Joost van den Vondel (1587-1679)

Gijsbreght van Aemstel

Het eerste bedryf

GYSBRECHT VAN AEMSTEL

Het hemelsche gerecht heeft zich ten lange lesten
Erbarremt over my en mijn benaeuwde vesten
En arme burgery, en op mijn volcx gebed
En dagelix geschrey de bange stad ontzet.
De vyand, zonder dat wy uitkomst durfden hopen,
Is, zonder slagh of stoot, van zelf het land verlopen.
Mijn broeder jaaght hem na. Zy nemen vast de wijck,
En vlughten haestigh langs den Haerelemmer dijck.
Zoo stuift de zee voor wind met haar gedreve golven
Zoo zaghmen menighmael een kudde wrede wolven
En felle tigers vliÍn voor ít ysselick geschreeuw
Van aller dieren vorst, den hongerigen leeuw,
Om niet al levendigh en versch te zijn verslonden
Van hem, die op zijn jaght geen aes en had gevonden.
Hoe snel, hoe onverziens is deze kans gedraeit!
Alhier, daer ít leger lagh, is ít veld alsins bezaeit
Met wapens en geweer, verbaest van ít lijf gereten,
Van ingebeelden schrick, en uit der hand gesmeeten,
Om zonder hindernis te vlieden langs den wegh.
Ja op ít verjaeren zelf van ít jaerige belegh
Word díafgestrede muur van ít lang belegh ontslaegen.
Hoe zal het gansche land van ons verlossing waegen!
De Kermerlander had met Waterlander dier
Gezworen duizendwerf, dat hy met zwaard en vier
Vernielen zou eerlang de menschen en de daecken,
En tot een kerreckhof en asch en puinhoop maecken
Mijn oud, mijn wettigh erf, en delven al mijn eer
In eenen poel, tot wraeck van Floris hunnen heer,
Om wiens vervloeckte dood ick lijde zoo onschuldigh,
Als yemant lyden magh, doch draegh mijn kruis geduldigh;
Of zoo ick schuldigh ben en heeft het my gemist,
ít Is uit onnoozelheid, en zonder argh of list.
Neef Velzen, lang geterght, van eige wraeck geprickelt,
En Woerde hebben my hier in gewickelt,
En ít schoonste voorgestelt, en eerst de zaeck verbloemt
Met wonderbaeren glimp; maer ík heb hun wit verdoemt,
Zoo dra als ick verstont, hoe grof zy zich vergreepen,
Met den gevangen graef op Engeland te scheepen,
En sloegh dien voorslagh af, ten beste van ít gemeen,
En ried de ridderschap en al de groote steen
Te roepen, om den vorst `ijní moedwil te besnoeien,
En geen uitheemsche maght noch koningen te moeien,
Noch overzees geweld te haelen in het land,
Veel min het hoofd des lands te helpen aen eení kant;
Waer uit een springvloed is van zwarigheen gesproten,
Die over steden ging en vast gebouwde sloten,
En dorpen zonder end, en menschen zonder tal,
Van allerhande staet, dien ít eeuwigh smarten zal.
Noch hiel de wraeck geení stand, en gaf zich noyt te vrede,
Al had zy uitgeroit ten negenste gelede,
Wat Velzens stram bestond, of van zijn maeghschap scheen.
De nieuwe ridderschap en steden in ít gemeen
Verbonden zich wel streng, met diergezwooren eeden,
Handtasting en geschrift, dat zy bezeeglen deden
Van nu in eeuwigheid met onverzoenbren haet,
Aen Woerden, Velzens bloed en Aemstel dezen smaed
Te wreecken, en van zoen te reppen noch te roeren.
Ons maegschap zit verdruckt, durf schil noch wapen voeren
En geeft gewilligh schot en lot, om zoo gerust
Te leven, en de glans des adels blijft gebluscht.
Hier holp geen tusschenspraeck van koningen en heeren.
Men wou mijn trouwe stad  noch ít onderst boven keeren
Met Burgery, met al wat my is hou en trouw.
De hoop was, dat de tijt allengskens slyten zou
De bitterheid des volx, en díoude wrock versterven;
Waerom ick my getrooste in ballingschap te swerven
Veel jaeren achter een. Of ymmers, doen de zoon
Van Floris werd gehaelt in aller zielen troon,
Verhoopte ick zonder last van deze burgerije
Te keeren in ít bezit en díerref-heerschappije
Van Vecht en Aemstelstroom; dan ít laes! ít is al om niet.
En was ít om my alleen, het was een klein verdriet.
Ick liet my zelf van lidt tot lidt in stucken zaegen,
En bam op my alleen de gruwlixste plaegen
Die oit tyran bedacht, was dan de schuld geboet,
En sprackmen daer mee vry mijn al tíonnoozel bloed,
Mijn lieve gemaelin, en willige onderzaeten.
Ick wou om hunnent wil alleen mijn leven laeten,
En springen in eení poel, en stoppen deze wel,
En dempen met eení sprong de nimmerzatte hel.
Dat weet hy, die het al bezichtight uit den hoogen,
En wat in duister schuilt, met zijn alzienden oogen,
