Jan Pertcheval

Den camp vander doot

Den camp vander doot is een vertaling van Le chevalier délibéré van Olivier de la Marche. Jan Pertcheval maakte deze vertaling in 1493 die in 1503 uitgegeven werd door Otgier Nachtegael.

De diplomatische editie is verzorgd door Bas Jongenelen naar de facsimile-uitgave van Gilbert Degroote (Antwerpen 1948). Op- of aanmerkingen kunt u sturen aan bas@basjongenelen.com.

¶ Dit boeck is ghenoempt den Camp vander doot

Studeert hier inne want het is u noot

¶ Hier beghint een bouck oft een tractaet.

Dwelc van elc waer goet gheuzeert

Daer af van den tijtel dus gescrenen staet

Deertse vanden Ridder gedelibereert

¶ Hier begint dat prologus vanden boeck Gehieten den Camp vander doot

Want gelijk die propheet Job seijt Dat leuen des menschen is als een strijt opter aerden ende de mensche niet sekere en heeft dan de doot niet onsekere dan de vre des doots Daer om sellen allen sterflijke menschen dit boeck dat gehieten is den Camp vander doot. dicwijls ouer lesen ende mitter herten ouerdencken ende speculeren want het vol is van geestelijke verstandenisse vol van scrifturen ende figuren vol van exempelen der poeten ende nae die conste vande rethorijc zeer constelijc geset is toenende demanire van eenen princelijke gewapende ridder lerende dat elck mensche mit geestelijke wapenen dat is mit duegden enen doot camp vechten moet om te strijden tegens den tijtlijken doot. waer mede elck aenbeuochten wort van Atropos die godinne des doots welcken niemant ontgaen mach mer den tijt wel verlengen mach mit goet regiment mit wijslic ende dueglijc te leuen waer bij dat hij den ewigen doot sel mogen ontgaen ende inder ewicheit leuen sonder eynde Amen

¶ Men sel weten dat die bedudenisse van somige walsche namen staende inde figueren voer elc capittel die salmen vinden int eynde van deesen boeck

