De menuet en de dominees pruik

Elizabeth Wolff (1738-1804)

 

Die een kuil voor een ander graaft zal’er zelve invallen. J. CATS

De braave Eerryk, om zyn gulle en heusche zeeden
Van alle hupze lin bemind,
Liet Clorimeen, zyn waarde kind,
Met Damon in het huwlyk treeden.
Ik weet niet, hoe veel vryers zy
Genoodzaakt was den zak te geeven
(Dit is my juist niet net geschreeven),
Althans ’t getal was groot. De Vreyery is vry.
Het meisje was zo schoon, zo jong en zo lieftallig,
Zo geestig, zoo inneemend, zoo bevallig...
Het kon niet anders zyn. Nu, Damon trok den prys.
Wat koos de lieve dame wys!
Hy was de voorkeur overwaardig:
Verstandig, fait tour, van inborst bly, goedaardig,
Van goed geslacht, in ’t roompje zyner jeugd;
Zy scheenen by gevormd voor ’t hof der Liefde en Vreugd.
En had hy geld? Wat vraag! Als water. Al zyn dagen
Besluit de schoone in ’t eind met hem,
Cordaat de Hulykskans te waagen.
Vernoegde Eerryk geeft een pragtig Bruiloftsfeest,
Verzoekt de wederzydsche vrinden,
Zich by de fte te doen vinden.
Dit gul verzoek word, bly van geest,
Door de Families aangenomen.
De dag verschynt, tot hunne trouw bepaald;
Elk maakt zich vaardig om te komen,
Wyl vreugd uit aller oogen straald.
De heele stad loopt uit: men ziet de koetsen ryen.
De Knegten zyn gekleed in nieuwe livryen.
Het schoone span is opgesierd
Met kostbre tuigen. ’t Volk beschouwt het met genoegen,
Wyl ’t vast om ’t prachtig huis des braaven Eerryks zwiert,
En zich om hek en stoep vervoegen:
’H! dut zyn koetsjes! De ien nog meer verguld as d’ar!
(Zo spreekt het) ’Wel, wat of de Rykelui verzinnen!’
De knegten staan geschaard; men leidt de dames binnen;
Elk maakt zyn compliment aan het gelukkig paar.
De Heeren poogen ’t van elkar
Door politesses af te winnen.
Myn waarde vriend (door Clorimeen
Begroet als haaren broeder;
Haar vader huwde met zyn moeder),
Begaafde Tirsis, zong van haar bekoorlykhen,
Van ’t blaakend min verlangen,
Verrukelyke zangen.
Dus hief hy aan: ’ Zalige Echt,
Hoe wel voegt gy den bloem der Jaaren!
O Lieve staat, waar in aan ons is opgelegd,
Den wellust aan den pligt te paaren!’
Hoe prachtig was het in de ruime Bruiloftszaal!
De blonde vreugd deed zich hier vinden.
Nooit zag men aangenaamer maal,
Dan Eerryk gaf aan zyne vrinden.
Het fyn gehoor word door een fraai muziek gestreeld;
De nette tafel bied de keurigste geregten.
Geen Bruiloft zonder dans; ’t wordt avond; men beveelt
Voort plaats te maaken aan de knegten.
Elk vliegd op Tirsis wenk. Zie daar
Behoorlyke ruimte om Menuets te danssen.
’t Wel geordineert orkest is klaar;
Het helder waslicht spreid zyn flikkerende glanssen,
En gloeid op borst en hoofd-juweelen van de bruid
En haare schoone speelgenooten.
Het leiflyk snaar- en blaas-geluid
Verleevend alles, doet den lust ten dans vergrooten.
Myn aangenaame vrind, in deeze kunst volleerd,
Verzoekt der Bruid de hand, die zy hem voort vereert;
Den Bruigom wordt die gunst door Sylvia gegeeven.
Zy gaan niet, maar zy zweeven;
Bevalligheid zet alles fraaiheid by.
Wat houding! Hoe gemaklyk, los en vry!
Hoe weeten zy zich op ’t voordeeligst te vertoonen!
’t Getal der danssenden groeid met de blydschap aan.
Dorinde ziet juist Eerryk staan;
Zy vraagt zyn hand; hy tracht zich te verschoonen.
De lieve dame zegt, met een’ verblyden geest
(Daar ze hem beschouwt met vleiende oogen):
’Hoe! Niet te danssen op zyn dochters Bruiloftsfeest?
