Joost van den Vondel (1587-1679)

NOAH.

OF ONDERGANG DER EERSTE WERELD.

VIJFDE BEDRIJF.

URANIA. ACHIMAN. AERTSVADER. HOFMEESTER.

URANIA.

De trotze reuzetroep trok op onze aendrift uit,
Maer díaenslagh schijnt mislukt. wy hooren geen geluit,
Gebriesch van paerden, noch geen trommels en trompetten.
Hun last hiel dit gewest in lichten brant te zetten.
Het dwarsse noodtlot heeft ons dees triomf benijt.
Hier komt de grootvorst aen, schuimbekkende van spijt.

ACHIMAN.
Dat wiltbraet is in ít hol der arke ons jaght ontslopen.
Wy komen, hangends hoofts en suffende, afgedropen.
ík Vervloek my zelven, en dien aenslagh. Ű verdriet!
Wie zou het denken! och wy waren al bespiet,
En díoude suffer, een aendrijver van ís lants plaegen,
Gewaerschuwt dat ons stont een schoone kans te waegen,
Koos tijdigh in der yl de schaduw van zijn kist.
URANIA.
Ontbrak het u aen vier en fakkel; schiet de list
Van ít vossevel te kort, wanneer het schelmen ruiken,
Dan geit de leeuwenhuit: men most gewelt gebruiken.
ACHIMAN.
Het spookte afgrijselijk door het cederbosch in ít ront,
Waer Enaks schuttery opdonderde, daer stont
Het spook haer tegen, en beschermde díark en boomen
Met gloÍnde fakkelen. de stoutste reuzen schroomen
Geblint door dit gezicht, dat sterk in díoogen schijnt
Wy hygen ademloos, van woeien afgepijnt.
De reuzebenden vliÍn verstroit uit dees bosschaedje
De toovenaer beschut zijn bosch en timmeraedje.
URANIA.
Gedult, mijn heer, tot dat een beter avontuur
Geleden smaet vergoede, en treffe een andere uur,
Om zulk eení joffrenvloek den lastermont te stoppen
ít Is wijsheit zijnen hoon by wijlen in te kroppen.
ACHIMAN.

Van verre schijnt het dat een bleeke schim genaekt
En herwaert spoÍnde, naeu den gront van díaerde raekt.
Het schijnt een postbo, die eení sneilen dromedaris
Aenprikkelt. ik geloof dat ergens lantgevaer is.
Hy blaest den horen, melt ons onraet: staet nu vast,
Het is díaertsherder.

AERTSHERDER.

                                 Al ít geberghte, in noot en last,
Zit overdrongen van gevlughten, uit waeranden,
Uit burgen, boomgaerden, en omgelege landen.

URANIA.
Zoo zittenze geberght?
AERTSHERDER.

                                     Behalve wat verdronk,
En, als een baksteen, los in ít water heenezonk.

URANIA.
Wie laet zich aen ít geberghte in stroom en water dompelen?
AERTSHERDER.
Het quam afstortende hen plotsling overrompelen,
Eer ít volk op ít laege lant ít geberghte winnen kon.
De hemel springt, gelijk een volle waterton,
Aen duigen uit den bant. geen banden langer klemmen.
De lantzaet pooght vergeefs dien waterval tíontzwemmen.
Geen vlot op tonnen, met een koorde vast gehecht,
Beschut de driftigen in ít strenge waterrecht.
De drijvende eilanden van opgeborste veenen,
Gepakt met duizenden, die dootsch om noothulp steenen,
En kermen, zullen hen niet spijzen, hongersnoot,
Een scherrep zwaert, genaekt, en dreightze met de doot,
Al levenze eene poos, verdooft door ít yslijk bruizen
En schuim der watervloÍn, uit ís hemels ope sluizen
En watervallen, sterk met losgelaten toom
Afschietende uit de lucht. de zeen en stroom op stroom
Zien oevers aen noch strant. dryhondertjaerige eiken,
Die, met hunne armen door het zwerk, de maen bereiken,
Hun wortels schieten naer den afgront, zonder gront,
Zoo diep gelyk hun kruin om hoogh gesteigert stont,
Gaen drijven, met al wat, ter naeuwer noot, ontzwommen,
In eike takken zit geklautert en geklommen.
ACHIMAN.
Wat tekens zaeghtge eer noch de lucht aen ít baren quam?
AERTSHERDER.
De gansche hemel stont in eene lichte vlam.
Staertstarren, fakkels, zwaert, vierpijlen, roode draeken,
Met opgespalkten keele, afgrijselijk aen ít braeken,
Verbijsterden het volk, van angst verstomt en stijf.
De beenen sidderden van dootschrik onder ít lijf.
De stoutste reuzen van verbaestheit suizebollen.
Ziet uit: een bare zee komt ginder herwaert rollen.
Bereit u flux ter doot. beraet heeft teffens uit.
ACHIMAN.

