Joost van den Vondel (1587-1679)

DE LEEUWENDALERS.

HET TWEEDE BEDRIJF.

HEEREMAN, VOLCKAERT, REY.

HEEREMAN

De maen, na middernacht, een poos met eenen nevel
Betrocken en vermomt, bescheen daer na den gevel
Van onze lantkappel, veel blij der danze plagh,
En schiep uit eenen nacht (t is vreemt) een klaren dagh.
De nachtuil, vledermuis en nachtrave, uit hun nesten
Gevlogen, langh voor dagh, begaven zich ten westen,
En kozen piepende de zee, en t zandigh strant.
Het vee rees teffens op. Het dorre en drooge lant,
Dat eene wijl de lucht om regen scheen te prachen,
Zach groener, en begost de melckmeit aen te lachen
Wat dit bediet, versta een wijzer, die het hooft
Op zulcke tekens slijpt, en gaerne wort gelooft
In Zijne wichelkunst wij slaen er naer in t hondert
En eeren t geen met recht de schrandersten verwondert.
Het zy dan wat het wil, het brenge ons heil in t lant,
Byzonder dezen dagh; nu Pan den wraeckboogh spant,
En daghvaert al het dorp om t offer te bereiden

VOLKAERT.

Het volk vergart, om hier den Heemraet te verbeiden.
Wat grimmelt er een drang van menschen onder een,
Zoo man, als wijf, en maeght, en knecht, en groot en kleen,
En oudt en jongk. Wat raet? Hoe stillen we die zwarmen?
De mannen morren vast: de vrouwen hoort men kermen.
O vader Pan, versterck den Heemraet met gedult:
Donwetende gemeente ontzagh zich noit haer schult
En misdaet op den hals der Heerschappen te laden.
Zy volght haer onbescheit, en laet zich naulijcks raden.
Dit buldrende onwer, waeit hier jaerlijcks op de kust,
En steurt, een maent vooruit, de Raden in hun rust:
Maer gaenwe niettemin haer minnelijck gemoeten.
De burgery genaeckt, gereet om ons te groeten.

REY.

Welbore mannen, Pan behoede u lang gezont:
Wy wenschen t uit ons harte, en uiten t met den mont.

HEEREMAN.

Ghy vrome burgers, lang moet vader Pan u spaeren,
En haelen uw geluck in top met uwe jaeren:
Ons jammert u te zien zoo jammerlyck gestelt.
De koeien eten gras en klaver, langs het velt;
Ghy eet uw eigen hart, beknelt gelijck met hoepen
Van stael, zoo menighwerf de Zoendagh, uitgeroepen,
Den Heemraet roept tehoop, op dat hy wijsheit schaff,
En langkzaem zich berade, om dopgeleide straf
Te schutten naer hun maght, of immers te verminderen;
Het welck men noit voorheen kost keeren, noch verhinderen.
Betrouw ons t beste toe: men handelt hier ter ste
Niet ruw, en onbedacht: het kost ons kindren me.
Hier gelt noch goet, noch bloet, noch haet, noch gunst, noch voordeel
De hoofden staen gelijck: de blinde strijckt het oordeel.

REY.

Welbore mannen, ghy spreeckt redelijck en wel.
Beschuldighden wy u, zoo most de lantkappel,
Waer uit men t lot verwacht, met boosheit zich besmetten,
Als ghy de lotbus laet voor vrouw Velleede zetten,
Die eenen naem uit twee beslote celen treckt,
En noemt hem, die ten zoen des grammen Veegodts streckt,
Voor t Leeuwendaelsch gewest. Neen mannen, wy betrouwen
U beter toe. Het volck, dat zich geneert met bouwen
En karnen, past een hart zoo rein, als melck en room,
Geen erghwaen
: neen by Pan, wy achten u te vroom.
Daer schort het niet, dat wy van daegh u komen moeien.
Wy gaen met koeien om, maer slaghten paert noch koeien,
Die achteruit slaen, en hun vor met voeten tren.
Wy zijn met Heemraets keur en loting wel te vren.
En komen slechts geport door t huilen, en het schreeuwen
Van t vrouwvolck, als ghy ziet, ons wyven, en ons weeuwen,
En oude besten, elck voor ander dus belan;
De vrijster om een knecht, de mor om t kint begaen,
De zuster om den bror, de peten om haer neven.
Wy bidden, stelt de keur, en uwe stem te geven
Tot loting, uit, tot dat de zon de middaghlijn
Vergulde, en loop voorby, en uit den zuiden schijn.
Men heeft dan tijts genoegh om t offer te bereien,
Te zuivren aan de beeck, te kranssen, te beschreien.
Ay mannen, doet zoo veel ons vrouwluy tot gerijf.
Al die hier huilen, rijt de doot van angst door t lijf.

