Joost van den Vondel (1587-1679)

ADAM IN BALLINGSCHAP

of Aller Treurspelen Treurspel


VIERDE BEDRIJF.

EVA. ADAM.

Waer staenwe, in t paradys, of daer de starren blaecken?
Wat treck verruckt myn geest om hoog? Myn voeten raken
Geene aerde, d aerde ontzinckt den voeten in t verschiet.
De goddelycke galm van t heiligh bruiloftsliet
Ontknoopt den bant, die ziel en lichaem hel gebonden.
De ziel, op hemelscheit verslingert, en verslonden,
Gevoelt geen aertscheit, en, verkeert in zuivre vlam,
Zoeckt deerste bron, waeruit zy haeren oirsprong nam.

ADAM.
Myn lief, waer heene? Toef: gy mostme niet ontzweeven.
EVA.

Ick worde krachtigh na de bron des heils gedreven,
Die mynen brant alleen kan koelen, laetme gaen.

ADAM.

Uw element is hier, uw liefste spreeckt u aen.

EVA.

Nu kome ick weder tot my zelve, en by myn zinnen.

ADAM.

Het voeght de Cherubyns en glonde Serafinnen
Zoo hoogh te zweven, daer zy, met gebogen knien
Op t aenschyn vallende, de majesteit ontzien
Te naderen, en haer met wieroockschaelen eeren.

EVA.

Geluckig zynze, die met engelen verkeeren.
De milde bruiloftsdisch vereerde ons hemelspys,
En manne en druif, gegroeit in t aerdtsche paradys,
Die al het ander ooft door leckerny verdoven:
Maer s engels rede ging al t bruidsbancket te boven.
Hy schoof de nevels van het menschelyck gezicht,
En toonde ons welck een stadt de Godtheit in het licht
Hier boven boude, daer, de balling uitgesloten,
De redelycke ziel, den lichame ingegoten,
Haer burgerrecht verwacht, indienze zonder smet
Den allerhooghsten eert, naer dingestelde wet.

ADAM.
Die stadt is van den gront tot in den top voltogen.
EVA.
Zoo alle leden eens veranderden in oogen
Van hemelsche adelaers, uit liefde tot dees stadt,
Noch zagen doogen zich aen dit gezicht niet zadt.
ADAM.
Van welcke zyde zou het oogh t gezicht ontginnen?
EVA.
d Aertsengel most zich op die rede eerst zelf bezinnen.
ADAM.
Men kan niet bouwen eer de grontslagh is geleit. (*)
EVA.
t Gesteente geeft den gront een grooter heerlyckheit.
De jaspis, de safir, smaragden, en berillen,
Sardonix, sardius, en ametisten willen
Chalcedon, chrizolyt, noch genen chrizofraes,
Noch hiacinten, noch den moedigen topaes
In t praelen wycken, elck is moediger in t pronken.
ADAM.
De muuren steigren hoogh, en dich aen een gekloncken
Uit louter jaspis, net op een vierkante maet.
EVA.
De poorten, elck een perle, en elcke schoone straet
Met klincklaer gout gevloert, gewilligh doorgang geven
Aen alle geesten, die hier heene en weder zweven.
ADAM.
Hier ryst geen tempel, noch gewelleft tempelwerck:
Want d onbepaeltheit van Godts wezen is de kerck,
Waerin hy wort gedient van nimmertelbre geesten,
Die hem aleluia op endelooze feesten
Toezwaeien, en den lof voortwentelen zoo lang
De juichende englegalm beantwoort het gezang.
EVA.
Hier rolt geen zonnekloot ten ende van haer baene,
Noch t ongestadigh licht der wisselbaere maene
Verlicht dees groote stadt, daer t eeuwigh schynend licht
Van t alvernoegende en verzadende aengezicht
Den schoonsten dagh verleent, een dag, waer naer wy menschen
(Och of die dagh verscheen) uit al ons harte wenschen.
ADAM.
Hoe lieflyck ruischtme in t oor de versche waterval,
Die uit den hooghsten troon, noch klaerder dan kristal,
In t midden door de straet, zoo helder henevloeide,
En t hout des levens, dat in t midden wast, besproeide!
Wat gaf dees boom al t jaer, in een gezonder lucht,
Van deene in dandere maent, een kostelycke vrucht t
EVA.
dAertsengel onderhiel ons met die bruiloftswyzen,
En hoopte t menschdom eens in s hemels paradyzen
Te wellekomen, op een blyder bruiloftsfeest.
ADAM.
Terwylwe bier benen van eenen zelven geest
Gedreven, onderling elckandere beminnen,
Laet ons, van dagh tot dagli, een trap ten hemel winnen,
En steigeren van t laeghste in t opperste geluck.
EVA.