Denk niet, dat ik dot zal gedoogen.
Neen, zeker niet! Wel foei, papa! ’t Waar zond’ en schand’.
Zy neemt daar op zyn nog half weigerende hand;
Hy volgt haar lachgend, zegt: ’gy zyt voor vast bedroogen.
Het geen ik ’er van wist heb ik al lang verleerd.
Geen eerlyk man heeft ooit een vrouw geresisteerd;
Ik zal, zo goed ik kan, my kwyten.
Maar, snoepig meisie, ik weet, gy zult het my verwyten,
Dat ik het onderneem: ’k heb in geen Twintig Jaar
En pas gemaakt. Bedenkt ge u nog?’ -- ’Wel neen ik!’ -- ’Daar!
Ik zal ’t niet jonger doen, maar my by U vervoegen.
Myn dochter is de Bruid; myn hart zwemt in genoegen.’
Zy danssen, met het nieuwe Paar,
Een fraaije Menuet. ’Zo!’ zegt de jonge dame.
’Wel oude Heer. Gy zyt geen vreemdeling in dat werk.
Gy danst, ’t is waar, en Philosophe; maar ik merk,
Gy weet hoe ’t hoort.’ -- Hy wer: ’Dat ik nu afscheid name?’
’Goed, zegt ze, ik ben voldaan. Ontvang voor uwe kunst
(Zy geeft hem, snap! een kus) dit teken myner gunst.’
’t Wort laat. De Bruidegom verlangt (en ’t is met reden)
Om met zyne engelin in ’t slaapvertrek te treeden.
Men danst de Bruid naar bed, en ’t overige der nagt
Word vrolyk, word luidruchtig doorgebragt;
Er wordt gecontredanst, wat ben je me! gezongen,
En braaf in t hondert omgesprongen;
Myn Vriend weet steeds wat nieuws tot meerdring van de vreugd.
Er is niets onbetamelyks bedreeven
Wie heeft van welberedeneerde deugd
Ooit meerder blyken dan dit braaf Geslacht gegeeven?
Het Feest begon met vreugd, en nam met vreugd een end.
Maar, wat gebeurt’er? ’t Wordt (ik weet niet hoe) bekend,
Dat Eerryk heeft gedanst. -- Zie daar! de Predikanten
(O, ’t zyn daar zulke groote Santen!)
+Zyn aanstonds in de wer, doorsnuffen alle ding.
en, of’er Heintje Pik me speelde
(Die hun misschien dit nieuws medeelde),
De braave man was Ouderling.
Toen was ’t ’er gaans. De Eerwaarde en zeer geleerde Heeren
Besluiten voor altyd
Dat godloos danssen te verleeren;
Zy waaren boos, en ’t was ook geen geringe spyt,
Dat geen van allen tot de Bruiloft was gebeden.
Men hield Conclave by de Zoo, Zoo! in de straat.
Dit waaren broeder Dryfdoors reden:
’Collegaas! ’k Zeg, dat me inderdaad
Dat hemeltergend danssen moet beletten.
Een Ouderling te danssen! -- ’k Gruw’er van.
En, volgt men myn advis? Men sluite hem in den Ban.
Waar zyn de Kerkelyke wetten?’
’Hier,’ sprak de Broeder Endmaar,
’Maar zien wy toe tog onz handen
’D zaak is teder) niet te branden;
Die Eerryk is, als hy begint, ook al heel raar.’
’Ja’ (zei Paap Dweepziek, met zyn ingetrokken weezen),
’Collega, ’t moet zo zyn.’
’Wel wis,’ sprak broeder Valscheschyn,
’Laat my ’er me begaan, en daar is niets te vreezen.
Er is een zekere Wet. Ei, geef my ’t Kerkenboek,
Op dat ik die eens voor u zoek.
Collegaas, ’k zal ze eens leezen.’
De Zoo, Zoo snoot zyn neus: Op noemer -- Folio,
In ’t jaar der Gratie Domino
Een duuzend mt vyf honderd ende Tagtig.
Item, zo es ook ons begieren al eindragtig
End vreumeliken, dat men mitter hand,
Uit ons kerkregiering band,
Wie Battementen ofte Gewaardschap zal bezouken,
Hi ne mag geen Ouwerling meer weesen; mer zo hi
Zin al te snooy gedrag Publiqken zal vlouken,
Dan lees hum braaf de Les, en laat hum daar me vri.