HEEREMAN.

t Is reden dat het bloet zijn eigen bloet beklage,
De moeder voor haer kint, haer vleesch, oock zorge drage,
Niet min dan eenigh dier, of vogel voor het jong.
De koe bemint het kalf, en lickt het met de tong:
De merrie, in de weide stal, het weeligh veulen.
De zwaluw aest het nest, en vaert er mede uit speulen:
En wat maeckt doievar van t hooge nest al werck?
Toen over menigh jaer het oosteint van ons kerck
Verbrandde, zagh men zelf hoe douden, zoo bewogen
Dan uit, dan in den roock, rontom de jongen vlogen,
En troosten hun gebroet, het kale en naeckte kroost;
Dat piepte vast om hulp: maer als er langer troost
Noch redding quam, en t stroo in lichten brant geraeckte,
Zoo vlogen var en mor op t nest, dat brande, en kraeckte,
En lieten zich tot asch verbarnen met hun nest. (*)
Natuurlijck doet het al, wat leven teelt, zijn best
Om dafkomst ga te slaen, te helpen, te behoeden.
Al zweert ons niemant dit, wy kunnen t wel bevroeden:
Een mensch is block noch steen; veel minder, var, en mor.

REY.

De Heemraet vat het recht, als mannen, wien het roer
Van deze Vryheit past te houden en te stuuren,
Zoo lang ghy Heereman en Volckaert elck zijn buuren
Verdadight, kan ons dorp noch overende staen.

VOLCKAERT.

Maer t is geen noot, datze al zoo bijster zijn belan:
Het lot gelt een alleen, en nimmermeer ons allen.

REY.

Een ieder zorght dat dit zijn bloet te beurt moght vallen.
Eer t lot bekent is, vreest een ieder wien het gelt.

VOLCKAERT.

Waer toe de keur van t lot dan langer uitgestelt?
Het lotrecht ga zijn gangk, zoo raeckt men uit dit vreezen.

REY.

Geen huisman is zoo wijs, die weet wat dit magh wezen:
Ons vrouwvolck heeft te nacht vervaerelijck gedroomt.

HEEREMAN.

Het vrouwvolck is by nacht wel tienmael meer beschroomt
Dan over dagh. Des nachts verdubblen en verslimmen
De zorgen. D avontzon verlengt de zwarte schimmen.
Maer laet ons hooren: waer komt dit gedroom op uit?

REY.

k Geloof Velleede zou niet ran wat dit beduit.
Met oorlof, dat wy dus vrypostigh t hart uitschudden.
Een groene weerwolf greep een lam uit al de kudden,
En sleipte t by de keel al blonde langs den wegh;
Dit droomde Duif, en hoe, ter zijde uit eene hegh,
Een hock, zoo root als vier, hem quam op t lijf gesprongen.
Dat hy dien roof terstont most slaecken, en gedwongen,
Verandert scheen van aert, ja macker dan een lam.
Ons Maghtelt zagh den vloet noch hooger dan de Dam:
En toenze kreet, als of de zeesluis door wou breken,
Zoo viel het water kort, en hielt zijn oude streken.
Maer Elsbuur zagh ons dorp belanden op een wrack
Aen dallernaeste duin. Een dorre tuineick sprack
Bescheidelijck en broght in t licht geheimenissen
Van wonderlijck belang, die Godtschalck niet zou gissen,
Noch Waermont, die by nacht, gelijck de katten, ziet.
Twee stammen, versch geplant aen werzy van den vliet,
Vereenighden van zelf, voor Lutgers slapende oogen,
En werden met een schors bekleet, en overtoghen.
Ick zwijgh van andren praet, het luide zot, of vroet;
De wyven zien wat nieuws uit droomen tegemoet.
Zy hopen op geluck, en dat de kans kan keeren.

HEEREMAN.

