoe menech in arderike
es bedroghen des ghelike
alsemen dat ertsce goet roert
darmen de ziele mede veruoert
dat niet dan lijm es ende sant
darwart so steket al de hant
want al de werelt comter toe
dan comet de duuel in weet hoe
ende halet met enen curten loepe
sine proie huten hoepe
want dat uolc werdet soe verblent
dat niemen sijn uerlies ne kent
Rumbus es .i. uisch oec mede
een lettelkin van deser sede
groot ende starc van leden
die met sire behendechede
hem soe decket inden groont
datmenne niet ne siet ter stont
van hem els dan sine vinnen
ende alsi bi hem mach bekinne
jn sinen spronghe vissce comen
heuet hi sine proie ghenomen
dat hi scalc ende lustech si
dat machmen proeuen wel hier bi.
nochtan so nes gheen visch so trage
ende men vint in sine maghe
mugilus die seere es snel.
dus merkemen sine scalceit wel
dins niet de store. doch van hem somen
horen wi rumbus den store nomen
Rais dats der rochen name
een leelic visch ende ombequame
ende te verduwene seere es swaer
aristotiles seit voer waer
datse doet draghen de suden wint
darmen deser vele vint
sijn si ondiere ende onwert
mar alse merre verre mede vart
dan sijn si lief ende diere
jeghen andre vissce maniere
scarp ghetant alse ene zaghe
heuet de roche in hare laghe
[heuet de roche enen start
alse een serpent achterward]
anden buke staet hem de mont
leelic ende onreine talre stont
wel na breet alse lanc.
s. nemet hier sinen aneganc
Salmo alse liber rerum seghet
es .i. uisch die te wesene pleghet
jn grooter starken varschen riuieren
die sijn van al sulken manieren
dat si in staenden watre ne moghen
niet langhe leuende ghedoghen
een swaer uisch eist van goeder smake
mar hi heuet ene sware sake
dat hi saen uersaden doet
al es sine smake goet
Sturio dats de store
een uisch eist die sine nature
nemet in grooten riuieren
cume in eregher manieren
nuthi spise dan de lucht
starc es hi van grooter ulucht
na sire groten sijn ghemeene
sine darmekine cleene
sine leure es seere soete
hen si ofte mense bittren moete
metter galle diere ane cleuet
dat soe mesquame tetene gheuet
een gat heuet hi staende ront
jn sijn houet ende gheenen mont
jn suden winde wert hi vet
met melke leuet hi wel na bet
dan hi ware in de riuiere
versch geheten dats sine maniere
voet hi bet dan uisch negheen
dats sijn recht al in een
sijn uisch es te oudene quaet
want thant hi argheren gaet
Spongia alse plinius seghet
es .i. uisch die pleghet
an rootsen si inder ze cleuen
want si biden lime leuen
menne trexe alf stillekine
anders ghewinmense met pinen
alsijs gheuoelen si ouden hem vaste
dese bringhen ons hare gaste
niet om heten no om smake
maer torbarne in andren saken.
Sinatina als plinius seghet.
es i visch die proiens pleghet
die so ard euet dat fel
datmer mede poiliert wel
bede out ende hiuor mede
so ard est ieghen alle snede
datment cume met eneghen stale
can uerwinnen hiet wale
Salpa seit plinius mede
es .i. visch van vremder sede
want nemmerme ne caent ydieden
datmen den visch can ghesieden
jn enich water met eneghen viere
men moetene dats sine maniere
er sere blouwen ende slaen
bi desen vissce machmen verstaen
den sondare die langhe stonde
volgt der dorparliker sonde
ende men niet gewecken mach
met predekene ende sonder slach
van siecheden of van plaghen
so sietmen in someghen daghen
datti hem beterd alsine belange
ende wert bouden met beduanghe
Sepia seit plinius me
es .i. visch leit in der ze
hie ende soe es meneghen cont
si vloten te samen talre stont
wort ghewont met eneghen done
die soe met eneghen arpione
so staet hare die hie in staden
mar wort die hie verladen
die soe gaet scuuen ende vliet
ende soe ne dankets hem weder niet
werden si oec te samen
gheware enegher mesquame
si spuwen vte en aterment
ende wert so donker omtrent
dat si ontulien alst ware nacht
dat aterment euet sulke cracht
doet ment in ene lampte clar
ende ontstecter in .i. wieke nar
wat datter omtrent es alsic ore
es alse swart alst waren more
emmer sisi in de ze
jn ghenote te samene tue
Saurus es .i. visch van maniren
die men vint in riuiren
ende es gheuoeghelic ter spise
ambrosius segt die wise
dat edeket als die stiere
jegen alre vissce manire
dese was in verren lande ysocht
ende te rome in tiberim brocht
so datter uele sijn al dar
ysidorus seit ouerwar
dat hi quaet es te vane
onsiet hi hem te begane
eist in coruen oft in netten
hi crupt achterward vter letten
ende elc begheuet andren niet
dar hine in die achte siet
ort vissce namen vort in T
want in .s. vandics nemme
Torpide als plinius segt
es .i. visch die in de modre legt
ende wat vissce die swemmen wille
dar hi inden gront legt stille
verliest sine macht ende wert traghe
ende dan vatine in der laghe
men voerd sine leuere verre
om liede te makene erre
ja hi es van sulker machte
wie so ne nopt met .i. scachte
sine arme ende sine lede
verslapen ende vertraghen mede
comen sine voete an sijn vel
hi wert al mat al wari snel
sine lucht van sinen liue
verswart bede manne ende wiue
plinius ende ysidorus mede
spreken dit ouer warede
Srelius als plinius segt
es .i. visch die te sine plegt
j. aluen voet lanc in gemicke
ende wel .v. voete dicke
sijn smare wonder so es dit
somers swart ende winters wit
plinius segt in sine tale
al laghe gout in sinen wade
versonken het vlote ghelijc oute
euement ghecuet met soute
j. stic van desen vissce goet
en ment in dat water doet
Timallus sprect ysidorus
es .i. uisscelkin ende etet aldus
