Joost van den Vondel (1587-1679)

DE LEEUWENDALERS.

HET EERSTE BEDRIJF.

KOMMERYN. BLINDE WOUTER.

KOMMERYN.

Ter goeder ure toont de klaere morgenstrael,
Een veurbo van de zon, my ’t oude Leeuwendael,
Het vleck van mijn geboorte, en zijn beplante wallen;
Waer langs de versche beeck zachtzinnigh komt gevallen,
De zandige oevers schaeft, en Zuydt- en Noortzy deelt:
Terwijl een morgenlucht in ’t boomloof ruischt, en speelt.
Hier rijst de Leeuwenbrugh, en ginder breit de linden,
Waer onder my ter sluick mijn vryer wist te vinden,
Zijn bevende armen uit, en is alreede krom,
En gemelyck, als ick, van hoogen ouderdom.
Aen deze zijde plagh de koe van room te zwellen;
Aen d’andre ’t weeligh ooft, en pruimen en moerellen.
Ick zie de lantkappel des Veegodts in ’t verschiet,
En ’t schamel dack des Godts, gedeckt met mosch en riet,
Daer ’t volck om zegen bidt. Ick zie ons boerehuizen,
En hoore, zoo my dunckt, van veer de baren bruizen.
Ter goeder ure broght ick ’t hier al steenende aen,
In ’t kriecken van den dagh, op ’t kraejen van den haen,
Die vast den huisman weckt, en duizent nachtegalen,
Gewoon hun’ wilden zangk te leeren aen de dalen.
O goede Vader Pan, ghy zegenaer van ’t vee,
Mijn komst mishage u niet, in mijn geboorteste,
Den zeilsteen van mijn hart, zoo krachtelijck bewogen.
Heeft Vredegunt my hier in deze streeck getogen,
Zoo stierme voort te recht met dezen krommen stock,
Waer ick op leun en steun: verdelgh den bittren wrock,
En wortel van ’t krackeel, indien het noch blijf duuren,
En legh een’ bant van vrede om zulcke nageburen.
Maer luister: wat bediet dat ysselijck getoet,
Gevolght van iemants stem en galm, die my gemoet?
Hoe vat ick deze leus, en onbekende reden?
Men wort door vragen wijs: hier komt hy aengetreden.
Verstout u, Kommerijn, en vraegh hem naer bescheit.

WOUTER.

Ghy Leeuwendalers, rijst: de zoendagh, langh beschreit,
Het gruwlijck jaergety verdaeght u om te loten.
De Wildeman heeft noch zijn pijlen niet verschoten:
Hy eischt den Jongeling, tot boete van ’t geschil.
Ghy Leeuwendalers op: gehoorzaemt ’s hemels wil.

KOMMERYN.

Ay Roeper, wat bediet dit blazen van den horen,
Dit roepen voor de zon? wat komt my hier ter ooren?
Wat eischt dit jaergety? wat wil „de Wildeman”,
„De Jongeling” en ’t geen ick niet begrijpen kan?
O bestemoêr, ghy zijt te grijs en out van dagen,
Om naer de jammeren van Leeuwendael te vragen:
Al ’t omgelegen lant gewaeght van ’t ongeval,
Dat jaren heeft geduurt, en eeuwigh duuren zal,
Ten zy de Woudtgodt zelf, of vader Pan dit keere.
Wy vieren dezen dagh, dit feest, geen’ mensch ter eere,
Noch reuckloos, maer door last, ja Godtheên tot een zoen,
En offren haer een man, om erger te verhoên.
Het Leeuwendaelsch krakeel was reede hoogh geloopen,
En d’aerde had het bloet der Ackergoôn gezopen,
Wanneer Velleede ons riedt met haren eigen mont,
Voor dezen Wildeman, dien vader Pan ons zondt,
Een’ Jongelingk by keure en lotinge uitgekoren,
Te stellen, tot een wit en boete van Gods toren.
Wy zagen twintighmael den bloessem aen den boom,
Dat hier de zode dreef in eenen rooden stroom
Van dit onnozel bloet, uit hoogen noot vergoten;
En sedert heeft ons ramp de Godtheit noit verdroten.
Ghy zult, eer noch de zon de westkim raecken kan,
De jaerlijcksche offergaef zien offeren aen Pan,
En dien rampzaligen, van ’s Wilden pijl getroffen
En Wildemans geweer, ter aerde hooren ploffen.
Ick blaze met den dagh aldus het hooghtijt in.
Men vraeght d’Orakels vast, en ’s lants Waerzeggerin,
Door welck een middel best dees roe werde afgebeden;
Maer zy vertroost ons slechts met dubbelzinnigheden:
Dat Pan genezen zal de langgeproefde smart,
Wanneer de wilde boogh hem micke naer zijn hart.”
Wy zien dien tijt te moet, en tellen dagh en uren,
Te lang, och arm, vergeefs.