Wy wenschen t oock. De hoop op beter kan niet deeren.
Wy zullen met de keur heel langzaem gaen te werck.
Een ieder brenge vast geschenken naer de kerck,
En bidde dat het naer ons wenschen uit magh vallen.

REY.

Dat geef, dat gunne ons Pan, behoeder van de stallen.

VOLCKAERT.

Hier komen Lantskroon zelf en Groote Vrerick aen:
Die beide moeten eerst elckandere verstaen,
En polssen, eerwe noch op t wichtigh stuck vergaren.

HEEREMAN.

t Valt mackelijcker vee dan menschen te bewaren:
Men stuur het hoe men wil, wie stuurt het elck te pas?
Nu gaenwe, Volckert: k wou wel dat het avont was.

LANTSKROON. VRERICK.

LANTSKROON.

De noot verdaghvaert ons in t jaer maer eens te zamen.

VRERICK.

Ick wensche, kost het zijn, iet heilzaems te be ramen.

LANTSKROON.

Ick mede: ons onheil heeft nu lang genoeg geduurt,
En menigh jeughdigh borst dit met den hals bezuurt.
Het zaet van tweedraght teelt zoo wrange en bittre vruchten.

VRERICK.

Zoo gaet het, daer de buur zijn buurman niet magh luchten.

LANTSKROON.

k Vervloeck het al wat zaet van twist en tweedraght zaeit.

VRERICK.

Men heeft van wederzijde een oegst van ramp gemaeit,
En meer dan eens in t jaer; men maeit het alle dage.

LANTSKROON.

Men kent den vrede best, naet voelen van die plage.
Wat middel om aen rust te raecken onderling?

VRERICK.

Indien uw Zuidtzijde eerst ons Noortzijde onderging.

LANTSKROON.

Maer niemant weet van schult, en schuift het op ander.

VRERICK.

Zoo blijft men overhoop krackeelen met malkander.

LANTSKROON.

Van werzy wort vereischt een scheitsman van t geschil.

VRERICK.

Het scheiden valt zeer licht, daer ieder luistren wil.

LANTSKROON.

Men most elckanderen al t oude leet vergeven,
En reppen niet van t gene aen werzy wert misdreven.
Wat eens gedaen is, kan men nimmermeer ontdoen.

VRERICK.

Verstont een ieder dit, wy raeckten aen den zoen.

LANTSKROON.

Noch staet ons echter scherp te luistren wat het lot zeit.

VRERICK.

Eerst onderling verzoent, en echter, met de Godtheit.

LANTSKROON.

Ghy spreeckt zeer wel: de mensch verzoen zich eerst met mensch.

VRERICK.

Mijn naem is rijck van vr: t is vrede al wat ick wensch.

LANTSKROON.

Mijn naem de kroon des lants: ick help den lantvr kroonen.

VRERICK.

Och, wenschtenze al om pais, en vrede, die hier woonen!

LANTSKROON.

Mijn Heemraet Heereman wenscht hartelijck om vree.

VRERICK.

Mijn Heemraet Volckert wenscht uit al zijn hart dit me.

LANTSKROON.

De vroomsten onder ons zijn oock tot pais genegen.

VRERICK.

De slimsten onder ons versteuren zulck een zegen.

LANTSKROON.

De slimsten onder ons zijn van geen beter aert.

VRERICK.

De baetzucht treckt genot uit s anders qualijckvaert.

LANTSKROON.

Men banne deige liefde, om eenmael te beginnen.

VRERICK.

Zoo most men om t genot zijn nabuur niet beminnen;
Maer koopen pais en vrede, oock met zijn eige scha.

LANTSKROON.

Wy mercken het gebreck: maer t heelen komt te spa.
t Gebreeckt aen vreedzaemheit: dit kruit wil qualjck wassen,
Dewijl men sloft op t win van t onkruit wel te passen.
Een ieder past met vlijt zijn nabuurs hof te win,
In s anders wooning gaen, en thuis niet naeu te zien;
Dies leggen huizen wilt en woest, en zonder zeden.

VRERICK.

Het domme en stomme vee gehoorzaemt eer de reden.
Men leidt het zonder toom, en drijft het zonder stock.
Het vecht wel onderling, maer voedert geenen wrock:
Het nut gemeene weide, en zal geen macker pramen:
Genaeckt de wreede wolf, het steeckt de hoorens tzamen:
Zoo heeft het in t gemeen te vyant, of te vrient.
Verstont dit Leeuwendael, het wert er van gedient.