om dat sine roke es bequame
euet van der bloemen die name
want cunus es .i. bloeme
dese visch die ic iv nome
heuet in watre sinen ganc
van varscen ende soeten gemanc
ende es scone ende van soeter smake
dus dinke mi bi derre sake
dat die spierinc mach wesen
t gaet vte .v. comt na desen
Vipra es bekent
dat eet .i. sarpent vp tlant
jn der ze eist .i. visch mede
van quaden doene van quader sede
niet groot nesset dies ghelouet
bouen den ogen des ghelouet
staet hem .i. been oft ware .i. oren
scarp ende vreselic als wijd oren
want wie datter mede wont
wert gheuenijnt ter stont
mar als dit visscers vaen
doensi dat houet af slaen
ende dat ander es goede spise
ende nuttelic talre wise
die bouc van visscen die ic kende
de seluen vissce nemen hier ende
ende die ic vant in den latine
ebic ghedicht met mire pine
vort suldi oren den sesten bouc
dar ic iv in den ondersouc
van serpenten bedieden sal
mar eeric v spreke van elken al
sine nature groot ende clene
salic spreken int ghemene
aristotiles die segt
dat gheen serpen te ebne plegt
oeden newar dat sijn saet
nader vissce maniere gaet
hare tonghe lanc swart ende yspleten
em leget herte willi weten
recht na den alse in der manieren
ghescepen als .i. niere
grote serpente ebben alle
vp die leure die galle
den clenen dats hare pleghen
es so up enen darem yleghen
oec werdet weder siende tserpent
eist so dat ment maket blent
eist dat men hem den start af slaet
hi wast weder als die tijd vort gaet
xxx rebben euet serpent
ende dar si noten es bekent
so vaste cleuen si te samen
alst .i. ware dar ij ouede vte quamen
vleesch ende gras etensi ghemene
niet ne drinkensi ofte clene
wijn ebsi lief ende dar mede
so vaet mense te meneger stede
sine pissen groot no clene
want si nebben blase ghene
oec smelten si vtermaten clene
na dat si groot sijn ghemene
plinius maket ons cont
als dat serpent .i. man wont
dar darde selue wrect den man
want et dar niet gheduren can
ende moet steruen derna saen
want elc serpent ne mach verslaen
altoes mar enen man tesamen
sonder salamandra bj namen
plinius sprect dat vander gallen
dat venijn comt van hem allen
tes wintertijds crupen si ghemene
jn olen bomen ende in stenen
metten lentine comen si vort
jn hierlant als men de wareit ord
ne mach altoes gheen serpent sijn
no niet dat draghet venijn
ja hiersche erde vint men hier
werpmense up .i. gheuenijnt dier
weder tes clene ofte groot
het bliuet vp die stede doot
dies lesemen dat wile ysciede
tusscen dinghelsce ende diersce liede
en werringhe om .i. eilant
diersce hesceden tehant
dat men sulc dier dar int lant brochte
ward so sulc datter leuen mochte
so soude dat lant der scotten wesen
ende storuensi et bleuem bi desen
men dedt ende de worme storuen
dus ebben diersce tlant verworuen
ysidorus seit diet weet
ende jacob dat serpente sijn eet
bedi ebsj clene ghewout
nachts als die tijd es coud
vorwar sietmen dart serpent siet
den man naket dattet vliet
ambrosius seit vor war nv
dat des menscen nuchterne spu
die serpente steruen doed

dus draget elc anders doed
siet dat serpent em in der noet
altlijf werpet vor den slach
vp dattet thouet ontraghen mach
es dat houet ghesond leuen
et behoud dan wel sijn leuen
alst wille int water sijn
spuet vte sijn venijn
alset vte comt nempter weder
sijn venijn dart leide neder
verlieset sijn venijn oec mede
et doot hem seluen up die stede
langhe leuen mach dat serpent
want alst hem veroudert kent
vastet ende wert magher dan
so rompelt sijn vel dat euet an
so crupet dor .i. nouwe gat
dart mach of stropen dat
ende verniewet sine ioghet
hier toe elpt hem des venkels doghet
ende alsem die sien gaet vte
verniewet doghen ane rute
goede roke es hem quaet
want soe serpente verslaet
hier ent die tale int ghemene
nv ort van elken vort allene
terst in a dan in b
na dordine van a.b.c.
Aspis es i serpent ydaen
ghelu blau ebic verstaen
dien tbijd metter doot ymene
mar met bendicheit niet clene
belesement so ende begaet
dat sijn venijn niet ne scaed
ende ment mach vanghen met ymake
dats om sonderlanghe sake
want men hem vten ouede doet
enen steen diere ende goet
mar nv es .i. nature in desen
want sere scalc est int verlesen
want alst den touerare uerstaet
diet met sulker arten vaet
so stecti teen oren inden start
ende steket dandre nederward
jeghen darde ende stopt sine oren
als diet niet mach orem
solinus bescreuen euet
dat elc met sinen genoten leuet
want als men slaet teen te doot
dander euets rouwe groot
dat na volget den mordenare
hine stonde nemmer in sulke scare
hi ne salne willen anevarden
dat ne latet om ghene vrese van swarden
men caent em benemen niet
hine si beward ende vliet
en sal hem willen nemen tleuen
van .i. aspise es bescreuen
dat in egipten wilen .i. man
vor sine tafle voeden began
sodat niemen dede onsochte
ten letsten dat ij ionghe brochte
ende .i. sijn ionc doede ghinder
.j. van des goets mans kinder
als die moeder om tetene quam
ende soe die mesdaet vernam
scoret soere omme tkint ontwe
ende quam weder nemmerme
na maniere van euerzwine
raghen vte die tande sine
Ansibena als wijd oren
euet .i. ouet staende voren
ende i ander inden start
nv lopet are nv dareward
windendende na paldinx wise
bede ouede nutten spise
bede stridensi ende vechten
plinius oric berechten
dat hem erst na metwinter toghet
want et wel coude ydoghet
vorden cucuc comtet dats war
sine oghen sijn als vier claer
jc ne vanter nemme in .a.