KOMMERYN.

                                          En blijft die twist noch duren?
Wat Wildeman is dit, die dus het lantschap quelt?

WOUTER.

Een gruwzaem boschgedroght: hy houdt zich op het velt,
In bosch, in duin, aen strant, en leeft by raeuwe kruiden,
En dorre wortelen, dan Noortwaert, dan ten Zuiden,
Waer hem een buy, in ’t brein gestegen, henedrijf.
Een holle boom is ’s nachts zijn slaepstal, en verblijf.
Men zagh hem onder dack, gebouwt met menschenhanden,
Noit rusten. Hy erkaeuwt de boomschors met de tanden,
En valt op d’aerde plat voorover met zijn borst,
En slorrept plassen uit, tot lessing van den dorst.
Wanneer de zee begint het avontvier te dooven,
Dan leunt hy op zijn’ rugh, en roockt, gelijck een oven,
En ronckt, dat koe noch kalf kan rusten hier ontrent.
De menschen loopen voor, wanneer hy loopt en rent,
Noch sneller dan een paert. De vrijsters ziet hy garen,
En lachte ze minlijck toe, die anders van bedaren
Noch vrientschap weet, en grimt gestadigh even nors.
Zijn grof gebeente is ruigh bewassen met een schors.
De handen, vingers, voet en teen gelijcken wortelen.
Zijn eicke hielen treên de kaien zelfs te mortelen.
Hy wandelt barevoets, en spoelt de voeten niet.
De baert is groen, als gras: de locken schijnen riet,
En biezen onder een, en lieten zich noit kemmen,
Of scheeren, noch met strick, of lint en hairsnoer temmen.
Hy spalckt twee uiens op, en geeft u een gezicht,
Gelijck door een lantaerne een kaers by avontlicht.
Een bondel pijlen, boogh, en knodts verstreckt zijn wapen,
Die wappren aen den boom, waarin hy ’s nachts gaet slapen.
Maer zeghme, bestemoêr, indien men ’t weten magh,
Wat jaeght u hier, zoo vreemt, in uwen ouden dagh,
In dit geplaeght gewest? Wie zijtghe, die zorghvuldigh
Naer onze ellende vraeght? Ghy zijt geen antwoort schuldigh,
Doch meltme niettemin uw’ naem, en uit wat oort
Ghy eenzaem herwaert koomt; maer spoedigh: ik moet voort.

KOMMERYN.

O lantsknecht, schroom niet eens te vragen naer wat zaecken
Het u believe, en ’t geen my vry stae aen te raecken.
Mijn naem is Kommeryn, dit lant mijn vaderlant.
Ick zocht uit dezen twist, aen eenen andren kant,
Nootdruftigheit en rust, gestooten uit mijn eigen;
En teegh den Rijn op, toen de staertstar ons quam dreigen,
Gelijck een roode roede, en menigh vrouwmensch vloot
Om ’t Leeuwendaelsch gevecht, in bittren baerens noot
Nu oproer my verbiet by vreemde oock stil te leven
Zoo koom ick dus uit noot den Rij nstroom afgedreven
En zoek mijn avontuur, en oude kennis hier.
O knaep, mijn ouderdom viel zuur, en staetme dier
Indien ick mijn fortuin u levendigh zou melden
O weide, o boterkarn, o kampen, klavervelden,
Weest hartelijck gegroet: zijt anderwerf gegroet,
Wel eer gezegent lant, en vleck: mijn weerkomst moet
Mijn lantslien tot geen’ last, en my tot rust gedyen.