¶ Hier beghint den Camp vander doot

GHelijckerwijs dat achterwers gaet tsaisoen

Zo veel minder dagen als vanden iaren

Schiet ic van huys om een voyaedse te doen

Duer een begeerte en occusoen

Alleenlic mer Ghepeys word ic geware

Die my geselscapte geseit int clare

En brocht mij daer vast int gedacht

Hoe ic voertijts myn ioncheit ouerbracht

DEese die was zeer myn vriendinne

Zij nam voer huer dus een propoost

Seggende tot my hoort wes ic beginne

Die sijns selfs verget is sot van sinne

Hi scuwet de eere hi wort zeer ongetroost

Ic houde hem onwerdt en alder boost

Ende gelaeten van de godlijke gracie

Niet wert geeert tzijn te geender spacie

GHi ziet duert voerleden saisoen passeert

De boomen de eerde ende groen heyen

De blomen de bladeren al geuioleert

Sonder roke oft crachte geconfondeert

Tloof geuallen al bloot de weijen

De couwe mit snewe wilse beleyen

Twort al veroudt en cout sonder ieugt

Sijn groysel faelgeert hem en de duegt

Algelijcxs ist ooc mit v gewaerlijc

Die den tijt vwer iongerdagen

Hebt ouerbrocht en gaet nu swaerlijc

Lancx so ouder des v ioncheit claerlijc

Faelgeert en v vriendelijk behaghen

Gi en moecht sulken hoep niet meer beiagen

Als de bomen die iairlix int groyen volherden

Want jonger en moegdi nemmermeer werden

Soudi dan vergeten hoe gij zijt gestaect

Den voerscreuen tractaet zo eyselic inder noot

De welc Colijn caellui heeft gemaect

Te brusel wonachtich die so bij ten raect

Genaempt zijnde den Pas vander doot

Waer bij gij weten moet ic segt v bloot

Wye die starcxte is hoe gij v bekent

Tsij de oude Crancheit oft Accident

Dees twe ridders synde zo wreedelijc

Int groot forest van Atropos

Houden daer den pas seer weedelijc

Zo wonderlijc en so onbescedelijc

Dat sulc sijnder dagen daert wort los

De menige crijgt daer sulken schos

Waer bij zij huers goets al moeten deruen

Want zij allen menschen doen steruen

Mijn heere Accident de wreede

Hij gherieft al de iongen oft ouwen

Tsgelijcx Crancheit bi onbesceede

Brinct ooc al tonder mit zijnen beleede

Die haer ieugt staet int vercouwen

Sij smiten. sij keruen. sij slaen. sij houwen

Huer mordadicheit gelijcx was nie gesien

Nyemant en mach hem beijden ontulien

Weet gij niet dat Exces de hyrault

Heeft die capittelen al omme gecondicht

Weet gij niet wat wreeder gewout

Accident. v leueren sal dassout

Betert v tes tijt van des gij hebt gesondicht

Siet wel toe eer gij wort gewondicht

Dat gij v verweren wel te passe gordt

Want gij begost doen gij inde werelt tordt

Oft zij dij stercker dan de stercke sampson

Oft meer te ontsien dan de stoute hercules

Oft zij dij wiser dan de Coninc salomon

Oft schoonder dan de schoone absalom

Oft subtijlder dan was dyomedes

Vreesdij niet wat in dit gepeys al es

Dat deese niet en mochten verbij gaen

Want niet meer dan zij en suldij vrij staen

So ouder zo den tijt meer naken sal

Om v int velt te zijn bereet

V genaect al reede dat swaer ongeual

Der outheit. makende groot gescal

Als een trompette die op de clocke sleet

En noodt v vast. oft v is lyef ofte leet

Feytelijc te doene v defencie

In de bataellie sonder assistencie

Sus heeft mi tgepeis vast te voren geleit

Al tgene daer ic mit soude vechten

Des ic my ginc ter stont maken bereit

En hebbe huer van als grooten danc geseit

Myn wapen brochten daer myn knechten

En liet mi zoot behoert fierlic toe rechten

Ghelijc een ridder nam speer schilt ende sweerdt

En al gewapent spranc ic op mijn peerdt

Mijn peert was gehieten wille

Mijn hernasch was gesteken inder temperueren

Eens waters genaemt crachtih int gescille

Mynen scilt hiet gode hope vast en stille

Ten minste om dat lange sou dueren

Myn glauie was van Auentueren

Gemaect bij wonderlijker auentagie

En mijn sweret was van groter courage

Aldus nam ic aene de vaert

Tegen mijn partije vol moedicheden

En alleenlijc rijdende ongespaert

Volgende de eerlijcke maniere verclaert

Vander goeden ridders ouerleden

Dus heb ik twe dagen lanc gereden

Sonder vinden enige auenture

Werdich te stellen in scrifture

Ten is geen noot dat ic verhale

Myn peesteren merren oft reposeringe

Mer tis wel reden te desen male

Dat ic mijn auentuere te berge te dale

Oopelic segge om v conforteringe

Recht omtrent .ij. dagen in mijn spacieringe

Reet ic my vermeyende menighen stap

In een pleyne gehieten werlijcke blijscap

Ic nam in dees plaetse sulken iolijt

En dees contreie my so behaegde

Ic en cost van daer niet te dier tijt

Des ic Auentuere vant eer lanc respijt

Dan eenen ridder die my belaegde

hij riep recht als een onuersaegde

Wacht v wilt v stellen te were

Des ic my behelpen woude mit mynen spere

Mer ic antwoirde hem te dier spacien

Segt my te minsten uwen naeme

Zij dij Ridder oft van wat nacien

Eer ic tegen u steec bij uwer gracien

Des hij seide geerne zoot wel betaeme

Wien dat belieft oft mach wesen blame

Ic hiet Aenstoot hier op dees stede

De eyghen zone van gulsichde

Hoe verstae ic dat hoe sal dit wesen

Seide ic zij dij niet Outheit of Accident

Die Atropos pas hout durclijc gepresen

Doen ic v sach meende ickt bij desen

Des seide zij neem ic zijter in content

Mer ic bin hem luyden dicwijls omtrent

Als ondersaten de meeste verhenen

Deerste persecutuer vant menschen leuen

Mit dien liet hij sijn spere sincken

Luttel sins hiet daer af dat yser verstaelt

Hi stac op myn taerge recht om verminken

Sulcken steec ic moeter noch om dincken

En ic heb myn lance ooc gedaelt

Geen van ons beyden en heeft gefaelt

Want wij staken om prijs zo my dochte

Doen elk den anderen meersterlijc gerochte

Daer waren ons lancen beide gebroken

Mer wy bewaerden onse sadelen daer

En hebben ter stont in ons handen beloken

Ons swerrden sonder veel woerden gesproken

Getempert mit dwaesheit openbaer

Slach om slach slogen wy vromelic daer

Ia menich slach die swaerlic vatede naer

Recht oft elc onweert sijn leuen haettede

Dus nam ic der werts ter stont de vaert

En seide dat god v blijscap wil gonnen

Den dach wort out den nacht hem baert

Wildi my vanden uwen deelen my verclaert

Alzo ic v te mijnent soude ionnen

Hij willeconde my geerne twas na der sonnen

Hi dede myn peert en my groot gemake

Als vrient den vrient plege voer alle sake

Hij heeft my seluen ontwapent daer

En in sijn eygen huys gelogiert

Enen groten mantel brocht hi mi daer naer

Die hem Voersienicheit gaf dats waer

Van zijden gewracht fraylijc ghechiert

Van sulcken weerdt was ic nout gehantiert

Want die chiere die hij my daer dede

En vant ic noit op enighe stede

Hij dede my daer mit diligencie

Water om waschen nettelijc voert brengen

Bij eenen iongelijc schoon in apparencie

Genaempt guede ionchheit na myn intencie

Dus hoerdic hem noemen bij anderen dingen

Die weerdt die leyde my sonder verlingen

In een cleyn capelle die zijnent stoet

Zeer deuoet en schoon bequamene ende zoet

Daer dede ic ter stont mijn orisoen

Voerden outaer zeer schoen vercleede

Mit eenen cleede van Ghenouchdoen

Verwapent mit Berou. willet beuroen

Penitencie die hadt aldus bereedt

De heremijte heeft my al omme geleedt

Duer een goet duegdelijc verstercken

Want sonder dit machmen luttel goets wercken

Hij badt my dat ick corten woude

Mijn oracie te deesen male

En leyde my daer ic mit vroude

Mijn auont mael mit hem doen soude

Mildelijc geuende mit soeter tale

Spec ende er weten so ict verhale

Hadde hij daer te wille present

Des ic doen van dien wel was content

Dijcwijls liet ic mijn ooghen draeyen

Om te zien van mynen weerde de ieeste

Soe ic meer sach zo meer belaeyen

Om op hem te zien des moest ic verfraeyen

Sijn weesen was eerlijc als een de meeste

Wit haren baert had hij gelijc eenen geeste

Scheen hij rechts vuyt abstinencien

En wel een man sijnde van grooter sciencien

Nauwelic mocht ic mi wel onthouwen

Ic en moste na zijnen naem hem vragen

En wat hem porrede in goeder trouwen

Al daer te wonen in dat beuouwen

En dat ic zinen naem mit my mocht dragen

Duer zijn duecht hoordic hem gewagen

Groote kennisse heb ic wel aen v

Ic wil dat gij van my hebt kennesse nv

Die hermijt maect den Acteur bekant

Hoe dat sijnen naeme is Verstant

¶Verstant

Ic hebbe mi getrauelleert in menich lant

Als die van auentuere een ridder hiet

En mijnen naem is gehieten verstant

Die al omme ooc wel is bekant

Vanden besten ia vander tafeconden ziet

Dus siende de werelt anders niet

Dan een zee des leuens onseker gestaect

Zo hebic van de plaetse mijn demeyne gemaect

Soberheit heeft gemaelt mijn broot

Goet leuen heeft getempert mijnen wijn

Mijn wandelen is in blijscapen groot

Planteit is mijn meestersse bloot

sonder melancolie is de ruste mijn

Hier binnen en compt geen nidich schijn

En dit huys hiet onder mijn bedrijf

Vander redenen een ouerblijf

Rechts hier wil ic leuen en steruen

Hier wil ic mijnen tijt ouerlien

Gode soeken de werelt begheuen

Der zielen dienen en den lichaem verheuen

Doer te veel te minnen zeer castien

Ic heb te zeer ghemint in alle zien

De sonden. des bid ic onser vrouwen

Dat zij my in dit wil ghestadich houwen

Dijn aengrijp dijn sake en dijnen name

Heb ic al wel gheincorporeert

Geen dinc en es voer my verborgen twaer onvrame

Ic ziet al ic weet al zoot wel betame

Of werwerts datmen trect ofte verkeert

Gij zijt wter maertsen ghepasseert

Daer fortune. wonder ende druc

Hebben begost een wonderlijc stuc

Dus heb di mijn naems verstant gecregen

En tgene dat ic v nu wil vermonden

Ic weet wel dat gij zijt onderweghen

Als een stout vroom edel deghen

Vwen lichaem te leueren te deesen stonden

Den geenen die noit na mijn orconden

En waren verwonnen van hoe out verdaegt

Dees hebbent al doot ende wech geiaecht

Accident vindi altoos bereet

Al vast ghewapent ende te paerde

Al te dooden en te bringhen int leet

En crancheit die op dander zijde steet

Wreet sonder genade als de onuerueerde

Mer tsegen een die bereet is te sweerde

Ia daer crancheit maect den tsegen stoot

Daer tegens heefter Accident wel xxx doot

Ic heb v verclaert al v wesen

Vwen naem v saken v wille

Vlyen noch deysen en is niet gepresen

V begrijp moetti volbrenghen in desen

Gaet vertoent v en zijt niet stille

Ghij crijgt eer genoech in dit gescille

En ghy wort ghepresen doert beghinnen

Condi mijn heer Accident verwinnen

Ende indien dat ghy verweerder zijt

Te onderhouden datter is voersproken

So gheef ic v een ghifte te deser tijt

Een glauie van Regemente in v berijt

Inde stat van v lance ghebroken

Hier mede steect smijt wilt wonder coken

Want hier mede mach worden verwonnen

Accident daer ghy hem sult vinden connen

Hier bij moetti als ghy ontsprinct

V seghenen mit uwer rechter hant

Gode biddende dat hy uwes ghedinct

En uwen goeden enghel v gehinct

Te sijn in deesen wech v onderstant

Dwelc ic gode bid almachtich bekant

Hem danckende zo mijn herte dat meent

Van alle die duechden die hij ons verleent

Vander tafelen sijn wij dus op gestaen

Mit goeder moeten naede gracie

Ende ic vant mijnen weert daer veel lach aen

Doer sijn propoost so wijs ghedaen

Dat ic in hem nam iubilacie

Hy seide my ghy sult te dese spacie

Slapen gaen ende dan morghen vrough

Toen ic v mijn reliquien nae v ghevouch

Daer nae leide hij my om logieren

In een plaetse properlic versciert

So ient ic moeste vruecht hantieren

Hij dede my decxsels ghenoech bestieren

Op een matte van rusten ghesciert

Ic en had noit herberge so wel geregiert

Noch plaetse oec na mijn behaghe

En daer sliep ic tot den scoonen daghe

Als ic ontspranc het was schoon dach

Doen hoerdic een cloxken luijden daer

Dus stonde ic haest oppe sonder verdrach

En wiesch mijn handen also ic plach

Scamelic doer negligencie zwaer

De misse vant ic bereit en anden outaer

Eenen obseruant diese sanc na mijn intencie

Die gehieten was Obediencie

De alue die hy daer aen dede

Was goede wille van eerst ghenaempt

De amict hiel als mate haer stede

Tgortsel was van puerder suuerhede

De stole was als caritate gheraempt

De manipel was vol trouwe besaempt

Ende de casuffel was hogelic gheacht

Want van eerbaerheeden was sij gewracht

De hostie was van saligher trouwen

Ende de kelc hiet gheloue inder waerheit

Dampullen goet recht sonder vouwen

Ende tlicht hadde int bescouwen

Van gracie alle de openbaerheit

De quispel van sculde geen zwaerheit

En die clocke was al bij auijse

Geheelicke van goeden onderwijse

Alle dlijnwaet vanden outaere

Was seer rijckelic ende wel geordineert

Ghemaect van costelijker ware

Van eenen wercke der waerheit clare

Dmissael was van beloften ghecontinueert

Sulke edelheit was noit ghegrondeert

Noch plaetse daer god badt was gedient

Des ic dees plaetse prees dus ghegrient

paesbert was eendrachticheit beuonden

De candelaers waren al van accoerde

Den outaerstein had van perfectie tvermonden

En van goeder intencien waren te dien stonden

De glasen veynsteren daer ic na spoerde

En mit ontfermen so ic sach en hoerde

Was daer gheciert met allen rijckelijc

De heylige capelle zoot was blijckelijc

De misse gecelebreert sijnde ic doen sach

Mijnen weerdt die daer hadde ghelesen

Seer deuoot sijn mettenen also hy plach

Die my ter stont boot goeden dach

En vraechde my wes ic voer in desen

Hoe ic gherust hadde mit een blide wesen

Ic seide wel hem bedanckende zeere

Vanden herberghen ende vander groote eere

Doen seide hij my nu moet ic voldoen

Tbelof mijn tresoers so ic v dede vermaen

My onder wisende dat ic wel soude beuroen

Peysende om der stucken vreempt fautsoen

Die van goude noch siluer en waren gedaen

De dore van achterdincken dede hij open saen

De slotel was begeerte van wetenheit daer

En tslot was eenen schoonen spiegel claer

Dees plaetse was recht oft een cleoster ware

Gepareert mit wonderlijcken scilderien

Dus peyst wel of ic daer int clare

Mijn beste dede al vielt my opt dsware

Om kennen en weten al dees fantasien

Verstant dede wel want te desen tijen

Seide hij my appliceert hier toe uwen sin

So crijg di van mijn relequien tbekin

Siet hier dit is van eenen ezel tkakebeen

Daer Accident abel met bracht ter doot

Bij Cayn dien brachte int gheween

Doer een haetsap die niet en was cleen

Dus was hij deerste die de eerde ontsloet

Hy dede quaet die misdade was groot

Want hij vermoerde so elkerlijc is vroet

Een vanden besten voer der diluuien vloet

n dit is den pylaer lect hier aen merck

Die sampson mit crafte heeft ghebroken

Daer hi me afwerp want hi was so sterck

Tgrote paleys twelc hoge was int werc

Sijns wyfs bruloft was daer gewroken

He en meer ander doode hi daer onder beloken

Twas al van accidents werck den horriblen

De proeue is inden text vanden biblen

Dit es een betoeuerde hende my wel versint

Daer mede dyanira die niet bet en mochte

Meinde te minnen of te sijn ghemint

Daer sij me doode ende heeft ghscint

Hercules den stouten dier bij inden brant gherochte

Accident wast die huer desen raet sochte

So ghy lesen moecht in enighe partye

Vander gooden genealogye

In desen koker so moechdi vinden

Den griffien daer mede was door gesteken

Iulius cesar als van zijnen beminden

Dien sij in huer cenaet brochten tinden

Bij groeter wreetheit soot heeft gebleken

Dit waren van accident de treken

Deese dinghen geuen ons memorie

Nae de Roemsche historie

Deese busche die ic v hier thoone

Sonder handelen of ooc aente tastene

Antipater deedse open in persoone

Om alexander die drouch der werlt crone

Te dodene ende met venijn te verlastene

Accident begoste hem te fastene

Dus bleef daer iamerlijc vergeuen

Die in de werelt was meest verheuen

DAt groot stuc op dat gijt al siet

Tes de lance daer mede achilles

Doode hector van troyen dat vrome diet

De meeste ontsien ic en lieghe v niet

Die vaillanste die oyt was of noch es

Sulc es al accidents entremes

Hier af moechdi vinden na mynen intencie

Daer de destructie van troyen maect mentie

MIt desen boghe ende gescutte mede

Was ghedoot ende tondergebrocht

Achilles mit grooter subtijlhede

In venus tempel te troyen int stede

Van parys die meersterlic heeft gerocht

Accident heeft desen raet ghesocht

Dus bleef daer ten baette gheen wieken

Die vroempste gehieten onder die grieken

HEt zweerdt dat ghinder al recht steet

Est selue daer mede doot bleef pompeius

Bij den coninc van egipten wreet

Die hem doode hem brengende int leet

Sijn hooft afslaende daer bleef hij dus

Accident gaf om dit te doen den gus

Des hij dede vallen pyler ende den man

Daer rome meest eeren bij gewan

SIedi daer wel den gheuenijnden rinc

Daer mede van carthago hanibal

Tvenijn creech dits wonderlic dinc

Daer hij hem seluen met ontginc

Vol venijns die voer sijn tijt bequal

Accident min geldet daer hij af zwal

Dus starf een die vaillanste prinche

Die noit gouuerneerde enich prouinche

SIet daer noch meer den groten speer

Daer marck coninc van cormiaille

Brochte ter doot doer dit geweer

Tristanne ia oic mit al sijn heer

Vijleynlijc mit een openbaer betaille

Accident en speelde hem geen faeille

Te doodene so ic inder historie las

Die vanden besten ridders ter werlt was

MIt desen spriete snydende ende goet

Dede doden als een wijf verradich

Voertijts den coninck agamemnon vroet

By hueren paellairt die ter quader fame stoet

Des si wel hieten mach fel moerdadich

Dees beleide den grieken vroech ende spadich

Sijn wijf die verradelic was bedacht

Heeften bij accident ter doot ghebracht

Met desen braeckmaert onmenschelic zeere

Doode mordreit vol quaets ghevult

Den coninc Artueren zijnen heere

En waleweyn sijnde vol grooter eere

Niet als stout vassael tot zijnen heere gehult

Mer mit grooter ontrouwen verdult

Daer accident af was de beleyder stuere

Op dees twee princhen groot van valuere

Mit deesen goeden basselare

Was holofernes in voerleeden tyen

Sy Iudith ter doot gebrocht int clare

Verlossende huer stadt die was in vare

Vander belegghe in allen zijen

Accident die ghinc tvolc al om rijen

Als bijder hant van eender maegt

Des minne mit wreetheiden hem heeft gheplaegt

Met desen hamer ende naghel snel

Doode iahel de eerbare vrouwe

Sizaram die tirant wreet ende fel

Den slach was godlijc hy viel seer wel