nv ort van der .b. hier na
Basilius int latin
mach in dietsch .i. coninc sijn
want ets coninc bouen allen venine
dese ertsce plaghe pliet te sine
alf voets lanc ghespeket wit
vp sijn ouet euet dit
spekelkine in der gebare
als oft .i. crone ware
als serpente sijn vor em bloed
want etse metten ademe doet
met vp siene doetet den man
wie dat andren eerst sien can
hi bliuet doet oe soet sij
dus scriuet jacob van vitri
ende plinius doet oec verstaen
niet allene magt verslaen
den mensce mar aldat leuet
ja tlant dart sine ioie in euet
dat veninet al vt ende hut
ende doet verderuen bome ende cruud
ende aldat wast groot ende clene
et scort met sinen ademe stene
ende venijnt die lucht oec mede
vlieghet .i. uoghel dar ter stede
hine mach niet min verdinghen
dan dat hem sine vedren besinghen
sijn wispelen alle serpente onsien
dar sijd vernemen si vlien
allene de wesel verwinnet
want alsment in dat lant kinnet
jn wat ole dat si wonen
comen de liede metten gonen
met ruten al omme beanghen
ende doense in den oleganghen
dar bitise doot ter stede
ende dan moeti steruen mede
nochtan al eist dood
hem bliuet macht so grot
war dat men bestrijct .i. maisire
met puluere van sire maniere
niet gheuenijns comter inne
niet selues spinter in die spinne
jn grieken als wi oren spreken
es .i. monster der mede bestreken
men segt ens gheen huus mede
esser in .i. stic van sinen lede
die serpente vlien danen
noch doet men ons te verstane
dat men met sine pulure strijct
zeluer ent gout dan blijct
vlieghende vint men oec mede
die god niet laet vte are stede
verre varen om die sake
want si soudent al woeste maken
mar andre basiliske wane
vindmen die comen van den ane
diet weten wille lese hir voren
dar machi sine maniere oren
Boa dats .i. serpent
jn calabren est bekent
also als solinus segt
dat arde grot te wassene plegt
talresten es sijn doen
dat sughet buffele ende coen
ende wert van are melc so vet
dat wast vele tebet
ende wert so utermaten groot
dat niemen dar bestaen ter noet
so dat verwoest die lande
van creaturen menegerande
van .i. serpente ghewassen dus
scriuet ons Jeronimus
dat die goede sente ylarioen
enen oep outs dede up clemmen doen
bi gods macht sonder ander maniere
ende verbrandetse met viere
om dats em die liede baden
diere mede waren verladen
plinius scriuet al bloet
dat men dit vint also groot
ende heleghe gheesten scriuent mede
dat si verswelghen in someger stede
.j. ert of .i. coe
met enen swelghene der toe
dus daen serpent wast alsic gome
dat wilen regulus van rome
jn afriken slouch te doot
dat was so utermaten groot
dat .c. uoete ende xx mede
lanc was scriuet die warede
men brochte te rome sijn vel
ende sine rebben also wel
te siene wonderlichede
ghelijc dat men winnen .i. stede
moest man dat dier bestaen
eer ment so mochte verslaen
Berus dats .i. serpent
expimentator die bekent
dat met wispelne die lampreiden
vten watre loct up der eide
ende et dan met are noot
dit es wonder alte groot
ende dicken est also gedaen
er die lampreide conde ontgaen
dat so ward ghevaen up tlant
om dese redene est becant
seghet dit war ende solijn
dat lampreide dragt venijn
nemme canicker in .b.
nv ort vort serpente in .c.