Mer, hevit hi gedanst mit al te bliden geesten,
Al was ’t op zin liefs vrouw of zin liefs dogters Feesten,
Men sluut hum in den Ban, op dat hy daar voor li.
Hi ne mag nemmermier die zuyvre kerk regieren.

Toen ging ’er een gejuig op by de vieren,
Vergaderd tto dat heerlyk werk.
’Wel Brors!’ zei Driefdoor, ’dat loopt ons hier kostelyk mede!
Wat my betreft, ik maak my sterk
Hem in den Ban te doen. Die wet komt schoon ter snede.
Hy heeft gedanst, de zaak is niet verdigt;
Hy durft het niet eens tegen spreeken.’
’Ja maar,’ zei Endmaar, ’d zaak is van gewigt,
En Eerryk zal ’t niet laaten steeken...’
’Collega Endmaar, amtshalven en uit pligt,’
Sprak Valscheschyn, ’zyn wy hier toe verbonden.
Wees gy een van de stomme honden,
Maar ik zal doen ’t geen myn Conscintie my gebied.
Ik schroom de Waereldgrooten niet,
Dat kan het vol van God getuigen.
Het past geen braave Domins
Ooit voor den waereldlyken arm in ’t minst te buigen.
Des Heeren knegten past geen laffe waereldvrees...’
’Wie vreest haar van ons?’ riep toen Dryfdoor, ’wy haar vreezen?
Ik, ik zal Eerryk graag zyn vonnis voor gaan leezen,
Zo fraai en omstandig als ’t behoord.’
Toen vatte Dweepziek, grynzend, ’t woord:
’Ik moet van ganscher harte uw heiligen iever pryzen.
Ik heb van ’t geen ’er is misdreeven groot afgryzen.
Ja, staan we als mannen voor het kerkelyk reglement,
Betoonen wy ons Boanergen,
En maaken we ons trouw des Heeren volk bekend;
Ja, doen wy meer dan me ons kan vergen.’
De vrouw van broeder Endmaar,
Kweselia, was toen juist in de kamer.
Toen was ’t weer: ’Jaa! ei, zeg je zo? Wel! is ’t waar?
Maar mag ik ’t vraagen? Is myn mantje niet bekwaamer
Dan broertje Dryfdoor, om een Heer van dat fatsoen
Dit lieve boodschapje doen?
Och Broedertjes! Ik kan het je niet zeggen,
Hoe vriendelyk hy al zyn zaakjes kan beleggen.
Wel, wel! je weet het niet zo half.
Maar ’t is een man! een man gelyk een calf.
Ook Paatje lief, ook Poeteltje, ook myn Boutje?
Och, hy is ’t eige schatje van zyn Vrouwtje!
Wy weeten ’t wel, niet waar? Och ’t is zoo’n Priddekant,
Zoo’n Priddikant!’ Zy gaf hem toen wel duizend kusjes.
En hy wees haar, vry wat verleegen, van de hand;
Maar ’t schynt, die zoete fyne zusjes
Zijn vry gevoelig voor Boutje lief... Enfin! --
Zy zweeg, en ging voorts weg, maar broeder Valscheschyn
Hervatte ’t woord: ’Collegaas! ’k Heb daar flusjes,
Eer zuster ons viel in de ren,
Al zitten denken, dat men deeze fraaje historie
Moet brengen voor de Consistorie;
Collega Dweepziek zal dit best van ons, zo ’k meen,
Verrigten. Hy weet tog altoos het volk te treffen...’
’Maar zo’er Eerryk is,’ vroeg Endmaar...
’Wat praat? (was ’t antwoort) bror! kunt gy dan niet bezeffen
Dat hy’er niet zal zyn? Voor hem is geen gevaar;
Hy zal’er deeze week niet komen;
Hy heeft te veel in ’t hoofd met zyn gebruiloft; hoor,
Het moet ’er nu met een maar door.’
Er wordt met eenen voorgenoomen,
Om aan den grooten Kerkenraad
Die schennis voor te draagen;
En morgen zou dat zyn. Wel heerlyk! Al zyn dagen!
De Paapen stemmen ’t op. ’t Wordt laat.
Kweselia verzoekt de Broertjes om te blyven;
Zy word bedankt: die moest studeeren voor zyn Preek;
Die by een Vroomen zyn; een derde had veel te schryven;
Daar by, ’t was zulk een drokke week!