Gebieme wat u lust, reken het geen juck
Myn lusten onder uw gebon van zelf te buigen.

ADAM.
Laet ons afzetsels jaer op jaer ons trou getuigen.
De liefde wordt door liefde ontvonckt en opgeweckt.
Gy ziet hoe minzaem duif en doffer treckebeckt.
De zwaen bekoort de zwaen, die bruizende aen komt zwemmen.
De stercke leeu laet zich van zyn leeuwinne temmen,
Het veil omhelst den olm, men ent de plant op plant,
Een treck van liefde zet het al naer zyne hant.
Wat leven voelt wil zich met eene weerg mengen.
Natuur schept lust in haers gelycken voort te brengen,
dAenstaende weerelt wort uit uwen schoot verwacht.
Gy zult, als moeder van het menschelyck geslacht,
Aertsvaders, koningen, wetgevers, helden baeren,
Heldinnen, dochters en schoondochters eerlyck paeren
Met uwe neven, k zie uw naem alree ge-eert,
Waer gy de ledigheit der aerde alom stoffeert
Met zoo veel zielen, als de velden bloemen draegen.
Ay laet, op zulck een hoop, myn wensch uw ziel behaegen.
EVA.
Zoo lang het aerdtryck in den arm des hemels hangt,
En d aerde, zyne bruit, haer vruchtbaerheit ontfangt
Van zulck een bruidegom, die haer met duizent oogen
Van starren aenlonckt, en bestraelt uit s hemels boogen.
Zoo lang zal myne min met duwe gaen gepaert,
En elcke dienst en kus blyf t my een werkus waert.
ADAM.
Het zy met uw verlof, dat ick in deze streecke,
Aen deene zyde, een poos met Godt den schepper spreecke,
En in myne eenzaemheit bedanck voor uw genot.
Verschoonme een oogenblick.
EVA.

                                                 Mijn liefste, ga met Godt.

BELIAL. EVA.

BELIAL.

Geluck, bruit, aenstaende moeder
     Der eeuwen: heil in de dechte staet.
De hemel zy en blyve uw hoeder,
     De bruidegom uw toeverlaet.
De roos en leli luicken onder
     Uw voeten schooner op. Bloem
Der schoonste bloemen, weereltswonder
     Van alle schoonhen, die haer roem
En vlag voor uwe schoonheit strycken,
Noch schooner moetge naemaels prycken.

EVA.

Wat stem genaecktme uit dichte bladeren
     En schaduwen? Wie komtme hier
Met zulk een gloet van liefde naderen?
     Zoo gy een geest zyt of een dier,
Ontmom, vertoon u. Laetme kennen
     Wie my dus minnelyck begroet.
Het zy gy zweeft op lucht en pennen,
     Of daerde treet met uwen voet;
Ontwolck u, dat de zon hier doorschyn.
Of zytge mensch, koom vry te voorschyn.

BELIAL.

