Joost van den Vondel (1587-1679)

MARIA STUART

HET TWEEDE BEDRIJF.

MARIE, REY.

MARIE.

Aertsbisschop Hamilton, hoe dick, hoe menighwerf
Beroude ít my, dat ick (noch op mín Vaders erf,
Gelijck een simple duif ontslipt, en onbenepen
Van ís oproers kleeuw, en reede om over zee te schepen)
Niet hoorde uw gryze les, uwí Vaderlijcken raet;
En schuwende den muil van ingekropten haet,
Het aenzette op de Vlaemsche of Fransche Koningskusten;
Daer ick, schier afgesolt, moght zacht en veiligh rusten,
In dien gerusten schoot ; daer mijn gemael FranÁois,
Mijn eerste bruidegom, die telge van Valois,
Zoo lieflijck slaept en rust by ít Vaderlijckgebeente,
Beklaeght van my, zijn weeuw, en alle zijn gemeente.
O had my toen ít verstant niet averechts gestaen,
Tot straffe van íhet gene ick geensins heb misdaen
Mijn lieve bloetvriendin, maer zelf den Heer van allen;
Ick waer aen deze kust noit blindeling vervallen,
Tot schipbreuck van mijní staet gezontheit goet en bloet;
Een dwaesheit, die ik her zoo dier bezuren moet;
Daer alles zackt, om zich tot mijn bederf te neigen,
En Zusters bijl begint alle oogenblick te dreigen
Mijní afgematten hals, gesleten onder ít juck
Des kerckers, zonder endt, en nimmer zonder druck:
Doch ick verdiende aen Godt, helaes! noch hard slagen
Hy stercke my, om ít kruis geduldiger te dragen.

REY.

Mevrouw, ick bidde u, breeck dit treurigh steenen af,
Ghy steent u weder kranck, en voor den tijt in ít graf.
Ghy storte korts van rouw en hartewee te bedde,
En elck met u begaen, eer díartseny u redde,
Niet zonder hulp en gunst van ís hemels medecijn,
Was kranck, terwijl ghy laehgt in dien bedroefd schijn,
Op díoevers van de doot. Wat denckt ghy aen ít voorleden!
ít Zy weelde, ít zy verdriet, dat is voorby gegleden:
Het tegenwoordigh geeft ons zwarigheits genoegh:
Wy zetten ít grijze hair en rimpels noch te vroegh.

MARIE.

Hoe kan ick aen dien dag gedencken zonder weenen,
Die my te scheep zagh gaen, aen ít water te Dundrenen?
Toen Hamilton zich voor mijn voeten nederboogh,
Zijn beide handen vouwde, en met de traen in ít oogh,
My toonde baeck op baeck in ons historiboecken,
Afradende de kust der Engelschen te zoecken;
Daer grootvaÍr Jakob, díeerste, eilaesl zoo deerlijck voer;
Malkolm, der Schotten Vorst, en Willemheer, zijn broer,
Van Henrick bleef geprest in dienst op Fransche toghten;
Daer oock ít Albaensche hooft en anderen bezochten
Hun wreetheit en verraet; een eigenschap, die dit
Geslacht tot in het been en mergh gekropen zit.
DíAertsbisschop ruste niet van bidden en bezweeren,
Toen hy den zeeman ít schip aen ít water zagh ontmeeren
By woude onschuldigh zijn, en eischte schrift en bladt,
Tot tuigen hoe hy zich aen my gequeten hadt.
O Vader! ík houde u vry, en zoo veel trouwe vrienden:
Mijn schulden hadden schult, die zulck een straf verdienden.
Men waerschuwt al vergeefs: wien Godt zijn hoede ontzeit,
Bemerckt den valstrick niet, die voor zijn voeten leit:
Men wort door rampen wijs, en ondervint te spade,
Hoe los men henedryve op ís nagebuurs genade.

REY.

Ghy meet een anders hart naer ít uwe, nimmer valsch,
En voelde eerst met den slagh dien slagh op uwen hals.
De scepters gaen te traegh met billijckheit te rade
Zy achten deught en eere, indienze koomí te stade
Het wrocken tusschen Schot en Engelander staet
Van weerzijde op veel bloets en oorlooghs, zonder maet.
Mevrouw, als op een rots geketent tusschen beide,
Verstreckt hun borreghtoght, tot dat de tijt die scheide.

MARIE.

