IDEE 135 IDEE 137

Idee 136.


   De roeping van de mens is mens te zyn. Daarheen moeten leiden: opvoeding, onderwys, beroepskeuze, zedeleer, wetgeving, godsdienst.
   Hierin nu ligt, geloof ik, 'n algemene fout, dat men veelal het doel voorbyziet en de hoofdzaak maakt van 't middel.
   Gesteld dat men als volmaakt mens ter-wereld kwam. Dan zou alle kultus, alle dwang, alle wet overbodig wezen. Ik zeg niet: alle regel. Integendeel. Absentie van behoefte aan wet, is juist 'n kenmerk van regel en orde.
   Maar de onvolmaaktheid die we dagelyks waarnemen in onszelf  -- en in alles --  mag niet leiden tot toepassing van middelen, anders of meer dan juist nodig zyn ter bereiking van het doel.

   Om m'n denkbeeld overtebrengen in 'n vergelyking, wil ik de menselyke fouten en verkeerdheden ziekte noemen. Die ziekten zyn velerlei. Stel dat er 'n byzonder geneesmiddel bestaat voor elke ziekte. Dan zyn, in 't algemeen, alle geneesmiddelen nodig voor alle krankheden. Doch ieder individu heeft 'n bepaalde ziekte, en dus behoefte aan 't geneesmiddel dat op zyn krankheid past. Wie zou nu, uit trage schuw voor de moeite van 't kiezen, aan elk individu durven voorschryven: Recipe... al wat er in de apteek is?
   Het doel is: behoud of herstel van gezondheid.
   De gezonden schryft men niets voor. Voor hen maakt men alleen dan uitzondering als er kan voorzien worden dat die gezondheid zou gevaarlopen. Er kan, byv. 'n behoedmiddel nodig zyn voor 'n ziekte die men niet heeft, doch welker invloed te vrezen is. Maar niemand zal op 't denkbeeld komen zich te wapenen tegen cholera of pest, wanneer die plagen niet heersen of niet in de nabyheid zyn. Ook schryft men geen geneesmiddel voor aan gezonden die behoefte hebben aan zulke veranderingen als de lieve Natuur zal bezorgen zonder middel. Men weet dat 'n kind moet groeien tot man of vrouw. Van 't daartoe nodige voedsel spreek ik nu niet, daar ik m'n vergelyking slechts uit de apteek haal. Niemand zal angstvallig zoeken naar 'n middel tot vergroting van z'n kind, wanneer dat zo groot is als 't naar z'n jaren behoort te wezen. De slotsom is: zo weinig middelen mogelyk.
   Maar aan zieken schryft men iets voor. Dit is noodzakelyk. Doch ook hier is de goede opvatting, naar ik meen: zo weinig mogelyk.

   Dat is, in beide gevallen, niet meer dan nodig is om de gezonden gezond te houden of de zieke gezond te maken.
   Wie dit anders inziet, wie meent dat het gebruiken van medicynen doel is, en gezondheid byzaak, spant de paarden achter de wagen, en loopt gevaar ziekte te geven waar ze niet was, en gezondheid te verdryven waar ze bestond.
   Dit zal niemand tegenspreken. Nooit zal 'n geneesheer zich beroemen op 't voorschryven van veel medicynen, maar wel zou hy zich mogen beroemen op 't uitwerken van veel goeds met weinig middelen, en vooral zou hy lof verdienen wanneer hy gezorgd had dat er nooit ander kwaad in de plaats trad van 't verdreven kwaad.
   Wanneer iemand 10 graden miltsmart moet lyden in betaling voor 't verlossen van 9 graden koorslyden, noem ik dat geen winst. Zó'n verlies nu wordt vaak geleden. Ik zeg dit in toepassing van de vergelyking.
   Maar  -- altyd in toepassing op m'n onderwerp --  er is nog wat ergers. Dikwyls veroorzaakt onnodige kinine de koorts die er niet was. Dit is verschrikkelyk.

   Ik stap nu van de vergelyking af en herhaal m'n tekst: de roeping van de mens is mens te zyn. Dáárheen moeten leiden opvoeding, wetgeving, enz. Alle middelen moeten zo weinig mogelyk worden aangewend, just omdat het gebruik van veel middelen de weg afsnydt waarlangs men moet geraken tot het hoofddoel. Wie dat hoofddoel voorbyziet, wie de patiënt beschouwt als geschapen om de apteek optehouden, instee van de apteek als 'n inrichting om de patiënt te genezen, handelt verkeerd op tweeërlei wyze:
   Ten-eerste, door voor verdreven verkeerdheden andere  -- soms gevaarlyker! --  kwalen in de plaats te geven.
   Ten-tweede, door kwalen te veroorzaken die niet zouden bestaan hebben zonder 't onnodig middel.

   Dit nu maakt me verdrietig, dat we veelal belet worden mens te zyn, omdat we door opvoeding en onderwys zyn verschoold. Door beroepskeuze verambtenaard, vermilitaird, en verbeurst. Door zedeleer en wetgeving verwrongen en vermanierd. Door godsdienst verstelseld en verkerkt...
   Zeg niet dat ik vreemde woorden maak. Het Volk-zelf noemt dat alles in z'n dikwyls krachtige taal: verdokterd!