Ick ben een schepsel, schoone jonge,
     Genootschapt van uw bruidegom,
Begaeft met eene menschetonge
     En spraecke. Alle anderen staen stom,
Misdeelt van uwe heldre reden.
     k Beken myn kleenheit onder u
Al zitge hooger, ick beneden
     Aen uwe voeten, blyf niet schu:
Misgun geen slange u heil te wenschen.
k Bemin den ommegang der menschen.
Zoo nestlen minzaeme oyevaeren
     Rondom u, in geboomte en lucht.
De dolfyn steeckt uit zoute baeren
Het hooft, door een verborge zucht
En heimelycken treck gedreven
     Naer menschen, en het vrouwebeelt.
Gy ziet dees vogels om u zweven,
     En hoe de dolyfn d oevers streelt
En stryckt met zynen staert, en vinnen,
Uit liefde om s menschen hart te winnen.
Het zou den wilde eenhoorn lusten
     In uwen zuivren maeghdeschoot,
Noch van geen hant gerept, te rusten,
     Gaeft gy uw aenschyn voor hem bloot.
Die snelvoet geeft zich niet gevangen
     Dan aen een maeght, en smilt en schreit,
Als hy u ziet, van groot verlangen,
     Om zulck een schoone, hem ontzeit,
Zoo prikkelt min zyn maeghdedriften.
Zyn hooren kan venynen schiften.

EVA.

Waer toe de dieren dus geprezen?

BELIAL.

     Op datge niet, dus byster schuw,
Van
menschbeminners, hoeft te vreezen.
     Ick zoecke geen genot by u,
Maer loutre gunst. Gy zyt het waerdigh,
     Gezegende overscboone bruit.
Myn maght is kleen, myn hart dienstvaerdigh
     Voor u ten beste. Ick noode u uit.
Op dezen boom, waerin de prys leit
     Van alle wetenschap en wysheit.

EVA.

Zwygh stil, en wacht u my te nooden
     Op ooft, dat wetenschap belooft.
Dees appel weirt myn mont verboden,
     Dies noodtme op geen verboden ooft.
De Godtheit sprack: gy mooght wel eeten
     Van alle boomen in den hof:
Maer schuw de kennisvrucht vermeeten
     Te plucken. Schuw dees misdaet, of
Ghy zult de doot onfaelbaer sterven,
En u en al uw zaet bederven.

BELIAL.

Is t waer? Zou Godt, zoo hoogh gezeten,
     Almaghtig, goet, oneindigh wys,
Wel spreecken: gy zult geensins eeten
     Al water groeit in t paradys?

EVA.

Wy plucken allerhande vruchten,
     En eetenze oock: maer Godt geboodt
Dien boom in t middenperck te vlughten,
     Gelyck de pest, en baere doot.
Wat zoume lusten uit te spatten,
De doot met hant en tant te vatten!

BELIAL.

O simple duif, dees wet is strydigh
     Met recht en reden. Geef gehoor.
Hoe, toont de Godtheit zich zoo nydigh?
     Ick bidde, simple, keer uw oor
Zoo schuw niet af van nutte raeden,
     En dezen eedlen fenixboom.
De wysheit schuilt in deze bladen.
     Men moet een jonge vrou den toom
Niet korten
. Laetze weeligh weiden.
Haer lust en Godt zyn niet gescheiden.
Deze appels kennen geen venynen.
     Zy smilten lieflyck op de tong,
Verheugen t hart, als hemelwynen.
Zy houden t menschdom eeuwigh jong:
En t is nu bruiloft, daer Godts reien,
     Uit lust om u te pryck te zien,
In uwe schoonheit zich vermeien.
     Wat wellust zou men u verbin!
Wat zou men u zoo naeu bestippen!
Dit ooft verlieft op uwe lippen.

EVA.

Men magh zich aen geen quaet vergaepen.
     t Verbon te smaecken is een smet.

BELIAL.
De schepper heeft niet quaets geschapen.
     Hoe zytge alree zoo naeu gezet?
Dit s bygeloof. Waer wil dit heenen!
     Geen spys noch dranck besmetten t lyf,
En minst de ziel. Hou op van steenen.
Pluck stout, en nuttigh uw gryf.
EVA.