Wy staken af in zee, en zagen vast de schaer,
Die op den oever kermde, en badt met groot misbaer
Beschreien deze vlught, te treurigh en verlaten,
En voor haerí boezem staen. Zoo hoort men lammers blaten,
Wanneer de herderin, geperst van watersnoot,
Of strooper, zonder naem, oock door haer eigen doot
Geen kudde bergen kan; terwijl hy aen komt streven,
En hongerigh naer buit, te woest en overgeven
Den herder jaeght voorheen, die deerlijck ommekijckt,
Bekommert met zyn koy, die op den zeekant wijckt.
Aldus belandden wy te Wirkinton in ít ende,
En wisselden van gront, maer geensins van ellende.
Ick zende aen zuster ít hart, haer diamanten pant,
Maer och! haer eigen hart verkeert in diamant.
Vermorwt door be noch klaght. Zy houdtme zitten quijnen;
Zy boeitme in eenzaemheit en duistere woestijnen
Vervoert van slot op slot. Men geeft party geloof,
En och! voor my alleen zijn yeders ooren doof.

REY.

Zoo vlught de nachtegael het vogelvangersgaren,
En valt in ís arents klaeuw, op vrybuit lang ervaren.
Zoo schuwt het weerloos lam den wreeden wollefstant,
En wort van een leeuwin of luipert aengerant.
De roozen gloejen schoon, maer wacht u voor haer doren.
Het roozebladt bedeckt een adder bits van toren.
Het diamanten hart, u toegezonden, spelt
Te vore
hoe haer hart van binnen is gestelt:
Noch kan het bockenbloet op diamantsteen winnen,
Maer Koninginnebloet verzacht geen Koninginnen.

MARIE.

Mijn broeder speelt terwijl den Koningk op mijní troon,
Misbruickt díonmondigheit en kintsheit van mijní zoon,
Een onderdruckte wees, van ís moeders raet verstooten.
Hy plondert en verwoest kasteelen, huizen, sloten,
En laeuw, maer niet verzaet van ít Koningklijcke bloet,
Vint smaeck en slaet zijn klaeuw in ít onverbeurde goet,
Ziet Godt noch menschen aen, om ít ketterdom te stercken,
Te stichten op het puin van kloosteren en kercken,
Berooft van tiende en schat en offer en altaer,
En geestelijcken staet, gedoken in gevaer.
Zoo veel baldadigheits geleÍn, door tí zamenrotten
Der wederspannigen, verdriet mijn vroomste Schotten.
Die duizenden in ít velt het harnas schieten aen,
Getroost het Recht van Godt en Koningk voor te staen.
Ick laetme niettemin op toezegh noch gezeggen,
En hopende op verdragh, de wapens nederleggen.
Mijn klaght en onschult wort in ít Parlement gehoort,
Ick vry gekent maer och! men houtme trouw noch woort:
Geen voorslagh baet; ick vindt my reis op reis bedrogen:
Wat zich beweeght of niet, mijn ramp staet onbewogen.

KENEDE. MARIE.

KENEDE.

Geluck, Mevrouw, geluck en zegen sla hier toe.

MARIE.

Getrouwe Kamenier, wat wil dit zeggen? hoe?

KENEDE.

Nu wensch uw Kenede dat haer geluck bejegen.

MARIE.

Dat quam in twintigh jaer uw Koningin noit tegen.

KENEDE.

Ick zie ons morgen vroegh ter goeder tijdt verlost.

MARIE.

Ghy stuurt, naer uw gewoonte, uw hoop vooruit te post.

KENEDE.

Ick hoop u morgen vroegh, als eertijts, na te springen.

MARIE.

Gelijck te Lochlevijn? belachelijcke dingen.

KENEDE.

Waerom belachelijck? ít is errenst, en geen spel.

MARIE.

Hier leit geen Douglas tíhuis, geen jonge DaniŽl.

KENEDE.

En of mijn aenslagh eens in ít endt met Godt geluckte?

MARIE.

Uw brein verziert wat nieuws: zoo troost men de bedruckte.

KENEDE.

Mevrouw ontslipte toen in mannelijck gewaet.

MARIE.

Vergeefs. Nu rep mij niet van oproer of verraet.

KENEDE.

Het geen natuur ons raet: ons staet een kans te waegen.

MARIE.

Dat waegen stont voorhene op bloet en nederlagen.

KENEDE.