WOUTER.

Indien mijn korte tijt het eenighzins kost lyen,
’k Had lust uw avontuur wat breeder te verstaen,
Nu jaeght mijn ampt my voort, en dwingt my om te gaen.
Ghy Leeuwendaelers rijst: de Zoendagh is geboren:
Op, op, en treckt het lot: verzoent der Goden toren.

KOMMERYN.

Wat hoor ick hier al nieuws, och och, maer luttel goets!
O Kommeryn, moest ghy, na zoo veel tegenspoets
En kommers en verdriets, noch hooren d’ongelucken,
Die uw geboorteplaats en Leeuwendalers drucken?
Waer heeft u d’ouderdom ten leste toe gespaert,
Daer menigh zoo gerust, zoo stil ten grave vaert?
Tot noch toe hebtghe dan vergeefs met uw gebeden
Geworstelt, en om hulp met vader Pan gestreden;
Naerdien hy ’t vleck bezwaert met zulck een’ wreeden eisch,
En zich niet zoenen laet dan och door menschevleisch.
Afgrijslijck zoenaltaer! ick ben mijn hoop ten ende,
Ten zy de hemel ’t radt van ’s lants fortuine wende,
En zette ons lantschap weêr in zijnen eersten staet,
Verlost van nijt en twist, en bittren burenhaet.
My schrickt voor dezen dagh. Wat moet een mensch beleven!
Wat uitkomst zal ons Pan in zoo veel jammers geven!
Maer kijck eens, wie komt hier met zulck een blijde vlaegh
In ’t aenzicht? ’k Wil hem gaen beluistren uit dees haegh.

ADELAERT. HAGEROOS.

ADELAERT.

   O schoone zon, ghy rijst wel schoon
   En heerlijck uit den oostertroon,
En treckt tot u al ’s weerelts oogen
Maer met een krachtiger vermogen
   Verrijst mijn zon, die opgeweckt.
   Zoo vele harten tot zich treckt,
En waerdiger is aengebeden
Van al wat ademt hier beneden.
   ’k Verwachtze nu, schier afgepijnt:
   Hoewelze slechts voor andren schijnt,
En niet voor my, wanneerze uit jagen,
In niemant minder schept behagen
   Dan in een’ minnaer, die zoo trouw,
   Zijn zinnen hing aen zulck een vrouw,
En in een’ doolhof van gedachten
Om haer verdwaelt geheele nachten,
   Geheele dagen, op het spoor,
   Daer hyze vont, en stracks verloor:
Gelijck een hart, dat, niet te vangen,
Den jager pijnight met verlangen.
   Ick zie ze, en wilze aen dezen kant
   Al stil verwachten. Zy houdt stant,
Voor ons kappelle, als jagers plegen
En groet den Godt, op hoop van zegen;
   Dewijl, zoo vroegh voor zonneschijn,
   De deuren noch gesloten zijn.
Zie Hazepoot van blyschap springen.
Zy heft haer stem op om te zingen,
   En zal gewis den voglezangk
   Ontsteken aen dien zoeten klanck.

HAGEROOS.

Nu ren de hazepooten,
   Mijn trouwe hazewint,
Door duin en over slooten
   Voorby, en grjp gezwint
Dees hinde, die geen honden
   Grijpen konden.

ADELAERT.

Mijn nuchtre Hageroos, die met den dageraet,
Belust op koelen dauw, zoo geurigh open gaet,
En ’t velt een’ geur verleent, die alles kan verquicken;
Hoe wensche ick u ten dienst iet oirbaers te beschicken.
Behaeght het u, dat ick den hont bij ’t leizeel ley,
Of hazen onderscheppe, of ’t vlugge wilt verbey,
En keere in zijnen loop, of uwen boogh help’ dragen?
Gewaerdigh my die gunst, dat ick u onder ’t jagen
Magh dienen, of daer ghy wat adems schept in ’t groen.

HAGEROOS.

Een minder dienaer kan het Hageroos wel doen.
Neen Adelaert, ick ben om niemants dienst verlegen,
En minst met u gedient. lck ken genoegh de wegen,
En holen, daer de haes zich heimelijck onthoudt.

ADELAERT.