Ay zeghme eerst, die my dus durft nooden,
     Waerom is my dien boom verboden?
Waerom is aen dees vrucht te smaecken
     De doot gehecht? Waerom verbiet
De hovenier haer aen te raecken,
     Op lyf- en zielstraf schuilter niet
Venynighs
, onder schoone verven?

BELIAL.

     Ay simple duif, betrou myn woort
Ick zweer het u, gy zult niet sterven.
     Gebruick wat oogh en mont bekoort:
En wiltge u op myn eedt betrouwen,
k Zal doirzaeck van t verbodt ontvouwen.

EVA.

Het zoume lusten dit te hooren.
     Ontvoume Godts geheimenis.

BELIAL.

Verkeerden al dees blan in ooren
     Zy moghten t melden: want het is
Verboden Godts geheim te melden.
     k Zal t evenwel op myn gevaer,
Al zoudtme zelf het leven gelden,
     U openbaeren, magh het maer
By u berusten
. Schut myn schade,
En houme buiten ongenade.

De nydigheit wil niet gedoogen
     Dees leckre vrucht uw mont te bin,
Op datge niet, uit andre oogen,
Met oogen des verstants zoudt zien,
Haer zelve in wetenschap gelycken,
     Veranderen in een Godin,
En Gode in geene wysheit wycken.
     Die rycke schatten schuilen in
Deze appels, die ter kennis leiden,
Om goet en quaet van een te scheiden.

Dits doirzaeck van het streng verbieden.
     Deze appelschel beschaduwt Godt:
Tast toe, eer t iemant koom bespieden.
     Ick schud den boom, om zulck een lot,
Een Godtheit, in uw mont te storten.
     Ay zucht niet. Staeck dit droef gezucht.
Wat wiltge uw lust alree verkorten?
     Bespiegel deze hemelvrucht,
Dien gouden appel, milt van sappen,
Hy schenckt u hemelsche eigenschappen.

EVA.

Och eedie boom, hoe durf ick waegen
     Uw ooft te plucken ! Eedle boom,
Gezalight door het appeldraegen,
     Hoe klopt myn hart, uit schrick en schroom?
O blozende appel, k zie u schieten
     Een strael van gout, en levend root.
Die zonder smet u moght genieten! (*)
     k Genaecke u bevend. Zou de doot,
Een worm zich in dien boezem bergen?
Hou op, hou op myn lust te tergen.

Waerom myn lust van ooft onthouden?
     Wat schaet een beet? Onnoosle schult,
Een snoeplust wort licht quyt geschouden.
     Ick pluck. Gedoogh het met gedult,
O schepper, zoo k myn hart bederve.
     De halve misdaet is begaen.
O blozentheit! O schoone verve!

BELIAL.
     Nu schoone, zet den mont hier aen.
Ay proef eens. Staetge noch verlegen?
Nu eet, dat u de hemel zegen.

Uw bruigom komt hier aengetreden,
     En schynt in zynen geest verruckt.
Wort hy op dit bancket gebeden,
     Dien rooden appel, versch gepluckt;
Hoe kan zyn mont de bruit ontzeggen
     Dees vrucht te proeven op haer woort?
Ick helpe uw rede zoo beleggen,
     Dat, schoon het ooft hem niet bekoort,
Hy zal, om niet uw gunst te grieven,
U innevolgen, en believen.

ADAM. EVA.