Cornuti dat sijn serpente
segt solinus in oriente
om dat si orne draghen
dar si mede steken ende iaghen
nochtan draghensi venijn
dar liede of steruen oft dar moet sijn
triacle toe salmen ghenesen
van hem est dat wi lesen
dat got desen liet verbiten
jn egipten den ermiten
Camelion als ysidorus segt
es .i. serpent dat teleuene plegt
bider lucht al sonder eten
ghespekelt est al wijd weten
na die lacerte met voeten vire
scarp gheclawet ende quadertire
lanc ghestart crom ende smal
bul rigghede na den kemel al
nemmerme ne luket die oghen
sijn vel dat mach vele ghedoghen
sijn buuc en euet altoes niet in
traghe als die slecke me no min
bloets euet vtermaten clene
sonder in die herte allene
dies est bloet in sinen moet
want die coeneit leit int bloet
sine varwe caent verkeren
als ons die wise clerke leren
dat sulke varwe ontfaet
als die stede es dart up staet
et lert hem den rauen sliten
mar saelt hiet van hem ombiten
hi steruet om dat
of hi nebbe .i. lauwer blat
wintertijds wonet in derde
te lentine so gaet sire verde
jn asia als wi lesen
vintmen vele diere van desen
Casestes als solinus segt
es .i. serpent dat te ebne plegt
achter orne als die weder
et dect em in den sande neder
sonder sine orne allene
so comen vogle groot ende clene
ende wanen der up rusten gaen
so werdensi verbeten saen
het crupt na lampreiden maniere
dese orne die sijn diere
men maecter of van messen echte
die comen ter taflen vor al gerechte
ende bringt men enech venijn nar
dan wert die echt swetende dar
Celidrus dats .i. serpent
ysidorus seit diet bekent
dat sijn venijn es so quaet
dattet lant dart ouer gaet
roken doet in der maniere
als oft ware van viere
jn watre leuet ende up tlant
hier comt van .d. altehant
Dispas sprect jacob van vitri
ende solinus de mester vri
es so clene .i. serpent
dat ment cume met siene bekent
alsmere vp tert men caent ghesien
nochtan werti yuenijnt mettien
folius die seit al bloet
dient bid hi blijft van durste doet
Experimentator die scriuet
van hem die hir of doet bliuet
dat men niet ne can ghescouwen
jn sijn anschijn teikin van rouwen
Draco seit jacob ende agustijn
dat onder alle diere die sijn
es dalremeste des ylouet
ende .i. cam vp sijn houet
na sine grote es clene die mont
venijn nuttet talre stont
wien dat met sinen starte bint
hies doot ne twifelets v eentwint
ja dolifant ne caens ontgaen
ja can hine binden starte beuaen
jn steenrotsen in duiren
es sijn wesen na sire manieren
want sine nature es dore heet
ja int lant dar menne weet
es groote hitte vander sonnen
want wine selden gheweten connen
den rechten drake dat merket wel
dan omtrent den tur babel
dat woeste babilonien heet
dar sijn si so groot alsment weet
meere danne xxx cubitus
hare roepen wi lesen dus
veruaert de lieden die dat horen
ende sijn vpsien doetse verdoren
so dat sulc heuet de ureese so groot
dat hi der af bliuet doot
alsi hout sijn wilmen weten
leuen si langhe sonder heten
agustijn seit sonder lieghen
dat si in die lucht some ulieghen
want hare uloglen sijn .i. vel
alsemen an uledermuse siet wel
ende dar hi henen maket sine ulucht
dar ontsuuert hi die lucht
jn sijn houet draghet hi ouer een
draguncia den dieren steen
mar hi nes altoes niewer toe goet
hetne si dat menne hem leuende hut doet
sine tonghe ende sine galle
jn wine ghesoden met alle
ende dar mede bestreken dan
sine lede eist wijf ofte man
dien die duuele in cubi
quellen dien maketet vri
aldus mach hi gheuanghen wesen
terst so moetmenne belesen
dat hi niet si van felre voere
dan slaetmen voer hem den tamboere
dan waent hi horen den donreslach
want negheen dier steruen mach
van donre no van blexemen mede
dus veruarmenne dar ter stede
so bindet hem dar up dan .i. man
ende doet hem henen draghen dan
dar hi wille in vremden lande
ende dar af comet hem dicken scande
want gheraken si ter wider ze
ende hi danne ne mach uliegen nemme
so eist met hem gherekent saen
oec so can mense anders wel vaen
men nemet .i. calf ende doet hem wale
sine darme wl altemale
ende doet hem niebarnets calx al wl
dan comet die groote beeste dul
al dart staet ondersettet met staken
ende slindet binnen sine caken
alset in sinen buke dan leghet
verhit dat calc also alst pleghet
ende dan werdet drinkende de drake
dat calc uerhittet bi sulker sake
so dat hi binnen so ontsteket
dat hem derte binnen breket
Draconcopes es .i. serpent
alse adelinus wel bekent
starc ende groot ende sonder waen
jnt anschijn alse de maget gedaen
[ende nederward ghelijc den draken
wi wanen des in waren saken
dat serpent was aldus ghedaen]
dar de duuel hadde mede bestaen
onser erster moeder hieuen
alse wi lesen noch in brieuen
want beda seghet sonder waen
dat serpent was ghedaen
int anschijn ghelijc der maghet.
ende hadde de urouwe also belaghet
dat soe niet dan tanschijn ne sach
wand dander lijf bedect lach
met loueren ende risen mede
die viant sprac ter stede
vten serpente ende louch
so dat hise bedroech
noch ebwi alle der of we
d. gaet vte ende compt .e.
Omoris seit solijn
es .i. serpent ende sijn venijn
euet sulke cracht wien soet slaet
dat hem al sijn bloet ontgaet
so dats em niet in ne bliuet
dan es die mensce snieme ontliuet
want dars gheen upstaen nemmerme
van e. vandicker nemme
Ipnale es .i. serpent
solinus seit diet wel kent
dat es van aspers gheslachte
dit serpent doet steruen sachte
wien soet bijd mach niet ontgaen
hi moet vallen in slape saen
no met roepene no met treken
machmenne nemmerme ghewecken
dat hi ontwake der na
dusdaen adde cleopetra
tien tiden dat agustus verwan
anthonise haren man
die hem doden met venine
want hi uerwonnen was ende de sine
so leidene in .i. graue diere
ende nam serpente van deser maniere
ende settese aren bursten an
ende ghinc ligghen bi aren man
ende nam al slapende are leuen
dus euet de romsce ystorus bescreuen
Iacolum seit solijn
dat es .i. clene serpentkin
ende vliecht oft .i. quareel quame
ende dar of euet die name
dese luscen in bomen
ende merken ende gomen
wien si veninen moghen
ende comen onuersien gheuloghen
Idrus seit isidorus
es in die riuiere nilus
het euet heuet scarpe dorne vele
ende gaet in cocodrillus kele
dar hi legt ende slaept
ende metter kele wide gaept
maer eerst euet hem besleghen
met modren dat es sijn pleghen
om dat sochte wesen sal
die grote viant slindet al
ende alst in sinen darme legt
toghet den ard diet in eft
ende steect em die darme dure
dan steruet dander tier vre
ende dander crupet vte beneden
den lieden suellen al hare lede
diet ontreinet met sinen venine
cume esser ieghen medicine
sine leure es goet alswijt weten
jeghen alle serpente beten
Idros wandert inden broec
seit ons kiramidarium boec
ende es .i. serpent als men segt
dat hem bouen watre te rechtene plegt
ende .i. steen draghet dit binnen
dar ment om vaet wildit kinnen
jof met worden men so verduet
dat dien steen vte spuet
ende metter name mede van gode
dattene spuet al doetet node
broeder aelbrecht sprect ouer een
dat hi selue proeuede den steen
alsi segt an .i. wijf
die wl waters adde tlijf
hi gurdetse an haren lachame
dar soe adde die mesquame
ende .iij. vingre alle daghe
slancte die lachame sonder saghe
ontier ende twater es ghedalt
ende hare lachame gnouch ysmaelt
jeghen rueme ende tranende oghen
sine macht can hi wel toghen
ende dits te ghelouene wel
.j. gaet vte ende hir comt .l.
