Soorten talen

De S altijd voorop?

We kijken eerst even terug naar de tabel waarin talen waren gesorteerd naar hun woordvolgordes:

(Bron: Baker 2001:128)

We hebben de eerste 3 woordvolgordes besproken. Eveneens is aan de orde geweest dat de laatste volgorde uit de tabel (OSV) uitgesloten wordt door de 'mobile'-hypothese: immers, in die volgorde zit het onderwerp ingeklemd tussen het lijdend voorwerp en het werkwoord en de 'mobile'-hypothese sluit dat uit. Het feit dat er slechts van één taal wordt vermoed dat hij dergelijke volgordes toelaat, beschouwen we momenteel als ondersteuning voor de hypothese. Tenslotte zouden we veel meer van dergelijke talen verwachten indien het menselijke taalvermogen een dergelijke mogelijkheid echt toeliet. Wellicht dat toekomstige inzichten in de structuur van het Warao licht kunnen werpen op deze zaak.

De volgordes VOS en OVS zijn eveneens tamelijk zeldzaam, maar ze worden door de 'mobile'-hypothese niet uitgesloten. Het subject staat in tegenstelling tot de eerder bekeken talen, rechts van de combinatie VO. En kennelijk, getuige de geringe hoeveelheid talen van dit type, is dat niet een erg gewenste situatie. De logica van de parameter-theorie dwingt ons echter te zoeken naar een alternatieve verklaring. Immers, als het zo was dat talen kunnen kiezen uit subject voorop of subject achterop, dan verwachten we dat ruwweg de helft van de talen de ene optie kiest en ruwweg de helft de andere. Maar de tabel laat zien dat dat ver van de werkelijkheid af ligt. Niet 50% van de talen heeft het subject in de laatste positie staan, maar slechts 4%.

Om de scheefheid in deze spreiding over taaltypes te verklaren is er wel voorgesteld dat een taal als het Hixkaryana eigenlijk van het bekende SOV-type is, maar dat de combinatie lijdend voorwerp en werkwoord tesamen verplaatst naar links. We geven dat hieronder schematisch weer:

Het idee is dan dat we de 'mobile'-hypothese nog iets sterker maken: behalve dat VO kan draaien om zijn as (en dus kan resulteren in OV) zijn er geen andere volgordes mogelijk: S staat altijd vóór de combinatie OV/VO. De verplaatsingsregel die de combinatie VO naar voren verplaatst in het Hixkaryana is een regel is die bijna niet voorkomt.

Hiermee hebben we alle volgordes uit de tabel besproken en hebben we een verklaring gegeven voor de relatieve mate waarin een taaltype voorkomt. Het blijkt dat de belangrijkste keuze-optie voor kinderen ligt besloten in de VO/OV-parameter. Daarnaast hebben we een aantal subparameters de revue laten passeren die verantwoordelijk zijn voor verdere volgordeverschillen tussen talen.