LANTSKROON.

t Is kunst zijn eigen nut en nadeel recht te kennen.

VRERICK.

De schade leer den mensch, die traegh tot deught kan wennen.
Een ezel stoot maer eens zich aen den zelven steen;
De mensch wel zevenmael, en denckt niet om zijn been.

LANTSKROON.

De reuckelooze voel zijn jammer dan in t ende.

VRERICK.

Zoo vaeren menighten ten grave in hun ellende.

LANTSKROON.

Zy wijten het zich zelfs, die niet te raden zijn.

VRERICK.

Met reden, want zy zelfs zijn oirzaeck van hun pijn,
Oock dat onschuldigen om zulck een woestheit lijden,
Met recht beklagens waert, in onze ondanckbre tijden.

LANTSKROON.

Ondanckbaer wel te recht voor veel genoten goet,
In pais, die neering baerde, en weelde, en overvloet
Die baerden hoovaerdy, verwaent, en trots, en smadigh:
Zoo quam de tweedraght voort, te byster en baldadigh, (*)
In t midden van het feest, geviert ten roem van Pan.
Men ater, en verdronck de zinnen in de kan,
Zoo dat men tot gevecht en messen quam, van woorden.

VRERICK.

Hoe bulderde in dien storm het Zuiden tegens t Noorden?

LANTSKROON.

Den stercken Waerandier en Duinrijck stont dat dier.

VRERICK.

Geluckigh voeren zy uit dat krackeel van hier.

LANTSKROON.

Wel eerelijck, maer voor hun vrouwen ongeluckigh

VRERICK.

De hemel zette om hen zijn aenzicht droef en druckigh,
En bleef veel dagen staen in die bedruckte ploy.
De koey vergat het gras: het paert zijn vor en hoy.
Het bosch verschoot zijn groen: de boom vergat te groeien.
Hoe zagh er t vleck toen uit, dat heerlijck plagh te bloeien,
Gelijck een wijngertranck die langs den gevel klimt?
Hoe is de weerelt voort, gelijck de munt, verslimt?

LANTSKROON.

Hoe wortze dagelijcks, van schalck en slim, noch slimmer?

VRERICK.

Ten zij een Godt dit keere, ons onheil redt zich nimmer.

LANTSKROON.

Wie zelf zijn handen rept, die wort van Godt geredt.

VRERICK.

Het slimste is, dat de twist al heeft zijn ploy gezet.

LANTSKROON.

Men wanhoop niet: de tijt verandert de gemoeden.

VRERICK.

t Waer lang geschiet, vergat de wrock de wraeck te voeden.

LANTSKROON.

Ick ra voor eerst, dat elck den andren willigh wijck,
En meerder minder niet om baet verongelijck,
Zoo kost rechtvaerdigheit den vrede haest gemoeten.

VRERICK.

Och quaemze, en stroiden wy olijven voor haer voeten!
Ick zaegh dit oude vleck vergroot, en uitgeleit.

LANTSKROON.

Wat raet, nu ons de keur alreede is aengezeit?
Wou Pan zich met een bock of witten ram vernoegen.

VRERICK.

Al eischte hy een kudde, ick riedt dat wyze sloegen.

LANTSKROON.

Zou t oock geraden zijn te zien of t kon volstaen?

VRERICK.

En quam dat avontuur dan avrechts te beslaen?

LANTSKROON.

Men gaf dan tijts genoegh het geen wy hem beloofden.

VRERICK.

En trof de wilde knodts dan t volck, en al de hoofden?

LANTSKROON.

Het was om beters wil een stoute kans gewaeght.

VRERICK.

t Is haest gewaeght, dat lang en eeuwigh wordt beklaeght.

LANTSKROON.

Men moght zich liever eerst bevragen by Velleede.

VRERICK.

De Priesterin van Pan zou staen op doude zede.

LANTSKROON.

Vermagh een Godtheit niet te scheiden van haer recht?

VRERICK.

De meester laet zich niet bedillen van den knecht.

LANTSKROON.

De Godtheit kan en magh den schuldigen wel sparen.

VRERICK.

Wanneer haer dit behaegh, dan zal zy t openbaren.

LANTSKROON.

Maer t wachten valt te lang: men stort vast jeughdigh bloet.