Ontdeckt tot op den grond, en alle harten kent.
Waerom hy oock mijn Recht gehandhaeft heeft in ít end,
En met den zegekrans my heerlijck begenadight,
En tegens al de maght der vyanden verdaedight,
Die licht slaen  in den wind van ouds genote deughd,
Waer aen wy volck en vorst verplIchten van ons jeughd
Zoo yvrigh, zonder oit van trouwe te verandren.
Mijn vader heeft gestreckt een hoofd vn Waterlanderen
En Kennemers in ít veld, en met geweld alom
(Hoewel door nood geparst) vervolght den adeldom,
En aller vyandschap op zijnen hals geladen.
De koning Willem zou getuigen van zijn daeden,
Indien hy eenmael moght verrijzen uit het graf.
Ick zelf heb Floris trouw gehandhaeft by zijní staf,
Zoo lang hy zat vervooght, en niet een woord kon spreecken.
íkHeb hem zijn vaders dood rechtvaerdigh helpen wreecken,
Het koninglijck gebeent ontdeckt, den Vries getemt,
En als geheimen raed in al zijn heil gestemt:
Met Brero voor de vuist het Vlaemsche heir geslaegen,
En in Kazant met kracht den standerd weghgedraegen,
Doen Guido nijdigh was, dat Floris, al tíuitheemsch
Gezint, zijní erfgenaem wou huwen aen den Teems,
En Vlaendren Walchren zocht te trappen met zijn rotten.
Oock voer ick over zee, om hem de kroon der Schotten
Te zetten op het hooft, hoewel het anders viel.
Ick stond den graef en ít volck ten dienst met lijf en ziel,
En noch verzaemeltmen in ít harnas zoo veel troepen,
Die over Amsterdam en Aemstel wraecke roepen,
En brullen nacht en dagh, en zien niet hoe de vlam
Van deze fellen brand haerí eersten oirsprong nam
Uit Floris geile borst, en ít schandelijck omhelzen
En schennen van mijn nicht, die schoone bloem van Velzen,
ítVerongelijcken van den adel, in zijn Recht,
Bezworen met zijní mond. Verblinde menschen, zeght,
Indien geen wrock en wraeck uw oogen en verblinden,
Zoud hy niet stofs genoegh tot Aemstels onschuld vinden?
Hoe zochtmen hem van ouds te maecken tot eení slaef!
Wat leed hy niet al leeds van Bisschop en van graef!
Men wou zijn loflijck bloed in ít bisdom niet gedoogen.
díArtsbisschop aen den Rijn kon met zijn nijdige oogen
Niet aenzien ons geluck, gaf Gozewijn de schop,
En zette zijnen neef den hoogen myter op.
Wy streden om den staf, tot datze my en Woerden,
Aen weerzy van zijn paerd, tot een triomfe voerden
In Uitrecht, met veel smaeds, van yeder aengehoort.
Men heeft my ;t Vrielandsch slot ontweldight, hem Montfoort.
íkBeken: het slot was my met voorwaerde opgedraegen,
Maer nergens om gebouwt, dan om mijn land te plaegen.
ík heb ís graeven vangenis wel zeven jaeren lang
Bezuurt, en Zwaenenburgh noch afgestaen door dwang
Mijn erf in leen verkeert, en manschap moeten zweeren
Daer ick eerst God alleen, en anders geene heeren
En kende in mijn gebied, noch rekeninge gaf;
Noch dringtmen evenwel op my zoo stijf en straf.
Doch Haerlem draeght met recht de groote schuld van allen,
Dat om zijn voordeel wrockt, en wenscht mijn stercke wallen
Te slechten tot den grond, in schijn van ís graeven zaeck,
En weet zijn baetzuht loos te decken met de wraeck,
Misbruickt hier toe de Zeeuw, de Hollanders en Vriezen,
Om door mijn grootheid niet aen eere te verliezen.
Zoo leit de zaeck bij my, en daer op ga ick aen,
En heb in ít zwaer belegh de stormen uitgestaen,
En dagh en nacht voor aen geworstelt op de wallen,
ít Vermoeide volck gesterckt, en rustigh uitgevallen,
Mijn broeder Ot gequetst zien sterven in mijní schoot
Krackeelen neer geleit, in brand, in hongers nood
Ghelijck een vader my voor ít algemeen gedraegen.
En noit bezweeck mijn moed in droeve nederlaegen;
Noch ík blies my zelven op in voorspoed, noch zocht roem
In ís vyands ondergang; hoe noode ick vyand noem
Die onverzoenlijck zich tegens my verzetten,
En wenschen met mijn bloed hun blanck geweer te smetten.
ík Vergeef hen dese feil en die onwetendheid,
En stel my in zijn hand, die Recht van onrecht scheid,
En streckt in ís hemels stoel der onderdruckten trooster.
Maer ík zie den vader daer van ons Katuizers klooster
Genaecken van ter zy, op dat hy my begroet.
Hy schijnt om ons geluck verheughd en wel gemoed.
ík Zal best verstaen uit hem, die noit en was besproken,
Waerom het leger zy dus schichtigh opgebroken.