Er wierd dan nog een fle, al staande, leeg geschonken,
En door de Zoo, Zoo’s opgedronken.
Toen zeilden zy naar huis. Wat waaren zy gesticht!
Geen wonder, ieder had gedaan naar amt en pligt.
De groote Kerkenraad vergadert; zy begeeven
Er zich godvrugtig heen’. Naauw was ’t getal compleet
(Op Eerryk na; die was juist t’huis gebleven),
Toen Dweepziek dees geleerde Harangue deedt;
’Och, wat is ’t my niet hard! Maar ’k mag my niet onttrekken,
Myn broeders, zulk een’ gruweldaad,
Als my ter ooren kwam, te ontdekken
Aan deezen hoogen en eerwaarden Kerkenraad.
’K ben voor het plooien; ’t is me ook menigwerf gebleeken:
De vroomen zyn niet altoos even sterk.
Is David, Salomon, is Simson niet bezweeken?
Het vleesch is zwak. Maar dat een Ouderling der Kerk
Durft danssen, God der Wraake hoe, kond gy dit aanschouwen?
En schoot g’uw donder niet op dien strafwaarde ner!
Maar wy, uw knegten, zyn getrouw aan hunnen Heer;
Wy, die, al strydende, het geestlyk Sion bouwen,
Wy zullen zorgen voor uwe eer’.
Eerwaarde Broeders Ouderlingen!
Heeft ooit Gods Kerk zo snood een tyd beleefd?
’t Berigt is waar, dat wy ontvingen.
’t Is broeder Eerryk, die zich dus vergeeten heeft.
Gy ziet: wy zyn verpligt, amtshalve en in gemoeden,
Zyn gruwel hem te doen verstaan.
Ik hoop, de Heere zal zyn knegten wel behoeden,
Vertrouwen wy op hem, als wy ten stryde gaan.
Hy heeft gedanst! misdaad! godloosheid!
Hy heeft gedanst, wat overlegde boosheid!
’Dit is des Satans eigen werk.
Het kan geen’ zwakheid zyn; ’k sprak anders niet zo sterk.
Het schepzeltje (’t is ons bekend) kan ons doen vallen;
Maar ziet, een Ouderling der eene waare Kerk,
Die met ons waaken moet op Sions heilige wallen,
O Helsche daad! , ach! die danst een Menuet!
Dat eist een strenge straf: men moet hem naar de wet,
Naar Onze wet hem censureeren;
Hem stellen uit het Kerkbestuur, nu en altoos.
Eerwaarde Broeders! Wie zult ge hier toe commiteeren?’
Men overlegt de zaak, kwansuis, men koos
Collegga Valschescyn en Dryfdoor, Dweepziek meede,
Met Endmaar; men scheid te vrede.
Men liet voort alles op de vier Collegaas staan.
Men prevelt het Gebed; ’t was dus verre -- afgedaan.
Niet dat juist al de Ouderlingen
Volkomen zyn te vren met dit besluit, gansch niet!
Daar Eerryks knegts ter winkel gingen,
Zien dit met werzin en verdriet;
Hier was maar nadeel uit te wagten,
Doch ’t vonnis was niet te verzagten.
En, Hemel! twisten met de braaven Dominees!
Zy worden Jaabrors, schoon uit vrees.
Myn schrandren vriend had reeds de heel zaak vernoomen;
Hy waarschuwt daadelyk zyn vader, zegt: ’’t Gerucht
Is waar. De Zoo, Zoo’s zullen komen.
Wat dunkt u wel van zulk een klucht?
Men zal, geloof me! een Deputatie,
Met alle Kerkelyke statie,
Hier zien. Gy hebt gedanst, en weet: dat mag niet zyn.
Men heeft, door al de oude Kerkenboeken
(Dit ’s zeker ’t werk van dien verd... den Valscheschyn)
Met iever te doorzoeken,
Een wet gevonden, die dit strengelyk verbied
En ter censuure doemt die zich hier aan bezondigt.
Dit wordt, ten deftigsten, welhaast u aangekondigt.
’k Wist naauwlyks wat’er was geschied,
Of ’k heb (vraag, bid ik u, Papa! niet door wat wege)
Dat fraaie Kerkenboek in oogenschyn gehad;
Ik zogt het door van blad tot blad;
Ik moest eens zien, hoe ’t met die wetten was geleegen.