Lacerta es .i. clene serpent
dat men in vele lande kent
iiij voete euet als wijd weten
ende sine tonghe in tueen ghespleten
sijn venijn es niet so swar
als van den andren weet vorwaer
clene joncsine si draghen
some bouke ons ghewaghen
dat se die moeder alle verslaet
tote enen dat hare ontgaet
dat wreect up vader ende moeder
bede suster ende broeder
jn india oric ghewaghen
vint men die xxiiii voete draghen
van ghedane scone ende claer
nv hort van N hir nar
Nadrix dat es .i. serpent
dat lucaen ende ysidorus
met sinen venine maket onreine
pitte beken ende fonteine
dart in luschet ende legt
derre seden nadrix plegt
Nadra dats .i. serpent
dat men in dutschen bekent
men vintse bede clene ende groot
sijn venijn dat es die doot
men ebre triacle jeghen
.j. scone uel si te ebne pleghen
hare blasen es sulc van moghentede
men neme .i. roede uersch ysneden
ende doet den nadre der up blasen dan
wl bladren salsoe werden dan
neemt oec .i. swart scone ende clar
Ende latsen der up blasen dar
dat swert onuarwet algadre
dits de cracht van der nadren
wert .i. man inden voet ghebeten
tvenijn loept vpward alswijd weten
alomtrent des menschen lede
ende comtet ter herten mede
so ualt die mensce neder doet
dat doet sine hitte groot
die hier of gebeten ward
men anghem thouet nederwart
so moet tvenin inden voet bliuen
want sine nature wille cliuen
ende men sal die bete vte sniden
dan ghenesti in curten tiden
die seker gaen wille ende wesen
jn steden darmen ontsiet van desen
wriue sine blote lede
met alsenen ende ruten mede
dan sal hem dese worm vlien
nv suldi vort in .p. besien
Pister sprect jacob van vitri
ende solinus die mester vri
es .i. serpent dat tallen stonde
gapende gaet metten monde
vter kele gaet hem roec
wien so dit wondert oec
[hi swellet in der ghebare
als ofte hi wl waters ware
ende moet also bliuen doot
hi nebbe triakele ter noot]
Paceas alse ons doen verstaen
isidorus ende lucaen
es .i. serpent dat sine vart
altoes heuet achter wart
dat es die nature sijn
vreselic seere es sijn venijn
vander .p. vindic nemmee
nu hort vort ene in .r. ende nemmee
Rucela dats een serpent
datmen uint in orient.
aristotiles te wetene doet
dat nuttelic seere ende goet
want hi doet ons dat uerstaen
dat apoticarise vaen
ende oudent in hare apoteken
met dinghen die sire toe connen reken
ende maker specie af meneghertiere
nuttelic ende van menegher maniere
nemme sone vindic des
nu hort namen uort in .s.
Salamandra es ene maniere.
van serpenten in die riuiere.
leuet entar inne gaet
entat uier oec mede uerslaet
plinius iacob ende adelijn
aristotiles ende solijn
segghen ende doen uerstaen
dat nader lacerten es ghedaen
ysidorus spreket sine maniere
gaet voer alle gheuenijnde diere
plinius seit men siese niet
sonder alst seere reinens pliet
sijn spu es utermaten quaet
eist datter .i. mensche in gaet
hem ontuallet al sijn aer
vp bome clemmet ende daer
venijnsi de vrucht ende diere af bijt
bliuet doot in curter tijt
[vallet int water hi bliuet doot
diere af nut clene oft groot]
men vindet ene maniere.
van salamandren die leuen in viere
ende hebben wlle ende haer.
darmen af seit houer waer
datmerre gurdele ende cleeder af maket
dien nemmermeer gheen brant ghenaket
men leset van den paues alexander
dat hi adde van ene salamader
een cleet ende alst leelic was
warpment int vier ende als ict las
so quamet hute scone ende claer
broeder albrecht spreket uoer waer
dat hire af .i. gurdel sach
ende het uoer hem int uier lach
alset gloiede dedement hut
onghescadet ar ende hut
solinus segheter toe
salamandre neuet hie no soe
alle draghen si alst wijt kennen
ende legghen eiere ghelijc hennen
Stello scriuet isidorus
es bedi geheeten dus
ghelijc oft gesterret ware
ende het is van sulken vare
waer dat scorpioen dat siet
ets ueruart ende uliet
sijn venijn es van fellen doene
ne ware dat ulesch van den scorpione
ghewreuen entar vp ghebonden
gheneset dat in curter stonde
stellio uerdronken in wine
ende dar mede ghedweghen anschine
doet leelike spotten hute gaen
alse ons meesters doen verstaen
Scoura draghet oec venijn
jacob seghet ende solijn
alst out es dan wertet blent
ende alst sine faute kent
soeket enen wech dar .i. gat staet
dat ten westen henen gaet
dar staet uoren ende siet
ende alse de sonne risens pliet
dan uernuwet hier hiet lanc
sijn sien ander sonnen vp ganc
mensche al bestu worden blent
keere dine herte in orient
dar die vraie sunne riset
al bestu blent du werdes ghewiset
du salt van hem ontfaen dijn lecht
die niet ne doet dan al recht
Situla draghet venijn
alse ons seghet iacob ende solijn
een serpent esset dore groot
dient steket hi bliuet van darste doot
ets tragher dan men vint iet el
mar het heuet so scone een uel
dathet de liede doet stille staen
diet so scone sien sonder waen
dus oudet staende met ghedanen
diet niet ueruolghen mach met gane
so heet eist dattet te wintre wel.