ADAM.
Hoe wel bekomt het my, gerust in eenzaemheit
En opgetogen, met de hooghste majesteit
Te spreecken mont aen mont, en een genadeteken
Van haeren uitstrael op het voorhooft, onder t spreecken,
t Ontfangen, dat myn ziel, in eenen andren staet
Herschapen, uitroept: heer, hou op: ick ben verzaet
Van uwe goetheit, al te maghtigh, en miltdaedigh,
En uitgestort! Hou op, en zyt uw knecht genaedigh.
Nu keere ick weder naer myn bruit, myn halve ziel.
Waer maghze steecken? Wat bespieglinge onderhiel
Haer
midlerwyl? Ick zieze in schaduwe gezeten
By dien verboden boom. Wats dat? Wie broght haer eeten?
Dit voorspoock spelt niet goets. Ick zie my doof, en stom.
EVA.
Genaeck, mijn liefste? Hoe? Is nu de bruidegom
Afkeerigh van zijn bruit? Ick wacht u met verlangen.
ADAM.
Hoe staet het hier? Hoe dus? Wat lust heeft u bevangen?
Myn lief, wie noodighde u ter feest op deze wys?
EVA.
Godts appelboom verleent my schaduwen en spys.
ADAM.
Wat spys? Een spys zoo hoogh van Godt gebon re schuwen?
EVA.
En hierom luste t my te min daer van te gruwen.
t Verbodt ontstack de lust. Myn bruidegom, myn troost,
Bezie dien appel eens. Ay zie hoe schoon hy bloost.
Indien de schel het oogh uitwendigh kan vermaecken,
Gedenck hoe liefelyck het binnenste moet smaecken
ADAM.
Och smaeck! Een koude koorts rydt over al myn len.
Myn haer ryst overendt. Och lief, waer wil dit heen!
Wat wort myn hart beklemt! Dat Godt dien appel schende,
Den boom uit daerde rucke, jammer, ellende!
Is dit alree de vrucht, de vreught van t bruiloftsbedt?
Ontheilightge zoo snoot des allerhooghsten wet?
EVA.
Nu bruigom, zyt gerust. k Versta wel wat de wet zeit,
En beter dan gy meent. Wat steurt uw naeugezetheit
Zich om een appelbeet? Dit s louter bygeloof.
ADAM.
Helaes, wat hoor ick nu! Och waer ick stom, en doof,
En blint: ontbrack het my aen oogen, en aen ooren,
Zoo zoude ick in dien staet, t is droef, u zien noch hooren.
EVA.
Niet hooger, bruidegom. Hier is geen quaet begaen.
Ontfang myne eerste gave, en tast dien appel aen.
Geloof en volgh uw bruit, en proef, en na het smaecken
Zoo oordeel met verstant en kennisse van zaecken.
ADAM.
Zoude ick, u volgende, den oppersten versman?
De hemel hoede my voor zulck een stout bestaen.
Men kan niet straffeloos dees hofwet overtreden.
EVA.

Wat hofwet? Deze wet is strydigh tegens reden.

ADAM.
Godts reden overtreft al t menschelyck vernuft.
EVA.

Een die rechtschapen is wort niet zoo licht verbluft
Van ydle vreeze. Ick smaeck wat kennis in dees spys leit.

ADAM.

Godt vreezen is t begin van kennisse en van wysheit. (*)
Wie hem gehoorzaemt, en zich onder zyne wet
Gewillig buight, is vry van zulck een lastersmet.
Ick mercke alreede hoe zich dengelen dit belgen.

EVA.

k Geloof een engel schudde een appel van dees telgen.
Ick ving dit boombancket in t vallen met myn hant,
Niet als een gruwel, maer een heilgenadepant.
Wat laetge traenen langs uw kaecken nedervloeien?
Wilt gy de lust van uw beluste bruit besnoeien,
Haer fors bejegenen met eenen wederzin?
Dat s zeker noch te vroegh, dat brengt geen vrientschap in,
Dat hebtge oock niet belooft, toen gy my eerst aenschoude,
De huwlyxgodt myn hant in duwe vlocht en troude,
En t huwlyck zegende. Ben ick uw vleesch en been,
Zoo draegh u, als een man, en laet ons lotgemeen
Te gader leven. k Noode u op Godts eige gaven.
Zoo zal u kennis trots tot aen de starren draven.
Zoo wortge in wetenschap en wysheit Godt gelyck.
Gebruick uw vryen wil, en toon my deerste blyck
Va liefde, in t volgen van myn allereerste bede,
Zy lydt geen weigeren. Gevolghzaemheit baert vrede.