Men heeft, hoe dick en sterck dit slot oock schijní bemuurt,
Van langer hant een hol van onder uitgeschuurt,
Waer door men aen de graft gemackelijck kan kruipen,
En langs een biesbrugh stil by donckre maene ontsluipe
Daer een gezadelt paert u, zonder lantgerucht,
In luttele uren tijtds, zal bergen met der vlught,
En voeren strandewaert, bestuwt met brave Ridderen,
Om in een visschers pinck...

MARIE.

                                            Och! zwijgh: mijn leden sidderen
Wat heeft het edel huis van Hauwaert niet geleen
Wat heeft het niet bezuurt! hoe is het plat getreÍn!
Mijn vrydom kan, hoe kloeck een aenslagh zy begrepen,
Niet anders dan ít bederf van velen met zich slepen.
ík Ontslipte Lochlevijn geluckighlijck, en won
Het velt
met zulck een hoop van haest te Dombreton
De klaeuwen van Mouray en zijn griffioens te schuwen:
Maer zoo veel Heeren als hun Koningin bestuwen
Vervielen jammerlijck te Langsid in zijn laegh;
Een jammer waer ick noch in ít harte rouw om draegh:
Men waeghde een schoone kans, van weerzijde afgeronnen,
Wat wert er bloets gestort! Getrouwe Hamiltonnen
Dat Godt uw trouw bekroone in ít eeuwighduurzaem Rijck.
O Koningklijck geslacht! ghy hoopte lijck op lijck,
Wel zestigh in getal. Wie ons had aengehangen
Geraeckte hier ten val, verslagen of gevangen,
En ick, verlost van ít Schotsche, in ít Engelsche gewelt.

KENEDE.

Daer klopt Burgon: hy brengt u kruiden uit het velt.

BURGON. MARIE. KENEDE.

BURGON.

Of kruiden, of wat nieuws, gezonder dan mijn kruiden.

MARIE.

Wat brengt ghy nieuws, Burgon? dit moet wat vreemts beduiden.

BURGON.

Ik hoop wat goets, Mevrouw, en beter dan ghy waent.

MARIE.

Zegh op, ghy hebt alree genoegh den wegh gebaent.
Ontveins my niet ít geen streckt tot mijn lijden
Behaegh het Godt, by geve ons moedigh door te strijden

BURGON.

Wy lazen hier en daer het heilzaem kruit by een
Wanneer een Ridder quam van Petersburgh gereÍn;
Gevolleght in ít verschiet van paerden en karossen.

KENEDE.

Tet goeder ure: ick hoop zy komen u verlossen.

BURGON.

Ick spreeck hem aan, en vraegh naer tijdingh uit het hof.
By kende my, en sprack: mijn Heer, nu hebt ghy stof
Om uitkomst van verdriet voor uw Princes te hopen:
Misleit de roep my niet, ick zie den kercker open.
Zoodra het vonnis was door Londen getrompet,
Heeft ieder, die haer droegh, dien zwaeren slagh belet.
Men dreight Elizabeth met wraeck aen alle kanten:
Men houdt door brieven aen, vertoogen en Gezanten.
En al wat achterdocht en omzicht baert en zorgh,
Hier dreight en smeeckt Parijs, daer ít hooft van Edenborgh,
Haer zoon, Bourbon, en dí ooms, zoo Lotheringe als Guisen,
En al wie by haer bloet aen Majesteit verliezen
Bellievre boven al verbloemt vrouw Stuarts schult,
En stuit ons Koningin, gedwongen met gedult
Ter liefde van Valois het Recht zoo lang te schorten,
Oock met gevaer van kroon en leven te verkorten.
Het Keizerlijcke hof, gansch Duitschlant, ja Euroop
Gaen zwanger van dit pleit. De Roomschen scheppen hoop
Dat onze Koningin uw Koningin zal spaeren.
Ick hoop dit onweÍr zal ten leste nu bedaeren.
Het Rijck is vol geruchts, dat alle dagen wast.
Dees Heeren komen nu ontvouwen hunnen last,
Verquick uw Koningin het hert met deze maeren.

MARIE.

De zee leit op haer luim, om met noch feller baeren
ít In slaep gewieghde roer te wecken met eení slagh,
Daer ít reddelooze schip niet langer tegen magh.
Betrouw een zeegedroght: betrouw uw lijf de winden
En wateren des volks, genegen tot verslinden.
Men peilt geen gront van ít het: zijn afgront leit te diep.