Den nagel ginc int hooft hy creech rouwe

Goods volc bedreefs feeste so ic houwe

Accident bestiert dus al sijn vechters

Proeue is inden boeck vanden rechters

Mit desen twe glauien bij exces

So hebben twe broederen elc anderen gedoot

Om dat wijlen voertijts Ethiocles

Niet en woude leveren polomites

Trijcke hem beloeft ende hem hadde ghenoot

Accident dien gheen ghekijf ontgroodt

Wasser omtrent so ghij vint verschenen

Inde wercken van thebes en athenen

Mit dien anderen spriete raeymondijn

Doode sijn goeden oem froomont

Menende dattet was een euerswijn

Dwelck hem op liep hij most bescaempt sijn

In tdichste des boschs daer bereet stont

By accident worde hij daer ghewont

So gij leesen moecht tallen terminen

Inde ghesciedenisse van meluzynen

Dats euerswijn daar te doet bracht heeft

Den schoonen adonis noch ionc van sinnen

Die tot iaghen al sijn genoecht gesocht heeft

En sijn lijf te auentueren gedocht heeft

Teghen den raet vander goddinnen

Accident liet hem sijn wreetheit kinnen

Want hij belette die mynlijke secreten

Vanden vrouwen nae tseggen der poeten

Mit deser grooten dagghen swaer

Quetste ioab die hy hem comen was

Amazam mit een cusse openbaer

En dooden heymelijc van achter daer

Dwelc wel tcussen ghelijc van indas

Twas een vyleinich vuijl ghebras

Van accidente waerdich der ioden vloeck

So men lesen mach inden coninghen boeck

Mit desen steenen en dees slinghere

Heeft die coninc dauid mit grooter coraedge

Golian gedoot den grooten dwinghere

Die der quaetheit was een verstringhere

So wel aen hem als aen sijn lynaegde

Accident die brinct altijt sulke gaegde

Die hem betrout hij salle so al beleyen

Ia al waert korsten ioden of heyen

Mit desen baste siet was gehanghen

Aman die so rijke was ende machtich

Om dat hij hadde so groot verlanghen

Te destrueren ende te brengen int pranghen

Diootsche volc daer of was clachtich

Hester vol duechden wijs ende voerdachtich

Accident dede dat hij verworgde

Mardocheus creeg deere die niet meer en sorgde

Etvirendeel te sien en hadden wij geen stade

Tweesen der plaetsen mocht ic niet noteren

Men quam ons segghen het worde spade

Des mijn waert doer sijn grote genade

Ende ic ginghe van daer spaceren

Verstant dede my seer fanteseren

Doer die reliquien die hij my liet blijken

Twas een wonderlijc monstre niet ongelijken

Sus sijn wij beyde van daer gesceyden

Vuyt dit cloester ghedencken den name

Daer ic in nam blyscap om verleeden

Een scerp solaes vol drucx beleeden

En een iolijt vol der mesquame

Tes een sorghe een versekerde fame

Tes een sekerheyt onseker ende boos

Des ic sonder pijne niet en was altoos

Nochtant bescaempt moest ic my veisen

En ic wasser oic seer by bedruct

Dat icx niet al en sach tot dier reysen

En doer tverwonderen most ic meer peysen

Dat mi mijn gesichte niet en hadde geluct

In dit cloester te sien yet heels of gestuct

Aengaende crancheyt oft der outheyt fier

Dit dochte mijn sijnde een vreemt bestier

er verstant heeft my wel ghetoeft

Seggende tot my op dat ic wederkeerde

Hij soude my tsruplus toonen dus wordic besoeft

En van crancheit wat enginen hi behoeft

En al dweesen daer druc oyt by meerde

Sijn stocken en sijn niet houten so hi mi leerde

Mer van crancheit sijn sijn cudsen ongeloot

Daer de drager hem seluen mede doot

Sij lieten ons propoost na bethamen

Ic deede mijn wapen an al bereit

Van des wij vonden ontbeten wij tsamen

Ondercussende elc anderen adieu wij namen

Van sijnder duecht heb ic hem danc geseit

Belofte deedic so hij mi hadde gheleit

Hem te besoecken tot mijnder vromen

Mocht ic weder om vander reysen comen

Sus heb ic na mijn lance gheuraecht

Als ic op mijn paert was ghescreden

Die my dees vrient gaf out verdaegt

Van Regementen die mij wel heeft behaecht

Tegen de stercxste van alle zwaerheden

Dus bin ic mijns weegs lancx int dal gereden

Te velde werts in in een scoon landouwe

Dwelc groot scheen in menigerley vouwe

Den naem deser landouwen doet wel noteert

Was nae onser talen genoempt den tijt

Hoe wel hij lanc ende breet is ghescitueert

Nochtans seer haest is hy ghepasseert

Ia als blyscap ende vroegt daer es int crijt

So licht als den wint is daer douerlijt

Daer vernam ic om corten mijn woerdt

Dat den tijt op een cort gaet zeer voerdt

Mijn paert dat gehieten was wille

Nam sijnen wech houdende hem in sijnen trant

Het ondroech my des worden wij in gescille

So haestelic ic en cost gehouden stille

Recht inde middel des velts plaisant

Seer haestelic sach ic ende beuant

Eenen ridder die my daer verbeyde int pleijn

Des ic daer vechten moste tegen hem certeijn

Hy was ghewapent al mit Arbeit

Sijn paert was geheiten pijne

Sijn scilt soot bleeck inder sonnen claerheit

Was bescildert mit waken ende vaec inder waerheit

So caduyc men saegt nau ten sijne

Vanden lijden was sijnen rock in schijne

En hij gheleeck wel ten es geen faellie

Recht of hy gecomen had vuijt een betaillie

Ic hadde ouer zeer ghaerne ghesien

De continancie van mijn teghen partie

Ten was niet moghelic dat mocht gescien

Men hadde moghen meynen dat ic bij dien

Sijn ridderscap ontsien hadde so ic belie

Ic sanc mijn lance en hij ooc ten strye

Wij onderstaken malcander mit onsen speren

Daarr wy beide vielen wij costent niet geweren

Hij die goet ridder was sonder falen

Spranc op sonder lanc te beyden

So dedic ooc ic en wou niet dralen

Hij nam sijn zweert fijn ende goet van stalen

Om mij veel drucx en leets te bereiden

Mijn lance daer af my verdroot te sceiden

Van Regemente ghelaten tot mijnder vromen

Heb ic om mijn bescudden inde hant genomen

Sijnen schilt heeft hij wel te passe gestelt

Ende meende my wel te verlastene

Mit regement heb ic hem so versnelt

Hy moste wijcken twe of drie reysen getelt

Dat hem verdroot my aen te tastene

Vaillandelijc pijnde hy my te fastene

Mar ic verweerde mi so dat ic my verloste

Ten besten dat ic mochte en coste

War hij liep my altoos op mit vlaghen

Hij deilde my wel van sinen zweerde

Dat ghemaect was van te veel daghen

So onsachtelijc en so zwaren slaghen

Dat ic daelde bij na doot op deerde

Mijn lance die brac doer sijn houeerde

Mits der cracht van sijn wreet gheberen

So most ic mi mit minen zweerde verweren

So langhe hebben wij tsamen geuochten

Dat wij niet heels hebben behouwen

Den scilt gecroet den halsberch ontvlochten

Smeet deen dander slouch wat wijs mochten

Elkerlyc wou hem om wreken benouwen

Onsen adem hernemen wij wel wouwen

Des wij sijn achterwarts getrocken beide

Dwelc de stercxte ooc wel by leide

Mijnen adem hernomen hier in dit perc

So aensach ic wel mijnen aduersarijs

Ic ontsach hem want hij was seer sterc

Dus begheerdic spraec ic prees sijn werc

Seggende edel vassael en vroen zoot claer is

Ic bidde v een bede die niet zwaer is

Te condighen uwen name eest die wille dijn

Dat bidde ic v heere op dat mach sijn

Sus seide hij my mit versekerde gelate

Seer zoetelijc en mit blijde aensichte

Edel ben ic vuyt coninclijken ghesaten

Bouen pertcheual den valois van state

Bekint doer mijn enen ghedichte

Weet dat ic outheit bin int ghelichte

Bereit om te ontmoeden ghemeenlic elken

Ia oft midden vanden Tijden den selcken

Niement den tijt ouerlijden en mach

Hij en moet ooc doermijn bedrijf wat lijden

Sulc doet mi outheit mijns naems gewach

Die my om vinden noit soecken en sach

Mer hij abuseert sijn exploot bij tijdeu

Doer my moet hij passeren sonder vermiden

Sulcken wech moeghen sij som verweruen

Oft sij moeten in huer ionghen dagen steruen

Mer na dat gij zijt in mijn banden beseuen

So moet ghij weten wat ic can

Ghij moet v hier geuanghen gheuen

Ic ontsegge v al heel verweert v leuen

Tes v van noode oft ic sal v gheraken

Ic spranc doen voren mit luttel spraken

En daer begoste wederons onvreede

Wreedelijcker dant van alden dage dede

Van te veel daghen sijn glauie was

Die contrarieerde op dien dach

En Regemente mijn lance brac op dat pas

Des ic doodelijc nauwelijc en ghenas

Dat my zeer quelde des dedic gheclach

Want mijn tonderbringhen daer an lach

En mijnen scilt van vaster hopen

Was afgheworpen mit sulker nopen

Als outheit mijn wapen hadde beroeft

Sonderlinghe mijnen scilt hope genaempt

Hij meindet al gewonnen hebben my geloeft

Mits dat hij my hiel al verdooft

En sonder enige macht of cracht bescaempt

Gheen vercouvreren wasser geraempt

Om te ontgaen dat zwaar bestier

Dan mijn op te geuen als een prisonier

Sus gaf ic mijn geuanghen inde genade

Vander outheit doer sijn duecht

Ic beloefde hem te bliuene ghestade

Mijn renchoen te betalene vrouch ende spade

Tot sijnder begeerten heb ic my gevuecht

Hij ontfinct my gaerne des wortic verhuecht

Hy nam hier op mijn gewapende hantscoen

Als een verwinder en meester plach te doen

Daer na seide hy soude hy my tracteren

Seer mindelijc al was ic sijn geuanghen

Ic moste mijn belof houden sonder cesseren

Al te doen dat hij soud declareren

Op de peyne onder eedts bedwanghen

Want een prisonier moet sonder verlangen

Al tghene doen ist vrouch of spa

Datmen hem hiet gaet sijnder eeren te na

Alder eerst ten vorsten inden amoreuse traetse

En wil ic niet dat gy v voertan steect

Daer is bedructe blijscap daer om haetse

Een soet smaecxsel vol venijns inde plaetse

Hij es sonder sin dies hem niet en wreect

Men haet my daer smijns daer niet en ghebreect

Want outheit versteken is inder minnen vier

Daer om verbiede ic v damoreus quartier

Ende daer na in des huwelijcxdal

En wil ic niet dat gijer meer gaet

Het is een seer periculeus wal

Het is voer doutheyt groot ongheual

Het is een aerde voer my seer quaet

Ic en wille niet dat ghy ooc inne slaet

Int dansen en reyen met scoone vrouwen

Daermen ledicheit huer scole siet houwen

Ooc verbiede ic v der heeren houen

Der prinschen ende der hertoghen mede

Daer is groot pericle in onder ende bouen

Ionghe luyden zijnder zeer na verschouen

Om eere te crigen en waerdichede

Mer ic zieder ghenouch nae doude zede

Comen bij gheualle van grooten ongelucke

Arm van vrienden ende goede vol van drucke

Int foreest vanden verloren tijden

En wilt daer in geen genouchte meer rapen

Ghy hebt uwen tijt te zeer laten lijden

Om veel te iaghen wilt v vermyden

Dagen nachten en muegdi niet wel betrapen

Dees plaetse brinct in luttel blyscapen

Mer waect om stellen tot profijt uwen tijt

Doutheit radet v dat ghy dus doende sijt

Steken tornieren ende alle pijnlic spel

Is v van selfs nu al verboden

Tmorgens tuwen opstaene verstaet mi wel

Maect v bereetscap en peyst niet el

Want gij moet vechten tegens die noit vloden

Ende die menigen in deerde hebben gecroden

So sullen sij uwen lijchaem ooc vernielen

En bidt dan dat god gedencke uwer zielen

Sus heb ic al v stucken gheordineert

Die ic niet en wil dat ghijse laet

Gheloefdijt my v dit wel gheprofiteert

In contrarien neen het v contrarieert

En de gracie der waerheit gij versmaet

Des seidic hem peyst niet wat scaet of baet

Dat ict laten sal mijn beloff dits slot

Mer ic salt onderhouwen so help my godt

Doen sprac hij weest wel te vreden

Indien ic mijn belofte wel hiel in state

Hij riet my en wilde ter dese steden

Dat ic den wech soude innen treden

Doer twout der outheit dat icks niet en vergate

Want tes den wech de rechte heerstrate

Te spreken nae redene der naturen

Om te comen tot mijnder auenturen

Harnasch en paert heeft hij my weder gegeuen

Vuyt liberalen wille en bij auijse

Dorlof nemende seide hij my vrient verheuen

Ic geue v hier om sduechts aencleuen

Dit gorgerijn gemaect bij sulken ghijse

Dat gemingelt is mit een baert int grijse

Ghemaect van naturen vrij onbesmit

So gij langher leeft zo hij meer wort wit

Sus gaf my outheit dit present

Te weten eenen grijsen baert die zeer wast

Ic schiet van daer en hij bleef daer ontrent

Te bewaren mijn ghijste was ic content

Na den tijt in die contreye beclast

Dus hiel ic mijn aensichte vast

Teghen doutheit diemen vliet in allen hoeken

En men soudse mit rechte al omme soeken

Sus bin ic daer eenen berch opgeclommen

Die den haluen tijt wel mach betalen

Mer ic bin weder wel half neder gecommen

Seerder ghedaelt dan op teender sonnen

Want tlet meer tclimmen dan doet dalen

Dus moestic schoonkens voert sonder dralen

Teghen doutheit zeer woest en deseert

Die elcken destrueert en maect luttel weert

Ter onlancx had ic ghereden daer

Daer ic eenen schoonen cruijswech vant

Ic vergat mijns selfs mits gepeysen claer

Dat ic buyten tsweegs reet was openbaer

Anders dan my outheit maecte bekant

Dus nam ic voer my als quaet verstant

Den voetpat diemen wel hieten mach abuijs

Daer hem de mensche inne vint confuijs

Een wech docht my mit allen groen

Die velden schoon altemet bij tije

Nochtans ouertreden was tsayson

Bladeren ende bloeme nae tstys bandoen

Abuijs stelt dleuen altijt int dwye

Daer sloeg ic mits een fantasye

Doer de groote genoechte van mijnder ioncheit

Al dander ic vergat doer mijn bloncheit

Maer na tghedincken my bespranc

Van al mijnen ionghe tijt verloren

Outheit vergat ic daer veel an was belanc

Tprisoen dobligacie tbelof zeer stranc

Ic dochter veel te min op dan te voren

Ic was recht zoot scheen om vruegts orboren

Inde tijt certeyn alzo my dochte

Om al te hebbene dat ic wensche mochte

Wapenen amorousheit voeghelen honden

Twas ter stont my al onderdaen

Castelen in spangien maect ic te dien stonden

En van caerden wenst ic een cranschen gebonden

Ic vercreegt al mer luttel bleef my zaen

Abuijs dede my wedar int tgroien slaen

Doende my gelouen dwelc was onmogelijc

Doer sijn vreempt misleyen onsienlijc

Ic en hiel voort meer breidel noch toom

Mijn paert ghinc sijnen ghanc vast voort

Ic en sach niet meer bergen hagen noch boom

Zo vol twiuels was ic nemes wel ghoom

Ic en kende mi seluen niet dus was ic verdoort

Ic en wist niet waer ic was oost west zuijd noort

Abuijs heeft my emmers doen peysen

Sij vergheten hem seluen die dus reysen

So langhe heb ic ghereden ende gedoelt

Doer eenen voetpat van luttel profijts

Sonder kinnen strate of wech hoe diep gehoelt

Ic en vant my in een plaetse onghemoelt

Noit dier gelijke scoone vol appetijts

Een paleys zeer rijckelijc vol iolijts

Tscoonste alle wenschen in te eruen

En daer inne nemmermeer te steruen

Van sijnen goude waren die cresten

Invlammich rayende tegen der zonnen schijn

De mueren silueren als vanden besten

De veynsters cristallen vol scoonder gesten

De cappe des ic verwondert moest zijn

Was gedect mit ambre claer als robijn

Die huer claerheit werp men mochter niet op zien

Zo groot den prijs niemant en weet van dien

De veynsters waren daer al gevult

Mit vrouwen ionffrouwen ende heeren

Zo rijkelijc gheciert aen thoeft gehult

Men sach noit iuweel versiluert noch vergult

Als dit mit schoone maechden vol eeren

Men sach daer ooc de vruechde vermeeren

Menighen gorgias menich edel diet

En in deese plaetse ghebrac niets niet

Scaelmey pijpers waren daer en trompers

Sij pepen zo luijde tscheen al donder

Deen sanc dander speelde als drucx beletters

Som waren sij van sotte coute opsetters

Elck bedreef daer blijscap bijsonder

Bij abuijse was ic zo worden tonder

Dat my dochte waer ic daer binnen mueren

Dat mi daer goede auenture soude gebueren

Sus ginc ic derwerts siende na den poertier

Die verwonderen hiet van vreemden beleyen

Ic seide hem lieue vrient edel princhier

Dit paleys zo schoon staende hier

Sijns ghelijc en es in gheen contreye

Willet my doch nomen des hij my seye

Lief heere wildi den naem versinnen

Het is ghenaempt Tcasteel der minnen

Doen tradt ic achtewerts schiere

Want vanden minnen was ic al versteken

Mer begeerte quam daer voer de banniere

Die my dede verliesen alle mijn maniere

En heeft my int voertgaen willen toe spreken

Ghedincken heeftet willen wreken

Die my versprack van des ic doen soude

Vraghende of ic meyneedich wesen woude

Daer stac hi ter stont voir mijn ooghen

Den spiegel van voirledenen dinghen

Daer hij my oude de outheit in ginc tooghen

Die my al om volghede ic moestet dooghen

Mits den eedt die ic zwoer doer sijn by bringen

Ic sach daer voert ic moestet gehingen

Mijnen baert bescildert al wit gemingelt

Ic verwondere my dat ic so was geringelt

Begeerte die nam mijnen breidel inde hant

Ende woude my weder bringen inder minnen

Mer ghedincken seide doen hy creeg tverstant

Vliet van hier viellaert vuijl plauant

Of ghy wort wat anders te binnen

En wilt sulken werc niet meer versinnen

Der minnen spel moetti lochenen voerdan

Want om sulck ambocht en sijdy meer geen man

Als ic wel peysde om mijn stucken

Hoe my begeerte woude tempteren

Ic en geloofdes niet tmost anders gelucken

Des seidic excuseert my van desen drucken

Doer v duecht sal ic dan veriubileren

Wilt mijn veruolgers mit woerden gloseren

Ist dat my dontsanc der minnen sou gescien

So wilt seggen ghij en hebt my niet gesien

En hoe veel pijnen dat begeerte dede

Om mijn te brenghen weder int net

Ghedincken die ic minde mit zoeter zede

Brochte mi inden wech van beter gesonthede

Treckende my van daer des voer ic te bet

Abuys liet ic daer ic heb hem after geset

Ic reet en voetpat in goet auys bedochten

Des ic in mynen wech quam sonder bedrochten

Sus seide ic der mynnen adiu en aen haer

Dien ic mynen dienst hadde ghegeuen

Die woude dat niet en worde openbaer

Vander scoonste des werlts es sie een verwaer

Zo vol duechden was noit geene gepresen

Doer haer duegt heb ic haer liefte bewesen

God weet wat inde ic hoep te vercrigen

Wijen datmen geen dinc en can verswijgen

In dees maniere woudic den rugge keren

Ter minnen. ende al wes haer toe behoort

Gedincken wou deerste propoost noch eeren

Om dat ic in als sou vruechde vermeeren

Mijn belofte houdende daeric om quam voort

Mijn auentuere leidde ic zo aen tboort

Dat ic my in doudagen vant op dat pas

Veel dieper dan ic menide des ic verwondert was

Een wech die docht my beuende wesen

En vol van diepen straten ende holen

De lucht vol neuels vol roocx geresen

Geuende den roke infect ongepresen

Onvruchtbaer en vol lijdens tot alre tijt

De erde isser doer quolen sonder profijt:

De renten des leuens en worden niet betaelt

Dan mit criten kermen wt quellinge gehaelt

Alle de boomen sijn daer onvruchtbaer

Die noch bloemen noch vruchten en dragen

De bladeren drooch niet weerdich een haer

De cruijden sonder cracht tes openbaer

Na dat de medicinen mach ghewagen

Int corte tes een lant so dorre vol plaghen

Dat daer niet en wast tot smenschen leuen

Dan tfruyt van sulphur vol stancxs verheuen

Daer zijn fonteyne bitter van smaken

De loopende aerkens sijn vol lijdens

Men en derf daer na der mane claerheit niet waken

Der zonnen schijn en siet men niet blaken

Daer sijn de duijsternisse vol vermydens

Suchtinge van goet gecrijscx des stridens

Es daer zeer deerlijc lanc nacht ende dach

Zo men in velden en boschen hoeren plach

Doudaghen is daer een beuende cheys

Hoe langhe men sit men rust dies te min

In doudaghen en is geen gesont gepeys

Ziecte die heeft daer huer forneys

Ghesontheit heeft daer cleijn ghewin

Blijscap en heeft daer gheen bekin

Om de zware melancolie

Die daer regnerende is op die partie

Hier omtrent aen eenen wech niet wijt

Is een besloten eylant gheuonden

Datmen hiet bouen de dagen des seker sijt

Tes een plaetse zijnde wel vermaledijt

Vol tegenspoets tot allen stonden

Ic en hebber niet geweest vatet torconden

Mer so na bij dat ic gheuoelde de locht

Des ic vol suchtinghe worde gherocht

Men en gaet bouen die daghen niet

Om eenighen tijt daer inne te bliuene

Want daer in te zijne is groot verdriet

Dlichaem vol drucx en lijdens men siet

De ziele bedroeft mits den aencliuene

Ioncheit die mits doudagen begint te stiuene

Die gaet vast voort in lanc zo oudere

Hoe langer geleeft zo meest blijft coudere

Tes zeer te vresen so ic versta

Te woenen bouen doudaghen

Mer de sulke beit ooc wel hier na

Tgroot vageuier dunct hem minder scha

Ist dat sijt pacientelijc draghen

Dus bid ic onsen heere dat ic mach beiaghen

Mijn penitencie zo te vseren

Om mijn ziel salichlijc te conforteren

Als ic mijn in sulke sceepen vant

Van doudaghen daer ic my in dochte

Ic en koos gheen ander plaetse of lant

Om my verureempden vander onderstant

Ten waer dat ic bouen doudagen comen mochte

In dusdanige point hiel ic mi al sochte

Doer tminste quaet soot was muegelijc

In doudaghen als aerde onhuegelijc

Daer bekendic volcx genouch sonder getal

Die deden diuerschen mommerien

Deen van sijn outheit sommighe iaren stal

Mit blancketsel rosetsel ia segghen al

En scheren hoer baerden dicwils voer huer tijen

Dander trompeerden om vrouwen te vrijen

Mits thaer te croeken mits iagen in wilde

Mits diuersch abijt vander lichter ghilde

Der outheit en mach niet lieghen en trouwen

Noch ontrekenen die iaren moeten lijden

De natuer en mach niet iongher bedouwen

Sulc lijden en is niet geneeselijc om scouwen

Daer en helpt wijsheit cracht noch vermiden

En daer en is niet sekerder in alle zijden

Dan tongaen waert mogelijc den eesche

En te vullen de kerchouen mit vleesche

Sus willen wij zwighen van dit propoost

Tes een sprake zeer melancolijke

Ic en vant voetpat noch wech tot mijnen troost

Om wt te gerakene desword ic beuoost

Daer om faelgeerde al mijn rethorijke

Ic las in outheits lesse zoot blijke

Des outheit my leerde lijden op dat pas

Sulc lijden dwelc ongheneselijc was

Ic dede zomen siet doen den vuegele

Die ghesloten is inder gheyolen

Oft die bedruct is staende opte buegele

Om sijn geuangenisse laet hangen sijn vluegene

En soect verlossinge doer gaten of holen

Hij troost hem selven al es hij doerquolen

En sinct scoonkens peysende om tiolijt

Dat hij gehadt heeft inden voerleeden tijt

Aldus moest ic my seluen verblyen

Mits doudaghen daer ic my inne vant

Peysende om mijn voerleden wercken bij tijen

Deen dede my scade dander dede my bedien

Den tijt en was niet ghelijkelijc bekant

Dlichaem moede ende mat therte inden brant

Ic visiteerde al dees contreye

Daer om ic wonder vant van vreempde beleye

Want in dees plaetse zo drogachtich

Beuant ic een quartier van deser eerden

Trijkelijcxste en tbeste ghedrachtich

En tuerste lant het is warachtich

Dat men begaen mach of rijden mit paerden

Gheen bequamer plaetse van meerder waerden

Dan dese daer in staet een schoon gestichte

Thiet goede auentuere blijde int gesichte

Het dunct den menighen in huer auijs

Dat inde outheit gheen ghenoucht en is

Het is. ende ic wil daer afdoen bewijs

Ghij moet in studium gaen ia wildijs

Verstant crijghen gij vint daer tproces

Om leeren steruen soect daer tbeles

Hoe dat men dleuen moet onderhouwen

Dat wij na goods wille steruen souwen

Dit is de lesse vander wijsheit

Sulc is tbewijs vonden vanden duegt

Dits middel dat outheit nae sijn auijsheit

Vraecht om te crijghene iolijtheit

Dit dient der outheit ende ioncheit iuegt

Gheen dinc en is so melancoleus gevuegt

Dan de wercken vander sondegher daet

Dwelc te na der armer sielen ghaet

De mueren deeser cleijnder edificien

Daer af ghesichte my so wel bequam

Waren gheuelt mit sulker condicien

Dat al verschoonde inder compositien

Doer tportael dat costelijc was en lofsam

De grachten men voer sekerheit aen nam

Wel bedoluen wel bewacht int sincken

Vander hant eens meesters goet gedincken

Douerdec was van wel te studeerne

De veynsters van ondersoeken ghespelt

De poerte van wel te occupeerne

Ende de brugghe van wel te labuerne

En bouen al waren daer ooc ghestelt

Banieren om claerlichten van groot gewelt

Die elkerlijc doer deden vermaen

Als dat een plaetse was om leeren en verstaen

Ledicheit wasser al vuyt ghebannen

Labeur datmen den poertier daer hiet

Daer en moghen niet in vileynige tirannen

Men geuoelde wel daer in ialoursche mannen

Om ouuerbringhen den tijt ende anders niet

De tijtcortinghe om scuwen menich verdriet

De lessen diemen leert wiltes niet vergheten

Es anders niet dan connen leeren ende weten

Sus creeg ic begheerte om in te commen

En om de woenstat wel te kennen

De vraech en derf niet sijn benomen

Ic liet mijn paert peysteren sijnder vromen

En quam aenden poertier om bet te versinnen

Ic seide lieue vrient om vruecht te winnen

Gheeft my doch hier in een intreye

De kenisse te hebben van desen beleye

Den poertier was wat ruijt ende grof

En seide dat ic paciencie vermeerden

Ten is hier vrij gheen bagijnhof

Mer hier is scole hebbende grooten lof

Hier wort ons viant dongheleerde

Hier is der wijsheyt tresoor de gheerde

Tes de rijcheyt de meeste van weerde

Men can geen meerdere vinden opter eerde

Dese plaetse bewaert een princesse dier leit

De schoonste die enich mensche oit sach

God heeftse ghemaect vol der edelheit

Dat sij euen ionc blijft zoemen seit

Sonder verminderen tsij nacht of dach

Sij en heeft geen oor steruen sij niet en mach

Hoeren naem is elcx crijgs victorie

Geheeten al omme versche memorie

Des al de blyscap ende tsolaes

Dat in de oudagen wort beuonden

Niemant huer moede en wort claes noch maes

Diese niet en soect mach wel seggen elaes

Ten es geen wonder al droeft hij tallen stonden

Sulc soecxse daer sij faelgeert na mijn vermonden

Want memorie is somtijts int bezuren

Een vander secreten vander natueren

Ten es chato plato noch socrates

Sij hebben int proeuen wel ghefaelt

Want de memorie so elc wel weet comen es

Bij natuerlijker porcie wie twiuelt des

Int corrupt lichaem mit liefden doorstraelt

Ic geloue hoet gheput is of ghefaelt

Dat de menschen al alsulcken goet

Niet vander naturen mer van god comen moet

Tes waer natuer verleenet tvat

Daermen die memorie inne vint

Duer de siele daert dleuen in hout huer stat

En bijder porcien die sij eerst heeft gehadt

Waer bij memorie vast werct en bint

Tes dan die siele daer sij inne is gheprint

Die god maecte daer nature cesseerde

Dus wast god die mijn meesterse formeerde

Sus dan als mijn meesterse is gemaect

Van god den meester van allen wercken

Zo waerdige sake en so perfect geraect

Tmach wel besocht sijn en daer na gehaect

Van veel meesters en groote clercken

Hij moetse ooc wel eeren int slots verstercken

Den man die tot in doudaghen leeft

En hij die memorie niet verloren en heeft

Al ist dat hij haer hout als donbekinde

Ic bin labeur diese perst werf vant

Bij studeringhe worddic huer beminde

Ic dragher den slotel of waer dat ic inde

Niemant sonder duecht en vint an haer lant

Dus die aen memorie soect onderstant

Die moet leeren ende wel onthouwen

En op ghedincken stellen al sijn betrouwen

Mer ten inde ende tot uwen consoorte

Om dat ic v zo diepe sie in doudaghen

Dwelc is een woninge sterc na de behoorte

Dus sal ic v op doen ter stont de poorte

Gaet aensiet mijn vrouwe na v behagen

Labeur die my ginc goede ionste draghen

Wees my den wech in dit casteel lustelijc

Dwelc weerdich was en zeer incostelijc

Versche memorie dees waerdige vrouwe

Heeft my haer goedertirenheit bewesen

Sij quam mi te voeren reyn van bescouwe

En ontfinc my blidelijc mi sprekende touwe

Mit goeder manieren ionstich gepresen

Sij was schoon geciert reyn wt gelesen

Mit een laken der gepeys heeft gepointratuert

Van veel wonders hier voertijts gebuert

Ic sach in dit laken zeer scoon gheprent

Gheborduert van goude op scoon flueel

Veel wonders van doude en niewe testament

Op thoeft had sij een chiraet excellent

Zo ic meer sach zo mi meer beuiel tparceel

De meeste zoetheit quam daer wt geheel

Dwelc gehieten was ontghedincken

In leesen hooren weten doert beschincken

Ic badt haer doer huer edelhede

Dat ic haer boecken aenscouwen mochte

Hoe wel ict huer badt zijs niet en dede

Seggende die hier studeren wil ter stede

Moet zijn lesse seker sijn soe ic plochte

Tsij bijder herten ofte int ghedochte

Want memorie en heeft geen ander boecken

Dan sulc als gedincken hem mach soecken

Got luttel profijts dienet studeren

Hem die in doudaghen comen ten fijne

Mer zij moghen hem stellen om fantizeren

Peysen ouerdencken en ijmaginieren

Aldat zij oit saghen en al huer doctrine

Dees dinghen zijn der herten een medicine

Daer om segt my vrijlic al uwen wille

En memorie dal v dienen al stille

Als ic dees vrouwe dus hoerde spreken

So zoetelic tot my en zo bequame

Ic worde vertroost zoot heeft gebleken

Ic seide ic moet v eeren onbesweken

Want v onderwijs behoet my voer blame

Om tbegrijp te doen mit mijnen lichame

En begeer ic geen ander const in mijn smerte

Want daer dlijden is daer op peyset herte

Ic loope ic reyse ic ga ic rinne

Tegens dwreede foreest van Atropos

Dit ouerdincken gaet my te diep inne

Ic moet eer ic sterue mit droeuen sinne

Doeruechten den strijt of sleuens worden los

Tegen twe ridders geuende menige schos

Daer af heer Accident is deene

En dander heer crancheit in groeter weene

Ic vraechden oft bij enigher historien

Bij legenden of bij enighe cronijken

Bij ghescriften ofte oude memorien

Oft bij gedincken van victorien

Oft bij subtijlheden oft bij practijken

Oft ergens enich sins heeft mogen blijken

Van dees twe ridders hier bouen geraempt

Ofte zij noit verwonnen waren ofte bescaempt

Vercreeg daer oit yemant auantage

Hoe groot hij was hoe stout hoe koene

In my is stout begrijp en courage

Dat ic daer sal mijn personnage

Feytelijc mit cracht so pijnen te doene

Dat icx lof crighen sal na mijnen beuroene

Op dat my prijs ende eere sal beclijuen

Oft de stinckende prij salder voer blijuen

Als versche memorie al dit verstont

Tot wat inde ic wou tenderen

Seer zoetelijc heeft zij tot my vermont

Ic heb al verstaen v sterck verbont

Des ic v mijnen raet sou presenteren

Mer mijn sprake mocht v verabuseren

Dies sal ic v mitten ooghen laten sien

Al dat icker af versta en weet van dien

Een dore dede zij daer open wij sijn in gegaen

En op een groot velt dat sij ons stelde

Huer woeninghe was an dit velt gestaen

Tvelt was so wijt daer so veel lach aen

Als tuschen parijs is ende de schelde

Daer en was roetse noch berch die yet quelde

Men sach tvelt ouerdwers en lancx

So meer ghemerc zo my docht meer beuancxs

Dit pleyn dus groot oneindelijc om scouwen

Was ghesciert mit costelijker sepulturen

Meerstelijc ghesneden werkelijc verhouwen

Van keysers coninghen heeren ende vrouwen

Tomben sercken statuen al mit scrifturen

Om te kinnen alle creaturen

Die bij accident sijn ter doot gerocht

En van crancheit ooc ter eerden gebrocht

Hij beual dat van my worde gestudeert

Den pas der doot voerscreuen inder noot

Daer menighe doode pry leit consumeert

Die in haer leuen waren so gheexalteert

De beenderen los van vel en van vleesche bloot

Tgetal om begrijpen was my te groot

Te constich te sinlic om te begrijpen

Twas een sake seer excessijf niet te gelijken

Hij seide in dit kerckhof van memorie

Suldiese al vinden op dit pas

Die begrauen sijn in dees territorie

Daer of dat de bibel maect historie

Wtgenomen sijn tween enoch ende helyas

Die doer goods voersienicheit so ic las

Om te volbringhen toecomende bewijs

Beyde gestelt sijn int eertsche paradijs

De groote daer omerus af heeft gescreuen

Sijn al verrot in dit kerckhof begrauen

En alle die na valerium sijn ghebleuen

En daer tullius wercken af sijn beseuen

En alle die de poeten oit lof gauen

Sijn al te niet tsij heeren of slauen

De eerde die heeftse al verslont

Tot aschen ghebrocht inde caluen gront

Accident die slaet crancheit besprinct

En atropos leuert hem die plaetse

Sij en sparen noch man noch wijf twert al

Sij bringent al tonder oft lacht of sinct gecrinct

De doot en spaert niemant in dese straetse

Sij es der naturen tegens want sij haetse

Nait sij huer cleer so schoert sij haer abijt

Dus tusschen natuer en de doet is altijt strijt

Alle die gene die de vrome faiten deden

Voertijts te babilonien inde stadt

De clercken van athenen vol wijser raden

De troyanen vanden grieken beladen

Daermen so veel af scrijft hoe ende wat

De doot heftse expedieert moede ende mat

En die van amazonen mactich ende clouck

Sij sijn ser doot gheleuert inden houck

Op dat gij hier alle doude testament

Begrijpen muecht so versaet dan hier dijn oghen

Wildi den keest smaken weest diligent

En siet hoe zij ooc nu na den tijt present

Als haer voersaten ghestelt sijn int verdrogen

Leest en onthout spiegelt v in dit betogen

Dese brochte die doot int lijden smertich

Sint dat men screef viertienhondert.v.ende dertich

Sus steldese my des wordt ic coene

Daer ic wel mercte de sepulturen

Dat zij die waren van de niewe fantsoene