Alleen en onverzelt te jagen, is ’t niet stout?
Wie weet wat Saters, hier en daer, in duin en kuilen,
In heggen, ruighte, en riet, zich bergen, en verschuilen?
Wat schoonheit blijft in velt en wonden onbeloert?
Hoe dickwils wort een maeght van Boschgoôn aengesnoert,
Mishandelt, en gesleurt in duistere speloncken?
Wie ’t vier te dicht genaeckt, verzengt zich aen de voncken,
Of brandt zich in de vlam: men koom’ het niet te na.

HAGEROOS.

Ick leedt in ’t jagen noit de minste schimp, of scha:
’t Is veiliger dan oit: en quaem my iet t’ ontmoeten,
Mistrouwen blijft mijn borgh: ’k verlaet my op mijn voeten.

ADELAERT.

Maer d’eerhaerheit vereischt gezelschap op de jaght.

HAGEROOS.

Dat vinde ick aen mijn’ hont, mijn troost, mijn trouwe wacht.

ADELAERT.

Een hont, die redenloos slechts bijten kan, en bassen?

HAGEROOS.

Twee eigenschappen, die ons dienen, honden passen,

ADELAERT.

Geluckigh dier, hebt ghy met haer de jaght gemeen!

HAGEROOS.

Indien u ’t jagen lust, sla voort, en jaech alleen.

ADELAERT.

Helaes! ick jaegh vergeefs, en vang alleen de schimmen.

HAGEROOS.

Ghy raeskalt, als ghy plaght. De zon is reede aen ’t klimmen
Zie daer hoe zy den top van bosch en boom vergult.
De tijt verbiet dien kout. Ghy leertme vast gedult,
Met eenen dezen hont. Ay, zie hem ’t leizeel trecken.
Hy janckt van vierigheit, en wenscht zijn padt te recken.

ADELAERT.

Ick hoop niet dat u reede een luttel kouts verveelt.

HAGEROOS.

’t Is wonder dat een zoon, gewonnen en geteelt
Van Godtheên, zoo verblint lafhartig blijve, en teeder,
Zich zelve tegens my zoo klein kenne, en verneder’,
En najancke eene maeght, die maegh noch moeder kent;
Een maeght, die dagelijcks door woudt en weide rent,
En meer behagen schept in hazen, en kommen
In dootsche wildernisse en zandige woestijnen
Dan in de tronien van al de jonge jeught,
Die zich ten reie schickt, en noemt de min een deught
Van ’s levens lentebloem, en schept Vermaeck in verven
Van lip en wang, die ras verbleeckcn en versterven
Ay Adelaert my deert uw dwaes en blint bejagh.
Verander van beraet zoo raet u helpen magh.
Bestee den tijt voortaen in nutter oeffeningen
Of zie naer uws gelijck: of zoeck by jongelingen
Gezelschap hier en daer. Beschry een brieschend paert,
Dat geene weerga hebbe in snelheit, vlught, en vaert,
En ren om strijt door ’t velt of win den prijs met schieten:
Of kaets en kolf om prijs: of zwem door breede vlieten
Of lughtigh met een pols gesprongen over hegh
En slooten: of den kloot geschoten by den wegh.
Dit past een’ helt, een’ borst, die vroom is, en rechtschapen.
Dit voeght een’ man, als ghy, en welgebore knapen.
Een vrijster achteraen te loopen door het stof,
En noch zoo laegh te zien, verdient geen krans van lof.
Verschoon uw fiere jeught: betoom uw bijstre zinnen:
My deert uw tijtverlies, daer niet en valt te winnen.

ADELAERT.

Och, of ghy waerheit spraeckt, en deernis kreeght met my:
Ten minste zoude ick noch aen uwe slincke zy,
Of achter op uw spoor, langs heggen, boomen, vlieten,
Door duin en dal, uw’ troost en schaduwe genieten
Of lesschen uwen dorst met water, als kristal
Geschept uit beeck, of bron, in een gezoncken dal
Of, daer ghy nederhuckte, een bedt van bloemen spreien,
En decken, daerghe sliept, uw hooft met groene meien
Of wiegen u in slaep, met mijne Duitsche fluit
Of huwenze aen uw keel, een goddelijck geluit,
Dat duizenden verruckt, die in de boomen hangen,
Of luisteren in ’t riet, van uw muzijck gevangen.
Veranderde ’t geluck my heden in een’ hont,
Patrijs, of snellen haes, ick vloogh u in den mont:
Ick wonde u al het mijne, en lijf en ziel en leven
Ootmoedigh tot een buit en roof ten beste geven.