KENEDE.

ít Is noch geen hailef jaer dat zy haer woort herriep,
En onder ít lezen zelf den mont des Rechters snoertde,
Amias door last u op dit huis vervoerde:
Ja menigh jaer geleÍn verwees u ít Parlement
Doch zonder nadruck: al dat dreigen quam in ít end
Op dezen kercker uit: dit zijn de zelve vlaegen.

MARIE.

Het gae zoo ít Godt belief zijn wil zy mijn behaegen
Daer kloppenze: my dunckt dat ick de Graven hoor
Burgon, doe op: vertreck: de Heeren zijn daer voor.

DE GRAVEN. MARIE.

DE GRAVEN.

Mevrouw vergeef het ons, zoo wy uwí geest beroeren,
En komen met den last het vonnis uit te voeren,
Door wil der Koninginne en ít volle Parlement
Gestreecken tegens u, op dat men eens in ít endt,
Bykans aen lager wal, tot schipbreuck toe gedreven,
Den Staet des Rijcks zijn rust, de Koningin haer leven
Verzekere: eer de storm van zoo veel ongevals
Door reuckeloos verzuim hun tí effens op den hals
Koomí storten, en met een den Godtsdienst te verpletten,
Waer aen ons Godt verbint, geweten, eedt en wetten,
Getroost dan morgen vroegh u zelve hier bereit
Te buigen onder ít Recht, u wettigh opgeleit;
En wijt ons niet, dat wy ít gevelde vonnis uitten,
Als dienaers van ít Gerecht, door gunst noch haet te stuiten.

MARIE.

Zoo lagh het niet by my, dat uwe Koningin,
Mijn zuster, die ick meer dan zusterlijck bemin,
Mijn doot bezeeglen zou, en dus dien twist beslechten:
Dewijl ick geensins ben gehouden aen uw Rechten:
Edoch behaeght het haer te zoenen dit geschil
Met storten van mijn bloet; ick stem in haeren wil,
En gae die schoone doot gemoeten met verlangen:
Oock is de ziel niet waert om hoogh de kroon tí ontfangen,
Indien hier ít lichaem schroomí voor dí opgeheve bijl,
En schrickí voor eenen slagh. Ick heb my al een wijl
Bereit, en wissel bly den kercker van dit leven,
Om mijnen bruidegom en Heer de hant te geven,
In ít onbenevelt licht, daer haet noch afgunst bast;
Daer Godt de tranen zelf van oogh en aenschijn wascht.

DE GRAVEN.

Verschoont ons Koningin, en reinigh uw geweten
Van ít lasterlijck vergrijp en bloedige vermeten
Te kenbaer aen het volck, dat haer om díoore loopt.
Men heeft verradery en list op list gehoopt,
Gedongen naer ons kroon, en Roomschen, die u noemen:
Hun rechten Koningin, baldadigh hooren roemen.
Op Stuarts wettigheit, en stoffen, woest en wilt,
Op uw luiperden en aengenomen schilt.
De kroon (dit weet Mevrouw) verdraeght geen stoelgenooten.
De Londensche gemeent, de kleenen en de grooten,
Een ieder roept om ít luitst: verzeker uwen Staet:
Maer ít gene dees gekroonde op ít hooghst ter harte gaet;
Is de eere des geloofs, gezuivert door ít hervormen
Het welck in dezen nacht van dagelijksche stormer
Geen veiligheit kan zien (wy tuigen ít zonder ergh),
Ten zy het door uw doodt ter noot zijn leven bergh.
De doodt van ít een geloof is ít leven van een ander,
Zoo scheit men Belial en Christus van malkander:
Zoo puurt men ons geloof van schuim en valsche schijn;
Dies neem gednlt: het magh, het kan niet anders zijn.

MARIE.

Gelooft zy Godt, nu zelfs de vyanden betrouwen
Dat mijn gezagh alleen waer machtigh op te bouwen
Den overonden dienst van ít omgewroete altaer;
Een roem, zoo goddelijck, dat ickze met gevaer
Van Stuarts kroon en bloet, den oppersten ter eere,
Ter eere zijner Kercke, op ít vierighste begeere.

DE GRAVEN.

Volhardt vry even stijf, en hou den zelven toon:
Maer och! zy staet vergeefs naer dí eer der martelkroon
En naem van Heiligh, die naer ís anders durf steken,
Met eenen naer heur kroon, een stuck te klaer gebleken.

