Joost van den Vondel (1587-1679)

SAMSON OF HEILIGE WRAAK

INHOUDT.

MANOň, uit den stamme van Dan, en zijne huisvrou woonden te Saraš, lange kinderloos. Godts engel verscheen haer eerst in ít byzonder, daer na kun beide, en spelde dat hun een zoon te teelen stont, die, van moeders lichaem aen Godt toegeheilight, wijn nochte stercken dranck zoude drincken, geene onreine spijs proeven, nochte zijn haer laeten scheeren, en de twalef stammen beginnen te verlossen uit de veertighjarige slavernye der Filistijnen: na welcke openbaringe de hemelsche gezant in de vlamme des altaers ten hemel voer. Hierna baerde de huisvrou den beloofden zoon, noemde hem Samson, dat de zon betekent. Hy, van Godts Geest gezalft en gedreven, zette zich neder tusschen Saraš, en Esthol. Eerst verscheurde hy te Thamnata eenen jongen brullenden leeu, en vont in het wederkeeren eenen byenzwarm in het leeuwenaes. Hy troude door Godts in geven eene Filistijnsche vrou, en gaf op de bruiloft dit dubbel zinni ge raetsel uit:

  Een eeter spijst. het stercke jong
Schalt zoetigheit voor mont en tong.

Samsons bruit, van de bruilofts gasten (die by gebreck van het raetsel te raden den prijs, daer op gezet, verliezen zouden,) schrickelijck gedreight, perste den bruidegom met veele traenen den zin des raetsels uit, en melde het den gasten, die hier mede dertigh hemden en vierkleeders wonnen, hun van Samson gelevert, toen hij by Askalon dertigh mannen versloegh, en stroopte. De helt ving dryhondert vossen, koppeldeze staert aen staert, met vierwerck daer in gevlochten, dreefze in het korenlant der vyanden, en verbrande hun koren, wijnbergen, en olijf-boomen Hij brack den Filistijnen, by menighten, armen en beenen. Toen de stam van Juda, om der Filistijnen gramschap te stillen, hem gebonden in hunne handen leverde, ruckte hy stricken en banden in stucken, sloegk duizent mannen met een ezels hinnebacken, waeruit, op zijn gebedt in noot gestort, eene levendige bron sprong, die zijnen dorst leschte. Te Gaza, van zijne vyanden bezet en besloten, rees hy by midnacht uit den bedde, ruckte stadts poorte, met beide de posten, uit haere krammen en pannen en droeghze op zijnen hals te Hebron op den bergh. Endelijck verliefde hy by Soreck op de schoone Dalila, die, lichtvaerdigh en geltgierigh, van den vyant omgekocht, hem verscheide reizen listigh ondertaste waer zijne kracht in bestont. Drymael, gebonden ruckte de helt Zijne banden los, en stelde haer en de vyanden te leur: doch ten vierden maele, door het vleien en schreien van zijne boelschap afgemat, openbaerde hij keur hoe Godts kracht in zijne haerlocken school. Zy, nu haer ooghmerck bereickende, liet hem, in haeren schoot slepende, de zeven locken af scheeren, waer op de Filistijnen, haer eerst den beloofden prijs toetellende, den maghtelozen overvielen, dí oogen uit staecken en, met twee ketenen gebonden, naer Gaze voerden, daer hy in gevanckenisse most maelen, tot dat, zijn haer weder aen ít wassen, de Filistjnsche vorsten op Dagons feest vergaderden, over hem triomfeerden, en, onder dí offermaeltijt vrolijck, den gevangen dwongen voor hun te speelen. De helt tijt en gelegen-gelegenheit waernemende beval den tuchtknaep, die hem leide, te brengen by de twee hooftpylaren, waerop het gansche gebou van Dagons kerck steunde. Toen vatte hy beide de pylaeren in zijne armen, riep Godt om sterckheit aen, op dat hy zich over zijne blintheit aen den vyant moght wreecken, en boogh de pylaeren niet volle kracht te zaemen, waer op het gansche kerk gebou instorte op de vorsten, en eenige duizenden van mannen en vrouwen, zulx dat Samson in zijne doot meer vyanden met zich vernielde, dan hy oit in zijn gansche leven verslagen hadde. Op dit gerucht kwamen zijne broeders en vaders bloetvrienden, alreede op wegh naer Gaze, in de stadt zijne uitvaert bekleeden, om het lijck in het vaderlijcke graf, tusschen Sarait en Esthol, te begraven, na het twintighste jaer van Zijne lantvooghdye en rechterschap.

Het treurspel is getrocken uit het boeck der Rechteren, en Josefus vijfde boeck der Joodsche geschiedensissen. et tooneel is te Gaze, op Dagons kerckhof, by het hof. Het spel begint met den opgangk, en endight met den ondergangk der zonne. De Jodinnen bekleeden den rey.


Ingezonden door J.R. van Wijk op: 19 July 2001