Idee 119.
In myn Vryen Arbeid zeg ik dat de Kamers hry volk
niet vertegenwoordigen, en ik zie dat myn Uitgever
het bewys daarvan toezegt in de eerste afleveringen van de Ideeën.
Ik zal dat woord inlossen, maar kan dit niet terstond doen, omdat ik whisten
ga vanavond.
Ik ben niet gestemd tot schryven. Verbeeld u dat ik redelyk goed whist,
dat ik -- over 't geheel -- goede kaarten heb gehad, dat ik met m'n aide
meer trekken gemaakt heb dan myn tegenparty... en toch wist men my te beduiden
dat ik verloren had, en betalen moest.
Die rekening kan niet goed wezen.
Daarover nu ben ik zo ontstemd, dat ik me maar kort -- en niet goed misschien
-- zal afhelpen van het bewys dat de Tweede Kamer het Volk niet vertegenwoordigt.
Het ideaal ener regeringsvorm is: absentie van regering. Wat maakt het naderen
tot dat ideaal mogelyk? Vermindering der behoefte van een Volk om geregeerd
te worden, dat is: ontwikkeling, beschaving, verlichting, enz. Als ieder
wist wat hy doen moet, en daarnaar handelde, ware alle regering overbodig.
Ik spreek niet van bestuur. In 'n fatsoenlyk gezelschap heeft men
geen Koning of Keizer nodig, om te beletten dat de gasten hun benen op tafel
leggen, of zitten gaan op 't hondje van mevrouw. Wie, par inadvertance
gaat zitten op dat hondje, of z'n benen uitstrekt tussen de schotels, wordt
gewaarschuwd dor eigen besef zyner onbehoorlykheid, door 't janken van 't
hondje, of -- en dan is 't al heel erg -- door den wenk van een der medegasten.
Van boete, van straf, is geen spraak. De natuurlyke straf ligt in
den boezem van den misdadiger zelf. In de zogenaamde zedekunde noemt men
die straf de stem van 't geweten, en in gezelschap heet ze confusie. 't
Komt overeen uit. Die beide dingen komen neer op 'n onaangenaam gevoel van
degradatie, waarvan men verlost wil wezen, en -- maar dit is zeer parenthesiaal
-- 't is de vraag of er confusie is en gewetingswroeging in 't gemoed der
bewoners van een, overigens onbewoond eiland? Op de vraag 'wat is
de wat is zedelykheid op zo'n eiland?' hoop ik later terug te komen. 't
Is een gewichtig onderwerp.
Absentie van behoefte aan regering is een onbereikbaar ideaal. Natuurlyk,
anders was 't geen ideaal. Evenals in veel dingen, is hier de eis: voortdurend
streven, en 't resultaat: benadering.
De regeringsvorm die dit streven toelaat, bevordert, zoveel mogelyk vruchtbaar
maakt, is de beste.
Dit alles is duidelyk, naar 'k meen. Toen ik dit Idee begon, was m'n voornemen
een lang stuk te schryven, maar een briefje dat ik zo-even ontving, en dat
me verdrietig maakte, noopt my tot kortheid. In de hoop daarop later terug
te komen, sla ik nu de oorzaken over, waardoor alle eeste regeringsvormen
waarschynlyk zyn geweest: patriarchaal. Daarna werden ze monarchaal. Vervolgens
republikeins. Die republieken zyn van velerlei soort: demokratisch, aristocratisch,
polycratisch, ochlocratisch, oligocratisch, alle meer of min autocratisch,
despotisch en tyrannisch.
Uit het botsen der belangen en denkbeelden is voortgekomen...
Naar het vorige idee.
Naar het volgende idee.
Aantekening
Naar de eerste pagina.