De vorstin in het dorp

A.C.W. Staring

"'Αλλ' 'ιθτ, τω'μπεχονον - λαζεν
Βαμες - θασομεναι - - ταν βασιλισσαν."
ΘΕΟΚΡ. Ειδυλλ. ιε

HENDRIK.
Kom, Albert, span vast aan; de Vrouw is in de kleêren;
't Wordt tijd!
Wel, Zwaan, wel, Kind! Dat hiet den feestdag eeren!
Gij ziet er kostelijk van top tot teenen uit,
En, ongelogen, nog zoo jeugdig als een bruid.
Wanneer de goê Vorstin ons Dorpjen in komt trekken1
Zal ze onder 't volk de Vrouw van 't Zuidbosch ras ontdekken;
Zij knikt u mooglijk toe, maar droomt er wis niet van,
Dat Zwaan vier spruiten om haar disch vertoonen kan;
Noch, dat ze twintig jaar met Hein het JUK moest dragen,
Zoo 't onze koster noemde, als hij zijn nood kwam klagen;
Gestreeld van Jakomijn. Hij oogstte, naar de vrucht,
Die hij had uitgezaaid ! God dank, dat ONS geen zucht
Naar geld en goed den knoop van onze trouw liet sluiten!
De vrede woonde in huis en de onvreê stond er buiten.
Het reikte krapjes om, te met! Een enkel paard;
Twee koeijen; 't akkertuig geen twintig daalders waard,
En mij door Tijs-oom van zijne armoê meegegeven!
(De brokken borg ik weg, uit dank) maar, wat wij dreven
Had eendragt tot begin; Gods gunst zag op de vlijt;
En 'S Landheers voordeel ging het mijne staâg ter zijd'.
ZWAANTJE.
En, Hein! Die zoo veel goeds ons mildlijk zond van boven,
Verschoonde ook 't Zwakke Vat, dat wankelde in 't gelooven,
Bij vroeger kommer: toen mijn Eerstling hooploos lag,
In 't schamel wiegje; 't zaad, geknikt door hagelsiag,
Geen derde gaf, en ons, als 't jaar ten einde neigde,
De kleine huurschuld maande, en dan de honger dreigde.
ZOO stond het toenmaals! - thans 1 - wij overzien het niet!
Heel 't Zuidbosch, met de Dreef, die langs de pachthoef schiet,
Zijn 't onze; en in den stal vijf Vriezen, puik van loopers!
Ons Horenvee, wat slag! 'k Heb voor mijn aanvok koopers,
Te kust en keur; veeltijds het ronde jaar vooruit.
En denk ons Kindertal, dat, schoon 't de som besluit,
Aan MIJN hart en aan 't uw het dierst is! Buigzaam, zedig,
Goedhartig, en opregt; van 't spelboek af nooit ledig.
De Jongens als een wolk! Ons Stijntje net een roos!
Maar Ida . . .! ('k durf het u bekennen, Hein) ik bloos
Somwijl van stille vreugd, wanneer mij 't englenwezen
Van 't vleijend Wicht zoo treft.
                      Doch hoor! . . . ik zou haast vreezen
Dat Albert ...
HENDRIK.
                  Ja, hij wacht, en Bles, gelijk gij weet
Staat niet geduldig stil.
ZWAANTJE.
Wel aan; ik ben gereed.
HENDRIK.
Nu, Albert, zoo gezeid! Blijf GIJ het huis bewaren.
Gij hoort, van a tot z, geheel ons wedervaren.
En - als de Vrouw misschien den Joodschen kramer sprak -
Zij kent dien halsdoek, die u lest in de oogen stak -
Wie weet! . . .
Ho, Bruintje-maat ! Wij gaan geen houtvracht halen!
De koers leit regts, naar 't Dorp. Daar zal 't aan voer niet falen!
ZWAANTJE
                      Lieve Hendrik, wat gejoel,
Daar langs den hoogen weg! Ik weet niet wat ik voel,
Als ik zoo velen zich om ééne zie verblij'en!
.
HENDRIK.
't Gaat mij daarmeê als u; maar 'k liet me ook nooit ontstrij'en,
Door boeken of door praat, dat hij, die Eerste hiet,
Spijt al zijn ZORGEN, toch een deeglijk lot geniet;
En, zoo 'k geen Bouwman was, ik wou' wel de Eerste wezen;
Kreeg ik verstand met een! Die ZORG? - 'k Weet ook van vreezen!
Denkt HIJ aan oorlog, IK heb angst voor hagelslag.
Maar 't ons bereide loon scheelt meer dan nacht en dag,
Wanneer het goede lukt, waarnaar wij beide streven !
MIJ danken, naast mijn deur, een brave ziel, zes, zeven;
HEM honderdduizenden, verpligt door èène daad!
Hoe draagt hij toch de vreugd ? Ik gun hem pronk en staat;
Maar, ja! zijn magt! . . . daar valt een hemel meê te winnen;
Dat 's MIJN dunk.
               Zachter, Bles! zoo dol het Dorp niet binnen.
Een weinig stemmigheid voegt mij, als Ouderling.
Wat zegt gij, Zwaan? Die naam klinkt tegen Vorst gering.
't Schoolmeesterlijke bloed, dat mij en u door de aders
Kwam vloeijen, wederzijds, door moeders en door vaders,
Maakt dit alleen wat goed - niet waar?
                                        Nu afgestapt!
HIER maar, voor d>eersten stal; daar Alberts zwager tapt.
't Loopt ginder voor de Zon te drok.
                                      Wel, das een leven!
Daar is geen ploeg te gang, geen schup aan 't werk gebleven.