HAGEROOS.

Niet hooger, Adelaert, ghy houdt noch streeck noch maet
Wat is ’er, dat zich niet van vryers zeggen laet?
Ay, spaer dien roof voor u, of liever voor een andere.
Gelijckheit paert zich best en vreedzaem by malkandere.

ADELAERT.

Gelijckheit niet van goet en staet, maer van gemoedt:
Gelijckheit van gemoedt best vrede en vrientschap voedt:
Waer deze ontbreeckt, moet vrede en vrientschap oock ontbreken;
Waer buiten ick noch goet, noch bloet, noch afkomst reken.
De vrede en vrientschap houdt de weerelt in den bant.
De hemel drijft op haer: de bare kust het strant,
De zee omhelst de duin, de duiven treckebecken,
Het dartel klimop klimt, en hart en hinde lecken
Elckandere, op ’t muzijck van een’ gelijcken aert.
De hemel met zijn bruit, het aertrijck, dus gepaert
In liefde en eendraght, wint ons maght van groente en telge:
Terwijlze gratigh is met zon en dauw te zwelge:
Mijn lieve Hageroos, mijn dauw, mijn lentevuur
Woudt ghy u spiegelen aen d’edele natuur,
Gelijckghe met de zon u spiegelt in de beecken
Ick zagh een zon van troost voor my de nevels breecken,
Die nu uw aengezicht beroeren, vlaegh op v1aegh,
Zoo menighmael ick u vergeefs om oorlof vraegh,
En aensta om wat gunst en voordeel te genieten,
Tot loon van trouwe min. Het zou u eens verdrieten;
Dat ick geketent sleip die zware minneboey,
Gedurigh quijne, en treure, en nimmer groey’ noch bloey’,
Gelijck vertreden groen, of gras op muur, en pannen.
De meit ontlast het vee zijn uiers, stijf gespannen
Van zoete melck en room, wel tweemael alle daegh:
En ick, die, dagh op dagh, u mijn ellende klaegh,
Wort nimmermeer ontlast van ’t juck der minnezorgen.

HAGEROOS.

Het zy ghy s’ avonts kermt, of opzingt met den morgen,
Ghy houdt al eenen toon, en gaet den zelven gangk.
Zoo schept de koeckoeck lust in zynen ouden zangk,
Men leitme, dagh op dagh, en kermt en klaeght aen d’ooren.
Ga zoeck een, die het lust uw jammerklaght te hooren.
Ick houde u niet, noch acht my zuleke diensten waert,
Noch reken het voor dienst, dat ghy u zelf bezwaert.
ick zoeck geen bloem of roos te plucken op uw’ doren.

ADELAERT.

Ghy noopt met weigeren mijn liefde noch met sporen.

HAGEROOS.

Verzoeckme niets, op dat u niets geweigert wert.

ADELAERT.

’k Verzoeck slechts artseny tot troost van mijne smert.

HAGEROOS.

Ghy zoeckt verkeert een kruit, dat elders liefst wil spruiten.

ADELAERT.

De min beheerscht mijn hart: wie kan de minne stuiten,
In ’t heetste van haer jaght? ick ben my zelf geen vooght.

HAGEROOS.

En wat belet u toch te doen wat ghy vermooght,
En wilt, en wenscht?

ADELAERT.

                                  Wat ’s dat?

HAGEROOS.

                                                      Een andre te beminnen.

ADELAERT.

Verplant dien ouden boom: verzet mijn jonge zinnen.

HAGEROOS.