MARIE.

Dat waer vermetelheit, en anders dan my voeght.
Zy hoeft geen dubbele eer, wie de eenige eer vernoeght.
Ghy hebt aen ít lichaem maght door Godts gehengenisse,
Geensins door Recht, dat vraeght uw overtuight gewisse
Zoo wel bewust, dat ick, die een Gezalfde ben,
Een vrije Koningin, naest Godt geen hooger ken:
Noch stelt ghy mijne Ziel door dreigement geen wetten,
En kuntze niet de hoop op die gena beletten,
Waar door ick hem mijn bloet opoffer, die my sterckí
Dat mijn vermindring streckí tot wasdom van zijn Kerck;
Waer buiten my niet lust de werelt te regeeren,
En om ít vergangkelijck ít bestendigh Rijck tí ontbeeren,
Veel min tot zusterslagh te geven tact of daet.

DE GRAVEN.

Hoe lochent ghy ít geen blijckt by Babingtons verraet.

MARIE.

Ick legh mijn hant op ít hoeck, gelijck een vrouw van eere,
Ja Christe Koningin, ten troon gezalft, en zweere
Op ít noit vervalschte Woort, dit heiligh perckement,
Dat my noch zustermoort noch opzet is bekent,
Die naer heur ondergangk of nadeel hebbí geroken.
De voorspoet van heur staet (hoe snoot ick zit besproken)
Was ít allen tyde my ten hoogste waert en lid.

DE GRAVEN.

Ghy zweert by Roomschen text, maer kunt den cijferbrief
En Naus getuigenis en Kurle niet verstommen.

MARIE.

Hoe zit díonbillijckheit zoo hoogh in top geklommen
En bezight men nu knecht en huurling, luttel trouw,
En vlammende op genot, ten laste van hun vrouw?
De waerheit schijnt te sterck in ít aenzicht van de logen.
Men brengze eens (heeft men ít hart) ons levende onder díoogen.
Wy kennen Walsingham, en wat by broet in ít hart:
Zijn schalckheit weet, hoe zy zich diende van Balart,
Meineedigheit gebruickte, en spreecken kost door monden
En pennen, aen geení plicht of eere en eedt gebonden.
Ick zie de Majesteit de Kroone in slijck getreÍn,
Indienze, in zulck een zaeck, meet hangen aen het geen
Geheimdschrijvers, dier verplicht voor haer te buigen,
Gevalle om iemants zucht lichtbaerdigh te getuigen.
Ghy weet wie hen misschept: ick heb hun trouw beproeft
In billijckheit die geen getuigenis behoeft.
Het blijckt hoe Saul noch dus, zelfs tegens zijn geweten,
Al ít onrecht David pooght aen muur en want te speten:
Hy sprongk te venster uit, en ick, die anders niet
Dan mijn verlossing week, het geen natuur gebiet
Den vogel in zijn kouw; ít geen zelfs de wetten raden,
Zit hierom met een moort en zusterslagh beladen.
Een krancke weduw, die gekerckert zucht en smeeckt,
Misdoet, tetwijl ze bidt, dat Godt haar boeien breeckt
Misdoet, terwijlze schreit, dat hier of daer een stercker
Op hare klaghte ontwaecke en opene dien kercker
Der entlooze eeuwigheit, alle oogenhlick bespiet;
Terwijlze smilt als sneeuw, en smoort in dit verdriet.
Noch zochtze Flippes noit haer erfrecht op te dragen
Om niet (al belght zij ít zich) de zuster te mishagen,
En diende zich veel eer van Hesters zoeten aert,
En lieflijck smeecken: dan van Judiths bloedigh zwaert.

DE GRAVEN.

Mevrouw, ghy hoort den last betrouwt aen onze zorgen,
Die u geen uitstel geeft dan tot den dagh van morgen.

MARIE.

Welaen, ick heb voorhene uw aenklacht wederleit,
En wil, als een wie echt en reden wort ontzeit,
My zelve op ít hoogh ge echt der opper eerschappye,
Waer voor Elizabet gelijck staet met Marye,
Beroepen. Ghy verstaet, u alien is bewust,
(Want geen bewimpeling ít geweten dempt of bluscht)
Dat mijn geboorte alleen en Godtsdienst my bezwaren:
Doch ít is in niemants maght zich zelf te wederbaren,
Te lochenen zijn bloet, ít ontkennen ít heiligh merck
Der vonte, die de ziel dit indruckte in de kerck.
Men noemí het zoo men wil, dat zijn de lasterstucken,
Waerop ick my getroost voor uw geweit te bucken.