ioft somer ware af doet sijn uel.
wien soet steket hine caent verwinnen
hine uerderuet van durste binnen
Sjrene sijn serpente mede
van hutermaten groter snelleden
experimentator ombint
dat mense in arabien vint
ende sijn snelre danne parde.
some uliegen si hare uarde.
hare uenijn heuet macht so groot
want hermens gheuoelt bliuemen doot
Scorpio dats .i. serpent
solinus seghet diet wel kent
dattet in tanschin sonder waen
soetelic seere es ghedaen
ende heuet enen uercnochten start
die seere crum es achterwart
dies gheuenijnt talre stont
ende crumptene alster mede wont
ende tallen tiden poghet ende pijnt
hoe datten mensche gheuenijnt
wien so meent dit scorpioen
danden hoegescalc die sijn doen
also gheset heuet dat hi poghet
hoe hi dat scoenste utwart toghet
met sprekene met sconen ghelate
mar alse danne .i. gaet sire strate
steket hi de tonghe hute naden man
ende uisiert hoe hi best can
beede doen scamenesse ende scade
met sinen gheuenijnden rade
Die gheuenijnt es met scorpions slaghe
leuet tote anden derden daghe
psilli sijn erande liede
die omme ghewin ende om miede
venijn sughen huten wonden
dese brochten in ouden stonden
jn italien omme beiach
menech dier dat uenijn an lach
doe brochten si scorpioene int lant
ne waer si storuen althant
doch ebmen scorpioene ghesien
die niemene te scadene plien
mensce die vanden scorpione
gheuenijnt es in eneghen doene
sine asschen drinke dan in wine
hi gheneset vanden venine
scorpio arde tetene pleghet
alse ons experimentator seghet
eist datment in olie versmort
ende bringhement danne ter sonnen vort
ende merre vp ghietet aisijn dan
het gheneset ende leuet vort an
van .s. ne uindic nemme
nu hort vort vander .T.
Tortuca es der tortuen name
een leelic dier ende ombequame
ende es onder serpente ghetelt
om dat soe crupet achter velt
ende leghet tusschen .ij. starke scilde
die hare gaf die nature milde
diemen qualike mach dore slaen
hare houet es na die padde gedaen
ghestert es soe alst scorpion
eier leghet soe alse hennen doen
entie niet ghesont ne sijn
leuende es soe sonder venijn
mar doot alse ambrosius seghet
die terdet dat die lendine leghet
jofte hare herte hi werdet gepijnt
want hi bliuet gheuenijnt
Tarans es een serpent
also alse plinius kent
vanden gheslachte van scorpioene
ende ulieghet na sinen doene
want diet steket bliuet doot
Triakele ne si ter noot
ende dar toe andre medicine
jn italien plegheter te sine
mar sonder venijn sijn die bekent
die quade sijn in orient
die moghen leuen sonder zaghe
sonder heten .xx. daghe
men sal doot slaen dat tarant.
ende latent roten in olie te hant.
die olie die es medicine
vrai ende goet ieghen venine
Tusus es .i. serpent horic lien
omtrent paduie in lumbardien
vi. uoete iofte .vii. groot ghemeene
achter grof ende voren cleene
scarp es sijn start ende niet cranc
omtrent ere palmen lanc
ghelijc den paldinghe cruuptet wel
ende es utermaten snel
verre spronghe so caent gheuen
ende altoes thouet es hem up heuen
hen doet altoes niemen quaet
hen si datment swarlike bestaet
vpten ricg heuetet .iij. roode streken
die met varewen sijn ontsteken
die doen roten tflesch van desen
ende nuttelic als wi lesen
beede in dranke ende in hate
want etster goet toe vtermaten
Tyrus spreket iacob van vitri
ende liber rerum oec der bi
es .i. serpent dat heetet also
omtrent tlant van ierico
ende omtrent die iordane
gherne plegetet te bestane
voghele ende oec deier mede
want die uertertet talre stede
dit ulesch hier af es datmen bringhet
ende met andren specien minghet
darmen triakele af maket
darmen alrande venijn mede slaket
sulke segghen dat dit dier
seere fel was ende onghier
allen lieden ende pijnlic seere
voer die passie van onsen here
so datmen .i. dat felste vint
doe ihesus andie cruce hinc
ende men hinghet hem ter siden
voer wart meer in allen tiden
metter cracht van ihesus bloede
quam ons dat venijn te goede
triakele eist ende medicine
jeghen alrande venine
sonder ieghen tirus venijn
dat tirico hetet in latijn
sijn uel doet af na sire zede
ende ueriongeliket hem dar mede
Tiliatus alse liber rerum seghet
es .i. worem die te wesene pleghet
jn meneghen lande ommetrent
mar alst wast werdet .i. serpent
lentworem hetement alsict kenne
want het wasset huter lende
ende uertert den boem met allen
binnen also dat hi moet vallen
dit serpent wert seere groot
ende doet alsemen seit groote noot
beede beesten ende man
war soet comen mach den daer an
van .t. ne sprekic nemme nu
nu hort vort .i. serpent in .v.