Meerminnetronien, gy hebt ons ingeluit,
En NoŽ noit gelooft. gedroght, van boosheit zwanger.
Wat toef, wat maek ik met dien regementstok langer!
Ons heerschappy heeft uit. daer leght hy. haest u, dra,
Gevloekte boelen, voort.

URANIA.

                                       Gena, mijn heer, gena.
Gena, ít is onze schuit. genade, geen van allen
Gedacht oit dat dees straf den mensch zoude overvallen.
Wat raet? waer heen gevloŰn? de weerelt krijght een krak.

ACHIMAN.

Daer kraekt een donderkloot de kruin van ít reuzendak.
De roode zwavelvlam, ter steenrotse, uitgeborsten,
Schudt Kaukazus, de kreet van vrouwen heeren vorsten,
Gemengelt onder een, beantwoort het geschal.
Een voorspook van den post, die hier op volgen zal.

HOFMEESTER.

O grootvorst, voeltge noch den steenrotsgront niet daveren?
De gansche staetsie is aen ít klauteren en klaveren
Ten hoogen berge op, om den jongsten watersnoot
tíOntvliÍn, al wat men hoort en ziet is bare doot.

ACHIMAN.

Vergeefs gevloden. datís den schicht des blixems tergen.

HOFMEESTER.

De steile Kaukasus steekt, boven alle bergen,
De kruin zoo hoogh, dat hy door alle wolken schiet.
Ja zelf den starredraek beneÍn zijn voeten ziet.

ACHIMAN.
Wie steigert trooste zich van hongersnoot te sterven.
HOFMEESTER.

De menscheneeters rot zal spijs noch voedtzel derven,
Al weigerde ít geberght den buik zijn levens eisch,
Zoo lang zy menschen vint, en vrouweborstenvleisch,
Het lekkerste aes van al, dat veelen zich gewenden.

URANIA.
Wat raet? waarheen gevloŰn? Ű bruiloft van elenden!
Wat raet? waarheen gevloon? de weerelt neemt eení keer.
ACHIMAN.
Wat geest verschijnt ons! valt terstont op ít aenzicht neÍr.

URIňL. ACHIMAN. URANIA. REY.

URIňL.

Hier staet UriŽl zelf, gewapent met Godts slaghzwaert,
díAertsengel des gerechts, die Adam, eerst gedaghvaert,
Ten lusthove uitdreef, om zyn wederspannigheit,
En ít schendigh quetsen van de hooghste majesteit.

URANIA.
Genade, och gun ons dat we in díarke op ít water vloten.
URIňL.

De deur van Godts genade en díark is toegesloten.

URANIA.
Gena, gena, gena.
URIňL.

                            Dees naklaght komt te spa
Vertrekt uit ons gezicht. gy zijt in díongena.
Te diep verzeilt: docht komt gy met berou te sterven,
Zoo kuntge, hier gestraft, genade om hoogh verwerven.

REY.

Wie Godts almogenheit en zyn gena beseft,
Bekent dat Godts gena zyn werken overtreft.
Verlosser, lang belooft, verschyn, als een versterker,
Den geesten, streng gedoemt in schaduw van den kerker,
Den geesten, vuil besmet door ongehoorzaemheit,
Godts goetheit tergende, toen díark wert toebereit;
Een voorbeelt van de kerk waerin ghy uw vertrouden, (*)
Als in eení vryburgh, door het water zult behouden,
Het afgebeelde badt en eenigh middel van
Genade, die de smet der ziele afwasschen kan.
Zoo zullenze, eens verlost, in ít ende u eeuwigh loven.
Zoo ga uw heilgenade uw wonderdaÍn te boven.

           SOLI DEO GLORIA.


Ingezonden door J.R. van Wijk op: 19 July 2001