Die Destructie van Jherusalem

[In bewerking]
     
Tezijnertijd zal ik deze webpagine uitvoerig(er) inleiden, maar nu alvast wat elementair leeswerk:
     
– Een diplomatische editie van een jonge, maar goede proza-redactie (uit het Legenda aurea handschrift UB Amsterdam VI B 14, geschreven te Utrecht in het jaar 1438) van de legende van Mathias, de dertiende apostel die gekozen zou zijn nadat de verrader Judas Iscariot zichzelf van het leven beroofd had.
– Een kritische editie van een proza-redactie van het leven van Pontius Pylatus, zoals bewaard gebleven in het zogeheten Comburgse handschrift (Gent, circa 1400).
– Het begin van Jacob van M(a)erlants Historie vanden Grale, met daarin de oudste vermelding van La vengeance de Nostre Seignor, in het Middelnederlands Ons Heren Wrake. Helaas is het handschrift verminkt en missen wij de passage over de inname van Jherusalem en de verwoesting van de tempel.
– Het begin van een kritische editie van Jacob van M(a)erlants Die wrake van Jherusalem op basis van het oudste bewaardgebleven handschrift C. Jacob voltooide deze vertaling/bewerking van Josephus’ De bello judaico op woensdag 25 maart (Maria Boodschap) van het jaar 1271. J. David bezorgde halverwege de 19e eeuw een kritische editie van deze tekst op basis van het iets jongere Berlijnse handshrift A. Vergelijking met de Latijnse brontekst leert dat de excentrische redactie C dichter bij het origineel staat dan de redactie A. De CD-Rom Middelnederlands bevat een diplomatische editie van de hand van Maurits Gysseling van dit ‘Brusselse’ handschrift C. In de rechtermarge is de corresponderende versnummering van de editie-Gysseling te vinden, in het rood de corresponderende passages in De bello judaico in de druk van Albertinus Vercellensis, Venetië 1499. Er moet een oudere en betere druk zonder hoofdstukindeling te vinden zijn, maar die is bij mijn weten nog niet gedigitaliseerd.
– Een facsimile van de druk van De bello judaico van Albertinus Vercellensis, Venetië 1499, afkomstig van Gallica, de digitale bibliotheek van de Bibliothèque nationale de France.
– Jacob van M(a)erlants Die wrake van Jherusalem werd – samen met Scolastica (beter bekend onder de verkeerde titel Rijmbijbel) – in 1361 ontrijmd door Petrus Naghel [?], de vertaler van onder andere het overgrote deel van de Vulgaat en de Legenda aurea. Deze proza-redactie werd vrijwel ongewijzigd in 1482 te Gouda gedrukt door Geraert Leeu. Afgezien van een hiaat aan het slot van de tekst is het een zeer getrouwe ontrijming van een andere redactie dan die van handschrift C. Een synoptische editie in staat van wording gaat hierbij.
– Van de Oudfranse La vengeance de Nostre Seignor bleef een mogelijk nog twaalfde-eeuwse chanson de geste-versie bewaard. Deze werd later in de Middeleeuwen ontrijmd. Van deze proza-redactie verscheen een Middelnederlandse vertaling. Het oudste bewaardgebleven exemplaar hiervan is een (her?)druk van Willem Vorsterman, Antwerpen ca. 1525. Hier is een kritische editie van deze tekst met in voetnoten de corresponderende Franse brontekst.
     
     
Edities:
     
Van Sunte Mathias den apostel
Van Pylatus’ gheborte ende sine doot
Die Wrake van Jherusalem kritisch op basis van handschrift C (i.s.n.)
De bello judaico van (Flavius) Josephus in de druk van Albertinus Vercellensis, Venetië 1499
Die Destructie van Jherusalem, Geraert Leeu, Gouda 1482, facsimile editie
– Synoptische dipomatische editie van hs. C en de druk van Leeu 1482
Die Destructie van Jherusalem, Geraert Leeu, Gouda 1482, kritische editie
Die Distructie van Jherusalem, Willem Vorsterman, Antwerpen ca. 1525 facsimile editie
Die Distructie van Jherusalem, Willem Vorsterman, Antwerpen ca. 1525 kritische editie
     
     
Literatuuropgave:
     
– W.L. Braekman (ed.), Die destructie vander stat van Jherusalem. Een Vlaams Volksboek, naar het uniek exemplaar van de Antwerpse druk van Willem Vorsterman (ca. 1525) [...]. Brugge 1984.
– Wolfgang Bunte, Die Zerstörung Jerusalems in der mittelniederländischen Literatur (1100-1600). Frankfurt am Main usw. 1992. Judentum und Umwelt, Band 33.
– Claudine A. Chavannes-Mazel, Maerlants Rijmbijbel in Museum Meermanno. De kracht van woorden, de pracht van beelden. Met vertalingen uit het Middelnederlands van het handschrift 10 B 21 door Karina van Dalen-Oskam en Willem Kuiper. Den Haag 2008.
– J. David Pr. (ed.), Rymbybel van Jacob van Maerlant, met voorrede, varianten van hss., aenteekeningen en glossarium [...] voor de eerste mael uitgegeven. derde deel. Brussel 1859.
– Alvin E. Ford (ed.), La vengeance de nostre-seigneur. The old and middle french prose versions – the version of Japheth. Toronto 1984.
– Loyal A.T. Gryting (ed.), The oldest version of the twelfth-century poem La venjance nostre seigneur. Baltimore 1952.
– Maurits Gysseling (ed.), ‘Rijmbijbel’, in: Corpus van Middelnederlandse teksten (tot en met het jaar 1300), Reeks II: Literaire handschriften, deel 3. Leiden 1983.
– Flavius Josephus, De Joodse Oorlog & Uit mijn leven. Vertaald, ingeleid en van aantekeningen voorzien door F.J.A.M. Meijer en M.A. Wes. Baarn 1992.
– Willem Kuiper, ‘Die Destructie van Jherusalem in handschrift en druk’, in: Voortgang, jaarboek voor de neerlandistiek 25 (2007), p. 67-88.
– Steve Mason, ‘The Use and Abuse of Josephus’, in: Steve Mason, Josephus and the New Testament. Second Edition. Peabody, Massachusetts 2003, p. 7-33.
– Timothy Sodmann (ed.), Jacob van Maerlant, Historie van den Grale und Boek van Merline. Nach der Steinfurter Handschrift herausgegeben. Köln u.s.w. 1980.
     
     
Verder aanbevolen:
     
– Bart D. Ehrman, Misquoting Jesus. The Story Behind Who changed the Bible and Why. New York 2005.
– Robert Eisenman, James the brother of Jesus. Volume I: The Cup of the Lord. London 1997.
– Geert Lernout, Als god spreekt: de bijbel, de koran en het boek van Mormon. Leuven 2006.
– Karel van der Toorn, Scribal Culture and the Making of the Hebrew Bible. Cambridge MA. 2007.
The Catholic Encyclopedia over Josephus
The Jewish Encyclopedia over Josephus
Wikipedia over Josephus
     
     

Ga naar het begin van deze pagina

Ga naar het beginscherm