DE GRAVEN.

Wy hebben ens gemoedt gezuivert, zoo ít behoort
Beroep u vry op Godt; wy varen echter veort,

MARIE.

Dewijl men in dit Rijck my nauwelix zal kunnen
Een uitvaert, naar den eisch van mijn geloof, vergunnen,
En Koningklijcken staet; gelijck ít aelout geslacht
Der Koningen van outs ter aerde wert gebraght;
En aengezien de wrock der nu veraerde Schotten
Ons Vaderlijck gebeent verboodt in ít graf te rotten,
En stroide dí asch en stof der Vorsten in den wint;
Zoo bidde ick, als de haet der menschen, dol en blint,
Verzaet zy met mijn bloet onnozelijck te plengen,
Dat dan mijn hofgezin en dienaers ít lichaem brengen
In eenigh heiligh lant, of naer de Fransche kust,
Daer mijn Vrouw Moeders lijck begraven, lieflijck rust;
Zoo magh dit zwacke lijf, waerin de ziel ging treuren,
Gescheiden van de ziel, in ít einde eens rust gebeuren;
Terwijl ít onsterflijck deel door offers en gebeÍn
Gedient met meer cieraets zijn hoop te meet ga treÍn.

DE GRAVEN.

Dat staet uw dienaer eerst de Koningin te vragen,
Behaeght haer dit verzoeck, wy laten ít ons behagen.

MARIE.

ík Verzoeck mijn BiechtvaÍrs dienst, om, volgens ons manier,
Het hart te zuiveren, en voor mijn afscheit hier
Te nuttigen ens Manne en Christgeheimenisse.

DE GRAVEN.

Vervloeckte afgodery! het strijt met ons gewisse.

MARIE.

Magh mu mijn zielzorgh, my geheele jaren langk
Geweigert, al te straf, niet stutten een, die kranck
Naer geest en lichaem, zich godtvruchtigh zoeckt te troosten?
Men weigert zulck een bede oock niet den allerboosten
En godvergetensten, in ís levens uiterste uur.
Hoe wrijft men deze loogh noch in mijn hartquetsuur!

DE GRAVEN.

Men heeft u toegeschickt eení Bisschop met den Deken.

MARIE.

Geen Onroomsch yveraer verstoutí zich my te spreken.
Gelooft zy Godt dat ick al onderwezen ben,
En zonder hun zijn Kerck, en mijne misdaet ken,
Gelijck het kromme spoor en dwaellicht der verkeerden.

DE GRAVEN.

Naerdien ghy dan den raet der wijze Godtgeleerden
Verlastert en verworpt, bekennende veel min
Hoe ghy u tegens ens gekroonde Koningin,
Uw wettigh overhooft, zoo schendigh hebt vergrepen;
Zoo voel haer gramschap nu rechtvaerdiglilijck geslepen
Door uw hardneckigheit, gewapent tegens Godt.
Paulet, vaer voort: ghy weet haer Majesteits gebodt.
Men handelze voortaen gelijck een statelooze,
Berooft van waerdigheit, ten spiegel voor de booze.

PAULET. MARIE. REI VAN STAETJOFFEREN.

PAULET.

Mevrouw, nu regel u naer ís tijts gelegentheit,
Ontzeggende dat een, wie ít leven wort ontzeit,
En buiten staet en eere en ampteloos gerekent,
Noch eenig teken voerí, ít welck Majesteit betekent:
Beveel dan dat men voort dit pauweljoen om hoogh
Van zwart fluweel, en voort al wat hier hange in ít oogh
Gewilligh weghneeme, en het zeil der hoogheit mindere,
In ít onweÍr des gerechts, en dus alle opspraeck hindere:
Doch wijt het my zoo zeer, noch deze Heeren niet,
Als onze Koningin alleen, die dit gebiet.

MARIE.

