Joost van den Vondel (1587-1679)

KONING DAVID HERSTELT.

HET EERSTE BEDRIJF.

JOAB. SOBI.

JOAB.

Prins Sobi, recht te pas, van Godt den albeweeger
Uit Rabba hier gestiert, met voorraet voor het leger,
Verkuntschapt ons zijn komst. wachtmeester, ga terstont,
Onthael hem naer zijní staet. dees heide en dorre gront
Eischt toevoer voor het volck, dat, moede en mat van trecken,
Dry etmael, zonder rust, niet lang den disch kan decken
Met kost, van Machir, en Bersillai onverwacht
Ons hier te ManaÔm miltdaedigh toegebraght.
Een leger hoeft te veel om dagelijx te teeren,
En wat de maege ontbreeckt, zou ít hart aen moedt ontbeeren.
Een hart, dat vechten wil, eischt nooddruft. een soldaet,
Die wel gedost is, en gevoedert, eer  hy flaet,
Versterckt een dubbel man. de zenuw wort gesteven,
Het zwaert met grooter moedt den vyant toegedrven.
Daer komt prins Sobi, ruim tien jaeren na den dagh,
Dat ick te Rabba hem ít gebied opgedraegen zagh,
Toen ons het lang belegh zoo zegenrijck geluckte,
En David Hannons hooft die goude kroon ontruckte.
Hy is noch danckbaer aen den koningklijcken helt,
Zijní leenheer, die hem heeft in broeders erf herstelt,
En Ammons oudt gezagh. laet hier geen licht ontbreecken.
Trouwanten, spoet u: past meer fackels aen te steecken.
Zijt welkom, brave prins, hoe komtghe hier zoo spa

SOBI.

Doorluchtste veltheer van den koning, wiens gena
Ons eeuwigh houdt verplicht, ick koom uw legerhutten
Met luttel voorraets van ít geberghttí noch te onderstutten.
Ontfang tapijt, matras, en vaten, beckens mÍ,
Meel, honingh, tarwe, gerst, en zuivel, vrucht, en vee,
Geringe tekens van een danckbaer hart, met eenen
Ons lijfwacht u ten dienst, gebie: wy trecken heenen,
Waer koning David lust te trecken, om den zoon,
Die zijnen vader stout naer ít hart steeckt en de kroon,
Te helpen stuiten, en dat ongelijck te slechten.

JOAB.

Getrouwe prins, met kent in hooge noot dí oprechten,
En vrienden. louter gout blinckt heerlijck op den toets.
De koning, balling uit zijn hooftstadt, met meer moedts
Dan maght voorzien, laet zich uwe aenkomst wel gevallen.
Hy rust een kleene wijl: wy waecken voor de wallen
Van ManaÔm, men wacht op ít rijzen van den dagh.

SOBI.

Het lustme midlerwijl, indien ít u beuren magh,
Te hooren hoe het stout met uwe twalef staeten;
Waerom Jerusalem zoo plotsling wiert verlaeten,
De stoel van Jesses rijck het oproer ingeruimt.

JOAB.

De zeeman, die den storm opsteecken ziet, verzuimt
Geen zeil te strijcken, eer hem ít onweÍr koŰmí verrassen.
Het was geen slaepens tijt, maer tijt op ít roer te passen.
De reetste haven in te loopen diende ons best.
Dit oproer spreide zich door ít lant, gelijck een pest,
Sloegh voort van stadt tot stadt. de twalef stammen spanden
Eenstemmigh tí zamen om den vader aen te randen,
Ter liefde van den zoon: en eermen ít onweÍr hoort
Van verre komen, stormt het vreeslijck op de poort
Te Sion, daer het krielt van weifelende tongen,
Wy vonden binnen en van buiten ons besprongen.
Verkozen oostwaert op de brullende woestijn:
Daer ons ís aertspriesters zoons, in dien verbaesden schijn,
Ontdeckten hoeze stil, in eenen put gescholen,
ít Gevaer ontslipten, en, gelijck hun was bevolen,
Vermaenden dí overzy der stroomende Jordaen
Te kiezen in der nacht, by ít schijnen van de maen,
Eer wreede Achitofel met twalefduizent mannen,
Gelijck hy voorsloegh, ons naerzettende aen quam rannen.

SOBI.

Uw heil bestont in ít vliÍn met volle ren en toom.
Maer nu, hoe ging het voort?

JOAB.
                                             De koning koos den stroom,
Op dees waerschuwing voor den stouten scepterrover,
En raeckte, toen de zon eerst opquaem, ít water over,
Langs wadde, en zantplaet, met zijn vaertuigh balck en ton.
Noch schroomden wy ít gevaer, hoewel men dí oostzy won,
En spoedden langs den stroom, dry dagen en dry nachten,
Van Jericho tot hier, daer wy den vyant wachten
Alle oogenblicken, met dees kleene maght voorzien
SOBI.

Waer ick u dienen kan, ghy mooghtme vry gebiÍn.
Het loopí zoo hoogh als ít wil, mijn vorstendom staet open.

JOAB.

Wy slaen ít niet af, mijn heer: want hier valt min te hoopen,
En meer te vreezen voor den koningklijcken stam.

SOBI.

Hoe droegh de zoon zich, toen hy binnen Sion quam?

JOAB.

De zon quam ís morgens niet zoo dra het hof beschijnen,
Of haer gemoete een kreet uit dí opene gordijnen,
Een kreet van al de stadt, die, vol verbaestheit, zagh
In dí armen, en den schoot van vaders bedtgenooten.
Het heiligh hemelsch licht, gedootverft, en verschooten
Van zulck eení gruwelstuck, scheen drywerf achteruit
Te vaeren, toen al ít hof met een bazuingeluit
De burgers opweckte, om het lasterstuck tí aenschouwen.
Dit gaf den weiflaer, die noch twijfelde, een betrouwen,
Dat dí onverzoenbaerheit nu eeuwigh tusschen zoon
En vader stant greep, hy gerust de nieuwen kroon
Aenhangen moght. op dit gerucht en lantgeschater
Viel wat noch tegenstont hem toe, gelijck het water
Door een geborste sluis. wat wachtenwe anders, als
De twalef stammen met den dagh op onzen hals?