Ujpra seit iacob van vitri
ende isidorus der bi.
es .i. serpent van der nature
als noten sal dese creature
die soe gaept van groter jtte
als die hie uersiet ditte
ende stect sijn ouet in aren monde
dan bitsoet hem of tiere stonde
ende ontfaet ionghe der mede
alsi comen ter ripede
so scorensi der moeder siden
ende comen ute in curten tiden
drirande vintmen van desen
want hare bete es sonder ynesen
nochtan hare jnadren sijn fijn
ende es jeghen alrande serpente venijn
[doet ons plinius te wetene wel
experimentator seghet hare vel
dat soe te saisoene af doet
es tanden ende oghen goet
ghesoden in goeden wijn]
hare smare maket donker oghen fijn
tui dat si de moeder uersliten
spreect plinius in sire viten
hi sprect dus in sine tale
vipra draghet xx. te male
ende ne werpt nemme dan .i. samen
so dat dandre dar of uergramen
die binder moeder sijn besloten
ende scorense met aren roten
hare moeder ontve de siden
ende comen vte in curten tiden
lettel serpente vintmen so fel
nochtan nes sochter niewet el
jeghen die soe dan die hie
ons segt sente basilius mie
want alsoe es in ere side
hi wispelter na ende wert blide
alsi se beuoelt bi hem sijn
dan spueti vute sijn uenijn
ende ontfaet met groter minnen
sine lieue veinoetinne
onsalich dorpere groniard
scamedi dat dat tu eues onwerd
sonder redene sijn wijf
lere an dit felle dier kaitif
dat sijn venijn van hem spuet
alst an sijn ghenoet vernuet
lat varen dine felle dat
ende wese ouesch dats mijn raet
wese onderscedich van dinen sinne
ende deel hare weder dine minne
hier ent der serpente bouc
addicker in minen ondersouc
meer gheuonden jc ad bescreuen
nu salic v die redene gheuen
van den wormen groot ende clene
ende tersten spreken int ghemene
Alle worme int ghemene
sonder voete ebben bloets clene
sine sughent van andren dieren
hare sap es van sulker manieren
ghelijc oft ware ouerbloet
worme oec die sijn geuoet
ebben niet dan sap allene
bede grote ende clene
vele worme sonder waen
vintmen die metten somere bestaen
ende metten somere nemen ende
als hem die sonne niet nes ghende
some worme die crupen
ende some die in bomen slupen
die ulieghen ende werpen hare saet
jn loueren alst coude ane gaet
ende als die dau comt metter sonnen
sietmen dat si wassen connen
vorme die meest ebben van vire
vlieghen best dats hare maniere
ende sijn gheuarwet als pellijn
die gone die van der lucht meest sijn
lopen snellike are varde
die ebben meest waters ende arde
die sijn traghe in crupene in gane
dus doen ons de meesters te verstane
dits worme nature ghemene
hort van elken vort allene
[terst in A der na in B
na de letteren van a b c]
Apes dat es die bie
sente ambrosius seget mie
ende basilius de groote
dat sijn worme sonder ghenoote
sine nooten noch ne riden
ende wonen te samen tallen tiden
hare urome legghen si tere stede
ende heten alle te samen mede
cost ende ghewin groot ende cleene
dat es talre stont ghemeene
hare maghedom hare reinechede
es hem allen ghemeene mede
si winnen vruchte ende bringhen
sonder nooten ende minghen
an hem pleghet ghene luxurie te sine
dus winnen si al sonder pine
nochtan werdet hare geslachte groot
si nemen winninghe in hare ghenoot
ende allegader so sijn si
onder haren coninc vri
want sine heren ende minnen
alse dien si haren here kinnen
ende bi haren wille gheset
vp hem ne doen si ghene onwet
ende dits te wonderne twijnt
wantse hare coninc weder mint
ende es hem sochte sonder waen
ende bliuen hem oec onderdaen
hier om en es sonder lieghen
onder alle worme die ulieghen
mee te wonderne dan an bien
men mach hem honech gadren sien
dat bouen alre soeteit es soete
ende te menegher mesquame boete
si maken was ende oec raten
den meneghen meinsche tere baten
si hebben raet voghet ende hertoghen
dar si hem mede beraden moghen
ende si ne sijn niemene fel
mar sochte van manieren wel
dats wonderlic engien
want wintertijts machmense niet sien
mar tes somers alsmen winnen mach
nes gheene ledech vpten dach
hets worem die ghere urucht ne dert
ende alset bi hem heuet vertert
die bloemen doen si danen spien
war hem goet mach gheschien
sijn si in uremder stede bi nachte
onder hem so doen si wachte
hoe hare vedren niet werden nat
ende keeren upwart den buc dor dat
hare couent delet hem in drien
men magre coninge ende heren sien
ende middele die de ionc berechten
ende andre ghelijc dienst knechten
jn elken buc es emmer .i. here
entie es scoonre emmermeere
ende alse groot alse .ij. bien
de vederen die sijn curt van dien
ende een deel hoger vp die been
voer sijn uorouet al in een
ghelijc oft ware ene croone
an sijn uorouet sittende scoone
ende oec segghen meesters wale
dat hi es al sonder strale
sine hoecheit dats sine were
nature ontseget hem dat spere
om dat prensen van artrike
exemple nemen an des ghelike
dits deerste ordine vanden bien
Dandre diemen dar mach sien
die sijn tragher scarp ende fel
ende berechten dandre wel
mar si ne doen lude no stille
anders dan de meester wille
onder dese sijn andre bien
die scalkeliker dienens plien
ende winnen scalkelike ende halen
dar si dandre mede betalen
dese nebben strael negheen
ende sijn dienende al in een
den rechten bien enten heeren
dese stekemen ute met onneeren
des margins slapen si te langhe
merren si te lange inden huteganghe
si bitense doot sonder ghenaden
eist dat si hem te vele scaden
alst honech ripe es ende goet
si bitense doot metter spoet
ende als de ionc sijn starc gnoech
ende gheset wel int gheuoech
setmense ter middelster scaren
om dat si ulieghen harentare
om hare ruste om hare stede
ende somech meester volget mede
diese berechtet dus volghen si an
haren meester haren coninc dan
Palladius seget dus mie
tue dage te voeren ofte drie her si ulieghen willen hute
singhen si met groten gherute
so vart de coninc hute daer
ende dandre alle volghen naer
so waer dat si te swarmene vanghen
eist dat si teenen hope hanghen
so nesser in alt gheloep
mar .i. coninc in den hoep
eist dat si oec meer hoepe maken.