WILLEBRORD, GYSBREGHT VAN AEMSTEL

WILLEBRORD

Myn welgeboren heer, de zoete Jezus zy
Met u en uwe stadt, en sta u eeuwigh by
In allerhande nood. De Broeders van ons orden
En ick zijn zoo verblijd, als ofwe levend worden
Getrocken in den troon van Gods volmaeckte vreughd.
Ons klooster zingt en klingt, en is niet meer verheughd
Op ít allerhooghste feest en heiligh jaergetije,
Het welck de kercke viert ter eere van Marije,
Die zuivre moedermaeghd, of Christus haeren zoon,
Die ons verloste aen ít kruis, en droegh een een doorne kroon,
Als nu om uwent wil, die van de wreede plaegen
Des goddelozzen krijghs verlost zijt en ontslaegen;
Nu al uw vyanden verbaest zijn doorgegaen,
En laeten tenten, tuigh en hunne hutten staen,
En alles wat zy meer uw volck ten besten geven.
ík Geloof, Gods engel zelf die heeftze weghgedreven,
Als ít heir des Assyriers, die zijn vermeetle stem
Hiskia hooren liet, tot voor Jeruzalem:
Het welck in eenen nacht zoo wonderlijck verkeerde,
Doen een die ít al regeert, dat stoffen hem verleerde.
Hoe menigh dreigement en vloeck heb ick gehoort!
Wat heeftmen gift en gal gebraeckt, en brand en moord
Getiert, en ít gansche jaer gescholden en gekreten,
Niet anders of zy u met tanden wouden eten!
díEen zette u levend en geketent op een radt,
Een ander rolde u naeckt in Velzens spijckervat,
Een ander wou uw hoofd, uw beckeneel, vergulden
En vatten in fijn goud. ít Was byster hoeze brulden,
En deelden bloed voor wijn, uw vleesch voor voedsel uit,
En keven om ít geraemt, en dongen na uw huid,
En wouden die getouwt op eenen kete; spannen,
Tot endeloozen schrick van schelem en tyrannen.
Maer God zy eeuwigh danck, die hunne boosheid schut.

