IDEE 232 IDEE 234

Idee 233.


   Ik sprak van de weldadige invloed der katholieke poëzie. Weldadig? Ja, voor kinderen en wie kinderlyk gestemd zyn.
   Veel protestanten dan, en zulke katholieken als eigenlyk misplaatst zyn in landen waar 't koud is, stellen veelal zich alles wat in wyd of nauw verband staat met godsdienst, als iets styfs voor, iets onbehagelyks, iets waarby men 't gelaat plooit tot verdrietige ernst, zoals men kan te zien krygen by elke kerkgang. 't Is aardig optemerken, hoeveel vrolyker de gezichten zyn by 't verlaten der kerken dan by 't binnengaan. Er is iets pynlyks, iets benépens in 't voorkomen der protesterende kerkgangers. (82) Een klooster... hu! Onderaardse gewelven, marteltuig, ketens... o zeker! De romans van Anna Radcliffe, en dergelyke spekulatiën op gevoelskitteling hebben daaraan geen goed gedaan. Een monnik? Maar dat is 'n moordenaar, 'n gifmenger, 'n monster...

   Wel zeker! En ik ga voort met m'n vertelling, na eerst de protestanten te hebben uitgenodigd , de werking van 't katholicisme te gaan waarnemen in katholieke landen.



 
 
 

VOETNOOT

...hebben daaraan geen goed gedaan
   Om niet te spreken van de opschroevery der roomse gruwelen door protestanten, die niet schynen te weten dat ook hún geloofsgenoten niet altyd heel zachtzinnig omgingen met dissidenten. Zie de liefelyke Calvyn, zie de mishandeling der katholieken te Alkmaar, die men  -- de zeer gereformeerde Hooft getuigt het! --  door ratten liet doorknagen. Zie overal waar de zogenaamd-hervormden de macht hadden om kwaad te doen, of liever: let op de gruwelen die te-allen-tyde en overal 't gevolg zyn geweest van Goddienery
   En toch is dit niet het treurigst gevolg van die pest. 't Is waar, er werden duizenden en duizenden gemarteld en vermoord, maar... 't kretiniseren van de Mensheid, dertig geslachten lang, is erger! Zonder dat hadden dan ook die andere gruwelen niet kunnen plaats hebben. Vóór 't "Geloof" geselen en wurgen en branden kon, moest het vooraf de mensen krankzinnig maken. Prius dementat, precies als Jupiter met de Koningen. Zie aangaande dat "gek maken" de stukken over Onderwys in de IIIe bundel.

(1872)