En Meisjes, groot en klein ! Maar 'k zocht naar onze Twee?
ZWAANTJE
Die vond ik al: zij staan voor 't raam bij Domenee;
En daar de Jongens; met hun snaphaan zou' ik meenen!
.
HENDRIK.
Manhafte schutters, Kind!
                               Gaan WIJ nu deez' zij' henen,
Door 't achterwegje naar 't Kasteel; (de Landvrouw heeft
Ons gisteren nog op nieuw doen nooden, zoo beleefd
Of ze ons gelijke was) dan kunnen we, aan de trappen,
Haar Hoogheid van digtbij den wagen uit zien stappen.
Hoort gij de klokken! Welk gejuich ! Zij nadert vast!
Gelukkig zijn we aan honk. Het had ons haast verrascht.
ZWAANTJE.
Nu, dat is kostlijk! Dat staat heerlijk, moet ik zeggen!
Die eerboog ginder aan de Straat, en aan de heggen,
Den huisweg langs, die bloemenslingers, links en regts!
En dat portaal hier voor de stoep is meê wat echts!
Als hardsteen gansch en al. En daar omhoog! hoe zwaaijen
De vendels, die den top en elken hoek verfraaijen 1
DE LANDHEER.
Weest welkom, Vrienden. Reeds verloren wij den moed,
Zoo laat kwaamt ge opgedaagd; maar 't overleg was goed:
't Is juist tijd!
DE LANDVROUW.
              Welkom, Zwaan ! Nu, GIJ volgt meê naar binnen,
Haar Hoogheid na. Zij weet eens ieders hart te winnen,
Zoo vriendlijk is ze, en gul; - dat ziet eens van nabij.
Tot straks!
HENDRIK.
Hm! - Zwaanije, regts ! Die met heur Star is Zij.
Al minzaamheid! 'k erken 't! -
                       Hoezee! Hoezee! Gods zegen
Op onze Landsvorstin!
ZWAANTJE.
                       'k Heb hier een plaats gekregen;
Ga maar niet verder, Hein; het bragt mij van mijn stuk,
Als zij ons aankeek.
                      Wel, wat heeft ze 't danig druk
Met onze Landvrouw! Doch zij schijnt daar iets te ontdekken,
Nabij het venster, dat hare aandacht af komt trekken?
Och, onzen Invalied! Zij merkt, hoe de oude bloed
Het bevend ligchaam met zijn krukjen schragen moet,
En wijst hem, uit de vert', den leunstoel aan zijn zijde !
HENDRIK.
Gelukkig Volk, dat God met een Vorstin verblijdde,
Die op het grijze haar een blik van eerbied slaat!
ZWAANTJE.
En stemmig is zij ook! - Dat mensch, zoo krom van praat,
Hier vòòr ons, welk een zwier bij HAAR! hoe weinig kwikken
Heeft zij op 't hoofd; en aan haar kleed geen bonte strikken.
Maar net en kostbaar is ze, en das de regte trant.
Met ligte vodden sluipt het geld maar uit het Land.
't Wordt in dit huis ook voor de Kindren dus begrepen;
Dat lieve Drietal, nu, zoo 'k gis, van angst benepen,
Om 't hier verschijnen! Ameli' wordt vijftien jaar;
Die zal zich redden; kan de zoete Stans het maar;
Zij is eerst zes! Alix behoeft niet veel te wijken
Voor de oudste, doch heur aard laat meerder schroomte blijken.
Zijn ZIJ dat daar?
HENDRIK.
                Zij zijn 't! En . . . houd uw hart maar vast!
  Zij brengen makkers mee; waarbij een kleine gast,
Die ONS raakt . . .
ZWAANTJE.
                      Ida? Ja, onze Ida, al haar leven!
Maar zulk een pronk ? Dien heeft de Landvrouw haar gegeven!
Wie anders toch? En wij zijn daarom hier genood.
't Is of een daauw van schoon op d'Engel nedervloot !
Ook Stansje gluurt haar aan, met innig welbehagen;
Terwijl zij, 'k weet niet wat, dat blinkt, te zamen dragen.
HENDRIK.
't Scheen haast een zilvren mand, waarin een ruiker lei'.
ZWAANTJE.
  Alix en Ameli', die voorgaan, allebei'
Een speeltuig in den arm! En zoo veel blonde kopjes,
Die volgen; welgeschaard, en in haar beste nopjes;
Met maagdepalm bekranst !
                               Zij naadren de Vorstin.
Hoe flonkert haar gelaat! Men leest er spoedig in,
Dat ZIJ ook Moeder is.
                          't Hangt rondom aan hare oogen;
Die onschuld! - Ida staat, in 't kleine hart bewogen,
  Niet anders of ze bidt; zij knielde uit ootmoed neêr;
  Indien zij dorst.
               Zie GIJ ; ik kan 't slechts duister meer;
Zoo roert het mij de ziel.
HENDRIK.
                             De bloemen zijn ontvangen,
En met een kus betaald.
ZWAANTJE.
                           Dat klappen Ida's wangen!
Nu tinkt een speeltuig. Arme Alixje, houd nu moed!
Zij glimlacht;  'k ben gerust; zij maakt het zeker goed.
AMELIA en ALIX (zingend).
Ontvang uit kinderlijke hand, Vorstin,
dit needrig liefdepand!
  Neem aller heilgroet aan!
En juicht, na 't schaatrend volkshoezee,
De weerklank onzer citers meê,
  Ach, Wil ze niet versmaân!

