Joost van den Vondel (1587-1679)

MOYSES GEZANG.

Aº 1622?

O Hemel, hoor naer mijne reden.
   Het aertryck geef’ mijn stem gehoor.
   Myn leering druipe in ieders oor,
Gelyck de wolcken naer beneden.
Ick wensche dat de woorden vloejen,
   Uit mynen mont, als dau, en vocht;
   Gelyk de regen, Uit de locht;
Het kruit, en druppels ’t gras besproejen:
Dewyl myn tong den naem des Heeren
   Verheffen wil, gelyk ’t behoort.
   Geef Gode alleen den prys: komt voort,
En helpt zyn majesteit vermeêren.
Godts wonderwereken zyn volkomen,
   En al zyn paden loopen recht.
   Godt is getrou: geen valscheit hecht
Op dien rechtvaerdigen, en vromen.
Die zich geenszins als kinders droegen,
   Maer schendigh, tegens ’s hemels stem
   Zich zelfs vergrepen, gaven hem
Niet weinigh stof van ongenoegen.
Verkeert geslacht, bedorve rancken,
   Onwetend volck, te dwaes en snoo,
   Bejegent ghy de Godtheit zoo!
Is dit den Allerhoogsten dancken?
Is hy dan niet uw rechte Vader,
   Uw eigen vooght, en wettigh Heer,
   Die u bootseerde tot zyn eer,
En ’t wezen gaf, en schiep te gader?
Gedenck aen d’overoude dagen,
   En loop met uw gedachten vry
   Door alle huizen, op een ry:
Ga hene, ga uw’ vader vragen:
Hy zal u al ’t voorleden mellen.
   En wat er is gebeurt voorheen.
   Ga vraegh uwe ouders naer ’t voorleên:
Zy zullen ’t u in ’t lang vertellen.
Toen d’Opperste elck zyn lant ging toonen,
   Toen Adams afkomst wiert verspreit,
   Hy elck zyn deel heeft toegeleit,
Naer’t juist getal van Jakobs zoonen.
Godts volck is ’t eigendom des Heeren,
   En Jakob blyft zyn errefpant.
   Hy vont hem in verwildert lant,
Daer Schrik en Eenzaemheit verkeeren.
Hy voerde hem omher, bewogen
   Van liefde, en gaf dien zone een wet;
   Bewaerde hem voor ramp en smet,
Gelyck den appel van zyn oogen.
Gelyck een arent vlugge vogels
   Tot vliegen port, rontom hen zweeft,
   Spreit Godt zyn pennen uit, en heeft
Hem opgenomen op de vlogels.
De ware Godt alleen geleide
   Hem op dien toght: geen heidensch godt,
   Of uitheemsch ongodt broght zyn lot
En erfdeel door woestyn en heide.
Hy zette het met zyne veder
   Op hooge landen, in een lucht,
   En velt, vol spyze en ackervrucht
En weelige gewassen, neder.
Daer zogen de verkore lippen
   Aen honighdau het hart gezont;
   Aen oh, die hun in den mont
Quam vloejen, van de harde klippen;
Aen boter van de gladde koejen,
   De schapemelck, ’t gemeste lam,
   En Basans bock en vetten ram.
De tarwe bloem, zoo schoon in ’t bloejen.
Godt schonck hem rustigh van de klaren
   En rooden wyn: aldus gemest
   En zat, begon de zoon in ’t lest
Weêrspannigh achter uit te varen.
De zoon wert gladt, en vet, en grover,
   Verliet de Godtheit, die hem schiep,
   Ontviel de Godtheit, die hem riep,
En zette aen vruchtbaere beemden over.
Zy terghden Godt, door vreemde goden,
   Ontstaecken ’s hemels Majesteit
   Tot gramschap, door de gruwzaemheit
Der afgoôn, hun zoo streng verboden.
Zy offerden den Goôn der beemden,
   En niet den Godt, die hen verbont.
   Zy dienden, los en zonder gront,
Den onbekenden, en den vreemden;
De nieuwe en onbekende altaren,
   By uwe vaders noit ge-eert.
   Ghy lochent Godt, die u bootseert,
En laet uw’ Heer en Schepper varen.
Dat zagh d’Almaghtige, uit zyn troonen,
   Ontsteken van verbolgenheit,
   Geterght door ’t schendigh onbescheit
Van zyne dochteren, en zonen.
Hy sprack: ick wil voor deze boozen
   Myn aenschyn decken met een wolck,
   En zien den uitgang van dit volck,
Verkeerde kinders, trouweloozen.
Men durf door ongoôn my vergrammen,
   My tergen door afgodery.
   Ick wil een ander volck aen my
Verbinden, buiten Iakobs stammen.
Ick wil verwecken dwaze volcken,
