Joost van den Vondel (1587-1679)

SAMSON OF HEILIGE WRAAK

WELEDELEN EN GESTRENGEN HEERE

CORNELIS VAN OUTSHOREN,

RIDDER, HEERE VAN OUTSHOREN EN GNEPHOECK,
BURGEMEESTER VAN RAET EN AMSTERDAM.

Hoewel Godt niet dan louter Godt en wezen is, nochtans bespiegelen de Godtgeleerden dit eenigh wezen in verscheide eigenschappen, hem toege-eigent. Onder deze eigenschappen blijcken zijne wijsheit, goetheit, en mogenheit, die zich in Samson levendigh openbaeren: want hij is van Godts wijsheit geschickt om eenen grooten verlosser door zijn geboorte, leven en Sterven uit te beelden. Godts goetheit blijckt in hem, als hij door dien stercken zijne uitgekoornen van het veertighjaerige juck der Heidensche slavernye verlost, en hen twintigh jaeren onder zijn rechterschap en wethouderye beschermt: maer Godts mogenheit ontdeckt zich allermeest in de sterckheit van dezen helt, bestaende in zijne haerlocken. Het haer is niet anders dan een uitworpsel, om het hooft te decken, en tot cieraet te dienen, gelijck het loof de boomen verciert, en het ooft beschut, maar wat is er onstercker dan het haer? evenwel wert Godts kracht te meer in deze onsterckheit geopenbaert, toen het hem beliefde dit tot een heilzaem eindt te gebruicken: en wanneer de menschen Godts gaven misbruicken en verwaerloozen, dan ontruckt d Allerhooghste hun zijne genade, en laetze onderdrucken, om hen te leeren hoe los zij buiten Godt en zijne invloeiende kracht staen. In de doot van Samson blijckt Zijne wraeckzucht, Zich wreeckende, door eene heilige aendrift van Godts geest, aen de Filistijnen, Godts erf vyanden en afgodisten, over het uitsteecken van Zijne oogen. Hij overwint de vyanden door zijn doot, tot een voorbeelt van den beloofden verlosser, en wetgever der menschen, die door het voorschrift van de wet der liefde, in het eenige woort BEMIN begrepen, alle voorgaende wetgevers en wijsheit der wijzen overtreft, en de wraeckgierigheit met wortel met al uit de harten zijner leerlingen ruckende, deze nieuwe en volkome wet plant, waer tegens alle die op zijnen naem ydel roemen zich ten hooghste bevlecken, zoo menighmael zij hun leedt en ongelijck met gedachten, woorden of wercken wreecken, en niet liever door weldaedigheit hunne haeters overtuigen, om te toonen dat zij van den geest der liefde gedreven worden, naer het onbevleckte voorbeelt, hun in dien hemelschen wetgever voorgestelt. De helt Samson, van den Allerhooghsten met zulck eene onverwinbaere kracht en sterckheit gewapent, wert endelijck ontwapent door de loosheit en bekoorlijckheit van zijne boelschap, om de reuckeloze jongkheit te waerschuwen zich van de bekoorlijcke streecken der lichtvaerdige schoonheden te hoeden, waer door zoo veele dappere mannen ten val geraeckten. Ick oordeelde niet ondienstigh Samson in zijne versmaetheit ten tooneele te voeren, om wulpsche zinnen in te tomen van alle ongeregeltheit, en hen te leeren de natuurgaven Gode, den oirsprongk van alle goet, ter eere te gebruicken. Om dezen grootdaedigen helt in zijne vernederinge heerlijcker te voorschijn te brengen, ontleene ick den glans van uwen Ridderlijcken naem en stam, wiens overouden luister nu al omtrent dryhondert en vijftigh jaren gebloncken heeft, in den heere Willem van Outshoren, en zijnen broeder Jakob, tot de hoogheit en eer des bisdoms van Uitrecht verheven; een stam die sedert eene lange ry van brave mannen uitleverde, waeronder uwe voorouders, grootvader en vader met lof gestelt worden, naerdien zy het vaderlant en deze stadt door getrouwe diensten aen hunne nakomelingen eeuwigh verbonden: dat mij te hooger verplicht altijt te blijven,

  Weledele en gestrenge keer,                                                    
  Uwe weled. en gestr. dienstwillige                
  J. V. VONDEL.

Ingezonden door J.R. van Wijk op: 19 July 2001