Wel, zei ik, daar ik het doorzoek,
Zou ’k in dat dit en datsche Boek
Niets vinden, dat myn Vader kan gebruiken?
Ik sal het gottisch Boek nu agter op, dn voor,
Ik loop het katteschrift heel door,
Ik overzie ’t register, ’k vind -- P. Pruiken.
Ik schreef het geen ik vond heel af.’
De heusche Eerryk lacht, terwyl hy staat te leezen
’t Copytje dat zyn zoon hem gaf:
’Myn Jongetje, wat hebt gy my een dienst beweezen!
’k Bedank u,’ zegt hy. En met eenen loop de knegt
(Er was gescheld) de Zaal voorby naar vooren.
’t Was Dweepzieke Grietje die dus tot een Jongman zegt:
’Dag vriend! Doe uwen Heer eens hooren,
Dat Domin, met nog een Domin of vier
(’t Getal is me onderweg ontschooten),
Van avond gaarne de eer genooten,
Om hem te spreeken. Ik moet hier
Bescheid op hebben.’ ’Goed,’ zegt Jan, en gaat naar binnen,
En doet de boodschap aan zyn Heer.
’Hoor maat! Zeg jy aan Dweepzieks Grietje weer...
Maar, stil eens, op wat uur! Ik moest my niet verzinnen...
En dien hen op te wagten zo als ’t hoord.
’t Is op kantoor wat drok... Ik wacht ze tegen vyven.’
Jan buigt, en gaat zo voort
By Grietje, die hy aan de deur had laten blyven:
’Het compliment werom. De Heeren zyn zoo goed
Om tegen vyven hier te weezen.’
’Jan! maak de groote zaal in ordre, maak maar spoed;
’k Wil daar de Heeren zien; gy weet hoe ’t weezen moet;
’k Hoef u dit niet voor te leezen.
Zet vier fauteuils; maak dat het vuur wel brand;
Daar, neem dees tabouret, en zet ze voor de hand;
Breng ook dit schryfgereedschap binnen.’
Met kleed zich Eerryk aan, en zegt tot zynen zoon:
’Nu meenen zy het eerst te winnen;
Maar ’k wed, zy zingen haast op nederige toon.
Ga uit, gy zoudt (hoewel ik ’t niet wil hoopen),
Als ’t eens wat hoog mogt loopen,
U voegen aan myn zy, en hoor, dat moet niet zyn.
’k Vertrouw u, broertje lief! tog niet by Valscheschyn;
Gy kunt dien kaerel niet verdraagen.
Gy zyt wat driftig. Ik wil u aan hem niet waagen.’
Myn vriend zegt: ’Als gy ’t zo begeert,
’Uw wil word steeds door my, op ’t hoogst, gerespecteerd.
Philip!’ roept hy tot zyn knegt, ’breng my myn hoed en degen;
Uw dienaar, vader! ’k Ga naar ’t Heerelogement,
Maar ’k bid, dat gy, zoo dra zy mars zyn, om my zendt.’
’Daar heb ik niets ter waereld tegen,’
Was Eerryks antwoord; en myn vrind
Ging uit, om zynen Vader te behaagen.
Het is nog naauwlyks vyf geslagen,
Of ziet, daar wordt gescheld! Jan loopt gezwind
(Zyn Heer had hem belast te loopen)
Den gang door, en rukt bei de deuren driftig open.
Ja, al zyn dagen! ’t zyn de Zoo, Zoo’s. Eerryke Jan,
Geneegen om door zyn gedienstigheid het van
De Ridders van den Reegenboog te winnen,
Verzoekt de Heeren in, en leidt hen vaardig binnen.
Heer Eerryk wagt hen op in zyne groote zaal,
Verwelkomt hen beleefd, verzoekt ze plaats te neemen
In de fauteils; hy hiet hen welkom andermaal.
En na wat styf gebuig, wat: ’Maar myn Heers!’, wat teemen,
Neemt ieder deftig plaats. Dog de oude Eerryk zet
Zich neer aan ’t laager eind, en op zyn tabouret.
Zo dra de Zoo, Zoo’s zyn genaklyk nergezeeten,
Vroeg Eerryk: ’Zeer Eerwaarde Heeren! Mag ik weeten:
Hoe komt het tog, dat my dees eere word gedaan?