GYSBREGHT

Dien díopperste beschermt, die heeft een vaste stut.
Godvruchte vader, dat u God en Christus loonen,
Nadien de broeders zich met u zoo gunstigh toonen
Te mywaert. Ick vertrouw: uw vierige gebeen,
Die hebben dagh en nacht voor mijne stad gestreen,
De stormen afgekeert, en ít vier van onze daecken;
Want wapens zijn onnut, zoo díenglen niet en waecken,
En ít yverigh gebed van ít geestelijcke volck.
Wat hing u over ít hoofd een zwarte en donkre wolck
Van zwaerigheen, terwijl hier ít leger heeft gelegen!
Ghy zijt niet midgedeelt in ís oorlooghs milden zegen.\

WILLEBRORD

Geen hair is ons gekrenckt, geen overlast gebeurt.
Men heeft het klooster noit in zijnen dienst gesteurt.
Wy hebben staegh volhard in onzen ouden yver.
De boomgaerd leed geen scha aen vruchten, noch de vyver
Aen visschen, noch de kerck aen díallerkleenste ruit.

GYSBREGHT

Wie heeft dan des soldaets baldaedigheid gestuit?
Wat hiel zoo kort in dwang die breidelooze gasten?

WILLEBRORD

Met geen inlegering wou Egmond ons belasten,
Behalven dat hy zelf en zijne lijfwacht mee
(Die altijd tuchtigh is) hier nam zijn legerstee,
En boven onze poort liet aenslaen ís graeven waepen,
Daer wy in zekerheid gerust op moghten slaepen.

GYSBREGHT

Dat doet my wel, gelijck een liefelijcke lucht.
Ick zelf en al de stadt was meest om u beducht,
En vreesden ofghe lang verjaeght waert, en geplondert.
Maer vader, zegh my eens: een yeder is verwondert,
Waerom ít verbittert heir zoo onverziens vertrock,
En liever niet volharde in ít opzet van zijn wrock.

WILLEBRORD

Verwonder u niet eens: de nood heeft hen gedrongen.

GYSBREGHT

Mijn burgers lagen stil, en ít leger onbesprongen.

WILLEBRORD

Van buiten wel, maer niet van binnen, dat ghy ít weet.
Het wintert fel, wanneer ít een ondier ít ander eet:
Zoo ging ít in ít leger toe. Belieft het u te hooren
Al ít geen ich heb gehoort met dees mijn eigen ooren,
En met mijn oogen zelf gezien noch dezen dagh?

GYSBREGHT

Godvruchte vader, spreeck; ick luister naíet verslagh.