En huer misterien vreempde van doene

En bij de wapene ende scrifturen

En bij de habijten ende figuren

Dat die doden die daer lagen bedoruen

Waren bij na mijns gedenckens gestoruen

Daer waren epitaphen sonder ghetal

Daer ic de doden niet af en bekinde

Dus sal icker af zwighen geheel ende al

Sij stont bij my twas goet geual

Versche memorie die ic daer versinde

Des toonde zij my de dooden aen deen inde

Die ic bekende aen hueren aencleuene

De dooden gestoruen binnen mijnen leuene

Sus bij gelucke ic inde foertge quam

Daer Atropos dwerc af beleide

Ic sach daer van sint iorijs den heer lofsam

Dien Crancheit bijder kelen nam

En verwantene dat hem qualijc gereide

Hij was groot en wijs des bescreide

Hem menich mensche vuijt sinen lande

Hij lach daer doot binnen den sande

Op eenen keyser warp ic mijn ooghen

Tsconincx van beemen zone gheeert

Segemont een princhelijc betooghen

Een stout bescermer om een verhooghen

Vanden duijtschen rijcke doert vermeeren

Crancheit dier menigen brinct int verzeeren

Heeft hem en mat ondancx sekerlijke

Der keyserlijker croon en sconincx rijke

Daer sach ic den graue van lingy

Die van lustenborg drouch den name

Een die vaillanste prinche zo was hij

Hij hiel hem Accidente altoos bij

Auenturende teghens hem sijnen lichame

Mer crancheit die vuijt was om sijn vlame

Die begost inden pas op hem te veruermene

En doode daer hem sonder te beschermene

Daer lach bij hem ooc een portugaloos

Hertoghe van coimbres een sconincx zone

Der duechden vol vantmen hem altoos

Een vaillant heer wijs en niet boos

Dan op sijn viande daer was hij gewone

Mer int beste sijns leuens was hij te gone

Die bij accidente bij een dootlijc hatijscap

Gedoot was en benam daer al sijn blyscap

Ter stont so draeydic noch mijn oogen

Onder eenen zerck van harden steenen

Daer doot lach loys de buel int betoogen

Die veel wert was des moest men droogen

Menighe ooghe diemen daer sach wenen

Accident die elkerlijc doet vereenem

Doer zijn wapeninge pijnt al te sommene

Hij dooden int scoenste van zijnen aencomene

Twe pausen sach ic onder een tombe daer

Felix ende eugenius des zeker zijt

Dees maecte in rome een scisma zwaer

Elc woude zijn scoonste doen voerwaer

Om paeus te zijn ia op eenen tijt

De heylighe kercke creechs verwijt

Mer crancheit stackse beide inder aerden

En maecte een inde huere houaerden

Ic sach daer twe engelsche capiteynen

Sij laghen consumeert ende al verrot

In vranckerijke waren zij souuereynen

In striden sachmen haer vianden vercleynen

Sij waren zeer ontsien dat was tslot

Deen was scalles en dander taelbot

Sij waren bij accident huers doots zoekere

Gedoot. al waren zij hondertwerf cloekere

Daer lach een die seer was beclaecht

Duer zijn epitaphen daer ghescreuen

Gilles van bertangien vander doot belaecht

Bij accidente dien heeft gheplaecht

En bij hem lach hoogelijc verheuen

Die crancheit doode en roofde bleuen

Twas hertoge artur tot cloucheden able

Hij was in vranckerijke connestable

Iaques de bourbon lach daer in een graf

Coninc van napels een prinche vaillant

De werelt en prees hij niet een caf

Want hij hem in een religioen begaf

En worde een minder broeder obseruant

Crancheit die menich worpt int sant

En paste op kerke of croone vermaert

Want hij en heues vander doot niet gespaert

Onder een tombe van latoene

Vant ic begrauen twee lichamen

Tgescrift was eerlic twas goet te bevroene

Twas van hijre en van potoene

Vanden besten oorloghers sonder pramen

Crancheit heeftse gedoot sonder scamen

Ondancx hueren naem vol der eeren

Die hem te minsten bleef na tverzeeren

Een sepulture rijckelijc sonder gelijke

Van eenen ouerlander ic daer sach

Twas hertoghe aelbrecht van oostrijke

Hij en was vreck noch scaers alst blijke

Mer een milt prince daer veel an lach

Accident gaf hem van voren een slach

En doode hem mit grooten ouerdade

Dwelc men hiel voer groote scade

Op dese plaetse en faelgeerde emmers niet

Om vanden wormen ghegeten tsijne

Die van hongerien coninc lanceloet hiet

Vander grooter germanien dedelste diet

Om keyser te wesen zoot was int schijne

Accident nam hem in hatiscap ten fijne

En doode hem mit ontfermelijker slagen

Tot groote lachtere vanden pragen

Eenen goeden ridder ic ooc vernam

Die by crancheit was ghepasseert

Twas van varembon de heere lofsam

En bij hem lach een die in eerne clam

Accident doode hem dus is hij verneert

Twas die heere desmauille geexalteert

Deuoot duechdelijc ende vaellant

Sijnen naem was iaques de chaillant

Daer lach in sepulturen zo ic houwe

Een ridder al doot in dat pleyn

Gheboren int lant van henegouwe

Sijnen lof bliuet zeer menichuouwe

Tes messeur iaques de laleyn

Tween twintich werf was die edel greyn

En oorloghe binnen dertich iaren

Mer accident wouts vander doot niet sparen

Accident die om wreken zoect den aert

Heeft doen verrotten in dees praerye

Een die vol eeren was hoogelijc vermaert

Twas van borgongien cornelis de bastaert

Hij was een stout ridder in zijnen tye

Mits der baren doerden schilt ouer dye

Dwers doer lelien en lewen ghewracht

Bekendic desen ridder hoghe gheacht

Vander varennen brese mijn heere

Van normandien groot seneschal

Lacher ooc doot hem gebrac noit eere

Plat inden sauele na doude leere

Ghelijc eenen ghemenen man hier int dal

Sijn vaillandicheit was daer smal

Sijn wesen scoon spreken en zijn ghelaet

Heeft accident ghebrocht inden lesten staet

Ic bekende daer twe hertoge van mylanen

Philips maria was daer deene

Infect en doot leggende inder banen

Den datum stonter niet wie sout wanen

Bij hem lach rustende cout gelijc den steene

Hij die mylanen want zo ic meene

Hertoge franchisque zone van schoertse

Crancheit doodese beide mit grooter foertse

Daer sach ic de neuschasteel tiebaut

Die een maerscalc van bourgongien was

Den naem en tijtel was scoon int onthout

De bourgonnous en hadden in langen so stout

Want hij was de koenste op dat pas

Goet ridder en ghetrouwe so ict las

Crancheit die maecte daer scoon de plaetse

Der doot betaelde hij sijn scult inde traetse

De graue van friborch was daer ooc gelegen

Ende drie broeders van thoulongoen

Elc was vaillant genoempt in allen wegen

Mer crancheit heeftse int net gecregen

En tonder ghebrocht sonder renchoen

Teruant en ridder vaillant en koen

Bij na volmaect in sinen stoutheden

Lach daer ooc doot en in deerde getreden

In mijnen wech vant ic inden fijn

Eenen zerck zeer meesterlijc ghemaect

Daer lach onder de chancelier rollijn

Sijnen tijtel stont ghescreuen int latijn

Het bewees hem in iusticien volmaect

Om stichten groote huysen heeft hij gehaect

Hospitalen en kercken heeft hij gefundeert

En daer na es hij bij crancheit ghefineert

Ic bekende te niete eenen prince voerdachtich

Die in aschen en poedre was gedegen

Twas hertoge kaerle van orliens machtich

Die zo vol duechden was van moede sachtig

Noit yemant en mochter seggen tsegen

Bij hem lach die god sijn rijck wil bewegen

Mijn heer van dunoys wijs ende vroet

Crancheit doodse ende brochtse onder voet

Troy de graue van poursuant

Heb ic bij den anderen doot gheuonden

Des goets hertoegs camerlinc men hem beuant

Sijn broeder sochte hem in menich lant

Iehan graue van chimay zoet van faconden

Vol duechden machmense wel vermonden

Want huer ridderscap hebben zij eerlijc geplogen

Mer crancheit heeftse onder hem getogen

Eenen eerlijken lichaem van grooter macht

Bekendic sonderlijc daer te zijden

Twas coninc alphonse vol stoutheden bedacht

Seer groot van state zeer milde gheacht

Sijn weerdicheit machmen wel belijden

Ondancx sijns volcx in dien tijden

So nam crancheit op hem sijn reste

Int stercste van sijnder hooger conqueste

Ic vant daer ooc xantes ende charuy

En van toesoene veel groote heeren

Habourdin la vere en crequy

Brimuer molenbais en auxy

Heer simon van laleyn vol der eeren

Coninghen hertoghen grauen int verzeeren

Sach ic daer doot legghen op dat velt

Bij accidente oft crancheit ter doot gequelt

Doch lagen daer in deerde geleit mit wene

Twe rijke mannen vol groots bestiers

Cosmas de medicus die was deene

Ende iaque cuer dander so ic meene

Van goede en van gelde groote fijnanchiers

Hem halp tgoet niet meer dan den banckiers

Want crancheit diet al doot en verwint

Besprinctse mit sijnder cudsen dus sijn sij geint

Ic sacher noch twe elc was connestable

Simpoel haluere de la lune tsamen

Elc was zeer machtich en notable

Vroem ende ontsien en agreable

Elc hadde fortune tot zijnen vramen

Accident die heeftse willen beschamen

Want hij doodese te dier spacien

Rechts int hoochste van huer regnacien

Van moruel mijn heere waleran

Lach daer doot bijden anderen deerlijc

Onder een zerck gestrect en daer vast an

Lach ooc begrauen inder erden gespan

De heere van sauoesen in feiten verueerlijc

Hij en was hem seluen niet zo verweerlijc

Crancheit heeft daer zijnen nijt ghebaert

Want vander doet en heeft hi se niet gespaert

Een machtich heere gehieten warwijck

Heb ic aen zijn root cruys bekent

Zo dedic den hertoge van clarens dier gelijc

Accident en achtes niet al waren zij rijck

Hij doode ooc twee engelsche daer omtrent

Bat neder lach ooc een scotte present

Graue van glas int deerde ghemineert

En bij sulcker auentueren geexpedieert

Sergy conchy ende brederoede

Sach ic daer legghen bijde voetpaeden

Ic bekende ooc an de maniere en moede

Groot volc van pruyschen en menige iode

En veel ridders van rodes vol vromer daden

Van calentrane en templiers thuerer scaden

Varen bij accident totter doot verminct

Oft bij crancheit diet ooc al te nieten brinct

Veel volcx vander maertsen van torquyen

En een goet ridder van grooter daet

Le blanc diemen hiet vander valekyen

Hij dede menige spronc op storcx partyen

Meneghe proaetse mit fierder ghelaet

Crancheit naiet altoos zijnen naet

Zo hij op deese wel heeft beweesen

Die mit rechte soude zijn ghepresen

Van den bourbonoosen de hertoge loys

Lach daer bij crancheit plat ende mat

En bij hem twe van zijn kinderen wijs

Mer accident gecreechse in zijn pourprijs

Scade ende zeere te deernen zo was dat

Deen was van beau ieu dnatste blat

En dander was iaques de ioncxte zone

Een ridder vol schoonheden was de gone

Noch sach ic van antiochien eenen prince

Die cipers voer hem hadde erflijc

Accident die niet en past op goet oft puinche

Die gheraecten doodlijc mit eenen pinche

Int beste van dier plaetse dus was hij sterflijc

Crancheit die was ooc eenen bederflijc

Want hij was mordadelijc brocht ter doot

Loys van oringhen een prinche groot

Daer lach ooc doot onder een sauac

Een prinche daer ic verbij henen ginc

Hij was een graue van ermingnac

My dochte mijn herte in stucken brac

Duer den druc die mi therte beuinc

De hertoge van nemours creeg daer ooc den minc

Van accident dier maecte cleijn werck of

Want hij hadden ghesteken in dit kerchof

Een coninc van cecilien lach ooc daer

Boom en vrucht van volmaecter eeren

Crancheit doodene mit drucke zwaer

En ic sacher ooc doot legghen een paer

Onder een tombe sonder wederkeereu

Van zijnen kinderen twe hertogen en heren

Van calabren zeer duechdelijc genoempt

Bij accident gedoot en deerlijc versoempt

Daer lach ooc een coninc van inghelant

Henderic die mit allen was semple

Aen zijn ghescrict men wel beuant

Dat hij geen orlooghs man was bekant

Noch prince van stoutheden zijnde exempele

Noch hij en voerde nau coninclijc wemple

Mer bij accident was gheexpedieert

Dees edel coninc qualijc ghefortuneert

Ic vant ooc legghen binnen deesen wijke

Tdoode lichaem vanden edelen persoone

Carel den groten coninc van vranckerijke

De seuenste van dien naem zeer rijckelijke

Men sach hem verheffen hoogelijc de croone

Sijn inde was duechdelijc van bethoone

Crancheit doodene tbleec en waerlijc eest

Al hadt een simpel ridder gheweest

Een hertoge van guieenen ic ooc sach

Daer leggende doot gelijc ander doyen

Bij accidents mordadicheit hij daer lach

En van sulcker doot creeg hij ooc den slach

Als zijn neue de hertoge van sauoyen

Hertoge ian die die my tranen dede stroyen

Van cleue lach daer ooc binnen der eruen

Die crancheit tsgelijcx hadde doen streruen

Buten deser kerstelijker plaetsen

Lach een die ic al ander sach passeren

Sonderlinge in triumphen ende in straetsen

Twas de turck diemen sach mit zijnder haesten

Twalef conincrijken subiugeeren

Ende twe keyserijcken conquesteren

Groot was dees turck dees amoras

By crancheit hij tonder ooc gebracht was

Al mocht ic als matusalem werden

Die leefden meer dan negen hondert iaren

En ic dagelicx tscriuene cost volherden

De dooden die ic daer sach int voerts treden

Zo soudicx scriuende niet openbaren

Tmochte den lesers den fin beswaren

Elkerlijc mach wel peysen dan hoe

Ten is geen noot dat ic hem quellinge an doe

Daer sach ik legghen onder de lichamen

Sonder nommere oft enich ghetal

Keyserinnen coninginnen na elcx bethamen

Hertoghinnen grauinnen groot van namen

Vrouwen ionffrouwen in des doots geual

Ic lyde my wel al noemicxe niet al

Lacen haer scoonheit noch haer edelheit

En halp tegen de doot niet voerwaer gheseit

Heilighe vaders pausen cardinalen

Eerdsbiscoppen en ooc patriarcken

Abden priooren conuersen mitter malen

Ia cellebroeders di de dooden selfs halen

Sij leggen daer ooc costers en clercken

De wormen etense zo men mach mercken

En de beenderen zijn also int ghelijke

Men en kent niet wie arm was of rijke

Keysers bouen truauten cockinen

Ongeuallige safftiers oft coninghen

Hertogen grauen en die dagelijcx pijnen

Brootbidders scepenen doctoers in medicinen

Arme rijke ouders oft ionghelinghen

Sotten dasaerts die oit lijf ontfinghen

De doot heeftse al doot geseit int clare

En niemant van hen en bringes nieuemare

De heilige conuersen ende abdessen

Deuote persoonen ende nouicien

Vrouwen ionffrouwen ende prioressen

Gheestelijc waerlijc van wat possessien

Wel gheprebent of sonder beneficien

Tmoet al ter doot ia van wat condicien

Atropos crijgtse in sijnder hotten al

Tes al verrot ende noch meer verrotten sal

Sus heeft mi geseit tot mijnder comforacien

Versche memorie wilt mijn wel verstaen

Gij siet hier des doets werc te deser spacien

Ten helpt geen gelt of vrient van wat nacien

Gij en moet ooc tsgelijcx in derde voertaen

V en mach geen salijchlijker werc an gaen