ADAM.
O welck een stryt? Wat s dit een wightigh hooftgeschil
In wetenschap Godt zelf gelycken, eigen wil
Te volgen, zonder op het ooftverbodt te letten:
Of onder Godt staen en het juck van zyne wetten
Te draegen, als een slaef, uit vreeze voor de straf?
EVA.
Wat sammeltge? Gebruick wat ons de hemel gaf,
Uw vryen wil, en t goet, u heden aengeboden.
De Godtheit heerscht om hoogh: hier heerschen aertsche Goden.
ADAM.
O welck een stryt! hier staet het vrouwebeelt; daer Godt.
Hier vleitme haere b: daer dreightme een streng verbodt.
Zal ick de liefde en gunst van myne vrouwe ontbeeren,
Of dopperste genade in ongena verkeeren?
Een onwer barnt er in myn geest, wat baert de keur
In zulck een onderscheit al angst! Wat stelle ick veur,
De vrientschap van myn vrouwe, of s hemels gunst te derven?
Durf ick in my het beelt, dat Godt gelyckt misverven,
Myn ziel ontluisteren, om zulck een snoot genot?
Neen, neen, van myne vrou gescheiden, rustigh Godt,
Den oirsprongh van myn heil omhelst en aengehangen.
k Heb van zyn milde hant alree te veel ontfangen,
En wachte oneindigh meer uit zynen vollen schoot.
Ick kies het leven voor de baerelycke doot.
Mevrou, wat verghtge my! Ick laetme niet misleiden.
k Getroostme niet van Godt, maer eer van u te scheiden:
Indien ick een van bey moet kiezen. Dit sta vast.
EVA.
Zoo breecktge alree den bant des huwlyx, zonder last,
Ja tegen s hemels wil, en durft het huwlyck schennen,
Om eenen appelbeet, en geeft uw aert te kennen,
Dien trouweloozen aert, gelyck een jonge wulp.
Nu Adam, dat gaet wel. Ga heen: gy hoeft geen hulp
Noch vrouwetroost: gy kunt genoegh met dieren leven,
En kentze, hooft voor hooft, en kuntze naemen geven
Gy keert u aen geen vrou, en achtze uw vleesch en been
Niet langer: want uw hart verkeert in ys en steen.
Welaen, ick ben t getroost, maer komtge uw vrouw te zoecken,
En vintze niet; dan mooght gy huilen, schreien, vloecken,
Maer k zweere t zal u niet gebeuren haer te zien,
Noch Eva acht u waert voortaen den mont te bin,
Ick neem den hof, en al de dieren tot getuigen
Van uwen wrevlen aert. De wreetste leeuwen buigen
Zich onder hun leeuwin. De tiger brant van min,
En ziet niet lievers dan zyn lieve tigerin
Naer d oogen en den mont. Zy drincken uit eene ader,
En eeten eene spys, en wandelen te gader:
Maer Adam acht zyn bruit, zyn jonge werga, niet.
Leef lang. Gedenck dat gy uw vrou nu t leste ziet.
ADAM.

Och och, waer gaetze heene? Och, woutge een luttel beiden!
Myn liefste, hou noch stant.

EVA.

                                            Wy zyn alree gescheiden.
Wat houdt ge my? Laet los. Zoo leeft gevranckenvry
Bemin eene andre, die gy meer bemint dan my.
Gy quaemt al slaepende aen een bedtgenoote, en vrouwe,
En naemtze zonder liefde, en scheidt nu zonder rouwe.
Wie zonder min vergaert, kan scheiden zonder smart.
Een andre ribbe leght u nader aen het hart.
Dat dopperste u een vrou, naer uwen zin, bootseere.
Gebeurt dit, als ick t wensch, beminze, en houze in eere:
Beliefze meer dan my: of zoo u dat bezwaert,
Blyf liever eenzaem, als voor heene, en ongepaert:
Zoo zultge een vrouwehart niet quetsen, en bedroeven.