WILLEBRORD

Na dat ick díoversteen een wijl had hooren mompelen
Van Amsterdam al stil by duister tíoverrompelen,
Rees tusschen Diederick zelf en Egmond een krackeel,
Dat uitborst meer en meer, en yeder trock een deel
Van ít krijgsvolck op zijn zy, en zocht het stuk te stijven,
En na zijn eigen hoofd den aenslagh door te drijven.
Veel hopliÍn yverden te slissen het gheschil.
Maer Diedrick, stijf van kop, die nimmer luistren wil
Na reden noch bescheid, en ít veld behoud met kryten,
Werd trotzer, overmits de lange Klaes van Kyten,
De Sparewouwer reus, zoo onbeschoft als groot,
In alles wat hy dreef hem hulp en bystand bood,
En Egmond met zijn klock en grove stem vervaerde,
En dreef hem met een vuist, dat hy een wijl ter aerde
In wijm lagh en voor dood. Die moedwil en die hoon,
Den veldheer aengedaen, ging veelen aen hun kroon,
En zonder het ontzagh des reuzen, fel gebeten,
Men had malkanderen terstond in ít hair gezeten,
En onder een banier malkanderen aengerand.
Men raesde een heele weeck. De haet, het misverstand
En misvertrouwen wies. Daer sporrelden de zinnen.
Men vreesde min de stad en meer verraed van binnen;
Tot dat al díoversten verzaemelden heel stil
In ít klooster, dezen dagh, tot slechtingh van ít geschil;
Doch al vergeefs: men was veel eer gezint te vechten,
En dees oneffenheid met degens te beslechten,
Dan recklijck en bedaert te luistren na verdragh.
Ick tradíer in den hoop, gelijck ick zomwijl plagh,
En sprack hen toe, en broigt aldus hen aen ít bedaeren:
Manhafte hopliÍn, God wil ít leger spaeren
In onderlingen peis, het eenigh datíer magh
Uwí vyand, wie ít oock zy, gedijen tot ontzagh.
De tweedraght is een pest, die allen staet te schroomen.
Gedenck dat u de stad, die ít rieckt, op ít lijf zal koomen.
Wat middel isíer om den Aemstel ít hoofd te bien,
Nu elck, wantrouwigh, díeen na díander om moet zien?
Ghy zijt, aleer men ít gist, geslaegen of gevangen.
Wanneer de harder dwaelt, wat pad, wat rechte gangen
Kan díarme kudde gaen? Dus maeckt een kort besluit:
Verdraeght het scheel, of schort den krijgh, en scheidtíer uit,
En keert van waer ghy quaemt. Waer toe veel wercks begonnen,
Berockent zoo veel spels, als ít niet word afgesponnen?
Ick merckte dat mijn raed niet weinigh en vermoght.
Men nam mijn woorden in. Zy kregen achterdocht,
En zorge voor gevaer van uw versteurde wallen,
En dat de burgery en landzaet uit moght vallen.
Daer liep een klein gerucht: ghy waert al op de been!
De doodschrick quaíer in. Men ruckte ít heir by een.
Men brack al heimlijck op, en zonder eenigh teecken
Van horen of trompet, of hut in brand te steecken.

GYSBREGHT

Ghy hebt de stad en my geen kleinen dienst gedaen,
Een deughd, die nimmer zall uit mijn gedachten gaen.
Gedenck my in ít gebed voor uw autaer ten goede.

WILLEBRORD

De lieve Jesus neeme u eeuwigh in zijn hoede.

AREND VAN AEMSTEL, GYSBREGHT VAN AEMSTEL, VOSMEER

AREND

Heer broeder, zijt gerust en luid van vreughd de klocken!

GYSBREGHT

Waer is ít heir? Hoe veer waert ghy hen nagetrocken?

AREND

Ontrent een booghscheut weeghs aen geen zy Slooterdijck.

GYSBREGHT

Hoe ging ít u op den tocht?

AREND

                                          Zy stoven algelijck
Voor uit, als voor den wolf een kudde onnoosle schapen.
Mijn volck hoefde op dien toght geweer noch eenigh waepen,
En keert met rijcken buit. De Kermers scheenen stom,
Want hoemen ít vechten zocht, zy zagen niet eens om,
En reckten vast hun pad, van doodzen schrick bezeten.

GYSBREGHT

Noit kraeide haen, als hem de kam was afgebeten.
Een dogh en baste noit, maer droop, als hy ít verloor,
Met ingetrocken staert en hangende ooren door.
Wat vogel brenghtghe dus geknevelt en gevleugelt?

AREND

ít Is eener uit de vlught van ít vlughtige geveugelt,
Gegrepen buiten dijx, alwaer hy stack in ít slick.
Hoe beeft hy! ít Aengezicht ziet doods en bleeck van schrick.
Hy is gesleept, gesleurt, en heeft veel smaeds geleden.

GYSBREGHT

Een woedende gemeent en staet in recht noch reden,
Wenze yemant over magh. Men breng hem hier voor my.
Wie zijtghe? Waer van daen?

VOSMEER

                                              Heer Gijsbreght, strafme vry.
Ick ben van ís vyands volc, en waerdigh om te sterven.
ík heb mee gezocht uw stad en burgers te bederven,
En duizendmael verdient een schandelijcke dood.
Ick geef my in uw hand, geparst door hoogen nood.
Mijn ramp wil Kennemer en Waterland behaegen,
Maer ík zal de dood van u met minder pijn verdraegen
Dan van mijn eigen volck, dat zich ondanckbaer toont,
En mijní getrouwen dienst zoo onrechtvaerdigh loont.