Dan te steruen als dan in sulcker staet

Datmen los zij van alder misdaet

Al dat zij seide redene heuet bewesen

Hoe wel dat al pijnlijc is om doen

Dus zijn wij in huer huys gegaen mit desen

Daer zij my heeft om mijn genesen

Een ontbijten gheset na tstijts saysoen

Dees vrouwe vol duechden willet beuroen

Seide my allet voerseide verhael

Twas veel betere dan een noen mael

De stuckeu die zij my heeft ghetoont

Hebben my wel doen afterwerts peysen

Huer sprake mit redenen zo verschoont

Ic heb mit goeder herten huer geloont

Mijn gepeys en woudic huer niet meer veysen

Tcomme soet mach ic en sal niet deysen

Dauentuere sal ic vromelijc aengaen

Dwelc noit mensche en coste wederstaen

Doen sprac zij ic geue v mijn consent

En ic sal v gaerne inden wech ooc leyen

Sij vraegde na haer hageneye ient

Doen leyde zij my en ic haer ic was content

Ic was gheluckich in deeser contreyen

Ter stont eer ic wiste sonder lanc beyen

Vonden wij ons ter stont sonder faellie

Daermen ghemeenlijc hout bataellie

Ic peysde hoe ic naerder comen mochte

Want vant volcke was daer rumoer groot

Men slouch daer slagen groot en onsochte

Rechts eenen tournoy zijnde my dochte

Twas te druckelijc vele dat exploot

Voert in comen des percx sachmen bloot

Eenen pieroen mit gluden letteren bescreuen

Daer dusdanige woerden in waren beseuen

Hier indt den wech des werelts pleyn

Hier indt den voetwech van sleuens partye

Hier houtmen den aflijuighen pas certeyn

Daer atropos iuge af is een souuerain

Houdende douerhant en singnorije

Niement en comme hier hij en blijfter te strye

Want twe campionen zeer fel ende sterck

Hebben v voersaten al gedoot in dit perck

Accident altijt den eersten beuecht

Niet lange en beit hij die zijns ontgaet

Mist hij so compt die hem beslecht

Crancheit die hem ter stont werpt auerecht

Die betraptem en doot hem mit felder daet

Ten helpt curaetse noch eenighen raet

Hier vint men de mordadighe figure

Daer dinde nemen moet elcke creature

en dees ptroene bleuic niet langhe

Dus trockic bijden lijsten besloten

Om dat ic veel volcx sach inden bedrange

Van die den camp sagen binnen de beuange

Ofte vreemde stucken die daer waren gesproten

Niet lange en was ic omtrent deser roten

Ic en sach daer ter stont in dit ramot

Atropos sittende op een hooch scauot

Stropos mit een diuersch abijt

Gheciert zijnde op een vreempde maniere

Ghebourdeert mit colueren sonder profijt

Ghetalenteleert van wormen in huer berijt

Sittende zeer hooghe als de fiere

Dweesen scheen wel van groote bestiere

Sij hadde van ontseggen een gescut inde hant

Op den sulcken eer hijs wel crijgt verstant

De maerscalc daer hiet ouerdaet

Hij hiel vanden lijsten dordinancie

De hyrault hiet ghewillicheit wel gade slaet

Hij drouch een blasoen geaspereert wel verstaet

Gecoluert sonder kennisse inde instancie

De canchelier hiet vreese sonder confortancie

Dragende den zegel dies crijgt elc rouwe

Verwapent. nyemant hier in hem betrouwe

e lijsten waren vol drucx beuonden

Die droefheit hadde selue ghetimmert

Tpauilloen was een gecrijsch te dien stonden

De banieren vol ghescreys int vermonden

Mit suchten ende duchten ist daer al belimmert

De crijtweerders waren ooc al beslimmert

Vanden twe intreyen ic en vergats niet

Felle versmaetheit en villeynich verdriet

Vanden verweerder tpauilloen

Was daer zeer rijckelijc ghesciert

Vol soetheden en duehden willet beuroen

De bannieren hadden van eeren fantsoen

Die zeer wel stonden dus bestiert

Die hyrault was wel gemint edel ghemaniert

Die tblasoen drouch van vromicheden

Ghecroont mit geheelder edelheden

De willicheit hyrault inde plaetse spranc

En dede daer een ghebot ouer al

Dat nyemant en make geluijt of geclanc

Op de peyne van atropos grooten ondanc

Oft dat nyemant en make geschal

Op dat hem elck hueden mach voer ongeual

Doen riep hij treedt voort op de vechters

Dat elck zijns rechts sou zijn beslechters

Vuijt zijn pauilloen sprac daer ter stont

Crancheit die drouch twe gysermen

Deen hiet persecucie goet ront

En dander consunniacie daer hij mede doerwont

Al dat hem voercompt sonder ontfermen

Van sable was zijn wapenroc om bescermen

Daer op bescildert was tdocht my onvrame

Eenen dooden onghewapende lichame

Om te volbringen dit tegenwoirdich werc

De verweerder spranc voert op dander zije

Mit ter wapen van bourgongien in dat perc

Eere die conduceerde hem euen sterc

Ende en schiet van hem noit te geenen tije

Het was zaligher ghedachten die ic belije

Hertoge philips die zeer wel gemint was

De grootste vanden hertoge hij bekint was

Hij hiel vromelijc in sijn hant

Een lance ghenoempt goet auys

In dander hiel hij om zijn onderstant

Een taerdge scoon gheciert en plaisant

Van machte van vrienden twas al den prijs

En op dat ic in clare wel doe bewijs

Sijn haetse was volstandicheit gheseit

Tegen tbespringhen van alder tsegenheit

Crancheit scheen wel te ontsiene

En scudde zijn glauie van droefheden

En op hem toonde hij wel mit zijnen engienen

Mochte hij hem verbeiden sonder tonuliene

Hij waer om doot oft tonder ghetreden

De goede hertoge dus seere bestreden

Hij liet los ooc zijn glauie als een ridder bouwe

Die den voet wt den wege niet stellen woude

Sus sijn sij allencxkens naerder gecomen

Deen op dander fierlijcken bereet

Crancheit heeft eerst zijnen strael genomen

Van zwaerheden en warp hem ter onuromen

Na den hertoge om hem te bringen int leet

Mer dees goet heer die dus vromelijc street

Ontfinct princelijc op sijn taergie doen

Den schuet als een vroom campioen

De hertoge van deesen slach hem defendeerde

Toonende wel een ridderlijke cracht

Sijn verweren hij vromelijc auentuerde

Zo wel dat crancheit bij na faelgeerde

Die selue sijn cracht thoonde en zijn macht

Elc heeft om sijn leet wreken ghedacht

Elc wou verwinder zijn int verzeeren

Tsij vander batallien oft vander eeren

Dees goede hertoge nam doen sijn haetse

Die was mit vasticheden ghenagelt vast

Ende crancheit mit sijn wrede gramaetse

Slouch mit persecutien in dees plaetse

Die mit onuasticheit hem heeft belast

Elc heeft anderen mit wille aenghetast

Sij slougen slach om slach smeet deen dander hieu

In dees wreede bataellie euen nieu

Memorie die hadde den hope zeer groot

Dat den hertoge den strijt winnen souwe

Om dat hij zo wederstont crancheits aenstoot

Die ooc wel bethoonde ende niet en vloot

Tegen accident in menigherley vouwe

Mer cranheden mits crancken betrouwe

Ontsach hij want na sijn oude zeden

Slouch hij slaghen van flouwicheden

Om te kennen der wapeninghe feyt

Zo machmen in dees scole comen leeren

Es de bespringer van groeter vromicheit

De verwerder om winnen doet ooc arbeit

Brinct deen int lets vander brinct verzeeren

Stoutelijc ziedmense vlyen en wederkeren

Om malcander te vinden op tbloote

Twelc hem luyden werdt dunct .M. pont grote

So lange hebben zij gesmeedt geslagen

Deest twee campionen op dit velt

Dat de gesonste quam int vertraghen

Hij bequeldet bezuerdet hij mostet beclagen

Hij worde van flouwicheden al ontstelt

Want crancheit die heeften daer al so gequelt

Met eenen slaghe van eender flumen

Dus bleef die hertoge hij en cost ontruijmen

Lacen de hertoge bleef dus verwonnen

Daer Atropos luttel om gaf oft was leet

Niet meer en soud zij deesen prince ionnen

Dan den snoodsten zijnde onder der zonnen

Twas haer al blijscap ende te lachen gereet

Sij thoonde wel dat zij op hem was wreet

En dat zij niet en zoect bijsondere

Dan tvolc doot te ziene en brenghen tondere

Doen quamen die hyraulten wel gheleert

En namen een laken van werden gheweuen

En hebbent geleit opten lichaem gheeert

In derde begrauen mit drucke verzeert

Ewighe memorie was derde beseuen

Daer zijnen naem noth in es bleuen

En zo langhe dat de werelt duren sal

Noch nemmermeer van hem anders scriuen sal

Naulijc was dlichaem opgeheuen daer

Of te minsten int graf gheleit

Hoord ic groot geruchte en groot gebaer

Van twe heeren sterc grof en zwaer

Elc was gestoffeert vol der vromicheit

Accident was deerste die ic sach bereit

Die fierlijc voertquam om vechten

Ghewapent als diet al wou beslechten

Sijn peert mit wreetheden gebarduert was

Tharnas getempert mit gramme zeden

Mit ongeual zijn lance gheriueert was

Sijn zweert mit overmoet gehanteert was

Daer menich mit is onder gestreden

En om tvolc te maken meer tonvreden

Zo hinc om zijn sadelboom een cudse groot

Van fortune daert al hij compt inde noot

Een bourgongioen ooc daer voer spranc

Gehieten kaerle een prinche ontsien

Hij gheleec wel daer veel an was belanc

Die in zijn zaken te volbrengen viel wel stranc

Tmoeste na sijnen wille zijn ende gebien

Sijn peert hiet fierheit sonder ontulien

Gewapent frisch zo hem heeft betaempt

Mit wapenen van stouticheden ghenaempt

Van hooghen begrijpe sijn lance was

Grootmoedich hert gaf hem sijn zweert

Die smit hiet meesterscap doer sijn ghebras

Vrijheit hiet sijn dagge op dit pas

Om verwinder te zijn was hij expedeert

Duer sijn faconde scheen hijs wel weerdt

Want gebrec was noit in hem geresen

Dan hij zo lanc zo meer waerdiger mocht wesen

Daer en was tente noch pauilloen gerecht

Om dwapen schout te doen in desen strijt

Mer inde staduwe ontrent een grecht

Twas versamen van desen ic segt v slecht

Ten was niet sonder geroep of sonder gecrijt

De lance waren scerp om te doene spijt

Sij begosten daer malkanderen aen te gane

Deen om verweeren dander om te slane

Accident stac seer sterck mit groeten nijde

Opten hertoghe mit al zijnder macht

Dat drie werf sijn peert viel int wijde

Nochtans en vloot hij daer niet op zijde

Mer hoepte te ontcomen duer zijn cracht

Hij passeerde de lance daer hij hem beuacht

Deat den voordel niet en mochte helpen

Den hertoge noch zijn leet gestelpen

De sweerden waren wel gereet gestelt

Om elck tbeuecht sou cort beslechten

Die haetscap heeft elc te toeuene versnelt

Tspel was niet dan ter doot toe sijn gequelt

In sulc perikel is hij die hier moet vechten

Wan const cracht dieners oft knechten

En machmen hier geen hulp verweruen

Men moet den camp winnen of self steruen

De hertoge die vroom was ende sterck

Stelde zijnen lichaem om verweeren

Mer Accident duer sijn vterste werck

Aengreep sijnen clippel hier int perck

De cudse van quaet willich begeren

De fortune hem gaf om tvolck bescheren

Om dat sij den val souden maken effen

Die hem te hooge willen verheffen

De hertoge heeft Accident veriaecht

Tot dat fortune daer quam op stede

Des accident mit sulcke slage heeft geplaecht

Den hertoge ter doot twelc gode zij beclaecht

Vant ongeluc sijn ziel heb ewighe vrede

Ic houwe hij noit yemant erch en dede

Ic claghe dat hij der doot niet ontginck

Dus int velt bliuende noit ontsemeger dinck

Is doorloge sulc dat zij mach zijn ghepresen

Doer een eerlijke vrome heercracht

So macht tvolc van wapenen wel druclijc wesen

Wenende suchtende vol lijdens geresen

Duer hertoge kaerle edel geacht

Tes my nochtant consoort dat dus was gewracht

Dat mijn meester niet en was verwonnen

Van eenighen menschen onder der zonnen

Mer fortune hout altijt inde hant

Doer die godlijke cracht die sonder gront es

Alle de wercken der menscheit plaisant

Tsij den goeden of quaden als onderstant

Tot haeren wille na dat elcke noot es

De influencie des hemels die elcken bloet es

So Aristoteles mach te kennen gheuen

Es onkenlijc na ons wercken beseuen

Alsmen in goeden wercken te voren es

En dat de begeerte compt tot blijscap al

Men mach dan seggen datmen wel geboren is

En datmen van gode vuijtuercoren es

Want tcompt al zo hij wil groot en smal

Mer wort yemant erm of crijgt ongeual

Oft gediffameert wort in eeniger manieren

Men stelt al in contrarien iugieren

Sus dan wilt altoos duechden eeren

Na gods gebot ende wterste wille

Wij moeten ons herte te godewerts keren

Die de mane doet cleynen en vermeeren

En den hemel doet drayen op een spille

Tes ghene die nemmermeer es stille

Die int secret van sijnen ydeen puere

Hem becommert mit onse auentuere

Sus creech Accident de victorie

Op deesen prinche die edelheit vzeerde

Die altijt bliuen sal inde memorie

En sal ghenoempt werden in historie

Hertoghe kaerle de ghetrauilleerde

Dus zwijgic van hem en daert resteerde

Sal ic voert condighen zo ic las

Wat noch meer ghebuerde op dit pas

Accident woude noch vast verbeyen

Oft hem wat niewes an comen souwe

Hij ginc hem mit anderen wapen ghegreyen

Mit een harnasch vol waenhopen hem bereyen

Op datment van verre sage so ic houwe

Hij stont int midden te voete als de bouwe

Mit een glauie van swaren ghewichte

Genoempt quaet auentuere int gedichte

Een snydende zweert nam hij aen de zye

Ghemaect van een haestige ziecte zwaer

Daer hij mit gedoot heeft een groot partye

En om tvelt te behouwen int wye

Om zijn tsegen partye aen te doen vaer

Hij hadde een dagghe het is waer

Vol hemelijke melancolie ghepollijst

Daer menich persoon ter doot is gewijst

Ic hoorde daer alle drucx bequelders

Trompetters claroeners en fluters

Op clauicordioms en orghel speelders

Moeselers sackebouters en veelders

Principalijc mede herpers en luters

Elc triumpheerde als vruechden wtruters

Derwerts te loopen was elck vol veerdich

Want de materie wast wel weerdich

Daer sach ic comen een schoon rosbaer

Dat tuschen .ij. eenhoornen was gedregen

Deen hiet volmaecte goetheit dats claer

Zoete manier hiet dander daer nae

De meeste bekent in allen weghen

Twasser al mit goude beslegen

Trosbaer tschieraet vergult bepeerlt

Tselijcx een was niet in deser weerlt

De twee eenhoornen waren gheleydt

Van vier prinschen hooghe gheboren

Bloemen der duechden was die hoochste menseit

En goede naem was ouer al gebreydt

Dees twe gingen bijden eersten al voren

Dander twe om volgen waren ooc vercoren

Deen was edel herte sonder haetscap

Dander wairdicheit teghen violeenscap

Hier na volgden mans een groote schare

En veel vrouwen ooc sonder ghetal

Elc triumpheerde int openbare

Twas een schoon geselscap geseit in clare

Van rijcheden schoonheden wast al bouen al

Nu ist tijt te maken gescal

Vanden rosbaer te weten de gesciente

Want daer in leyt wel de verdiente

Daer sat naectelijc in grooter chierheit

Een princhesse in de wapen ghestelt

Die gecomen was om te wreken de grote fierheit

Beteikende duer des drucx bestierheit

Dat haer in desen pas was aen gehelt