Uw vader, door de kracht, die hem de hemel gaf,
Verwrickte en ruckte een eick van haren wortel af;
Vertilde een’ molesteen; en dreef vol viers, vol torens,
Een gildos, dat hy plofte; en wrong een’ stier de horens
Uit zijnen norssen kop, en won den naem van Helt,
Daer niemant voor de vuist hem wachten dorst in ’t velt
En zoudt ghy aen een maeght, een weeskint, u verhangen?
Om my, een slechte maeght, met bleecke en dootsche wangen
Gaen bucken naer het graf, in ’t hartje van uw jeught?
Verkleinen uw geslacht, en ’s vaders naem, en deught?
Ay Adelaert, ghy zult zoo wijs zijn, en bedare
Van deze razerny.

ADELAERT.

                            Wanneer de wilde baren
Niet langer tegens strant en hooge duinen slaen,
De leeuwrick zode en gras, de nachtegael de blaên
De koe de klaver schuwe, en ’t knijn de diepe holen;
Wanneer de Noortstar verre in ’t Zuiden om ga dolen,
De winter sneeuw en ys, de zomer zaet ontbeer’;
Dan neemt de min van my, mijn hart van u zijn’ keer.

HAGEROOS.

Mijn Hazepoot wil voort: hy ruckt het zeel aan flarden.

ADELAERT.

Vergun my eerst een’ kus.

HAGEROOS.

                                        Hoe qualijck kunt gy ’t harden!

ADELAERT.

Och Hageroos, een’ geur van uwen rooden mont,
Een luchtje van uw ziel, myn roos, myn morgenstont,
Verquick’ mijn flaeuwen geest, gelijck de wint de kruiden.

HAGEROOS.

Ick ga, en hope, eer ’t licht ons toestrale uit den Zuiden,
Te keeren met een hinde, en vetten buit gelaên.

ADELAERT.

Zoo moet ick noch zoo lang in uwe stralen braên,
Oock daer het dichte loof, of dack van riete hutten
Het schaep, dat lommer zoeckt, kan decken, en beschutten,
Voor’t steken van de zon, die op den middagh schijnt,
En inzwelght al het nat, waer na de weide quijnt?
Neen zeker, Adelaert: het velt staet voor u open
Het staet u vry op ’t spoor van uw vriendin te loopen;
Te volgen hare vlught, als Hazepoot den haes;
Te wachten op haer leus, als zy den horen blaes’.
Dat gelt heur na: z’is nu al wijt vooruit gevlogen.

KOMMERYN. ADELAERT.

KOMMERYN.

Hou stant, o jonge helt, en dienme uit mededogen
Ten minste met een woort of twee, een enckel woort

ADELAERT.

Wel moeder, wat ’s uw vraegh? wat zoeckt ghy, ick moet voort.

KOMMERYN.

Ick koom hier vreemt gegaen, en hadt u wat te vragen.
Wat dochter is het, die daer buiten loopt uit jagen?
Het schijnt of ghyze kent, en zomtijts onderhoudt.

ADELAERT.

Ick kenze maer te wel: ene kennis die my rouwt,
En eeuwigh rouwen zal, zoo d’onderlinge kuntschap
Niet verder ga, en zy verstockt geen nader vruntschap
Wil houden met een ziel, die haer zoo trouw bemint.
En woudtghe weten wie de vader van dit kint,
En moeder zy? Zy weet van vader noch van moeder.
De Groote Vrerick wert haer trooster en behoeder,
En voedeze eerlijck op: men noemtze Hageroos:
Hoe schoon de morgenstont, hoe schoon oock d’avont bloos’,
Zy hoeft noch avontstont noch morgenstont te wijcken.
Wanneerze in onze beeck zich toie, en ga bekijcken,
En spiegelen, dan zietze alleen heur wederga.

KOMMERYN.

Zoo hoor ick, z’is een wees.

ADELAERT.

                                            Alle eere waerdigh, ja.
Ghy zoeckt met vragen slechts haer afkomst te beschamen,
Een zaeck vernoeght mijn’ geest: zy paert twee gaven t’zamen:
De goelijcklieit, en deught: ick schel het d’afkomst quijt:
Het zy hier meê hoe ’t wil: dies hou uw rust. De tijt
Ontdeckt het al.

KOMMERYN.

                          Ja wel, ick zie mij zelve bijster,
En blint en stom. Hoe vrjt ghy zulck een slechte vrijster,
Een onbekende wees? ghy schijnt te braef van aert.

ADELAERT.