SOBI.

Hoe stinckt die schelmsche zoon nu zijnen vader tegen!

JOAB.

De blinde vader is noch min met zich verlegen
Dan met dien bozen schelm. zoo ghy den koningh spreeckt,
Rep van geení Absolon, die hem naer ít harte steeckt,
En nazet in zijn zogh. zoo wy de zege derven,
Wat David aenhangt zal met David moeten sterven.
Wie anders rekent is verbijstert, en, te spa
Tot kennis komende, zal ít leeren met zijn scha.
Hier is meer moedt dan hoop in ít leger. loopt de zegen
In ít vechten hant voor hant het recht des konings tegen,
ík Getroostme in ít harrenas te sterven, als een helt:
En koome ick Absolon bejegenen in ít velt,
Dit zwaert, in Davids dienst gebruickt een ry van jaeren,
Zal dien veraerden en weÍrspannigen niet spaeren;
De vader duide ít, en versta het zoo wil.
Men schimpt met geene kroon: dit is een bloetgeschil.
De broederslaghter heeft zijn bloet niet quijtschouden,
De zusterschennis dien geweldenaer vergouden,
In vaders weÍrwil, en dit recht zelf toegestaen. (*)
Wy volgen ít spoor, waer op hy ons is voorgegaen,
En nu met grooter recht: want der de zoon den vader
Verongelijckt, en, als een schalck en aertsverraeder,
Den staet verkracht, dat is een schult, die hooger klaeght
Dan ít overweldigen en schenden van een maeght.
Hy rechte, op dat noch nijt noch tijt zijní naem uitwisse,
Een marmerbeelt op, ter erfgedachtenisse,
In ít konincklijke dal, omtrent Jerusalem:
Maer ík zweer het anderwerf, en zal ít oock houden, hem,
(Kan dees gevloeckte het ontworstlen noch ontvechten,)
Eene erfgedachtenis, eení steenhoop op te rechten,
Ter eere van zijn lijck, dat ieder overal
Aen zijn baldadigheit wel eeuwigh dencken zal.

SOBI.

Verdraehgt u Absolon, de koning zal in ít strijden
VooruittreÍn, om den zoon al vechtende te mijden,
Te vangen ongewont, en levendigh, indien
Het mooghlijck zy.

JOAB.
                               Geensins, men zal hier in voorzien.
Den zoon te sparen waer het rijck en ít leger waegen.
Dit is geen spiegelstrijt, hier volgen op de slaegen
Quetsuren, dooden,waer men toehout, steeckt en schiet.
Verschoont de vader hem, de zoon verschoont hem niet,
Maer past den vader door den helm in ít hooft te treffen.
Hier sneuvelt een van beide, eer staet geen rekeninge effen.
Men hope op geen verdraegh: want schoon de vader sterft,
Noch blijft de vyantschap, die op den nazaet erft.
Staetzuchtige Absolon zal Salomon niet wijcken,
Al zou hy anderwerf de rijcken tegens rijcken,
De leeuwen tegens een ophitsen in een perck.
Ghy voorraetmeesters voort, valt daetelijck aen ít werck,
En deelt dien voorraet uit aen alle legersteden.
Belieft het u, mijn heer, laet ons naer binnen treden
Ter poorte in, daer misschien de koning, opgeweckt
Uit zijn ruste, vraeght waerom mijn komst vertreckt.
REY VAN HOVELINGEN.
ZANG.

De hemel zorght voor zijn getrouwe vrienden
In hunnen noot.
Godt spijsdeze al die hem van harte dienden,
Uit zijnen schoot.
Hy weet in noot zelfs onbesneÍn te wecken
Wie had gedacht,
Dat Sobi noch dus spa zou herwaert trecken
By duister nacht,
Ons voorraet en nootdruftigheit te schaffen
Voor ít oorloghs volck!
De hemel straft, en zalft noch onder ít straffen.
Eer zoude een wolck
Zich openen, en hemelsch manne regenen
In ís hongers mont,
Dan dí Opperste zijn dienaers niet zou zegenen
Naer ít out verbont.

TEGEMZANG.

De vaders, die in heiden, en woestijnen,
Op ít woeste velt,
By duizenden van elck verlaeten schijnen,
En voor ít gewelt
Van Faro vliÍn om, vry van slavernyen,
En zonder smet,
Den hemel zijn slagtoffers toe te wyen
Naer Moses wet,
Bevonden hoe de hemelsche genade
Hen onderhiel,
Toen Godt al ít heir zoo lang met man verzade,
Dat nederviel,
Gelijck de dau, daer zy op blijde wijzen
En rijcken lof
Uit danckbaerheit en yver, opwaert rijzen
Naer ít hemelsch hof.

TOEZANG.

Een edel hart schept altijt vreught
In weldoen, en een oude deught
Wort dickwijl noch in acht genomen.
Prins Sobi, in zijn erf herstelt,
En ís vaders groot gebiet, vergelt
Dees weldaet noch, ten troost der vroomen.
De helt vergeet zijn eigen nut,
Op dat hy ís konings leger stut,
Dat hulp behoeft, in dit geweste
Ter noot gevlught, en onvoorzien
Van nootdruft door het haestigh vliÍn.
Een danckbre geeft zijn hart ten beste.


Ingezonden door J.R. van Wijk op: 19 July 2001