   Ten trots van hunnen wrevlen moedt.
   Myn gramschap zal, gelyk een gloet,
Ontsteken ’s afgronts diepste kolcken;
Al ’t lant met zyne vruchten blaecken,
   Der bergen gront in asch vertreên,
   De rampen stapelen op een,
En hen met al myn pylen raecken.
De honger zal hun vleesch verzwelgen.
   ’t Gevogelt om hen pickt en zwiert.
   De felle slang en wreet gediert
Zal hen, in stof gesleept, verdelgen.
Het zwaert van binnen, schrik van buiten
   Zal t’ effens al wat my mishaeght
   Bederven, jongeling, en maeght.
Den ouden man en teere spruiten.
   Dan wil, dan wil ick schimpwys vragen:
   Waer zynze nu in roock en wint?
Ick wilze, waer men menschen vint,
Uit elcks gedachtenisse vagen.
   Doch om geen’ vyant stof te geven
   Tot lastren, schortte ick deze straf,
Eer zy hun hatren voedtsel gaf,
Om trotser my te wederstreven.
   Zy moghten licht uit hooghmoedt stoffen:
   Ons hant is sterck, daer ’t al op stuit.
Hun godtheit voerde dit niet uit,
Noch heeftze door haer maght getroffen.
   O radelooze, en zinneloozen
   Och, was dit volck toch wys en vroet.
En zaegh noch tydigh te gemoet
D’aenstaende straf, en plaegh der boozen!
   Hoe kan een enkle, duizent jagen,
   En twee, tien duizent op den toght;
Is ’t niet om dat hen Godt verkocht,
En dreef in ’t net, om hen te plagen?
   Ons Godtheit slachte nooit de goden
   Der vyanden: dat boos geslacht
Kan zelf getuigen van de maght,
Waer voor alle afgoôn henevloden.
   De wynstock, die ons haters pooten,
   Is als der Sodomyten ranck,
En Gomorreeschen ackerdranck;
Een bittre wyn, vol gal gegoten.
   Hun wyn is gal van felle draken,
   Een dootlyck addrengift. En broet
Dit niet al stil, in myn gemoedt,
Bezegelt, als een schat van wraken?
   Ick hou de weêrwraeck voor myn eigen,
   En wil ’t vergelden, op zyn tyt,
   Op datze sneuvlen in den stryt.
De dagen naecken, die hun dreigen.
De tyt, beschoren tot hun schade,
   Is voor de hant, de hemel zal
   De boosheit brengen tot een’ val,
Zyn dienaers troosten, uit genade.
Zy zullen zien hoe die hen haten
   In kracht vermindren, en getal,
   En hoeze smilten, die op wal
En stercke muren zich verlaten.
Dan roeptghe: waer zyn nu hun goden,
   Hun toevlught, en hun toeverlaet,
   Van welcker offer zy verzaet
En vet geworden zyn, gevloden?
Van welcker offerwyn zy nutten?
   Zy geven nu zich zelfs eens bloot,
   En redden u, in dezen noot,
’t Is tyt, dat zy u nu beschutten.
Nu merckt, aen ’t geen er is bedreven,
   Dat ick alleen de Godtheit ben,
   En, neffens, my, geen andre ken.
Ick ben de Heer van doot, en leven.
Ick quetse, en zalve, aen alle zyden,
   En geen gewelt, noch geene kracht
   Kan iemant rucken uit myn maght,
Noch voor myn hant zich zelf bevryden.
Ick hef myn rechte hant naer boven,
   En zweere by myn Majesteit:
   Ick leef alleen in eeuwigheit,
Die alle maghten kan verdooven.
Indien ick koom’ myn zwaert te wetten
   Tot dat bet als een blixem strael’,
   En myne hant, met schittrend stael’,
Gewapent, zich in ’t recht ga zetten;
Zoo wil ickme aen myn haters wreecken,
   Vergelden hunnen wrevlen moedt.
   Myn pylen zullen, root van bloet,
En droncken, druppelen, en leken.
Myn zwaert zal ’s vyants vleesch verslinden,
   En ’t bloet der dooden, in den slagh;
   ’s Gevangens vleesch, die met geklagh
Bloots hoofts zich boejen liet, en binden.
Dat allerhande volck, en tongen
   Godts volleck loven: want by boet
   Zyn dienaers schade, en wreeckt hun bloet,
Uit wraecke tot dees straf gedrongen.
Hy zal het onrecht van zyn zoonen
   Uit yver wreken, naer zyn maght,
   Maer Jakobs erfdeel en geslacht
Genadigh vallen, en verschoonen.


Ingezonden door J.R. van Wijk op: 19 July 2001