Ay moeder, laeckze niet: z’is my zoo lief en waert,
Als eenige Vorstin in vorstelijcke hoven.
Ick hoefde een goude tong om al haer deught te loven.

KOMMERYN.

Het minnende oogh bedrieght, en schat ook ’t leelijck schoon.

ADELAERT.

Ay, spreeck zoo reuckloos niet: dat gaet mijn eer, mijn kroon,
Ja Venus kroon te na, en Venus roozetacken.
Heur gaven zagh men noit door nijt of opspraeck vlacken.
Al wieze ziet, bemintze oock tegens zijnen danck.
Zy houdt met eenen wenck zoo menigh oogh in dwangk
Als haer belonckt. De felste en vreesselijckste stieren
Bedaeren in ’t gevecht, waer zy voorby komt zwieren.
De boterbloem vergult de weide op haren tredt.
De stroom gevoelt een’ gloet in ’t koelste van zijn bedt.
Wat zou men van den mont al zeltzaemheên vertellen?
Een moerbay, rijp van pas, geen moerbay, twee morellen.
Wat zou men roemen van dat levendige git,
Of liever van de kool, die onder ’t voorhooft zit,
En gloeit my al te heet? wat zou men van de vlechten,
Zoo geel en eêl, als gout en barrensteene hechten,
Verhalen, daer mijn hert en ziel zich in verstrickt,

KOMMERYN.

Ick hoor, ghy hebt de bloem van ’t lantschap uitgepickt.

ADELAERT.

Ja wel te recht de bloem; men praetme van geen tulpen,
Noch van Augustus zelf. Geen parlemoere schulpen
Zijn schooner dan dit vleesch. Zy hangt van melck en bloet
Te wonderlijck aen een. Maer zwijgh: de horen toet
Wat suf ick langer hier? men hoort den horen blazen.
Ick volgh mijn Hageroos, gelijck heur hont de hazen.

KOMMERYN.

Het lieughtme, hoe weleer mijn Koeman, als een leeuw,
My nabrulde, in mijn jeught: nu treur ick, arme weeuw,
En ga met eenen voet, of liever met drie beenen
In ’t graf: zoo krimpt de tijt al lachende, of met steenen.
Hy gafme dwers bescheit, al vreaghde ick zonder ergh.
’t Is beter dat men dit een oude kennis vergh,
En omzoeck’, wie noch leef, wie doot zy, en begraven.
Hoe brengh ick noch dit schip behouden in de haven?
Waer blijft dit oude wijf? heur oogen vallen toe.
Van onlust: ’t lichaem is van ’t lange reizen moe.
Waer ga ick in een schure, of hoibergh, of in heggen
Best rusten dezen dagh? geen eten gaet voor ’t leggen.
Hoe slaeptme ’t hart in ’t lijf! Nu went uw’ tragen tret
Naer dezen huisman toe: de vaeck is ’t zaehtste bedt.

REY VAN LEEUWENDALERS.
KEER.

Wat sleipt een staertstar al allenden
     En jammer na!
Als Goden zulck een’ voorbo zenden,
     Dan dient men dra
Dees springkaêr naer te speuren,
     Te mercken uit
     Wat bron het spruit.
Dat vleck en volck zal treuren.

TEGENKEER.

Wy zagenze, als een roode roede,
     Ten Westen staen
Van ’t Oosten; als een swaert, dat bloedde,
     En halve maen,
Dit lantschap dreigen, uit ons teken,
     Den Steenbok van
     Den vader Pan,
Vergramt op deze streken.

KEER.

De zee scheen mede ons ramp te voelen
     En uit den bant
Gesprongen
, ’t voorspoock aen te spoelen.
     Een walvisch strant.
De waterblazers, zijn gezellen,
     Aen ’t blazen luit,
     Met open snuit,
Daer zanden hem bewellen. (*)

TEGENKEER.

Wy loopen vast naer vrouw Velleede
     Om troost ; zij spelt,
Maer geeft geen uitkomst op ons bede.
     Ons vleck en velt
Blijft quijnen: vee, geboomte en menschen,
     En ieder klaeght,
     Een ieder vraeght,
Maer sterreft onder ’t wenschen.


Ingezonden door J.R. van Wijk op: 19 July 2001