GYSBREGHT

Wat zijtghe voor een gast? Of in wat land geboren?

VOSMEER

Ick ben een Goyers kind, vervallen in Gods tooren,
Te Haerlem opgevoed. ík Ontliep mijní oudren vroegh.
Mijn vader vielme hard, want ickme paslijck droegh.
ík Heb al mijn leven lang gevolleght vreemde Heeren,
En buiten moeten, ít geen ick tíhuis niet woude leeren.
De bittere armoe heeft mijn herssenen gewet.
ík Heb menigh stuck verziert en ít lijf daer na gezet,
Om door een braeve daed of aenslagh op te raecken,
En door een anders scha eens mijn fortuin te maecken;
Maer altijt heeftze my den rugge toegewent;
Doch noit zoo dwars als lest. Het noodlot, ick bekenít,
Is stercker dan de mensch of zijn geboortestarre.
En of ons brein yet bouwt, dit stoot het al om verre,
Met eenen dertlen voet. Met wat een listigheyd,
Met wat eení rijpen raed was díaenslagh aengeleit,
Om te vermeesteren uw lang bestormde muuren.
Zoo Vosmeer na zijní zin dat schip had mogen stuuren,
Gelijck het by hem lagh, zij hadden, het is waer,
Gewonnen in een uur door list, dat in een jaer
Door uiterlijck geweld noch stormen werd verovert.
Het schijnt dat díoversten verblind zijn en betovert.

GYSBREGHT

Sta op, en heel my niets van alles wat ghy weet.

VOSMEER

Nu ben ick ymmers vry van Hollands dieren eed,
En Egmond kan my hier niet heeten of verbieden.
Hy dreightme met de dood, en parstme hier te vlieden.
Myn aenslagh is verbrod en ydel en onnut.
Heer Gijzelbreght, gena. Ick geef my in uw schut.
Ghy kuntme, wiltghe slechs, een vriend en vader strecken,
Nadien ick u ít verraed volkomen wil ontdecken,
En hoe ít geschoren lagh in ís krijghs geheimen raed,
Tot ondergang vanu en uwen heelen Staet.

GYSBREGHT

Ontbind den knecht; zoo magh hy onverhindert spreecken.

VOSMEER

De hopliÍn wenschten dick het leger op te breecken,
Nadien met storm op storm en endeloos gevecht
Het heele ronde jaer niet meer was uitgerecht
Dan moeite en volck gespilt, en tijd onnut versleten,
Het welck zoo menighmael den veldheer werd verweten,
Een smaed die lastigh viel; en hiel hem niet verplicht
Zijn eer en eed, hy had zijn ancker lang gelicht;
En och, of ít waer gebeurt een goede wijl te voren,
My waer dit ongeluck noch onheil niet beschoren,
Want ít is een maand geleen, dat ick hem heimlijck ried
Te maecken, op mijn woord, een ende van ít verdriet,
En zoo hy was gezint een luttel volx te waegen,
Ick wou hem in de stad op bey mijn handen draegen,
En stappen zelf voor aen, en maecken hen het spoor.
Ick opende mijn wit en sloegh het middel voor.
íkHad zomtijds door de graft, by duyster nacht, gezwommen,
En al de wacht bespied, en ít groot rondeel beklommen,
Dat aen den hoeck van ít Y uw sterke stad bewaert.
Hier lagen Blijden in en ander krijghsgevaert.
íkNam aen, en ít kon geschien, door muur, door al te booren,
Recht waterpas, zoo stil, dat niemant my zou hooren.
Wanneer nu door de breuck een krijgsman heenen moght,
Zou ít braefste puick, hier toe geloot en uitgezoght,
De graft, daerze ondiepst is, met rijs op Kerstnacht dammen,
En kruipen in ít rondeel om díeerste poort te rammen,
Als díafgewaeckte wacht gevelt lagh en vermoort.
Het heir dan over dam en door geramde poort
Aen ít nederhouwen, wat op straet zich openbaerde,
Terwijl de burgery kappel en kerck bewaerde.
En ít was te nacht de tijd; en vraaghtghe na bewijs?
Ghy ziet, hoe daer een schip, het Zeepaerd leit, vol rijs,
Het wlck men door de vlught verzuimt heeft en vergeten.
Wat werdtíer niet al tijds met kibbelen versleten!
De hoofden laegen vast ellendigh over hoop.
Men schoof de schuld op my: ík had menschen vleesch goed koop,
Noch wist niet wat ick dreef; zy zouden ít niet gehengen,
Dat ick het volck zoo licht zou op de vleeschbanck brengen,
En jagen in hun dood. -- Dus ging ít aen díeene zy;
Aen díandre stemdemen eendraghtelijck met my.
Terwijl verliep de kans, en díaenslagh die bleef steecken.
Doen zochtender een deel hun leed aen my te wreecken.
Daer quamen, zonder slot, vee;l klghten tímijnen last:
Ick was een tovenaer; en daer op raeckte ick vast,
En most, door pijn geparst, al ítopgedichte melden.
Men doemde my ter dood, en heden zou ít my gelden.
Maer gistren avond brack een vriend mijn boeien los.
Ick vlughte langs den dijck, gelijck een hollend ros,
Doch hieltíer niet, uit angst van ít leven te verliezen.
Ick zloegh ter zijen af, en schootíer in de biezen,
En stack in diep moerasch al den verleden nacht.
Zy trocken my voorby. Ick hielme stil, en zaghít;
Tot dat uw burger quam de Kermers na gevlogen.
Ick riep om hulp, en werd uit het moerasch getogen,
Want anders was ick daer gebleven en versmoort.
Doch zoo ick sterven moet, ík wil liever voor uw poort,
Aen wie ick ít heb verdient, dit lastigh leven laeten,
Dan by mijn eigen volck, die my met onrecht haeten.