so weetmen wel in waren saken
datter als menech coninc es.
alse menech hoep sijts ghewes
dit edel werc van haren raten
mach elc wonderen hutermaten
si rusten in die morghen stont
tes dat ene ondoet den mont
ende trompet .ij. waruen ofte drie
hoec leret weder kennen de bie
eist dat de dach scone sal wesen
so ulieghen si alle hute met desen
ende saelt weder sijn onreene
so ulieghen de scalke vt alleene
elke heuet besceden ambacht
alse deene heuet hare last gewracht
so sijn daer .iij. ofte .iiij. gestaen
diese ontladen ende ontfaen
deene bringhet honech dandre bloemen
water sietmen bringhen hem somen
ende sulke maken die woninghen
dan dienre sulke van andren dinghen
dat si anders niet ne wachten
dan den inganc met crachten
sulke scouwen an die sterren
joftem tweder hiet sal erren
ende si heten al te male
te samene in ene zale
alst houont es ruten si der in
ende emmer inlanc so min
ende ruten te samen teere summe
ende ene uliegheter al omme ende omme
ende trompet inder manieren mede
alse diese wil doen waken nader sede
terst maken si waer wonen sal
die imeente ende rusten al
so scone dat elken mach lusten
dar maken si der heren rusten
alse de ionc dan up comen
dan ebben si thant uernomen
wie si sijn eist meente eist here
die hem sullen ter neringhen keeren
die roeuen si thant vanden liue
om dat dandre in paise bliue
alse hare coninc ter weiden vart
met sinen erre es hi bewart
die bi hem bliuen ende sijns beiden
ende alsi alle pinen ter weiden
so es hi ledech dan alleene
ende merket hoe si pinen gemeene
om hem in sire scare
die seriante nemen sijns ware
oftem hiemene doet leit
want si sijn fel ende dore wreit
ende ne laten hem niet messchien
dit ne mach niet dicken wesen
sonder alst weder es ghestade
ende dan nes niemen so stout van rade
diemen vp sal ulieghen horen
hare coninc ne ulieghe voren
ware dat hiemen soe coene ware
die scoren wilde des koninx scare
hi moeste dat ontgelden seere
verliesen si oec haren here
so es dat gheselscap ondaen
ende uolghen enen andren coninc saen
somwile stridet .i. buuc vpten andren
om de bloemen dar si in wandren
ofte om honech des gheloeuet
dat elc andren af roeuet
oec so vindemen dorpre bien
die felre te wesene plien
entie sijn uromelic ende wreet
ende altoes te winne ghereet
weltijt so die bie so steket
dat hare dat strael ute breken
volgeter enech daremkin naer
so moet soet besteruen daer
si scuwen seere quade lucht
want si steruer af inder ulucht
esser hiet bi doem of brant
si steruer af alte hant
die lucht vander dooder bie
doodet die andre segmen mie
jn couden tiden bliuen si binnen
ende leuen bi dat si winnen
si minnen seere soete geclanc
dar mede vaetmense ghemanc
x. iaer ten lanxten ofte seuene
set hem nature te leuene
nem buffels darme metten drecke
ende doet onder derde decken
dar af sullen wassien bien
ouidius bouke segghen van dien
delf enen stier ofte ene coe
nature doet hare cracht der toe
dat merre af siet wassien bien
mar si nooten alse uliegen plien
doch gheliken si wel naer
den edelen bien wetet uoer waer
honech es heet int beghin
ende droghe alst comet bet in
honech suuert ende hout
medicina in hare ghewout
[ende men tempert oec der mede
der medicinen bitterhede]
jeghen die coude maghe nat
nemt onech ende tempert dat
met waremen watre ende lat in gaen
et sal die maghe suueren saen
et maket oec dat anschijn clar
duaestuut der mede dar
jn enen scerf soutu onech braden
ende doere oec toe sout bi staden
ende mac .i. soroep der mede
ets goet jeghen den rede
Arenea dats der coppen name
.i. lelic worm ende onbequame
soe weuet vte haren buke net
dar soe die vlieghen mede let
dicke sietmense soe weuen
dat hare cost hare leuen
so subtijl es hare engien
datment noit mochte sien
ende so subtile sake spinnen
om vlieghen es al are winnen
ende negheene dinc wacht bet
wie so comt in hare net
ende alsoere .i. in siet uerwerren
loepsoere toe sonder merren
ende eter of hare becomen
dander out soe thare vromen
men waent die soe si datter weuet
ende die hie bi der proie leuet
aristotiles die seghet dat soe in lentin notens
dat soe in lentin notens pleghet
van ongre sterueter ne ghene
lucht nat .i. del voetse allene
experimentator seghet
wonde dar men hare webbe vp leghet
dat soe niet ne swelt omtrent
als die coppe siet .i. serpent