VRERICK.

Wat middel voor dit quaet, of liever noodigh goet?

LANTSKROON.

Ick raem er naer, en wensch dat wy een middel vonden.

VRERICK.

De tijt is kort: wy staen aen dezen dagh gebonden
Wel stip: de Roeper heeft ons lang te keur gedaeght,
En t gansche lant rontom van s volcks gekerm gewaeght.
Het volck verzuimt zijn vee, en heeft noch hart, noch zinnen.

LANTSKROON.

Wat baet gekerm, indien het kermen niet kan winnen?

VRERICK.

Gekerm heeft menighmael der Goden wrock verzacht.

LANTSKROON.

Maer in geen twintigh haer: zy luistren naer geen klaght:
Met deernis hoort de mensch het blaten van de lammeren! (*)

VRERICK.

Onnoosle dieren, och men moet zich uwer jammeren.

LANTSKROON.

Men vindt oock menschen, die niet min onnoosel zijn.

VRERICK.

Onnooslen in der daet, onnooselen in schijn.

LANTSKROON.

De schijn bedrieght er veel, en is gewoon te liegen.

VRERICK.

De schijn kan menigh mensch, doch nimmer Godt bedriegen.

LANTSKROON.

Hoe menigh zeilt den schijn en schaemte en eer voorby.

VRERICK.

Dat leert dervarenheit aen uwe en mijne zy.
De schapen laten zich van stof en vuilnis wassen;
Daer t zwijn zich mest in sljck en modderige plassen.
De menschen aerden elck naer een byzonder dier.
Wie op de troni merckt, bekent het aen den zwier,
Oock dickwils aen t geluit, en zoo verscheide klancken

LANTSKROON.

My dunckt ick hoor geluit: sta vast: het wil er wancken.
Hier komen Warenar en Govert naer ons toe.
t Zal best zijn datwe gaen: ick ben dit buldren moe.
De Heemraet komt met hun, die magh hun klaghten hooren

VRERICK.

Vergeefs de rust gezocht; ick geef den moedt verloren.

VOLCKAERT. HEEREMAN. WARNER. GOVERT.

VOLCKAERT.

dEen bouwt, en dander breeckt: wat hoop van vrede is hier?

HEREMAN.

Wy lesschen vast den brant: een ander blaest in t vier.

VOLCKAERT.

Men viert den offerdagh met buldren en met razen.

WARNER.

De knechts verguizen nu de meesters, en de bazen:
Dat tuight dees arme haen, met zijn gebroken poot.

GOVERT.

En wat getuight dit lam? ick vischte t uit de sloot,
Daer Warnaers dogh het joegh. Wat kan een lam verbeuren?
Zoo t niet verdroncken waer, ick zou het feest niet steuren
Om zulck een kleinicheit: maer ieder moeit zijn scha.
Die hont bast nacht en dagh zoo vee als menschen na:
Hy bijtze oock wel in t been, en komtze al stil bestoken.

WARNER.

En had mijn haen zijn poot bij ongeval gebroken,
Ick trooste t my: maer nu komt Goverts knecht zoo wijt,
Dat hy moedtwillighljck een eicken kneppel smijt
In t hondert, in den hoop, daer al de hoenders pieken
De boeckweite op mijn werf. Zijn dit geen fraeie sticken?
De kneppel treft den haen, die tuimelt ginder heen.
Men loopt naer Rokam zien, en ziet er hoe zijn been
By t lyf, gelijck een slet, blijft hangen. Wie kan t heelen?
Nu krijt al t huisgezin, en steeekt wel vijftien keelen
En klocken teffens op. Op zulck een buurgerucht
Nam Goverts knecht by tijts, huis uit, huis in, de vlught.
Het was hem oock geran.

HEERE MAN.

                                          t Is lang genoegh gekeven.
Laet Govert hem een haen gewilligh wedergeven.
Men vechte om geenen haen, om geen verdroncken lam.

WARNER.

O Rookam, och, hoe hangt uw dubble kroon en kam
Zoo slap, gelijck uw baert. Wie kan dess scha vergoeden?
Waer vindt men uws gelijck? Neen Govert, ghy zult bloeden:
Die moedtwil is te groot.

GOVERT.

                                        En wie vergoedt mijn lam?

WARNER.

Men wijte een dollen dogh dat dit om t leven quam.