Vier Heeren te gelyk, en dat met zulk een statie!’
Paap Dryfdoor ving dus aan:
’Wy komen hier in Deputatie;
De groote en vrye Kerkenraad heeft ons belast,
U voor te houwen, dat ge u schandlyk hebt gedragen;
Gy hebt gedaan het geen geen Ouderling en past:
Gy hebt gedanst. Gy zyt van uwen dienst ontslagen;
Wy hebben u gecensureerd.
Wy doen naar amt en pligt. De wet is ’t, die ’t begeerd.
Een oude Wet der Kerk is niet te wederspreeken;
Uw misdryf is klaar gebleeken:
Gy hebt gedanst; ontken het niet!’
Het antwoord was: ’O ja, myn’ Heeren, ’t is geschied;
Maar ik wist niets ter waereld van die wetten,
Die zulk een poene op ’t danssen zetten.
Ik bid, myn’ Heeren! dat ik dotmaal word verschoond.
Zou myne waardigheid door my dus zyn versprongen?
Heb ik my ooit een eerlyk man getoond,
Sur mon honneur, ’k betuig u, ongedwongen,
En met een opregt hart, die wet was me onbewust;
’k Verzoek dus, dat ik niet verder worde ontrust.’
’Neen!’ schreeuwden ze alle vier, ’gy zult uw vonnis lyden;
Gy wist of wist het niet, dit zal u niet bevryden.
Nu weet gy Onze wet. En, om dien ligten aart,
Zyt gy de tafel Gods geheel en al onwaard;
Wy ordonneeren u, u daar van af te houden.’
Dus spraakten zy, daar zy den braaven man beschouwden
Met al dien hoogmoed, al dat onbescheid, dien waan,
Al die pedanterie en bitterheid, waar aan
Dat soort bekend is by die iedle waereldlingen,
Trots op een magt, die zy, as kax, ontvingen.
Elk lag een glans op zyn gelaat,
Terwyl zy een der allerbeste mannen
Behandlen als een jongen van de straat,
En hem uit hunne Kerk verbannen.
Welleevende Eerryk buigd, zegt: ’Als het dus moet zyn,
Ik onderwerp my aan de Heeren.
Maar zo ik iets mogt begeeren...’
’Wel nu wat was dat tog?’ Vroeg broeder Valscheschyn.
’Alleenig dit: de Heeren zyn zoo goed in deezen,
Om my den waaren grond te toonen van hun magt;
Een woord is zomtuds klyn van kragt;
Ik vraag Copie der Wet, ik moet die zelf ook leezen...’
’Wel!’ graauwde Dryfdoor, ’wel, gelooft gy ons dan niet?
’t Is ex Officio, het geen wy hier verrichten;
Wyt, wyt het aan u zelf al wat er is geschiedt!...’
’De Heeren zullen my ten uitersten verpligten,
Zo myn verzoek my word vergund...’
’Wel nu,’ sprak Valscheschyn, ’Collegaas! ei, gy kunt
Wel zoo inschiklyk zyn; daar is niets aan misdreeven.’
Wyl Dryfdoor zig aan tafel zet,
Om van die kostelyke wet
An Eerryk een Copie te geeven,
Schenkt die eens in, en presenteert
Den wyn. ’Ziedaar het geen gy hebt begeerd;
Nu kunt gy’er gerust op weezen,
En ’t by uw zelf ook overleezen.’
De Pausen stonden op, en meenden heen te gaan;
Toen kwam het mooist der klucht eerst aan!
Zy wilden gaan, maar Eerryk hield hen teegen;
Hy had het geen hy wenscht verkreegen,
En hy veranderde van toon:
’Zagt!’ sprak hy tot de Predikanten,
’De zaak is nog niet uit.’ Wat keeken de vier Santen!
De man sprak in een styl aan hun niet zeer gewoon:
’Zit neder, zeer geleerde en zeer eerwaarde Heeren!
’t Is dan uit kragt, niet zo, van Uwe Kerkewet,
Dat gy my van myn amt ontzet?
Dat gy de stoutheid hebt om myn te censureeren?
Ik heb gezegt, en ’t is in allen opzicht waar,
Dat ik van Uwe Wet, zie dt niet, heb geweeten;
’k Verzogt verschoond te zyn; maar my is toegebeeten,
Dat geene onkunde my zou helpen. -- Wel, zie daar!