ADAM.
Och zwijg, myn liefste, zwyg, gy nypt myn hart met schroeven.
Hoe kan ick Gode en u behaegen in dees zaeck!
De hooghste wysheit vint in troubreuck geenen smaeck. (*)
Zy voeghde ons t zaemen. Laet ons dan te zaemen leven.
O vader, kuntge uw zoon een struickeling vergeven,
Dat ick een oogenblick myn wederga behaegh,
Zoo zie dit over. Dit s een overgaende vlaegh.
Men moet een zwacke zacht en minnelyck bejegenen
Met alle eerbiedigheit. Gy kunt den appel zegenen,
En scheiden het vergift, gesproten van t verbodt.
Nu geef den appel hier, zoo deelen wy een lot.
EVA.
Zoo leert men goet en quaet met kennisse onderscheien.
Wel waerom schudtge t hooft?
ADAM.

                                                  Ick hoor de bruilofts reien
Een klaght aenheffen, die den bruiloftsgalm verdooft.

EVA.

Myn lief, hoe zietge dus bestorven om uw hooft?
Schep moet, myn lief; gy hoeft te schricken noch te schroomen.
Ick hebbe alleen dien last op myne ziel genomen.

REY VAN WACHTENGELEN.
1. ZANG

Helaes, wat baet een englewacht,
Zoo t alziende oogh van boven
     Den mensch niet gaslaet naer zyn maght!
     Hoe leght de stamheer van t geslacht
Met al zyn zaet verschoven,
     En in der eeuwigheit berooft
     Van zulck een heilkroon, hem belooft!
O feest van weinige uuren!
     De hemel zelf gevoelt dien krack.
De staet van dees natuuren
Hadde eeuwigh kunnen duuren.
     Maer och, zy droegen zich te zwack
In Gode te behaegen.
O tyt van bitter klaegen!

1. TEGENZANG.

     Had Adam zich aen t Engelsdom
Gespiegelt, dat hoovaerdigh,
     Terwyl t in volle weelde zwom,
     Noch hooger dan zyn staetpeil klom,
En, wrytende en quaetaerdigh,
     Den milden leenheer trotsen wou,
     Hy leefde vry van naberou.
Ten zy nu Godts genade
     De hant reicke aen t gevallen paer,
Dat, by de slang te raede,
Aen t omzien quam te spade;
     Wie ruckt het uit zyn jammer, daer
Het leght in schande en schennis!
Hoe dier staet lust naer kennis!

II. ZANG.

     Men magh nochtans naer kennis staen.
Wy hemelgeesten dringen.
     Uit kenniszucht al hooger aen,
     En volgen Godts verborge baen,
In ons bespiegelingen:
     Want in den ronden spiegelkloot.
     Der Godtheit leght de weerelt bloot,
Wil dopperste openbaeren
     Aenstaende zaecken, in dien schyn
Als ofze alreeds waren
In wezen, voor het baeren;
     Kon Adam dan een helsch venyn
Uit zucht ter kennis trecken?
Dit staet u naeckt t ontdecken.

II. TEGENZANG..

     De Godtheit kent zich zelve, en eerst
De kennis is dan heerlyck
     En van de schultvleck allerveerst.
     De Godtheit, die het al beheerst,
Zal niemant hierom deerlyck
     Van zyn gena verstooten: want
Hy heeft den kennisboom geplant:
Maer dieze uit trotsheit zoecken
     Door middelen, van hem verbon,
Dat zyn verkeerde kloecken.
Hoort Adam nu vast vloecken.
     Nu spant vorst Lucifer de kroon.
Och Adam, hooge ceder,
Hoe ploftge dus ter neder!


Ingezonden door J.R. van Wijk op: 19 July 2001