Ick ly het met gedult: dat zy haerí haet verzade.
De hemel zalfde my, en riep door zijn genade
Marie tot dien troon, als met zijn eige stem.
Bezit rechtvaerdighlijck, en houde alleen van hem
Mijní troon en kroon te leen, en wilze met mijn leven
En bloet oock hem alleen gehoorzaem wedergeven.
Hy heeft Elizabeth niet boven my gestelt.
Laet Parlement en Raet en Ketterdom gewelt
Te wercke stellen, als geweldenaers en stroopers,
Die in een moortspelonck, gesterckt met overloopers,
Den allervroomsten Vorst vast knevelen met kracht;
ík Gedoogh het tegens recht: ít is buiten hunne macht,
Dat ick geen Koningin (zy doen hun beste) sterve;
Hoewel mijn staet wat glimps in ít oogh der menschen derve.

PAULET.

De bloem der Majesteit gaet open, en vergaet.
Ghy zijt niet die ghy plaght, maer in verwezen staet.

MARIE.

Noch houdt het Koningsdom zijní luister onbedorven,
De Koningen des Rijcks zijn meer dan eens gestorven
Een doot, zoo eerelijck voor ít Koningklijck geslacht,
Als schandelijck voor ít volck, dat in die boosheit lacht:
Wat wonder is het dan, zoo weder een verwoede
ít Getal der Koningen van Engelantschen bloede
Vermeere met mijn lijck? ít is Engelants manier:
Dat schatte noit het bloet der Koningen zoo dier,
Of plengde ít milt, en macide, als met een dolle zeissen,
De telgen van den stam, die recht hadde iet te eischen,
Te vorderen, uit kracht van tijtel, op dees kroon.
De Koning Rijckaert wert met zulck een haet en hoon
Bejegent, en getrapt, om hem zijn recht tí ontwringen.

PAULET.

Ghy spreeckt als had ghy maght em anderen te dwingen.
Regeert de Moeder nu in Schotlant, of de zoon?
Ontwijde Koningin, berooft van Rijck en troon,
Wat moedight u? wat staet u echter meer te hopen?
Bedenck, ít is tijt, hoe verre uw zaecken zijn verloopen.

MARIE.

Noch zoo niet, dat mijn moedt bezwijcke voor dien last,
En ick bestemme ít geen mijn grootheit nimmer past.
Men pooght vergeefs het merck der zalvinge uit te wissen:
Oock kan de wettigheit onze afkomst geenszins missen;
Beneemze al wat u lust, ghy neemtze nimmer at
Het voorrecht van haerí stam, geheilight tot den staf.

PAULET.

Ghy mooght dan zonder scha dees ydle pracht ontbeeren,
Die u geen voordeel geeft, en onze zaeck kan deeren.

MARIE.

Ontheilight men in ens der Vorsten Majesteit?

PAULET.

Ghy hebt door hoegh verraet die stralen afgeleit,
En zijt van stam en bloet veraert door snoode wercken.

MARIE.

Beroof ons ít overschot der Heerelijcke mercken.
Wanneer ít genoemde Recht zich paeie met ons hooft.

PAULET.

Zoo zult ghy levent zien uw glanssen uitgedooft.
Ghy Joffers, helpt dien troon zoo daetlijck uit onze oogen.

REY.

Is alle ontzagh zoo schoon en tíeffens uitgetogen,
Dat ghy de Majesteit, die altijt stip op ít punt
Van eere stout, voor ít lest zoo luttel luisters gunt?
Een schijn van eere plaght de Grooten in het sterven
Te volgen, en magh dees zoo weinigh niet verwerven?

PAULET.

ít Gebeurt wel dat men straf en schijn van eere paert:
Maer zulck eene acht men oock geen schijn van eere waert.
Zy zie noch levent dus haer lijck ter aerde dragen,
En hoore u, eerze sterf, haer dooden romp beklagen.

REY.

Helaes! verdient Mevrouw geen deernis in dien staet
Van sterven
? hoopt men noch met vruchteloozen smaet
Zoo fel en dartel op den stapel der ellende
En jammeren, een nacht voor haer rampzaligh ende?
Dees kamer huilt u toe, terwijlze in tranen smelt.
Het schenden van dien troon door openbaer gewelt
Kan ít halsrecht wettigheit noch schijn van ít wettigh geven.
Zy scheit van alle hoop op ít weereltsche uit dit leven
En slaet haerí oogen reede op een geruster Rijck.

PAULET.

Het is dan tijt dat zy heneÍn de vlagge strijckí,
En eenmael leerí versmaÍn al ís weerelts ydelheden.
Zij heersche vry om hoogh, een ander hier beneden.
Wie hier zijn oogen sluit, en naer den hemel ziet,
Bekreunt zich met dit aertsch en aertsche hofprael niet.

REY.