VOLCKAERT.

De meester van den dogh moet zelf de schult vergelden.

WARNER.

Wie weigert hem een lam? Maer zelden, al te zelden
Zagh iemant zulek een haen, als Rookam, in ons vleck.
Wat haen, hoe bits hy was, boot hem vergeefs den beck?
Wie was niet doof of blint, die zich in t perck liet hooren?
Waer vocht ooit haen zoo trots, met slaghpen, beck, en sporen?
Al stack hy op zijn am, al quam langs t lijf het bloet
Gedropen van het hooft, noch hielt de kamper moedt,
Dat s vyants veder stoof: dan stont hy als een muurwerk.
Hoe trots was hy van gangk! Wat droegh die gast een uurwerck
In zijnen kop! Hoe ficks, hoe klaer en helder plagh
Hy lant en dorp rontom te wecken voor den dagh!
Bezie zijn pluimen vry, die roode en goude veeren.
O Rookam, wie dit ziet, die moet zich uwes deeren.

GOVERT.

Ghy zwijght nu wat al schade ons Zuidtzy heeft gelen.
Haer honinghkorven zijn de kappen afgesnen.
En om wat honinghs ging de gansche stock verloren.

WARNER.

Ghy liet uw waterhont ons vogelkoien stooren
Om eenen teelingk, en verjoeght de gansche vlught.
Zoo wort de koy geschent: de vogel schuwt dees lucht.

GOVERT.

Ghy houwt van boven ner, dat boom en stam verwatert,
En uitgaet: is t niet fraey? dan lacht men, dat het schatert.

WARNER.

Ghy licht een anders fuick, en zinckt haer in de kil,
Of vischt in s buurmans sloot en wateringe al stil.

GOVERT.

Ghy zet by schemering t verlaet al heimlijck open,
En laet een bracken vloet in velt en ackers loopen,
Die quijnen jaeren lang, vergeven door dien wrock.

WARNER.

Hoe dickwils tastte uw herck wel over in ons block?

GOVERT.

Ghy tast wel achter om naer iemants schaer, en kouter,
Of draeght ons koren van den molen: wie is stouter?

WARNER.

Ghy melckt een anders koe, by klaren lichten dagh:
Dat bleeck niet lang gelen, toen Melcker quam op slagh.

GOVERT.

Ick wist dien buit zoo stil by avont niet te morssen,
Als Grijp, die s nachts wel durf op t velt ons gerven dorssen.

WARNER.

Had Gijs den springhengst korts den staert niet af geknipt
Om t paertshair? evenwel is hy t gevaer ontslipt.

GOVERT.

Wie stack den driescht in brant? wie queet zich lest zoo wacker,
En wierp by doncker nacht dat onkruit in den acker?

WARNER.

Wie groef ons knijnshol op? wie dorst ons watering
Vergeven, dat men niet dan doode visschen ving?

GOVERT.

Wie zagh ter middernacht, wanneer de menschen droomen,
Die nachtrave Eerijcks ooft afschudden van de boomen?

WARNER.

Waer vont men oit in t lant een visschers maet zoo kloeck,
Dat hy op t lant een haen kon visschen met een hoeck?

GOVERT.

Niet waer? die, toen het sneeu, aen boom en tak bleef hangen,
De duiven op het vor kon met zijn slaghnet vangen?

HEEREMAN.

Waer toe dit bits verwijt? de tweedraght groeit en wast
In top, terwijl men kijft, en bast en wederbast.
Dees droeve dagh gebiet den buretwist te staecken.
Door schelden zal men traegh tot eenigheit geraken.

VOLCKAERT.

Dat s recht: oock is het hier geen tijt van lang te staen:
Men zal terstont te kercke, en dan te keure gaen.

WARNER. VOLCKAERT.

WARNER.

De Heemraet hoor my eerst: ick heb een woord te spreken.

VOLCKAERT.

Wat zoecktghe: rust, of twist, en altijt wint te breken?
Zoo raeckt men niet gelijck: zoo wort geen dorp geredt.

WARNER.

Dat onrecht dient hem eerst met recht betaelt gezet.
Hoe roept men dus om vrede? ick kan den vrede missen.
Het spreeckwoort zeit: in troebel water is t goet visschen:
Want geen krackeel zoo klein, men haelt er voordeel uit.
Waer slagen vallen, valt gemeenelijck go buit. (*)

VOLCKAERT.