Uw naam, op moeders schoot geleerd,
Wordt hier van 't staamlend wicht vereerd; -
  Klinkt in zijns vaders lied;
Als 't vrolijk veld de halmen gaârt,
Weldadig door den staf bewaard,
  Die ons in rust gebiedt.

Geen bloed bevlekt dien herdersstaf!
Gij dwongt geen kroost den oudren af,
  En dreeft het naar den strijd.
Geen gaâ, die aan uwe eerzuil treurt.
De weezen hebt gij opgebeurd;
  De droeve weêuw verblijd.

Eilaas, als eens die Sterke naakt,
Die 't snoer van liefde en leven slaakt ! -
  Wij zwichten; - Oogst uw loon! -
Maar zie op ons, bij 't afscheid, neêr,
En geef uw volk uzelve weêr,
  Verjongd in uwen zoon 1
ZWAANTJE.
Ja, lieve Zangsters, ja! Wie zou dien wensch niet deelen,
En kan zijn tranen bij uw zoeten galm verhelen !
  Zij glippen der Vorstin als ons ten oogen uit,
  Terwijl zij beurtelings u in hare armen sluit !

Doch, Hendrik, volgen wij de kleinen nu. 't Verlangen,
Om Ida even zoo aan 't moederhart te prangen,
  Weêrsta ik langer niet ! Ook las ik 't zoete Wicht
  Begeert' naar mij en u, in 't heengaan, op 't gezigt.


Uit: A.C.W. Staring, verzamelde gedichten, 1981, A.P. ten Bosch Boekverkoper, uitgever Zutphen, herdruk van de volksuitgave uit 1869

[A.C.W. Staring pagina] [Coster pagina]

Bezorgd door Joachim Verhagen.
Opmerkingen aan: ljcoster@dds.nl.