Sij scheen wel pantasilea die was gequelt

Om wreken hectors doot zij te troyen quam

Mer de wrake zij te zeer op huer nam

Haer harnasch hadde blijscap gemaect

En die gaf haer een huysken van goede ghepeyse

Twas al om haer bescudden ongelaect

Al dat haer beloefde twas wel gheraect

Totte dachuaert van dier reysen

Huer zweert was scerp om te doen deysen

Huer vianden doer dat zij was coene

Geheeten begeerte van wel te doene

Sij hadde om werpen een iauelyne

Die ghenaempt was blijdelijc ontfanck

En hueren schilt om bescudden alle partye

Hiet ghetrouwelijc minnen tot den fijne

Sonder wissel der herten oft der oogen ganc

Voort meer op dat icx niet en make te lanc

Hueren wapenroc was mit vruechden

Geuult mit hondert dusent duechden

De vrouwe die is daer voert gesprongen

Om accident te ontmoeten al bereet

Sij dede publiceren mit edelder tongen

Bij getrouwicheit hueren hirault eenen ionghen

Hier isse die compt quyten huere eedt

Ten dage alzoot aen huer gescreuen steet

Dits van oostenrijke de hertoghinne

Die huer presenteert mit zoeten sinne

Als accident zijn partye aensach

In sulcker schoonheit ende valeur

Hij vreesden faelgieren op dien dach

Hij ontsach hem zeer twas zijn gheclach

Dat hem deere mocht bringen int ghetruer

Hij aensach haer cracht ende huer figuer

Sijnde bij vierentwintich iaren out

Dit dede hem verwonderen menichuout

Ter dwaes of dul zijn cancellier

Seide hem v corauge sal v faelgeren

Dat ionc boomken machmen boogen schier

Ioncheit mach wel lijden tegen tdangier

Volstandich blijuende sonder varieren

Mer ghij sult vinden bij costumeeren

Dat wie haer besprinct mit siecten bloot

Soecte gheen remedie zij isser om doot

Accident bescaempt spranc daer voert

Als die vol spijts men sach doer crupen

De vrouwe quam hem tsegens aen zijn boert

Die quetste sonderlijc sonder spreken woert

Mit een gescut van eenpaerlijke stupen

Doer deesen slach moeste ons ontslupen

Marie van bourgongien reene

Des menich mensche comen is in weene

Dees accident zijnde zo wreet ende fel

Heeft bij deser moordadicheit ongeordineert

Ons palladium berooft ende niemant el

Dlot ende de benedictie alzo wel

Daer bourgongien onder heeft geregneert

Desen naem is nu gheint en ghefaelgeert

Doer deser edelder vrouwen ouerlijt

God verleen haer ziele vruegt sonder respijt

was den troylus voer ons int scouwen

Daer troyen bij was weder ontset

Die den troyenen heeft onderhouwen

In couraedgen in cracht tsegen veel rouwen

In lanc dueren na hectors vermet

Och waer zij onser bleuen ons waer te bet

Sij waer ons onderstant tot onser vromen

Tegen alle leet dat ons mocht ouercomen

Blesers lesende hier af den reghele

Wilt dees auentuere wel ouerdincken

Speigelt v in deesen schoonen spiegele

Gij moetter ooc passeren dits slot en zegele

De scoonheit sal verrotten al mach zij nu blincken

De doot die de natuere altijt wilt crincken

Heeft last al dat leeft te brenghen ten inde

Hueren viant en al tgeslachte zo ic beuinde

Ende elck diet leest mach hier wel verstaen

Dat dit voer my is groot ongheluck

Dees drie doot te sienen in deerde gedaen

Die van my altijt hebben ontfaen

Minne eere onderdanicheit in elc stuck

Ic creeg mijn voetsel van hen o welcken druc

Si hebben mi opgeuoet van kintschen dagen

Ic machs niet vergheten ic moets beclagen

Als ic de bataellie aldus sach tonder

Van hem daer ic onder was subiect bleuen

Ic was veruult mit vrese en anctx bizonder

Ic daelde laech mijn hoeft ten was genen wonder

Om wreken als die niet langer en wou leuen

Sonder vreese die my eerst dede beuen

Gaf ic elcken de cose met weene

Om beuechten beye oft elck alleene

Versche memorie die ic noch betrouwe

Seide dat ic my te godewerts sou vellen

Elckerlijc en doet niet dat hij souwe

Want wie therte gevoelt vol drucx en rouwe

De regel van reden sietmen hem achter stellen

Ten crijt werts ginc ic. ic wou my versnellen

Om mit kloecheit accident te bestridene

Of doer crancheit te ouerlijdene

Daer heb ic eenen cleynen hirault vernome

Die een blasoen drouch van verbeydene

Sijnen nae was respijt te mynder vromen

Soetelyc sprac hij als hij tot my was comen

Vrient vater verstant van mijnen beliene

Atropos die seit pijnt van hier te sceyene

Sij ontbiet v mit my trect vuijt dit crijt

Tot dat gij hier te comen ontboden zijt

Respijt die cort was en niet lanc

Die dede mij sceyden en van daer trecken

Want atropos corts in dit beuanc

Creeg genouch vechters tegen huer luyden danc

Dus moest ic doen sceiden van dier plecken

Versche memorie om vruecht verwecken

En die ic ooc zo amoreus vant telken tyde

Die thoonde wel dat zij hier by was blyde

Sus sloot zij dat zij my leiden woude

Ter plaetsen daer icxe hadde vonden

Ende dat zij verstant ontbieden soude

Die my raden soude zo ic hem betroude

Doer daengrijp van wapenen in my verbonden

Wij stelden ons te wege vatet vermonden

Tot hueren huyse in huer behoedenisse

Duer den soeten wech van verlichtenisse

Memorie die my vast sach museren

Onderhiel my mit huerer soeter spraken

Het stont huer zeer wel dit corderen

Den wech wij ouerleden sonder trauilleren

Seggende zij zouts my noch meer cont maken

Van coningen hertogen vreempde saken

En van grooten heeren de sepulture

Gebuert na mijn vertrecke sint deerste vre

Loys tsertoghen zoone van bourboen

Biscop van ludick der kercken pilaer

Graue van loon hertoge van bulloen

Van conincx bloede eerlijc in al zijn doen

Die veel vrienden hadde tes openbaer

Accident die hem verhaeste en viel te swaer

Heeft hem onlancx doot binnen den sande

Int alder stercxte van zijnen lande

De graue van symay edel ende wijs

Die zo behaechlijc was eerlijc geextimeert

Zo bequaem en geacht in zijn auijs

Ia zo vol duechde statelijc int bewijs

Dat hij van elken was ghelaudeert

Accident heeft hem doot en verweert

Mits eender stupen sodaenlijc mit liste

Ia zo haestelijc eer datmen wel wiste

Pieter die van Lutsenburch graue was

En die ses werf graue was genoempt

Accident stelde hem oorloghe op dat pas

Hij haelde crancheit daer hij niet af genas

Want ionc te dooden had hij hem beroempt

Dus is hij lacen bij deese twe versoempt

En bij siecheden zo onder voet ghetorden

Dat hij deeser werelt is quijt gheworden

Edouaert die schoon coninc van ingelant

Die zo vromen prinsche was verheuen

En van den franchoisen geacht aen elcken kant

Die de scotten hiel ontsien onder zijn hant

En vuijt zijn conincrijck waren verdreuen

Accident dede hem ooc laten dleuen

Mit eenen coertse die hem bezwaerde

Ghelijc van een scote van een bombaerde

Phebus coninck van auernen noch ionck

Die elcke heeft zo zeere gheacht

Accident die wel conste eenen quaden swconk

Gaf hem daer lacen sulcken swaren wronck

Dat hi hem dleuens roofde mit groter macht

Ontseit deen tlijf dander tsgelijcx vercracht

Zij hebben huer gescut zo wel bereet

Dat niemant om ontgaen een platse weet

Michiel van bergen zeer vroom en stout

Vol wijsheden in sijn ionge dagen

Ten is in desen tijt noch van hondert iaren out

Die sulck ridder weet int swerelts behout

En die meer lofs en prijs mocht beiagen

Accident ginc hem aen mit vlegels plagen

En nam hem tlijf in sijn xxviste iare

Dlant te bescuddene viel hem te sware

Sus hiel my memorie contende vast

Mit wijser redenen en der vele

Verhalende veel gesciedenisse voertijts gebrast

Creech deen geluc dander bleef onder dlast

Het ginc den sommige al vuijt den spele

Dus vonden wij onuersien dat ic niet en hele

Huer logijs daer wij wel waren ontfaen

Gelogeert te wille en veel eeren gedaen

Memorie heeft ontboden mitter haest

Den goede edelen wijsen heremite

Gehieten verstant mijn troester eens waest

Die my seer stout maecte ende onuerbaest

Hij quam tot hueren ontbieden mit appetite

Sulc als hij was mit zijnen abijte

Want tis de geene die elcke leeren wilt

Ia die om leerens wille aen hem keren wilt

Dus was my ghegeuen tot mijnen rade

dien ic beminde gehieten verstant

Ic en sach zijns gelijc noit van sulcke sade

Om goet raet te geuen vrouch of spade

Gheen wijser en weet ic in dit lant

Doer tbegrijp daer ic my om had vermant

Geloof ic dat hem god aen my ghesent heeft vort

Te aenuerden bliscap tot mijne consort

Sus is op eenen setele gheseten

Voer mijn bedde dees notabel man

Sijn sprake was vol zoetheden ongemeten

Ic prijse hem want hij nootlijc is om weten

Duer wien ic groote blijscap ghewan

Tverstant my te condighen began

Sulcke lesse twaer quaet soud mense zwigen

En daermen veel verstants wt mach gecrigen

¶Verstant

Vrient die deesen pas wilt gaen sonder veysen

Dwelc is een bataellie sonder tonulien

Ten eersten moet hij hem wel bepeysen

Of hij zijn lijf sal dorren sonder deysen

Verweren tegen zijn partye hem taensicht te bien

Dits de proeue dit staet elcken te ghescien

Want gode tempteren sijn hier al excessen

En tes verboden opt canon vander messen

Tes wel waer dier wordt besprongen

En voer zijn recht wordt gheopposeert

Men hout voer recht onder oude ende iongen

Dat hij gefaelt heeft int drucx bedwongen

Heeft hij int eerste geen borge gestatueert

Of dat sij niet anders en sijn gedelibereert

Dit point onderhiel wel sekerlijke

De vijfte coninc van vranckerijke

Mer v werck is al een ander sake

Tes een bataellie een teghen eene

Somtijts in besloten lijsten mit gemake

Of na dat atropos daer stelt de wake

Tsij in een besloten velt oft open gemeene

Tsij sdaegs of snachs in vruechden in weene

Daer en geeftmen geen respijt dan bij consente

Wantmen betalen moet altijt atropos rente

Na dat elck alleene dus dan moet doen

En men den dach corts moet verbeyen

Doer vreese offer quaem enich traysoen

Om v te wapenen moet gij zijn seer coen

Gij en moegt tijt noch vre qualijc beleyen

Wildi v om wel te wapenen bereyen

Gij moet berou hebben uwen waker

En van godlijker begeerten uwen wapemaker

Hij sal v daer toe sulcken stucken stellen

Van sulcker const van sulcken temperure

Dat v enighe scande sal moghen quellen

Noch sonde die v mocht ter neder vellen

Of dat uwen lichaem mocht worden tzuere

Een harnasch behoefdi van gewichte pure

Gemaect van stale volstandich inde daet

Dats gode te minnen dit es mijnen raet

Van stercheden neempt v gardebrassen

Grootmoedicheit mogen zij sijn genaempt

En om dat lichticheit in v bat mach wassen

Gij moet hantschoens hebben die v passen

Van caritatelijken wille ongheblaempt

Een huysken opt hoeft neempt alst betaempt

Ghemaect bijden hande van vrou temperance

Die veel meer weerdt is dan enige cance

Blankaerts en een stalen broec fijn van maellie

Moet gij hebben van suuerheden perfect

En op dat gij ter stouter sijt inde bataellie

Moet gij hebben sonder eenighe faellie

Scheen pijpen vol goeder wercken bedect

En op dat gij v bat te wegewerts strect

Een paer schoens te hebben pijnt te beuroene

Van diligencie om wel te doene

Ghij moet v wel decken en becleeden

Mit uwen wapenen ghequarteleert

Die weerdt sijn te dragen sonder verleeden

En aende blasoenen wiltse bereeden

Van gelooue vol goet gepeys gheuseert

Sij moeten zijn ientelijc gheaspereert

Om toogen v meesterscap van uwen wercken

Des heylich doopsels der heiliger kercken

Sus sijdi ghewapent en wel begaeft

Ghelijc behoort tot eenen campioene

Enom meer ontsien te sien als ghij slaeft

Zoe moet gij gestoct sijn ende gestaeft

Alzoot behoert tot sulcken doene

Men verliest genen tijt diet pijnt te bevroene

Sulcke stocken suldi ooc mogen begeren

Als daer gij v lijf met sult verweren

Men moet wel weten en ooc verstaen

Wie dusdanige feijten wilt veehten

Hij heeft cose en wille van stonden aen

Weer hij te peerde oft te voete wil staen

Elc maegt na zijn auentagie beslechten

Mer na costume ende gemeyne rechten

Int vechten te voet is meer eeren taenscouwen

Dan in een beeste hem te betrouwen

Elck mach stocken nemen na zijn bescermen

Na zijnen wille oft na zijn behagen

Looten hamers oft ooc ghijsermen

Haetsen lancen om sonder ontfermen

Te schieten te slane groote slaghen

En als gij v lijf int inde moet waghen

Tot sulcke stocken wilt v dan keeren

Nadat gij vercrijghen wilt veel eeren

Wees vrijheyt betekent onser so ic beuinde

En diemen wel mach ouer mercken

Dat god duer sijn goetheit sonder inde

Ons gegheuen heeft als die ons beminde

Onsen vrijen wille om ons verstercken

Wij moghen gaen en leeren in allen percken

Duer den heer wech tonser zielen bate

Of duer den voetpat der helscher sate

Int gene daer ic v raet toe heb gegenen

Als datmen in een peert niet en betrouwe

Zo verstaetmen dat geen persoon int leuen

Tsij bij aelmissen oft ghiften beseuen

Enich betrouwe in anderen houwe

Elck zie self toe tsij ionc of ouwe

Want al isser hope van melancolinghe

Tsal vergheten werdden zeer geringhe

Ghij moecht alle vraghen oft ooc som

Wie v plaetse houden sal int crijt

Tsal sijn ghelooue en v heylich kersdom

Dwel niet sijn en mach dan recht wt niet crom

Ia om wat nootsaken daer gij in zijt

Tis tselue daermen mede compt inden nijt

Van uwen viant vol haetscap bekent

Duer de cracht van dit sacrament

En voert v wapen te hebben bereet

Zo neempt v lance om scieten ter steden

Besleghen mit deuocien tsegen alle leet

Dat hout sal v doen dincken bescheet

Der doot cristi om uwen wille gheleden

En wilt v dagge te makene besteden

Dat zij wel steken smiten en geraken moet

Dat point vanden kersten gelooue zoet

Nu hebbi v lance in v rechte hant

Om onghelijc uwen viant te doene

En in v slincke hant hout uwen schilt vaellant

Om vryer en sekerder te sijn vermant

Van goeden exempel pijnet te beuroene

En v behoert om wel te wesen koene

Bereedt te hebben tswaert van iusticien

Twelc v dient thegen allen malicien

Nu en hebdi verbeyen noch achterterden

In deser tijt om bereyen alle saken

Ontbiet achterdincken mit grooter veerden

Uwen wapen maker laet hem geweerden

Op dat hij v eer bereet mach maken

Om sparen om scult wilt niet meer waken

Weest anders naerstich ten is niet om my

Want niemant vechten sal voer dij

¶Actuer

In deser manieren heeft my onderwesen

Verstant. en al mit redenen besloten

Mijn bereetscap hier toe ooc ghepresen

Als de geene in wien vreese was geresen

Te verliesen den tijt hadts hem verdroten

Hij zeide my mit comparacie doeruloten

Int ouerblijf is dobbel verstant te rapene

Tsij om bescudden oft om te wapene

