Joost van den Vondel (1587-1679)

Woordenlijst bij: „De Rijnstroom”

• de Veldoverste (later Veldmaarschalk) Johan Wolfert van Brederode.
• trekkende: lokkende.
• begort: bevrucht.
• Constantijn: de eerste Christen-keizer, door Vondel tot onderwerp van zijn onvoltooid gebleven heldendicht gekozen.
• verfde: kleurde.
• onnoozel: onschuldig.
• kil: bedding.
• gevloden: gevlucht.
• toorts: fakkel.
• schrei(de): huil(de).
• Keizer Karel de Grote.
• zamelde: verzamelde.
• zaagt: zag.
• schermheer: beschermheer.
• schaf: verschaf, maak.
• mag: kan.
• vier: vuur.
• vlieten: stromen, rivieren.
• myterkroon: de bisschop van Luik en die van Keulen.
• vertuit: doorvlecht, opbindt.
• min van roem: minder bekend.
• loof: bladeren.
• vergt: vereist.
• bekkeneelen: schedels.
• de Grieksche slang: de Pytho of reuzenslang.
• krommen bult: heuvel, hoogte.
• uw eene keel: de hedendaagse Kromme Rijn met zijn monding bij Katwijk aan Zee.
• leît: ligt.
• schâ: schade.
• beemden: velden.
• starrelichte: door sterren verlichte.
• vliet: stroom, rivier.
• lees: de zogenoemde Melkweg.
• luister: glans, schittering.
• wuft: wispelturig.
• dolen: zwerven.
• eeretittelen: lees vele burchten aan de Rijn.
• overtogen: overstroomt.
• baren: golven.
• vierschaar: rechtbank.
• grimmelt: wemelt.
• beschimmelt: veroudert, verjaart.
• loch: Duits voor gat.
• veder: veer.
• verkeeren: veranderen.
• boorden: oevers.
• gansch: geheel.
• vaag: verlos.
• wen: als, wanneer.
• ons hek: onze tuin.
• vanen: vaandels, vlaggen.
• Vondel vrome wens werd slechts ten dele vervuld; van Wolfarts drie zonen (uit zijn tweede huwelijk) stierf de oudste op zijn tweede jaar, de tweede als jongeling, en met de laatste (in 1679) zijn mannelijke afstammeling uit.
• schaar: menigte.
• schoone: mooie.
• Van zijn eerste vrouw, die hem in 1630 ontviel, had Gerbrand Adriaensz. Brederode (1585-1618) vijf dochters.
• verbeidt: verwacht.

Ingezonden door J.R. van Wijk op: 19 July 2001