Zoo woudtghe om eige baet den pais wel eeuwigh derven,
Al zou er jaer op jaer een lantst of tien om sterven?

WARNER.

Men sterft maer eens. Wie sterft, dien is zijn kost gekocht.

VOLCKAERT.

O zotte Warner, zwijgh: wat spreeckt ghy onbedocht!
Zou een, om by t verdriet van velen wel te varen,
En om een buick vol broots, zoo menigh man bezwaren?
Dat leert de reden niet: de domste koe van t lant.
Indienze spreken kon, gebruickte meer verstant.
Zoo zal men langkzaem t vier van ons krackeelen lessen.
Wat is er bloets gestort en vleisch gekerft met messen!
Hoe menigh bruicker lants vervochten hy den dronck,
Verzopen in t gelagh! Wat heeft dit out en jongk,
En man en wijf beklaeght! Hoe zag men zooveel hinders
Versterven jaer op jaer van doudren op hun kinders!
De mannen eerst, en dan de wijven hantgemeen,
Plockhairen var en zoon, de vrienden onder een!
Wat hoorde t een geslacht het ander niet verwijten,
En spuwen in t gezicht, met krabben, slaen, en bijten!
En houdt ghy Warner noch dit kluwen in de war?
Zoo gaf men u te recht den naem van Warenar.

WARNER.

Men vindt er meer dan ick, die passen wat te hebben.
Een ieder vlamt op winst. De spinne spint haer webben
Om winst: om winning vlieght de by naer beemt en bosch.
Om loutre winning zit de vliegh op koey en ros.
Om winning zweetenze al, de kleinen, en de grooten.
Om winst pickt doevaer de kickers uit de sloten.
Om winning loopt de kat uit muizen in het velt.
Als ick er vet by wordt, wat roert my wien het gelt.

VOLCKAERT.

Ick rade u, hou gemack: men zal den haen vergoeden.
En zoo ghy ons bestaet een nieu krackeel te broeden,
Men stelt u lichtelijck ten spiegel van t gemeen.

WARNER.

En breng ick Leeuwendael noch heden op de been,
Het wil de Heerschappen en al den Heemraet heugen.
Laet zien wat Warner kan: laet zien wat zy vermeugen.
Daer gaet de pocher heen. Rookam, arme haen,
k Wil Govert noch van daegh het been in stucken slaen.

REY VAN LEEUWENDALERS.

KEER.

Brengt vrolijck pijnloof, groene meien:
   Brengt kaes, en boter, geel als gout:
Brengt room, en bloemen uit de weien,
   Ter Lantkapelle, om Pan gebouwt.
      Komt herwaert: komt hem nader:
   Vereert nu zuivel, bloem, en tack,
      En looft den goeden Vader:
   Begroet hem, dien het heiligh dack
      Beschut voor wint, en regen.
      Hy gunne ons zijnen zegen.

TEGENKEER.
O bocksvoet, geitoor, fluitevinder,
   Gesprickelt met uw lossevel;
Ghy wispelstaert dan hier, dan ginder;
Ghy langebaert, zoo zoet op spel
   Van dunne rieten, zeven
Aen een gekleeft
; uw horens staen
   Op t voorhooft, spits en even,
Gelijck een boogh, of halve maen:
   Root aenzicht, die uw hairen
   Bevlecht met pijnboomblaren.
KEER.

Verdiende ghy by deerste Goden
   Een achtste plaets, en most de Nijl
Zich buigen onder uw geboden;
   Hielt out Athenen uwen stijl;
   Most Rome uw feesten vieren;
Begrijptghe t wezen van Natuur,
   Zoo veel gestarnde dieren,
De lucht, het water, aerde en vuur;
   En zijt ghy t al in allen,
   O Vooght van jaght en stallen!

TEGENKEER.

Zoo blusch den brant der lantgeschillen:
   Vereenigh Zuidt- en Noorderzy:
En zijtghe met een bock te stillen,
Ja heele kudden; eischt het vry.
   Ontslaze, die u eeren,
Van t heillooze offer, van dit bloet.
   En is het lot te keeren,
Ontlast ons: eisch een zachter boet,
   Ons vee, geen vleesch van menschen;
   Het ooghmerck van ons wenschen.


Ingezonden door J.R. van Wijk op: 19 July 2001