Ik zal u dan eens uit Uwe eigen wetten toonen,
Dat ge alle van uw amt moet worden afgezet.
Gy wist of wist niets van die wet;
Dat zal uw al zoo min, al myn daar straks, verschoonen.
Maar, drinkt eens voor dens chrik; my dunkt, gy weet’er van,
En ik zeg niets dan ’t geen ik u bewyzen kan;
Ik schik my naar Uw wetten, Myne Heeren!
’t Valt hart zyn pligt te moeten leeren
Van een gemeene Leek, zo als ik heden ben;
Dit ’s iets, dat ik heel graag beken;
Maar, me gezondigt, me geboet. Aan Ouderlingen
Is dan, door Uwe wet, het danssen scherp verbon?
Jelui maakt wetten, om die stoutlyk op te dringen
Aan ’t domme volk, voor lang uw haatlyk juk gewoon.
’k Zal nu d’onreedelykheid daar van niet onderzoeken;
Neen, ik zal u straffen uit Uw eigen Kerkenboeken.
Maar ’k sta verbaast! Hoe kond gy tog, o Valschenschyn,
(’t Ontbreekt u aan geen list) zo onoplettend zyn?
Waarom dus op een draf dat dierbaar boek doorlopen?
Nu dat’s uw zaak. Gy zult dit altemaal bekoopen.’
Toen las hy het Copy, dat Tirsis hadt geligt.
Met mannelyken stem en met een straf gezicht:

Op pagina 307. in den Jaare
Ut supra, is daer ons ook nog geresleviert,
Dat hi dat heilig Woerd vermag niet te verklaare,
Die mit ontsigtliken gedraagd die Kerk schoffiert.
Hi ne vermag op gien Gewaarschapkens te komen,
Daar al te schroomliken die krukskes ommegaan;
Hi ne mag huus toe huus om wat te klappen staan;
Mer get hi uut? het is dan bi de vroomen.
Die vrysterkens, nocht vraukens mag hi niet
Te zeere zouken. Mer hetgeen men het hoegst verbied:
Hi ne mag, ’t zie hun gicht of oevel letten,
Naer wis van die Fransoysen, op zyn hoeft
Ni groete of smalle, of witte, of geele Pruiken zetten,
Al was hi ja ook van den haire gansch beroeft.
Want dit is al te bittren grouweliken zonde,
En door die helsche snooje duivel uitgevonden.
Mer, hevis hi gien hair, hi mag in plek daar van
Op zinder kaalen scheel wel een kalotgen draagen.
Mer spottet hi mit ons -- men sluit hum in dien Ban,
Tot hi die pruuk uuttoeg naar onsder welbehaagen,
En beeteringen toent van zynre ontstigtlykheid.
Houwes hi den pruuk? Hum word ’t menisterschap ontzeid.

’Daar, groote baazen! (sprak toen, met een effen weezen,
Heer Eerryk) heb ik Uw vonnes ook geleezen?
Smyt af uw pruiken, dekt uw Ezelsooren met
Kalotten, of ik zal U hier wel ras toe dwingen;
Gy meenden naar uw zin met my dus om te springen?
De wet was ’t die ’t geboodt? Wel, volgt die eige wet!
Uw eigen vonnis zal u drukken;
Gy zult eens nevens my voor Uwe wetten bukken.’
Wat waaren op dat pas de Zoo, Zoo’s niet ontzet!
’t Was vinnig koud; maar angst deed hen verschriklyk zweeten.
Toen wierdt hen nog dit toegebeeten:
’Dreigt wer een eerlyk man;
Maar ik zal Uwen Ban ook tegens U gebruiken,
Indien gylieden uwe almagtige groote Pruiken
Niet wisselt tegen een eenvoudige kalot.
’k Zal zorgen, zr eerwaarde en zr geleerde Heeren!
Dat geen van u met die heilige wetten spot;
Durft ge om n Menuet my hier wel censureeren,
Goed, maar gy zult met my ook deelen in dat lot.
Nu kunt gy gaan; de zaak is gantschlyk afgehandelt.
My zal meer eers geschin, hoe schielyker gy wandelt.’
(Met trok hy aan de schel). ’Jan, licht de Heeren uit!’
Hy nam een kaars. De Pausen droopen af.
Zie, zo elendig slegt bekwaam hun ’t Censureeren!