Ic heb hem voerts noch meer geuraecht

Mits dat mijn stucken sijn gheordineert

Mijn cierheit mijn hernasch onuersaecht

Tis so ghemaect dat my wel behaecht

En wes ic behoeue es gheprepareert

Waer toe dient daghen en tij gheuseert

Ten is al niet ghesmeedt op eenen dach

Zect wat behoer ic te doen oft wesen mach

¶Verstant

Verstant dede my dus verstaen

Lieue vrient gij doet my een goede vraghe

Ten is niet dan de cleedinge daert leit aen

Men moet om tprofijt de hant an slaen

Om uwes persoons gesontheit alle dage

Dus raedt ic v voert vaet wes ic gewage

Dat gij v stelt tot arbeit en pijne

Om licht ende van stercken adem te zijne

Gij moest vrouch opstaen wildijt weten

En stoppen v nase ende mont

Tsegens bergs op loopen willes niet vergeten

Dicwijls vasten en niet veel eeten

Luttel slapen ic maecxs v ooc cont

Gij moet ooc suuer sijn dits een verbont

En sondelijke ghedachten van v vellen

En v tonghe tot ghetemperheit stellen

Ghij moet een stalen halsberch aen dragen

Wegende wel .xxx. pont of daer omtrent

V schoenen moeten mit loode zijn beslagen

Op dat gij te meer lichticheit muecht beiagen

Int hernasch daer gij v in hebt gewent

Eenen stock om an te nemen weest content

Zwaer van loode wilt dien handelen

Zo muechdi dan te sekerder wandelen

Gij moet v seluen dicwijls proeuende zijn

Tegen luyden subtijl en sterc van machten

Om v verweren wilt hem toeuende zijn

Mit al dat v mach behoeuende zijn

Tegen enich accident dat v mocht vercrachten

Besorgt v ooc mede mit al uwe gedachten

Tegen ongeual dat v ooc mach letten

Als gij v tegen uwen viant sult setten

Wilt dusdanighe doctrine prijsen

Sij en zijn niet sonder redene ghespelt

Daer moeghen experimenten wt rijsen

Men machse wel nootsaklijke bewijsen

Duer de vreese daermen om is ghequelt

Daer zijn figuren figuerlijc gestelt

Om lichtelijke van als te verstaen

Ende om goet regiment aen te gaen

Van datmen neuse en mont sou stoppen

Verstaet datmen niet ruken sal noch smaken

Eenighe ydelheit dier mach cloppen

En vlyen alle weerlijke stroppen

Die totter victorie wilt gheraken

Den zwaren halsberch voer alle zaken

Geeft verstant mits der defencien

Wapen te draghen van penitencien

Loopt aen uwen biechtuader ten can niet scaden

Mit goeden wille ende bitteren berouwe

Wilt v hert suueren ende ontladen

Van uwen sonden ende misdaden

Sonder yet te vergeten het hoerter touwe

En de ordinancie in alder vouwe

Is de penitencie niet te verlenghen

Mer op een cort mitter daet te volbrengen

Alle die proeuen wilt hier na mercken

Die v helpen moghen aen elcken kant

Dat zijn alle v deuoete wercken

Die int vechten dienen om v te verstercken

Tegen duuel den helsche viant

Dus hout wel tegens en onder v hant

Hout v sorglijc vleesch pijnt dat te bereiden

Om daer mit een heylich leuen te leiden

Gij en moet niet zijn zonder gueden raet

Dats te seggen clercken oft doctueren

Die fondeert zijn na hueren graet

Int heylige gelooue daert al aen gaet

Ende inde scrifturen groot van valueren

Sommige biechtuaders dij suldi bespueren

Daer gij aen leeren moecht de defencie

Om te bescermen uwe consciencie

Condi mijn lesse dus leeren van binnen

Te werck stellen en executeren

So suldi weerdich zijn wilt my versinnen

Dat gij de groote stad gods sult gewinnen

En de ewighe glorie excerceren

Lucifer verwinnen en scandalizeren

V seluen bringende inder engelen chooren

In spijt des viants en dat hem mach toehoren

¶Actuer

Heere seidic gij geeft my groot confoort

En my behaecht zo wel v goet auijs

Mer segt my dat bid ic noch een woert

Dat mynen sin wat hout becoert

En doet my peysen ic bens onwijs

Als ic mijn entrey doe int camps afgrijs

Wat wil ic best doen om niet te versagen

Dit dunct my wel een point om te vragen

¶Verstant

V questie is goet daer ic my in verblye

En v vragen sijn van grooter weerden

Den strijt sal voer v zijn als gij compt te strie

Gij en sult niemant crijgen in v soudye

Die tfeyt voer v sal willen aenueerden

V vrienden en sullen stocken hebben noch sweerden

Die om v confoort v sullen helpen slaen

Dan alleen de weldaden die gij hebt gedaen

Ghij moet ooc hebben een pauilloen

Daer int beste sal hangende wesen

Eenen schilt bescildert zeer deuoet fantsoen

Daer in de presentacie en allet doen

Van Marie de moeder gods gepresen

Dus suldi v thoonen als wt ghelesen

Ridder die ghedelibereert is te beslechten

En voer zijnen sceppere al te beuechten

Als ghij dusdanighe wech in slaen sult

Hebt inde hant een baniere oft vane

Als dat heylich cruys dat den viant verdult

Als ghij betalen sult v leste scult

Om dicwijl een cruys voer v te slaene

Tegens tviants voerbringen daer int plaene

Ic beloef v sonder yet te verswijghen

V deel der victorien te crijghen

Ghelooue en my om behulpich te ziene

Suldi aensoecken om v tonderwijsene

Wij sullen v helpen wt alle pijne

Sterc van herten maken tallen termijne

Zo wij best connen om v te spijsene

V dient een setelstoel om v te veriolijsene

In te rusten dat v sal worden bestiert

Dwelc van genouchdoen sal zijn gesciert

En om voert te doen als uwen eedt

Opten boeck of opten outaer

Zo suldi sweren dat gij na v beste besceet

V doopsel ontfinct so god wel weet

Om goet kerste mensche te steruen openbaer

En v lichaem te presenteeren claer

Om tonderhouwen trecht telker vren

Teghen den viant der natueren

Want v tegen partye sal oic sweren bloot

En dat mit feyte onderhouwen snel

Dat adam ons eertse vader tslot ontsloot

Daer hij ons met obligeerde der doot

Duer die bete des appels bij eua beuel

En dat gods zone. als mensche niemant el

Self betaelde den scult mit moede sachte

Om weder te copen dat menselijke geslachte

Ghij sult daer hooren roepen ende beuelen

Binnen de .iiij. hooken vanden crijte besloten

Dat van al dier sijn emmers niet en selen

Opte verboerte om te steruen inder querelen

Oft van Atropos te worden doerschooten

Geen teken te geuen hoedanich gesproten

Tsij int himmen hoeften ofte spreken een woert

Daer bi de campioen mocht worden gestoert

Na dien ic v segghen moet als verstant

Heeftmen die apostels niet hooren preken

Inde vier hoecken der werelt daer se god sant

Dat niemant verbeide hoe sterc vermant

Te worden ontcommert duer vreempde treken

Bij anders mans hant van zijnen gebreken

En dat elkerlijc om sijn schoonste beiaghen

Hem des pacx besorge welc hij moet dragen

Dus wat gij doet wilt v wel wachten

Als ghij om v vechten sult willen stellen

En crijgt de zonne in ogen wilt dit niet achten

Duer de groote druc of steuringe crahten

Die v enich sins soude moghen vellen

Dits te segghen gij en sult v niet quellen

Te stellen de sonne der ewigher godheit

Teghen v te stoernen mit enigher sotheit

Een rechter oft iugie suldi moeten eeren

En gij moet hem onderdanich wesen

Dats god daer gij v toe sult keeren

Sijn gebot houdende sonder verzeeren

In hem vast gheloouende tot desen

Hier in is de meeste sekerheit ghepresen

Dit is die v de vrijheit mach gheuen

Tegen al dat v brengen mach int sneuen

Eest dat gij v enich sins dus vint belast

Om naulijc daer wt der noot te vlien

En bat te hebben uwen sin onbeclast

Peyst int eynde daer grote duegt wt wast

Om uwen god in spriesters hant te zien

Tes v scepper tstaet al tzijnen ghebien

Tes ooc de geen daermen aen keeren moet

Om der vijf sinnen alle behoet

Sus datmen ihesum xristum niet en vergete

Zo en ist niet mogelijc na mijn orconden

Verwonnen tsijn so scrifture doet te wete

Want deewige vruegt crijgtmen daer in silete

Die getrouwich int leste wort beuonden

Noteert dit woert wel ten lesten stonden

Hij en is niet doot die regneert en leeft

Int ewich leuen daer niemant en sneeft

Int vertrecken treedt al scoonkens voert

Thoonende uwen vryen wille bereet

Vergadert dus tsamen cloecheit alst behoort

Beschermt v fraeylijc om v confoort

En verliest geen slagen hoe dat mit v gaet

Al cort uwen adem en alst dus mit v steet

En verwondert v niet doer dit aerbeyden

Want de ziele en is wt v noch niet gesceiden

Ootmoedege vrese wort hier bij verstae

Daer gij v bij sult versekert vinden wel

Want de heylige sacramenten suldi ontfaen

Een verwinder suldi wesen van stonden aen

Tegen den viant die gij sien sult wreet ende fel

Gij en sult v niet veranderen duer sijn bestel

Mer uwen goeden enghel gheobedieert

Die v tot hier toe heeft gheregeert

Ende moechdi v stocken dus onderhouwen

Sonder te crokene oft te breken

Ic verseker v te comen doer dit betrouwen

Daer gij deewige vruegt sult aen scouwen

Dwelc gheen sins en is te versteken

Onthout dit wel ic later af te spreken

Geloofdi my gij moegt ghesalueert sijn

Oft in contrarie ghecondempneert sijn

¶Actuer

Sus verstant sijn deuoor aen my vast dede

Onderwijsende leerende om mijn profijt

Mer een point gebrac my ter deser stede

Diet werc mijnder saken vertoefde mede

Twas om te weten van Atropos den tijt

Diemen setten sal te doen desen strijt

Oft wanneer men den dach sal berechten

Datmen den doot camp sal moeten vechten

¶Verstant

Sus seide hij my dat de messagiers j

My toe comen sellen van Crancheiden

Van pas te passe met veel bestiers

Mer Accident hatende dusdanige scoliers

Die eerst can comen is eerst tonureden

Op dat mijn gereetscap niet en wort ontsneden

Riet hij my dat ic doen soude pijne

Tallen daghen en vren bereet te zijne

Eerst sellen deerste kennisse doen

De ooghen die de brillen eyschende wesen

Die versteken zijn na der vrouwen opinioen

Want haer natuer en mint niet dit fantsoen

Dus werden zij vander ioncheit niet gepresen

Sij zijn slecht dien tverstant faelt van desen

Dat leuen dat lichaem haest versteect

Na dat hem tlicht der ooghen ghebreect

Ten anderen als de ooren oic sellen begeren

Den catoen om te stoppen sonder letten

En zij bij doofheden en weten hoe geberen

Tsgelijcxs so hem dees twe sinnen generen

Om noeden comen zij hem voertsetten

Alsoo ist alsmen slaen sal de trompetten

Datmen de peerde sadelt sonder verbeiden

Om ter dachuert wert hem gaen te bereiden

Thooft ende handen sullen gichtende beuen

Tzijn ooc voerboden zo gij weten muegt

Als niet lande te beiden wert daer beseuen

En men macher geen ander antworde geuen

Noch repliceren op dat v daer wort geuuecht

dier op peyst hem faelt sijn vruecht

Nochtans moetmen altoos hopen in gode

En versmaden den werelt mit sijnen gebode

Die beenen die zo teerlijc hebben gedragen

Die tvleysch ende lichaem hebben op geuoet

Sullen daer huer ommachticheit clagen

Ende na stocken ende crucken vraghen

Om tonderhouwen dat zij hebben behoet

Van dees boden worden wij dagelijcx gegroet

Peyst om de siele wilt achterwerts dincken

En om dlichaem begrauen eert begint te stincken

Susdanighe boden ende hyrouten

Sijn de voerboeden van deser dachuaert

Met veel onnoemelijke assouten

En diuersche siecten die brengen in flouten

Menigen persoon dier af wort beswaert

Dus liet hij zijn redene ongespaert

Verstant mijn vrient de goede heremite

Ende ter stont so wordic zijns daer quyte

Als ic verstant dus hadde verloren

Daer ic zo goeden raet an hadde vonden

Tverwonderen was in my gheboren

Doer tgene dat my was comen te voren

Des ic vol gepeys was te desen stonden

Hoe ict selue al mochte vermonden

Tgene dat ic als voren hadde ghesien

En dat in scrifte te stellen bij dien

Sus van deeser materien present

Heb ic bij deesen ghemaect dit tractaet

Dwelc ic sende zeer diligent

Elkerlijck hebbende goet regiment

Niet dat tdicht heeft enighe chiraet

Mer tis mit caritelijker daet

Om duecht te doen bij bescheede

Dwelc nu un my is van mijnen beleede

Ende maertsche van mijnen ghepeyse

En int lant van wilt v auiseren

Es begost dese queste oft reyse

God geef dat hem nemmermeer en vereyse

Den champ te doen dan om te proficeren

Dus wilt al v stucken wel ordineren

Tes den raet van Cheual pert

En van hem Qui tant a souffert

Dit is ghestelt int iaer ons heeren

Dusent vier hondert neghentich en drie

God geeft datter duecht in moet vermeren

En dat sij hem allen moeten bekeeren

Die duer deese materie worden blye

Den campe vander doot tot alle tye

Sal dit boeck hieten al bouen al

Ghetranslateert bij eenen pertcheual

Om doechdelijc ende wel te verstaen

Die walsche namen die hier voerstaen

In die figueren van deesen boecken

Hij machse verstaen die wel wil soecken

Want alle die namen in walsche gheset

Hij selle verstaen veele te bet

Om de duytsche namen die daer na volgen

In dese tafel vant .a.b.c. wilter niet zijn van verbolgen

¶ Hier beghint de tafel om te vinden de

bedudenisse van sommige walsche namen

naden .a.b.c.

Abusion Is in duytsche abuys

Atropos de godinne vander doot

Arrogance wreetheyt

Auenturer aueuturen

Bon espoer goede hope

Bonne pensee goet ghepeys

Bonne auenture goet aueutuer

Bon renoui goede fame

Bonte goetheit

Cest la terre de plaisance mondane

Dees eerde hiet waerlijke blijscap

Cest le cloistre de souuenance

Dat cloester van ghedencken

Cest la palais damours

Dit is tpalys der minnen

Coraige stoutheit

Debile crancheit

Desdamg contre vilomme sorge voer scande

Desir begeerte

Deffiance ontseggen

Doulce maniere. zoete maniere

Eaige outheit

Entendement verstant

Fierte cloucheit

Fortune fortune

Foursene sot of dul

Folie dwaesheit

Fleur de iours bloom der dagen

Fresche memoire. versche memorie

Hut hardement stoutheit

Haulte emprise hoech begrijp

Hutin aenstoet

Iene eparnye homeno viuant munde

Ic en spaer niemant inde werlt leuende

Lactuer acteur

Le cheualier delibere. den ridder ghedelibereert

Le temps den tijt

Le duc philippe hertoge philips

Loialment amer getrouwelic minnen

Malheur ongheluc

Noble cuer edel herte

Oultrcuidance ouermoet

Payne pijne

Pensee ghedencken

Pou de sens luttel sins

Pouoir cracht

Plasant recueil blijde ontfane

Reliques de iuuenesse. ouerblijf van outheit

Regime regiment

Respit respijt

Souuenir ghedencken

Tant a souffert zo veel leet hij

Trop de iours te veel daghen

Vouloer wille

¶ Hier eyndet een profitelijc boeck gehieten den Camp vander doot welcke boec constelijc ende wel gheset is. ende mit naersticheit ghecorrigeert inder stede van schiedamme in hollant totten huyse van Otgiers nachtegaels priester Inden iare van .M.CCCCC ende .iij. Opten xxvij. dach in Iunio. vanden welcken sij geloeft ende gheeert die heylige drieuoudicheit nu ende inder ewicheit Amen.