Men plagh ít verwezen hart door heuscheit te verquicken,
Beleeft te handelen, te stercken voor de schricken
En ít grimmen van de doot: maer niemant luistert hier
Naer reden, of bescheit. Barbarische manier!
Waer zijn wy? in een woudt? wie nestelen hier binnen?

PAULET.

Dewijl ick met gemack noch heuscheit niet kan winnen,
Zoo staet my boven al te passen op mijn eer.
Trawanten, haest u, ruckt en smijt die pracht om veer.

REY.

Heer Melvin, kunt ghy ons niet helpen noch beschermen?

PAULET.

Trawanten, rept u, voort, en keert u aen geen kermen.

REY.

O Godt, verdraeght ghy dit? O wee! O wraeck! O smert!
Tyrannen, stoot haer eerst den moortpriem in het hart,
Op datze niet, haer eere en tijtels overlevende,
Gevoele hoe de nicht van Henderick den zevende
(Dewijlze in errefrecht en godtdienst niemant zwicht)
Tyrannigh wort het stof gemalen van haer nicht.

MARIE.

Mijn dochters, houdt geinack: beveel de wraeck een stercker,
Die in de duisternisse en damp van dezen kercker
Ons ongelijck aenschouwt van zij men hoogen stoel.
Hij streckt zijn armen uit, om ons uit dezen poel,
Eení rechten jammerpoel, deer zoo veel smaet en lijden
En wederwaerdigheit op zijnen troon te wijden.
Ick zie al wat hier blinckt voor stof en vuilnis aen:
Ick zie eení rijcker troon daer boven open gaen.

REY VAN STAETJOFFEREN.
ZANCK.

O Eerstelingen van dit eilant,
   Donalt en Lucius, die eerst
Uw kroonen neerbooght voor den Heilant,
   Van wien de weerelt wort beheerscht,
En lochende uw besmette altaren
   Voor ít zuiver outer van het Kruis,
Dat, als een baeck, ons Noortsche baren
   Verlichte, en broght den zeeman tíhuis,
Die, nat van ít engestuimigh weder,
   Geen Glaukus danckte, na dien druck,
Maer stortende voor ít kruisbeelt neder,
   Messias toeschreef zijn geluck;
Bewees zich danckbaer diem Behoeder,
   Betemmer van de wilde zee,
En zong den Lof der Maeght en Moeder,
   Die, als een Noortstar, hem de ree
En haven met haerí vinger toonde;
   O Koning in, gelijck van zin,
Ziet neder, hoe uw erfgekroonde
   Ontwijt zit van uw nazaetin,
Die afgevallen, zoo verbolgen
Den ouden godtsdienst durf vervelgen.

TEGENZANCK.

In ít schuim der Kaledonsche baren,
   Om Orkades noch Yrlant vont
De visscher, grijs en afgevaren,
   Geen zeegedroght, zoo wreet van mont
Dan dit, zoo spits en scherp van vinnen,
   Zoo schalck, zoo loos en boos van aert.
Laet schep sloopen en verslinnen
   Wat wil, met balgh en slingerstaert;
Een staert, die ít water om kan roeren
   Van onder op, en met eení klinck
De kielen, die zoo veiligh voeren,
   Zoo treffen, dat de vloot venzinckí:
Dat lantgednocht beschaemtze altzamen.
   In wreetheit, onrust en gewelt,
Die oit gestrant te voorschijn quamen,
   Wanneer hun voorspoock plagen spelt:
Het laet geen nageburen slapen.
   Het rooft op ís buurmans kust en grens.
Het wil den aerdtkloot overgapen.
   ít Vermomt zich met de grijns van mensch.
Het Engelsch hof hier van bezeten,
Magh dit met recht Nayver heeten.

TOEZANCK.

  Helaes! wat baet het dat Natuur
Britanje van de weerelt scheide?
   Wat baat het dat Seveer dien muur
In ít midden van twee volcken leide,
   Om Albion voor Kaledon
En zijnen intoght te bevryen?
   Nu dit gedroght inlet rusten ken,
En ever inuur en graft quam glyen,
   En voede in ít Kaledonsche Rijck
Die booze lucht van burgertwisten
   Om hier ons Koninginnelijck
Op te ít hart trappen, en te kisten
   Al levendigh, ma zoo veel smaets.
   Wat baert een dor gedroght al quaets!


Ingezonden door J.R. van Wijk op: 19 July 2001