En Eerryk gaf nog eens ’t bevel, dat hy reeds gaf.
Jan liet hen uit, bekommert en verlegen.
’Och,’ zei in ’t uitgaan Endmaar,
’Ik heb ’t u wel gezeid! Maar daar was geen gevaar!
Gelukkig, hadden wy van ’t danssen stil gesweegen!’
Zo dra ’t Gezantschap heen was, zend
De hupze Eerryk Phlip naar ’t Heerelogement,
Om zynen jongen Heer te haalen.
Die kwam voort, kogels vlug; zun Vader doet
Verslag van ’t geen hem is ontmoet,
Hoe laag hy hunnen moed deed daalen.
’Papa!’ zei Tirsis, ’nooit had ik zo blyden dag.
Wel Sakrekeik! daar ligt het Kerkelyk gezach.
Zy moeten ’t volgen of voor kragtloos declareeren.
Hoe leelyk zyn zy in de pekel! -- ’t Mag geen kwaad.
Morbleu! een eerlyk man zoo maar te censureeren,
Die eer deed aan hun Kerkenraad!
Ons, onder Godsdienst schryn, aldus te ringelooren!
Die Kettermaakers, die de stem der Reden smooren.
De Republicq was, van haar vroegsten stond, geplaagt
Met zulk Gemeen, dat bef en mantel draagt.
’k Spreek niet van lieden, die hun amt tot roem verstrekken;
Ik laat, geloof me vry, Papa! datonbescheid
Voor Petits matres en voor Gekken;
’k Heb voor die mannen steeds gepleit.
Ik weet, dat braave Predikanten
Zich schaamen over die en zoortgelyke kwanten,
Die babbelaars, die dweepers, die pedanten,
Die dom, verwaant, en lui en lekker zyn,
Die, als een hoop ontzinde dwaazen,
Op Bals, Comedie, Opera, staag staan te raazen,
Als quasi vero veels te fyn,
Om zulke maaken by ’t gemeen,
Daar ze openbaarlyk vertren
’t Ontzach der Overheid, en spreeken uit den hoogen,
Zich noemende Gezanten van dien God,
Die, zeker, zyn’ leere te verkonden,
Nooit zulken kwasten heeft gezonden.
Maar dit wil by dit het volk wel in. Dus hoont, dus spot
Men met den Souverain! Wy! zy ’t gemeen bedotten.
’k Moet lagchen als ik denk, hoe potsig die kalotten
Hun zullen staan. Nu word het hair wis schande koop.
Zoo’n wolbaal neemt ontzaggelyk hair. Maar, Vader! ’k hoop,
Gy zult u tog niet laaten vinden
Door tusschenkomst van hunne vrinden?
Ik wed, zy doen een voetval, laat ge hun vry;
Maar spraaken zy niet van Sociniaanery?
Dat is tog ’t eerste woord by onze Inquisiteuren.
Daar me schermutslen ze uit den treuren;
En hier aan blykt geen kleine list.
Dus is het pleit ook ’t gauwst beslist;
Want, als je blieft, gy moogt geen hair met hun verscheelen.
Och neen, dat willen zy niet veelen.
Zy zyn onfeilbaar. Stem maar blindling alles toe,
O, dan zyt gy rechtzinnig -- ’k weet niet hoe!
Wat zyn zy nu in ’t naauw... Daar is niets aan gelegen.
Nooit hebben zy zoo mooi de bout op ’t hoofd gekreegen!
Och, hadden zy uw Menuet nu maar verschoont!
Zo ziet men, dat het kwaad veeltyds zyn meester loond.
’k Wed, hun de lust vergaat om weer te censureeren.
Ik schryf deez’ heele klugt, eer nog de post vertrekt,
Aan myn Licoor, die kan ’er iets van fabriceeren,
Dat stof tot lagchen geeft. De Tafel staat gedekt;
Gelieft Papa, dat wy soupeeren?
’Ja, broertje lief!’ sprak Eerryk, ’’k heb u niet
In uwen iever willen stooren.
Ik moest wat u op ’t hart le hooren;
Gy hebt geen woord gezegt, dat me eenigzins, ontschiet.
Kom, drinken we een glas wyn op ’t welzyn van die geenen,
Die ’t beter met ons dan deez’ booze Zoo, Zoo’s meenen.’
De Heeren plaatsten zich aan tafel met vermaak,
En lachten be gorge deploie om deeze zaak.