GYSBREGHT

Ga heen, ick schenck u ítlijf. íT en is geen straffens tijd:
Wy zijn van onsen hals de groote vyand quijt.
ík Ontfang u in mijn dienst, en zal u wel betaelen.
Ga, help terstond het rijs en ít Zeepaerd binnen haelen.
De kou begint, en is nog veer van haer vertreck.
In ít wachthuis en op ít slot is hout en brand gebreck:
Men maghze stacx verzien, en barnen ít rijs tot asschen;
Zoo kunnen zy hier mee de vesten niet verrasschen.
Ick hoor: de Goyer doet de waerheid niet te kort,
Want zijn vertelling stemt met vader Willebrord.

REY VAN AMSTERDAMSCHE MAEGHDEN

Nu stelt het puick van zoete keelen,
Om daer gezangen op te speelen,
Tot lof van God, die op zijn troon
Gezeten is, zoo hoogh en heerlijck,
Van waer hy zien kon, hoe begeerlijck
Het Sparen stack na Aemstels kroon;
Hoe wraeck met zwaerden en met speeren
De torenkroon van ít hoofd wou scheeren
Der schoone en wijdvermaerde stad,
En rucken door geweld van benden
Der vesten gordel van haer lenden,
En plondren haer kleenood en schat;
En schenden díedele en getrouwe,
Gelijck de schender Velzens vrouwe,
Wel ruim zoo waerdigh als Heleen
Den brand van een herboren Troje,
En krijgh, die ít overschot verstroje,
Na datmen jaeren heb gestreen.
Waer is de reus met al zijn stoffen,
Die Gijsbreghts stad ter neer wou ploffen,
En om haerí muur zijn armen slaen?
Wat ydle schrick heeft hem geslaegen?
Wat ydle vreeze magh hen jaegen,
Die nu met schande strijcken gaen?
ítIs tijd de kercken te stoffeeren,
Te danssen en te bancketteeren,
En met eení uitgelaeten geest
Dees blijdschap Aen de vreughd te huwen
Die wrolijcke englen ons vernuwen
Met zang, op Gods geboortefeest.
Treck in, o Aemstel, treck nu binnen,
Die zonder slagh kunt overwinnen.
Treck in, o braeve burery,
Die u zoo moedigh hebt gequeten.
geen eeuw en zal uw eer vergeten.
De hemel sta u eeuwigh by.